Những bài văn chọn lọc lớp 10

Xin đợc trích đoạn nguyên văn "Lòng tin tởng ở con ngời cũng chính là một nét riêng rất độc đáo của lòng nhân đạo - Điều này thầy Lu đã nói rất nhiều lần với mình từ 3 năm trớc, từ hơn 2

Từ năm học 2006 - 2007, tất cả các trờng Trung học phổ thông bắt đầu thực hiện đại trà Chơng trình phân ban.

Việc dạy và học môn Ngữ Văn có những điểm thay đổi cơ bản sau đây :

Thứ nhất, các loại văn bản đợc học theo cách "đọc hiểu" Ngoài việc rèn

luyện các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết còn tập trung rèn luyện hai năng lực phân tích và cảm thụ Nhất là cảm thụ văn bản văn học.

Thứ hai, phần viết bài văn (xây dựng văn bản), chơng trình lớp 10 học

sinh phải tạo đợc các kiểu :

+ Thuyết minh (giới thiệu) về đời sống và văn học từ chính xác đến hấp dẫn.

Cuốn sách này đợc biên soạn bám sát chơng trình Ngữ Văn 10 nhằm giúp học sinh nâng cao năng lực phân tích , cảm thụ văn học và tạo lập các văn bản theo kiểu loại mà chơng trình yêu cầu.

Rất mong các em sử dụng sách có hiệu quả

Các tác giả

Đề số 1

Đức tính trung thực Bài làm

Không trung thực là một hiện tợng ta vẫn thờng gặp trong cuộc sống, nó đã và

đang diễn ra quanh ta, nhất là trong lớp trẻ Nó trở thành một cách sống phổ biến Vậytrung thực là gì ?

Trung thực là luôn tôn trọng sự thật, tôn trọng chân lí, lẽ phải, sống ngay thẳng,thật thà và dũng cảm nhận lỗi khi mắc khuyết điểm

Ngời trung thực là ngời thật thà, ngay thẳng chân thành trong cách đối xử vớimọi ngời, luôn nhìn nhận khách quan về các sự việc trong cuộc sống, luôn tôn trọng vàbảo vệ chân lí, bảo vệ lẽ phải

Do vậy, ngay từ tuổi ấu thơ, tuổi học trò, chúng ta cần đợc và tự bản thân xâydắp, rèn luyện tính trung thực Nhng đây đó vẫn còn nhiều hiện tợng học sinh thiếutrung thực Cứ nhìn vào các giờ kiểm tra, các kì thi cử, hay tự hỏi, mình đã một lần nóidối bố mẹ, thầy cô giáo cha là rõ ấy thế mà nhiều bạn còn rủ rê nhau, bao che chonhau

Ngoài xã hội cũng vậy Trong kinh doanh, trong công việc, trong chính trị họ vẫnthờng lợi dụng lòng tin của mọi ngời để trục lợi cá nhân, lừa đảo kiếm tiền hay thamnhũng, che giấu tội ác trớc pháp luật Một dẫn chứng điểm hình dễ thấy nhất là trongkhi nhà nớc đang phải bồi thờng cho ngời dân mang gà đi tiêu huỷ thì tại Đông Anh -

Hà Nội các cán bộ đã khai khống lên đến hàng nghìn con gà, vịt các loại Họ là nhữngcán bộ đại diện cho dân, cho nớc mà lại thiếu trung thực Rồi gian lận thuế, ăn cắp bảnquyền, khai tăng thiệt hại hay thành tích, xử án gian lận, dối trên lừa d ới Khôngtrung thực chính là nguyên nhân, mầm mống của các tiêu cực xã hội, gây băng hoại

đạo đức, làm mất lòng tin, xói mòn đời sống tốt đẹp mọi ngời đang chung tay xây đắp.Bởi vậy cần phải trung thực, không vì cái lợi trớc mắt mà bán rẻ lơng tâm Nhất là

những ngời cầm quyền phải là ngời chí công vô t, cơng trực, thẳng thăn thì mới đa đấtnớc vững mạnh đi lên, tiến tới công bằng, dân chủ, văn minh Rồi trong các mối quan

hệ hợp tác sản xuất kinh doanh, tính trung thực sẽ giúp có đợc lòng tin ở mọi ngời, từ

đó có uy tín trong sản phẩm Thiếu trung thực sẽ gây ra hậu quả không thể lờng trớc

đ-ợc Những tai biến xã hội từ nạn làm hàng giả hay ngộ độc thực phẩm, bằng cấpgiả hẳn ai cũng thấy

Tính trung thực cần đợc chú trọng giáo dục, rèn luyện ngay từ những ngày còncắp sách tới trờng mà điểm đầu rèn luyện là thành thực với chính bản thân mình Bởivì, “Phải thành thật với mình, có thể mới không dối trá với ngời khác” (Uy-li-am Sếch-xpia)

