Mục tiêu cần đạt - Nhận biết và phân tích được tính cách bồng bột, kiêu ngạo nhưng biết hối lỗi của nhân vật Dế Mèn thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ của nhân vật 2.b.
Trang 11
GIÁO ÁN ĐỌC HIỂU VĂN BẢN VĂN HỌC LỚP 6 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Văn bản “BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN” (Tô Hoài)
(2 tiết)
1 Mục tiêu cần đạt
- Nhận biết và phân tích được tính cách bồng bột, kiêu ngạo nhưng biết hối lỗi của nhân vật Dế Mèn thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ của nhân
vật (2.b)
- Nhận biết và phân tích được vai trò của việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất “tôi” đối với chủ đề của văn bản: sự tự nhận thức của Dế Mèn về lỗi lầm của bản thân qua
câu chuyện tự kể về cách hành xử với Dế Choắt (2.c)
- Nêu được những thay đổi trong nhận thức cá nhân về cách ứng xử của mình với
bạn bè (3.d)
2 Phương pháp và phương tiện dạy học
- Sử dụng các câu hỏi để hướng dẫn HS tự khám phá kiến thức, khơi gợi suy nghĩ, cảm xúc của chính HS Tùy theo tình hình lớp học và các ý kiến phản hồi của HS đối với các câu hỏi mà GV điều chỉnh, thêm, bớt các câu hỏi Trong quá trình HS trả lời, GV nên nêu thêm các câu hỏi để yêu cầu HS làm rõ, chứng minh, lập luận
cho ý tưởng của mình, ví dụ: Tại sao em cho là như vậy? Nêu dẫn chứng từ văn
bản để chứng minh ý kiến của em,
- Các câu hỏi có thể được sử dụng dưới dạng câu hỏi trả lời miệng, trả lời trên các phiếu học tập để tạo cho HS cơ hội viết ra những suy nghĩ của mình Đó là một trong những dữ liệu mà GV có thể thu thập để đánh giá HS thường xuyên trong suốt tiến trình học tập đồng thời hình thành kỹ năng viết cho HS
- Tổ chức cho HS thảo luận (nhóm đôi, nhóm nhỏ (4-5 HS), cả lớp), chia sẻ ý tưởng, tìm câu trả lời cho các câu hỏi Qua đó, HS có cơ hội phát triển năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, hợp tác (những năng lực chung mà Chương
Trang 2trình giáo dục phổ thông tổng thể đã đề ra)
- Khơi gợi kiến thức nền của HS đồng thời liên hệ những vấn đề đặt ra trong văn bản với cuộc sống của chính các em để HS hiểu văn bản tốt hơn và thấy được ý nghĩa của văn bản đối với những vấn đề của xã hội đương đại
3 Tổ chức các hoạt động dạy và học văn bản
3.1 Yêu cầu đọc bài ở nhà
- Bài tập 1 Tìm hiểu từ khó bằng cách điền vào Phiếu học tập 1:
Phiếu HT 1 Từ khó
Từ khó hiểu,
từ mới
Trang Cách hiểu của em
(có thể tra từ điển hoặc đoán nghĩa dựa vào ngữ cảnh)
Trao đổi với bạn (khi
đến lớp)
- Bài tập 2 Em hãy vẽ ra hình ảnh Dế Mèn theo hình dung của em!
(Lưu ý: Trong điều kiện thực nghiệm, GV có thể bỏ bài tập 2, cho HS làm trên lớp 1
bài tập)
3.2 Tổ chức các hoạt động dạy và học
Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt Hoạt động 1 Từ khó, từ mới
1.Thảo luận nhóm đôi: Chia sẻ về Phiếu HT 1 (đã làm ở
nhà), sau đó, GV yêu cầu một số em nêu những từ mà
nhóm chưa hiểu để thảo luận với cả lớp, GV chốt lại các
cách hiểu có thể
Trang 33
2 Thảo luận nhóm đôi: Trong câu chuyện này, tác giả đã
dùng ngôi kể nào để kể lại câu chuyện của Dế Mèn? Nếu
tác giả để cho nhân vật Dế Choắt kể lại câu chuyện này
thì nội dung câu chuyện có khác không? Việc dùng ngôi
kể như vậy có tác dụng gì đối với việc thể hiện nội dung
câu chuyện?
