Các yếu tố trên tác động trực tiếp hay gián tiếp đến sức khỏe con người, vì thế muốn bảo vệ và củng cố sức khỏe, vấn đề vệ sinh chung cần phải được quan tâm.. Ý thức của từng cá thể tron[r]
Trang 1VỆ SINH CHUNG, VỆ SINH CÁ NHÂN, VỆ SINH DINH DƯỠNG
I VỆ SINH CHUNG
Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe con người:
- Tuổi: Tuổi càng nhỏ hoặc càng cao khi cơ thể bị nhiễm bệnh kéo dài sẽ
ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe
- Dinh dưỡng: Ăn uống kém về sổ lượng lẫn chất lượng Năng lượng cung
cấp không đủ, thức ăn không hợp vệ sinh thì sức khỏe giảm sút rất nhiều
- Môi trường: Môi trường xung quanh (đất, nước, không khí…) càng bị ô
nhiễm nặng thì càng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe
Ngoài ra, còn các yếu tố khác ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe như:
Tình hình xã hội không ổn định, các tệ nạn xã hội như thuốc lá, rượu,
ma túy… sẽ làm cho sức khỏe tuổi trẻ bị giảm dần
Sự thay đổi điều kiện sinh hoạt bình thường của con người từ ăn, ở, làm việc… cũng ảnh hưởng đến sức khỏe
Các ảnh hưởng của thiên tai như bão, lụt, hạn hán, khí hậu thay đổi… làm cho môi trường xung quanh ô nhiễm nặng Phát sinh nhiều bệnh tật truyền nhiễm, tác động trực tiếp lên cơ thể và làm giảm sút sức khỏe, tinh thần
Các yếu tố trên tác động trực tiếp hay gián tiếp đến sức khỏe con người, vì thế muốn bảo vệ và củng cố sức khỏe, vấn đề vệ sinh chung cần phải được quan tâm Ý thức của từng cá thể trong xã hội, sự quan tâm hỗ trợ của các cấp, ngành cũng như việc tuân thủ các quy tắc vệ sinh có ý nghĩa lớn trong việc nâng cao sức khỏe con người
II VỆ SINH CÁ NHÂN
Vệ sinh thân thể và các giác quan
Các giác quan là những bộ phận quan trọng của con người Thực hiện tốt vệ sinh thân thể và các giác quan là biện pháp tự bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho bản thân
Như chúng ta đều biết, cơ thể được bao bọc bên ngoài bởi da, lông, tóc, móng… Nếu các bộ phận bên ngoài đó bị tổn thương, nhiễm bẩn, nhiễm trùng thì các cơ quan bên trong sẽ bị ảnh hưởng
1 Vệ sinh da
Trang 2Phải có ý thức bảo vệ da sạch sẽ và lành lặn, thường xuyên tắm gội bằng nước sạch, tắm với xà bông có độ xút nhẹ để da sạch và không bị hại Không nên tắm lâu khi cơ thể tiết nhiều mồ hôi, thường xuyên thay giặt quần áo bằng nước sạch và phơi dưới ánh sang mặt trời Móng tay, móng chân phải cắt ngắn, đi giày dép thường xuyên để bảo vệ da chân, hạn chế bệnh giun sán
2 Vệ sinh và đề phòng các bệnh về mắt
- Mỗi người phải có một khăn mặt riêng để rửa mặt hằng ngày
- Hằng ngày rửa mắt bằng nước sạch ở trong chậu hoặc dưới vòi nước
Không nghịch bẩn hay ném đất, cát vào mặt nhau; tránh để bụi bẩn, khói bay vào mắt
- Khám mắt theo định kì để phát hiện bệnh đau mắt hột, đau mắt đỏ, điều trị kịp thời sẽ tránh được các biến chứng và lây lan cho người khác
- Lớp học, góc học tập phải có đầy đủ ánh sang Nên bố trí ánh sáng chiếu từ phía tay trái, bàn ghế phải phù hợp với tầm vóc, tư thế ngồi học đúng