Trung thực là cốt lõi, xoay quanh nó còn nhiều đức tính khác mà quan trọng nhất

là thái độ thẳng thắn, tinh thần, hành động dũng cảm Không có đức tính này, trungthực chỉ nh của quý bị dấu kín Thảng thắn, dũng cảm lại phải chân thành, khéo léo.Nêu không trung thực - thẳng thắn - dũng cảm sẽ không có tác dụng hoặc bị hạn chếtác dụng Ta nên rút ra một điều : rèn luyện tu dỡng các tính tốt là rất cần nhng thểhiện nó trong xử thế còn quan trọng hơn

Chẳng hạn, không nhất thiết ta phải thể hiện rõ, đôi lúc ta cũng phải có ứng xửkhéo léo để tránh cho ngời khác nỗi đau đớn về một sự thật phũ phàng nào đó Nói nhvậy có nghĩa là ta không cần phải cứng nhắc, rập khuôn mà phải biết c xử sao cho hợp

lí, hợp tình

Đức tính trung thực là điều mà con ngời, nhất là con ngời trong xã hội hiện đạicần phải có, cần phải đợc rèn luyện Vậy sao ta không rèn luyện nó ngay từ khi cònngồi trên ghế nhà trờng để khi ra đời ta sẽ xem nó là một trong những điều cần thiếtnhất để bớc vào cuộc sống hiện đại ngày nay

Đề số 2 Lòng biết ơn thầy cô giáo

Bài làm

“Không thầy đố mày làm nên”, một triết lí dân gian đã đợc lu truyền từ bao đờinay Điều này cho chúng ta thấy ngời thầy có vai trò to lớn đối với con đờng học vấncủa mỗi học trò Dẫu là học trò bán tự, nhất tự (có câu "nhất tự vi s, bán tự vi s" - mộtchữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy), huống hồ chi, chúng ta, trong đời ai chẳng là họctrò hơn một lần "nhất tự" hiểu theo nghĩa rộng của khái niệm này Nhng điều tôi muốnnói đến ở đây là một mặt khác nữa của câu tục ngữ - Đó cũng là lời nhắn nhủ, khuyênrăn chúng ta phải nhớ ơn thầy cô

Mỗi ngời có đợc công danh, sự nghiệp thành đạt đều nhờ công ơn dạy dỗ củathầy cô Những ngời chiến sĩ trong cuộc chiến sinh tử với giặc ngoại xâm, trong hànhtrang tinh thần mang ra mặt trận cũng có lời thầy cô Chúng ta, hẳn đã nhiều ngời đọcnhật kí của anh Nguyễn Văn Thạc (Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản dới nhan đề

Mãi mãi tuổi hai mơi) học sinh trờng cấp 3 (THPT) Yên Hòa B - Từ Liêm, Hà Nội.

Trang nhật kí ngày 24/5/1972, ghi trớc khi anh hi sinh tại chiến trờng Quảng Trị haitháng, bảy ngày sau đó, ngời học trò này đã nhớ lời dạy thầy giáo cũ - thầy Lu, và nóirằng, cho đến lúc này, anh mới hiểu hết lời dạy của thầy Xin đợc trích đoạn nguyên

văn "Lòng tin tởng ở con ngời cũng chính là một nét riêng rất độc đáo của lòng nhân

đạo - Điều này thầy Lu đã nói rất nhiều lần với mình từ 3 năm trớc, từ hơn 2 năm trớc

- Nhng đến giờ mình mới hiểu một cách sâu xa và đầy đủ nhất" Ngời học trò Nguyễn

Văn Thạc hiểu và xác định đúng đắn lẽ sống của đời mình "Có thể ngày mai, cuộc đời

sẽ trả lời mình bằng luồng gió lạnh ngắt, nhng có hề chi, khi mình đã cống hiến cho cuộc dời một tâm hồn chính trực và cao cả - Biết yêu và biết ghét - Biết lăn lộn trong cái bình dị của cuộc sống mà cảm hiểu hạnh phúc không có gì so sánh nổi Biết sống cao thợng, vơn lên trên tất cả những những gì tính toán cá nhân mòn mỏi và cằn cỗi Phải, mình phải sống nh vậy, phải cống hiến cho cuộc đời một tâm hồn nh thế - Đây là

mơ ớc, là nguyện vọng, quyết tâm và cũng là trách nhiệm mình phải làm Phải làm".

Chính vì thế ta không thể quên đợc công ơn của thầy cô

Thầy cô giáo là ngời hớng dẫn, bồi dỡng, truyền đạt cho ta những kinh nghiệm

mà nhân loại đã tích luỹ trong suốt quá trình lịch sử lâu dài về khoa học tự nhiên, khoahọc xã hội và kinh nghiệm sống để mở rộng trí óc cho chúng ta Thầy cô không chỉcho chúng ta tri thức mà còn rèn luyện cho chúng ta bài học làm ngời Lúc còn bé thơthầy cô dạy ta từng chữ cái, từng con số, rồi theo năm tháng chúng ta dần lớn lên thầycô dạy ta những điều hiểu biết cao hơn, rộng hơn để giáo dục ta thành ngời có tri thức,

có đạo đức Các thầy cô đã “Vì lợi ích trăm năm trồng ngời”, đào tạo chúng ta thànhnhững ngời hữu ích Tại sao danh họa ý Lê-ô-na đơ Vanh xi (1452 - 1519) có thể trởthành đỉnh cao của thời Phục hng và thế giới Vì ông có ngời thầy là họa sĩ Vê-rô-ki-ô.Thoạt đầu thầy bắt cậu bé học trò vẽ quả trứng gà mấy chục ngày liền Bởi ông muốncho nhà họa sĩ thiên tài tơng lai biết "trong một nghìn cái trứng, không bao giờ có haicái hoàn toàn giống nhau Do vậy nếu không cố công luyện tập thì không vẽ đúng đợc