được vai trò của việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất
“tôi” đối với chủ đề của văn bản: sự tự nhận thức của Dế Mèn về lỗi lầm của bản thân qua câu chuyện tự kể về cách hành
xử với Dế Choắt
Hoạt động 3 Ngoại hình của nhân vật Dế mèn
GV đọc diễn cảm đoạn đầu của văn bản và nêu các câu
hỏi:
3 Thảo luận nhóm: Trong đoạn đầu, từ “Bởi tôi ăn uống
điều độ” “có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi” tác giả đã
dùng những hình ảnh nào để miêu tả ngoại hình Dế Mèn?
Những hình ảnh đó giúp em hình dung như thế nào về Dế
Mèn?
4 Ngoại hình đó do chính Dế Mèn tự phác họa Điều đó
thể hiện nét tính cách gì của Dế Mèn?
5 Mời một số HS đã vẽ tranh về nhân vật Dế Mèn giới
thiệu về tranh của mình trước lớp
6 Thảo luận nhóm: Điền vào Phiếu HT 2 Sự tự nhận
thức của Dế Mèn
Nhận biết và phân tích được tính cách bồng bột, kiêu ngạo nhưng biết hối lỗi của nhân vật Dế Mèn thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ của nhân vật
Hoạt động 4 Cách cư xử của Dế Mèn đối với những
người xung quanh
7 Nhóm đôi: Tìm những chi tiết miêu tả cách đối xử, lời
nói, thái độ, cách xưng hô của Dế Mèn với Dế Choắt và
Nhận biết và phân tích được tính cách bồng bột, kiêu ngạo nhưng biết hỗi
Trang 44
những người xung quanh Những chi tiết đó cho ta thấy
Dế Mèn là người như thế nào?
8 Thảo luận nhóm: Điền vào Phiếu HT 3 Diễn biến
tâm lý của Dế Mèn (khi trêu Cốc cho đến lúc chứng
kiến Dế Choắt chết)
9 Em có cho rằng Dế Mèn thật sự mạnh mẽ, không biết
sợ ai như lời Dế Mèn nói hay không? Dùng những chi
tiết trong đoạn này chứng minh cho ý kiến của em !
10 Từ những chi tiết trên, em hãy khái quát tính cách
nhân vật Dế Mèn
11 Thảo luận nhóm đôi: Theo em, Dế Mèn đã rút ra bài
học gì sau câu chuyện này?
lỗi của nhân vật Dế Mèn thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ của nhân vật
Hoạt động 5 Tổng kết
12 Thảo luận nhóm đôi: Chủ đề của đoạn trích? Bút
pháp nghệ thuật chủ yếu của văn bản này là kết hợp tự sự
với miêu tả Em hãy liệt kê một số chi tiết thể hiện tác giả
đã kể và tả về nhân vật
13 Em đã có lần nào đối xử không tốt với bạn hay chưa?
Vì sao em đối xử như vậy? Thử đặt mình vào vị trí của
người bạn đó và hình dung xem khi bị người khác đối xử
như vậy, em cảm thấy thế nào? Từ đó, em rút ra bài học
gì?
Nêu được những thay đổi trong nhận thức cá nhân
về cách ứng xử của mình với bạn bè
Phiếu HT 2 Sự tự nhận thức của Dế Mèn Nhóm Lớp
Trang 55
Phiếu HT 3 Diễn biến tâm lý của Dế Mèn
Họ tên Lớp
Yêu cầu: Từ các chi tiết trong các ô bên trái, em điền những suy luận của em về diễn biến tâm lý của Dế Mèn vào ô bên phải: Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa? Kiêu căng Tôi chui tọt vào hang, lên giường nằm khểnh bắt chân chữ ngũ không chui nổi vào tổ tao đâu ! Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thin thít Tôi hốt hoảng quỳ xuống tôi biết làm thế nào bây giờ? ………
………
………
………
Tôi thương lắm tôi cũng chết toi rồi