- Chơi các trò chơi, đồ chơi bổ ích, không gây hại (cấm không dùng các loại
đồ chơi nguy hiểm, gây nhiễm trùng, nhiễm độc) và phải sạch sẽ
3 Giữ gìn tai và vệ sinh tai
- Luôn giữ sạch tai; hằng ngày rửa vành tai, mặt sau tai, ống tai bằng khăn mềm
- Không dùng những vật cứng, nhọn để chọc vào tai (lấy ráy tai)
- Không hét to vào sát tai hay đập mạnh vào vành tai người khác vì như vậy
có thể rách màng nhĩ, dẫn tới tai bị điếc
- Điều trị các bệnh ở mũi, họng tức thời, tránh các di chứng ảnh hưởng sang tai
- Nếu tai bị mủ, dùng bông sạch thấm cho hết mủ, rửa tai bằng nước muối loãng và phải điều trị ngay
4 Vệ sinh mũi
Nhiễm khuẩn mũi gây ra viêm mũi; nhiễm lạnh hay bị dị ứng gây tắt mũi, chảy nước mũi, sổ mũi hay hắt hơi
Chảy máu cam khi mũi bị va đập
Vệ sinh mũi: luôn luôn rửa sạch mũi bằng khăn sạch, mỏng và ướt Không dùng các vật cứng, nhọn chọc vào mũi Tập thói quen thở bằng đường mũi, nên giữ
ấm mũi, đặc biệt về mùa lạnh
Trang 3Khi chảy máu cam nên ngồi yên, dùng hai ngón tay bóp chặt 2 cánh mũi trong vài phút, hoặc lấy bông nút lỗ mũi bị chảy máu cho đến khi ngừng chảy
5 Vệ sinh họng
Họng là ngã ba của hệ hô hấp và tiêu hóa, nơi tập trung nhiều loại vi khuẩn Viêm họng dể gây ra biến chứng nguy hiểm khác Vệ sinh họng tương đối khó, nên phải giữ gìn sức khỏe, ăn uống đúng cách, rèn luyện và nghỉ ngơi hợp lý
- Không hút thuốc lá, uống rượu (gây hư hại niêm mạc họng)
- Hằng ngày phải vệ sinh răng miệng, mũi họng trước khi ngủ và sau khi thức dậy
- Điều trị ngay khi bị viêm họng, hay viêm Amidan
6 Vệ sinh răng miệng
- Giữ gìn hàm răng luôn luôn sạch sẽ Đánh răng trước khi ngủ và sau khi
ăn Súc miệng bằng nước muối (pha loãng) khi bị viêm lợi
- Sau khi ăn, nhất là những thức ăn có nhiều đường, bột (bánh, kẹo …) phải đánh răng kỹ
- Không nên ăn cùng lúc những thức ăn, thức uống nóng và lạnh quá (nứt răng, dễ bị sâu răng)
- Nên khám răng định kỳ
III VỆ SINH DINH DƯỠNG
- Nhu cầu năng lượng thay đổi tùy theo lứa tuổi (trẻ em nhu cầu năng lượng cao hơn người lớn), tình trạng dinh dưỡng (gầy hay béo) và mức độ lao động
- Nhu cầu năng lượng = năng lượng chuyển hóa cơ bản + hoạt động thể lực
- Chuyển hóa cơ bản = 22 – 24 Kcal/kg/ngày hay 1 Kcal/kg/h
- Thường: hoạt động thể lực nhẹ + 30% chuyển hóa cơ bản
Hoạt động thể lực trung bình + 50% chuyển hóa cơ bản Hoạt động thể lực lớn + 100% chuyển hóa cơ bản
- Phụ nữ cho con bú, người yếu sụt cân nên them 300 – 500 Kcal/ngày
- Muốn giảm cân: giảm 500 – 1000 Kcal/ngày
- Trẻ em: Nhu cầu năng lượng = 1000 Kcal + 100 Kcal/tuổi/ngày tính cho đến tuổi dậy thì
- Giai đoạn dậy thì: Nam 2200 – 2700 Kcal/ngày
Nữ 2100 – 2300 Kcal/ngày
Trang 4Ví dụ 1: Tính nhu cầu năng lượng cho 1 phụ nữ cao 1m50 nặng 50kg Trong ngày hoạt động được cho là lao động nhẹ
- Cách tính năng lượng chuyển hóa cơ bản:
1Kcal x 50 x 24 = 1200 Kcal
Lao động nhẹ nhất: 1200 x 30% = 360 Kcal
Nhu cầu năng lượng trong ngày là 1200 + 360 = 1560 Kcal