đâu Đó còn là cách luyện mắt cho tinh, luyện tay cho dẻo" Các thầy cô giáo là ngời

"mài sắt nên kim", công lao biết bao ! Thật đúng nh nhà thơ Bùi Đăng Sinh, hiện nay

đã là nhà giáo kì cựu, lúc còn ngồi trên ghế nhà trờng đã viết :

Đồi cao thắm sắc ti gôn“

Trồng hoa thầy đã trồng luôn cả ngời”

Các thầy, các cô đang làm một nghề cao quý nhất, nghề dạy học, nghề mà dântộc ta vốn rất coi trọng, quan tâm và biết ơn Ông cha ta thờng nói :

Muốn sang thì bắc cầu kiều“

Muốn con hay chữ phải yêu kính thầy”

Vì học sinh thân yêu, các thầy giáo, cô giáo đã luôn luôn quan tâm đến sự tiến

bộ, vui sớng trớc sự trởng thành của chúng ta, trăn trở trớc thiếu sót mà chúng ta mắcphải Từ cái nôi là nhà trờng, tình cảm gắn bó giữa chúng ta và các thầy cô là một tìnhcảm đặc biệt, sâu sắc Tình cảm đó sẽ cùng đi suốt cuộc đời, động viên, nâng đỡ chúng

ta trởng thành Mọi ngời chúng ta phải khắc ghi và biết ơn Phải ghi nhớ trong lòng,

đạo thầy trò là một trong những đạo lớn, giữ cho xã hội lành mạnh, vững chắc Lại xin

kể với các bạn một câu chuyện mà nhân vật học trò hiện vẫn đang sống và là một nhàthơ nổi tiếng của chúng ta Chuyện của nhà thơ Hoàng Cầm, thi sĩ yêu thơng của miềnKinh Bắc, cái nôi của văn hóa Việt Nam Nhà thơ đã làm cho con sông Đuống thànhdòng sông trữ tình, dòng sông thi ca Năm học 1935 - 1936, Hoàng Cầm học với thầy

Hoàng Ngọc Phách, cũng là một nhà văn (tác giả Tố Tâm, thiên tiểu thuyết lãng mạn

vào loại mở đầu văn chơng lãng mạn) Ai ngờ sau đó ít lâu, lại lấy chị gái họ thầy giáomình Một ngày tết ở thị xã Bắc Ninh, khi hai vợ chồng thi sĩ đi chúc tết họ hàng, vàonhà thầy, theo tôn ti trật tự, thầy cứ một điều "tha bác", hai điều "tha bác" Vợ nhà thơcũng thản nhiên "cậu câu, tôi tôi" mặc dù kém đến trên 20 tuổi Song Hoàng Cầm thìkhông dám Ông lễ phép xng "con", gọi "thầy" Về nhà, bà vợ phàn nàn :

- Sao mình lại xng "con" với cậu ấy ? Cậu ấy là em mình chứ !

Hoàng Cầm đã quả quyết trả lời :

- Anh phải tôn trọng cái điều có trớc Trớc khi anh là chồng em, anh đã là học tròcủa ông Phách từ lâu rồi Ngời thầy giáo ấy đã có công lớn đào tạo đợc ra anh hôm nay

đấy em ạ !

Lòng biết ơn thầy cô là phải biết giữ đúng "Đạo" Nhng cao hơn, phải đợc thểhiện bằng hành động cụ thể Muốn vậy chúng ta phải học tập tốt, đạt nhiều thành tíchcao Đây cũng chính là đạo lí làm ngời, là cách ứng xử của ngời có nhân cách Đất nớc

ta có rất nhiều tấm gơng đáng để noi theo nh ngời học trò con vua Thủy Tề của thầyChu Văn An Biết là trái mệnh Ngọc Hoàng, tất bị chết chém, nhng vẫn tuân theo lờidạy bảo nhân nghĩa của thầy

Bác Hồ từng dạy : “Kẻ có tài mà không có đức là ngời vô dụng, ngời có đức màkhông có tài thì làm việc gì cũng khó” Nền tảng của con ngời vẫn là đạo đức, đạo đứckết hợp với tài năng thì làm chuyện gì cũng thành công Xã hội hiện đại ngày nay, vấn

đề đạo đức đang còn nhiều cái để quan tâm, đó là tình trạng học sinh vô lễ, vô ơn bạc

nghĩa với thầy cô Thậm chí có hành vi lăng mạ, côn đồ Tất cả đều bị chê trách, lên ángay gắt.

Trong bối cảnh nh thế, thiết nghĩ, lòng biết ơn là món quà giá trị nhất, là bônghoa tơi thắm nhất để các thế hệ học sinh dâng tặng thầy cô kính yêu Đây không phảichỉ là bổn phận và nghĩa vụ mà còn là thứ tình cảm cao quí, thiêng liêng, ở đâu, lúcnào cũng cần gìn giữ, nêu cao

Đề số 3 Xin mẹ hãy yên tâm

Bài làm

Con đã mời lăm tuổi rồi mẹ ơi, đã lớn khôn, con biết rằng mẹ rất lo lắng cho conkhi con đi đâu, nhng mẹ ơi, con biết mình phải làm gì khi không có bố mẹ ở bên và

“xin mẹ hãy yên tâm về con”

Tôi có một ngời mẹ tuyệt vời, mẹ rất khéo tay, mẹ nấu ăn cũng khá ngon Nhngtôi không đợc lấy một phần của mẹ Con gái lớn rồi mà tôi rất vụng về, trớc khi làmviệc gì mẹ cũng dặn tôi cặn kẽ Lúc nào mẹ cũng lo lắng vì ở cái tuổi đang phát triển,cái tuổi dậy thì, mẹ sợ sức khoẻ bị giảm sút, tình cảm chông chênh, suy nghĩ cha chínchắn ảnh hởng tới học tập Rồi mẹ sợ, đời sống phát triển, càng ngày phơng tiện giaothông càng tấp nập, đẽ bị tai nạn Mẹ không yên tâm, dạo đầu, mỗi khi phải đi học xa,tôi đạp xe đi trớc, mẹ xe máy theo sau Lâu dần, tôi thạo đờng mẹ không kèm tôi nữa,nhng tranh thủ, mẹ vẫn thờng ghé vào chỗ tôi học Có những hôm tôi học về khuya,

mẹ lo không ngủ đợc, ngồi ở ghế chờ tới khi tôi về nhà mới im lặng ngả lng Nhng conngời tôi quá vô tâm, về nhà một cái, chào mẹ là chạy tót lên tầng, tôi cũng chẳng để ýtâm trạng mẹ nh thế nào Cứ thế ! Lại có lần mẹ nói gì đó, khi tôi đang làm bài tập khóquá, hình nh mẹ hỏi chìa khoá để ở đâu Tôi gắt lên với mẹ "mẹ tìm đi sao cứ hỏi connhiều thế !" Mẹ không nói gì, thui thủi một mình đi xuống nhà Thực ra tôi cũng biếtlàm mọi việc, chỉ không cẩn thận đợc nh mẹ thôi Cái chính là có mẹ làm hết nên tôi ỷlại, đâm ra lời

Còn nhớ, tháng trớc, hôm sinh nhật cái Hảo, bạn thân của tôi, Tôi xin đi, mẹ

đồng ý, trớc khi đi mẹ dặn tôi nào là về sớm, nào là đi đờng cẩn thận, không đợc la cà.Tiệc sinh nhật thật vui, nhng nhớ lời mẹ dặn, tôi đã xin phép ra về Ai ngờ, giữa đờng

xe bị thủng xăm, dắt bộ một quãng mới có hiệu sửa xe Về đến nhà đã khoảng 10h15’,

mồ hôi nhễ nhại, tôi vào nhà, không thấy mẹ chờ tôi nh mọi khi Chắc mẹ giận, tôi mởcửa rồi lẳng lặng lên phòng nh mọi khi, cũng sợ mẹ mắng Nhng rồi mẹ gọi xuống,dặn ngày mai giúp mẹ làm bữa sáng cho cả nhà vì mẹ cảm thấy khó chịu trong ngời.Mặt tôi xị ngay ra Mẹ liền bảo "nếu con cảm thấy không làm đợc thì thôi” Tôi khôngnói một lời nào Đêm ấy tôi chẳng ngủ đợc, sao mẹ không trách, chắc mẹ không thơngmình nữa vì mình không về đúng giờ, không chăm sóc mẹ lúc ốm đau Tôi nhớ có hômbác Hiền gần nhà sang chơi kể chuyện bác ốm chị An chăm sóc rất chu đáo mẹ nghe,nét mặt buồn buồn Nhng mẹ không nói ra chắc mẹ giữ thể diện cho tôi Nghĩ thế, tôithấy hối hận Tôi quyết định dậy sớm làm bữa sáng để chuộc lỗi với mẹ Đêm nay đốivới tôi dài dằng dặc nh một năm đã trôi qua Sáng tôi cố dậy thật sớm để giúp mẹ, tôisững sờ cả ngời thấy mẹ đã làm xong, tôi trách mẹ sao mẹ không để cho con làm Mẹlại bảo, vẫn nh những lần trớc : Con thì biết làm gì

Nhng tôi muốn chứng minh cho mẹ thấy tôi có thể làm đợc Ngay buổi sáng hôm

đó, đi học về sớm, tôi đã nấu bữa tra với một sự cố gắng cật lực Khi mẹ về cơm nớcnấu xong, có điều cái bếp thành một bãi chiến trờng Không ngờ, mẹ ôm tôi và khóc :con gái mẹ đã lớn thật rồi Thế rồi, hai mẹ con tôi vừa dọn dẹp vừa nói chuyện Tôi hỏi

mẹ có giận tôi không, mẹ chỉ cời, bảo : sao mẹ lại giận con đợc chứ Tôi hỏi, con làmgì cũng sai mà mẹ chẳng trách móc Mẹ nói : mẹ biết con sẽ biết lỗi và sửa chữa, vì mẹsinh ra con mà Rơm rớm nớc mắt, tôi cố hỏi thêm Tại sao khi con gắt mẹ, mẹ khôngnói gì Mẹ giải thích vì ở tuổi tôi tính khí thất thờng, ở tuổi này con ngời hay phạmphải những sai lầm không trách đợc Tôi oà lên khóc, mẹ ôi sao mẹ tốt với con vậy, mẹ

bảo vì mẹ là mẹ của con Tôi ôm chầm lấy mẹ, mẹ lau nớc mắt cho tôi, tôi nói lí nhí :

Mẹ ơi ! Xin mẹ hãy yên tâm, con sẽ làm tất cả để bù đắp lại những gì mẹ đã lo lắngcho con Mẹ là tất cả của con, là cuộc sống của con, con sẽ cố gắng học tập tốt đểxứng đáng là đứa con ngoan của mẹ Mẹ đã giúp con tỉnh giấc, cảm nhận đợc giá trịcủa gia đình và tình mẹ, cảm ơn mẹ nhé

Dù ở đâu hay ở nơi nào con vẫn là con mẹ, nếu ai còn diễm phúc có mẹ ở bênchăm sóc, hãy dành một chút thời gian quý báu của mình cho mẹ, để sau này khôngphải hối hận Mẹ ơi mẹ hãy yên tâm, mẹ hãy giữ gìn sức khoẻ, mẹ không phải lo lắngcho con nữa vì con đã lớn rồi

Đề số 4 Cảm nghĩ khi đọc

Phò giá về kinh của Trần Quang Khải

Bài làm

Hào khí Đông A (chiết tự chữ Trần viết theo Hán tự) khởi phát bởi chiến thắng

đế quốc Nguyên - Mông lần thứ nhất - 1258 đã đợc khẳng định rực rỡ, hùng hồn bằngcác chiến công vang dội trong hai lần đại thắng 1285, 1287 sau đó Con cháu của

những “Ngời lính già đầu bạc, kể mãi chuyện Nguyên Phong” đã làm cho kẻ xâm lợc hãi hùng ngay cả khi chúng yên ổn về nớc - “Nghe tiếng trống đồng mà tóc trên đầu

bạc trắng ” (Đồng cổ thanh trung bạch phát sinh) Đó là sức mạnh toàn diện của dântộc dới thời nhà Trần trên cơ sở ý thức tự cờng, tự chủ

Khí phách hào hùng ấy đã vang động thành cảm hứng yêu nớc đợc biểu hiện

một cách tập trung, đa dạng trong thơ văn Từ một lời hịch thiết tha trớc khi lâm trận, bài phú hào sảng, hồi quang mấy chục năm sau đến những tứ tuyệt, những ngũ ngôn 4

câu, 20 chữ ngay trong cuộc chiến

Phò giá về kinh của Trần Quang Khải là một trong những bài nh thế.

Cuối năm 1284 đầu năm 1285, quân Nguyên- Mông ào ạt tấn công nớc ta lầnthứ hai Tình thế đất nớc hiểm nghèo, các vua Trần phải dời kinh đô tìm phơng kếchống đỡ Nhng chỉ qua mùa xuân năm 1285, quân ta đã chuyển thế tấn công Tháng t,trong trận đánh tại Hàm Tử, một địa điểm trên sông Hồng tại huyện Khoái Châu (tỉnhHng Yên ngày nay) tớng Trần Nhật Duật đã phá tan đạo quân Thát Đát, bắt sống giặc

Ô Mã Nhi (Trong Đại cáo bình Ngô sau này Nguyễn Trãi nhầm sự việc nên viết “Cửa

Hàm Tử bắt sống Toa Đô, sông Bạch Đằng giết tơi Ô Mã”) Tháng 6, Trần Quang

Khải thắng tiếp trận Chơng Dơng, đuổi đạo quân chủ lực của Thoát Hoan chạy dài lênphía bắc, giải phóng Thăng Long, rớc vua Trần trở lại kinh thành Trong không khí ấy,

ông ngẫu hứng cao độ làm nên Tụng giá hoàn kinh s (Phò xa giá nhà vua về lại kinh

đô) danh bất h truyền Cùng khoảng thời gian này, vua Trần khi đến tế ở nhà Thái

miếu cũng ứng khẩu hai câu : "Xã tắc lỡng hồi lao thạch mã / Sơn hà thiên cổ điện

kim âu" Nghĩa là "Đất nớc hai phen bon ngựa đá /Non sông nghìn thủa vững âu vàng", cùng một mạch cảm hứng yêu nớc, tự hào dân tộc.

Bài thơ chỉ bốn câu, theo lối năm chữ mạch lạc, gọn gàng Hai câu đầu kể lạihai chiến công hiển hách vừa mới đó, đang còn tơi nguyên không khí chiến thắng Cónét đặc biệt là trình tự các chiến công không đợc nêu theo diễn biến thời gian trớc sau.Chiến thắng Chơng Dơng trớc, Hàm Tử sau Cách trình bày nh thế là theo cái lô-gíccủa cảm hứng Trận sau mới hơn và cũng vang dội hơn Chính nhờ chiến thắng Ch ơngDơng mà Thoát Hoan phải bỏ chạy, Thăng Long đợc giải phóng Chính nhờ chiếntháng Chơng Dơng mà có cái không khí rạo rực phấn chấn trong ngày “về lại thủ đô”này Lời thơ rất cô đúc, vẻn vẹn mời chữ, nêu hai sự việc là “cớp giáo giặc” và “bắtquân thù” Song qua hai hình ảnh này ngời đọc cảm nhận đợc niềm phấn chấn, hânhoan Đúng là câu thơ đăng đối bên ngoài đanh chắc, bên trong chứa chan xúc cảm.Cảm xúc theo kiểu cô lại Sự cô đúc này tạo ra một thế năng, khả năng khơi gợi ng ời

đọc suy ngẫm Một trong những đặc trng thẩm mĩ của thi pháp cổ là gợi, ít chú trọng

Vẫn trình bày theo lối ngũ ngôn nh trớc nhng lại đặt ra một nhiệm vụ, một yêucầu hoàn toàn mới Thông thờng, sau chiến thắng ngời ta dễ thoả mãn, dễ say sa vớivinh quang, bỏ lỡ một khoảng thời gian cần thiết chuẩn bị cho tơng lai Trần QuangKhải đã có nhận thức hoàn toàn đúng và đặt vấn đề một cách kịp thời về những côngviệc thời hậu chiến Ông hiểu rằng những công việc của một đất nớc sau chiến tranh làhết sức bộn bề Thái độ và hành động ở thời kì thái bình rất cần phải tập trung là “tu trílực” “Tu” là học tập, bồiđắp, “trí lực” là trí tuệ, khả năng ý thơ vẫn tiếp tục gợi chongời đọc hiểu thêm rằng, đất nớc vẫn đang đòi hỏi, còn yêu cầu những con ngời chiếnthắng này nhiều cống hiến hơn nữa Có nh vậy mới có sự yên bình, vững chãi muônnăm Một ý thơ đầy tinh thần trách nhiệm

Bài thơ có cái hồ hởi, phấn chấn tột cùng trớc những chiến thắng, những chiếncông Niềm tự hào, niềm say mê, tinh thần lạc quan thật bay bổng phù hợp với hào khí

Đông A thủa ấy Nhng đây cũng là một niềm vui rất lí trí, rất tỉnh táo sáng suốt củacon ngời ý thức đợc giá trị trọn vẹn của niềm vinh quang Mặt khác phù hợp với phongcách ngôn ngữ, uy thế của vị tớng quốc đầu triều

Kết cấu chặt chẽ, có sức khái quát cao, cảm xúc cô đọng lại vừa có khả năng gợi mở ýtởng đã tạo ra một sự thống nhất nội dung và hình thức theo kiểu tuyên ngôn riêng

biệt Đấy chính là nét đặc sắc của Phò giá về kinh.

Cho đến hôm nay bài thơ vẫn sống trong niềm tự hào dân tộc, vẫn giữ nguyêngiá trị thời sự nóng hổi, vẫn là một bài học Bài học về ý thức, trách nhiệm xây dựng

đất nớc vững mạnh sau chiển tranh

Đề số 5 Cảm nghĩ về vẻ đẹp con ngời

qua truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao.

Bài làm

Mỗi một nhà văn đều có cảm hứng sáng tác riêng của mình Nam Cao cũng vậy,

ông là một nhà văn chuyên viết truyện ngắn lấy cảm hứng sáng tác từ những ngời nông

dân trong xã hội cũ, ca ngợi vẻ đẹp nội tâm tiềm tàng của họ Truyện ngắn Lão Hạc là

một tiêu biểu trong số đó

Vẻ đẹp của những ngời nông dân nghèo khổ đợc nhà văn thể hiện một cáchkhách qua, sâu sắc và truyền cảm qua bức chân dung của Lão Hạc Trớc hết vẻ đẹp ấybộc lộ ở lối sống tình nghĩa Lão rất thơng “cậu vàng” - tên thân mật lão đặt cho conchó vàng Đó là kỉ niệm về đứa con trai Một trận ốm đã khiến cho cuộc sống của lãocàng túng bấn, cơm lão ăn mỗi bữa cũng chẳng đủ no nói gì tới việc nuôi thêm convàng Cuối cùng lão phải quyết định bán, mặc dù con vàng đã gắn bó với lão trongnhững ngày lão cô đơn nhất Có điều lão đã băn khoăn day dứt nhiều lần Khi sang nhà

ông giáo kể về việc bán chó, lão cố tỏ rõ sự vui vẻ, nhng lão "cời mà nh mếu, đôi mắtầng ậng nớc, mặt lão đột nhiên co rúm lại, những nếp nhăn xô lại với nhau, ép cho nớcmắt chảy ra, cái đầu lão nghẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu nh connít, lão hu hu khóc" Lão tự trách mình bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một conchó

Cách một con ngời, nhất là ngời nghèo khổ đối xử với một con vật là sự thể hiệnnhân cách rõ ràng nhất, bản chất nhất Chỉ ai sống bằng tình nghĩa, mới biết gắn bó, tri

ân dẫu là với một con vật Chỉ ai cao thợng mới biết xấu hổ, ân hận trớc hành vi màmình coi là phản trắc trớc một con vật

Vẻ đẹp có sức mạnh nhất trong con ngời là tình thơng yêu, đức hi sinh cao cả.Bao trùm tính cách lão Hạc chính là tấm lòng, đứ tính này Thơng con, lão cố gắngdành dụm tiền cho con cới vợ, cố giữ lấy mảnh vờn cho con, dù cuộc sống có khókhăn, khổ sở thế nào Lão cố gắng thu vén sao cho không phiền đến ngời khác Lãogửi ông giáo ba mơi đồng bạc phòng khi lão chết có tiền làm ma Lòng tự trọng đãkhông cho phép lão nhận sự giúp đỡ giấu giếm của ông giáo Đó là phẩm chất kiên c-ờng của ngời nông dân nghèo khổ

Nhng đau đớn thay, chính những phẩm chất lớn lao này đã dẫn lão đến với cáichết Lão Hạc chủ động chọn cái chết, nghĩa là lão đã hành động quyết liệt nhất, xảthân để bảo vệ vẻ đẹp con ngời, vẻ đẹp làm ngời

Trong truyện ngắn Lão Hạc, hình ảnh ông giáo cũng ngời sáng Ông giáo đại

diện tiêu biểu cho tình yêu thơng, chia xẻ, sự đồng cảm, niềm tin ở vẻ đẹp con ngời vàcũng chính là một vẻ đẹp Nhất là trong một xã hội mà vì nghèo khổ quá ngời ta nghingờ nhau, không thể đến đợc với nhau, không tin vào sự tốt đẹp của nhau

Vẻ đẹp con ngời trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao đợc xây dựng trên

cảnh nghèo khó của ngời nông dân trong xã hội cũ Nhng đó là vẻ đẹp của con ngời

Việt Nam, nên dẫu thời "đói nghèo trong rơm rạ, văn chiêu hồn từng thấm giọt ma

rơi" (Chế Lan Viên) này đã qua đi lâu rồi, vẻ đẹp ấy vẫn lung linh ánh sáng và đầy sức

lay động

Đề số 6 Quê hơng trong thơ Tế Hanh

Bài làm

Quê hơng trong xa cách là nguồn đề tài vô tận, là cả một dòng cảm xúc dạt dào,lấp lánh suốt đời thơ Tế Hanh Cái làng quê nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đãnuôi dỡng tâm hồn Tế Hanh, đã trở thành nguồn cảm xúc vô tận để ông viết nên nhữngvần thơ tha thiết, lai láng nh : “Nhớ con sông quê hơng”, “Quê hơng”, “Trở lại con

sông quê hơng” Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất miền Trung - Quãng Ngãi, một vùng

đất cằn cỗi, quanh năm chỉ có gió và cát, một vùng quê nghèo Do hoàn cảnh bắt buộc,

ông rời xa quê hơng từ thuở thiếu thời Trong thời gian xa quê ông viết rất nhiều tácphẩm, chủ yếu là về quê hơng, bằng tất cả những tình yêu, nỗi nhớ của mình Mộtvùng đất đầy thơ mộng và rất đẹp trong thơ Tế Hanh Trong đó có nói con sông quê

mà ông gắn bó :

Quê hơng tôi có con sông xanh biếc Nớc gơng trong soi tóc những hàng tre

Xa quê, xa cả con sông Có thể nói đó là nỗi đau của ông

Qua những kỉ niệm, hồi tởng về con sông trong “nỗi nhớ con sông quê hơng”, TếHanh đã thể hiện một tình yêu quê hơng tha thiết, mãnh liệt, một hình ảnh quê hơngthân thiết, ruột rà

- Làng tôi ở vốn nghề chài lới

Nớc bao vây cách biển nửa ngày sông

- Quê hơng tôi có con sông xanh biếc

Nớc gơng trong soi tóc những hàng tre

Thế đấy, quê hơng trong thơ Tế Hanh hiện lên đẹp và mát dịu nh vậy Còn ngờidân quê thì mạnh mẽ, tinh tế, sống động :

Dân chài lới làn da ngăm dám nắng

Có thân hình nồng thở vị xa xăm

Chỉ có ai là con ngời của sông nớc, vạn chài mới có thể tạo đợc hình ảnh ngờidân chài giữa đất trời lồng lộng gió với đủ hình khối, màu sắc và hơng vị Chất muốimặn nồng ngấm vào thân hình ngời dân quê hơng cũng nh ngấm sâu vào làn da, thớthịt vào tận tâm hồn thơ Tế Hanh Bằng giọng thơ giãi bày, phơi trải, ông đã kể về kỉniệm tuổi thơ tơi đẹp :

Khi mặt nớc chập chờn con cá nhảy Bạn bè tôi tụm năm tụm bẩy

Tôi đa tay ôm nớc vào lòng Sông mở nớc ôm tôi vào dạ

Cao hơn, trong xa cách, nhng với sức mạnh của tình quê, không chỉ có hình ảnh

đặc trng của quê hơng "Màu nớc xanh, cá bạc cánh buồm vôi / Thoảng con thuyền rẽ

sóng chạy ra khơi" hiện ra mà nhà thơ còn cảm nhận đợc cả mùi vị quê :

Nay xa cách lòng tôi luôn tởng nhớ Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá

Quê hơng Tế Hanh là một làng chài nghèo, ngời dân sống cần cù, khó nhọc, thếnhng khi nhớ về quê, ông lại chỉ thấy vẻ đẹp tơi sáng Phải chăng đó là nhờ làng quê

ấy có con sông êm đềm, tuơi tắn, lại gần biển tự do, phóng khoáng và nhất là nhờ tráitim tuổi trẻ khoẻ khoắn ? Mặt khác, cùng tình cảm đằm thắm, kỉ niệm sâu lắng, đẹp

đẽ, lời kể theo lối giãi bày, thủ thỉ chân thật và khả năng miêu tả những cảm giác bêntrong chân thành, mộc mạc, nên ở thơ Tế Hanh, con sông trở thành một hình tợngthẩm mĩ, gợi cảm, đầy chất trữ tình

Đối với Tế Hanh, quê hơng luôn là bông hoa đẹp nhất trong vờn hoa Ca dao, dân

ca dờng nh cũng đã ngấm sâu vào hồn thơ Tế Hanh Dù ở phơng trời nào lòng ông vẫnnhớ quê hơng, nó luôn dạt dào, cháy bỏng trong ông khiến nhà thơ thấy đợc hình ảnhquê hơng liên tục hiện ra Quê hơng chính là sức sống của ông, ở một khía cạnh nào

đó, ta lại thấy tình yêu quê hơng của Tế Hanh rất đa chiều và phức tạp Lúc da diết,ngập tràn với “Nhớ con sông quê hơng”, nhng lúc khác lại cho ngời đọc thấy một hồn

thơ trẻ trung phơi phới của “Quê hơng” Nhng dù ở góc độ, khía cạnh nào thì nó đều

ẩn chứa một tình yêu, nỗi khát khao đoàn tụ, bày tỏ khát vọng gặp gỡ cụ thể Không

nh thơ Huy Cận, Lu Trọng L đầy chất mộng ảo, không nh thơ Hàn Mặc Tử, Chế LanViên hun hút sầu thơng, thơ Tế Hanh trong sáng, khoẻ mạnh, đắm đuối rất thực Bởi

ông có một vùng quê bằng xơng, bằng thịt, mà ông luôn dõi theo bằng đôi mắt rấtthực, bằng trái tim có địa chỉ rõ ràng

Suốt nửa đời ngời, do thời thế, Tế Hanh phải xa quê, khi trở lại

sau mùa hè đại thắng, thống nhất đất nớc - 1975, con sông và làng quê đã đổi thaynhiều :

Tôi nhìn sông bên lở bên bồi Tre tha thớt ngập tràn lau cỏ Trong ánh sáng ngả nghiêng theo chiều gió Thuyền máy dọc ngang tỏ trắng lòng sông Nhà dân chài giăng những lới ni lông Màu xanh đỏ ngời ngời ánh nớc Kìa bãi sú nơi sáu năm về trớc Giặc Mĩ bao vây sát hai mốt trung đội dàn quân Cây mù u không còn ngả bóng bên cồn

Cây xanh trớc đình thân chỉ còn một nửa

Trở về, gặp lại, tuổi cũng đã cao, quê hơng thì đổi thay nh thế, nên sau này, dẫu quênhà vẫn mến yêu, thổn thức trong trái tim nhà thơ, nhng thơ về quê hơng của Tế Hanhthì đã khác Không còn cái sức hấp dẫn của vẻ đẹp trai tráng Cho nên, có thể nói, ng -

ời ta chỉ còn nhớ đến những bài thơ về quê hơng, con sông quê của ông mấy mơi năm

về trớc Dù sao thế cũng là quá đủ với một đời thơ

Có thể nói những bài thơ về quê hơng trớc và hai mơi năm sau Cách mạngTháng Tám của Tế Hanh đã cất lên một tiếng ca trong trẻo, nồng nàn, thơ mộng về consông hiền hòa đã “tắm cả đời tôi”, về cái làng vạn chài từng ôm ấp, ru vỗ tuổi thơ ông.Mỗi chúng ta một lần nữa vui mừng khi đợc giao tiếp với một hồn thơ khoẻ mạnh,trong sáng song lại rất đỗi bình dị mà sâu sắc Nó không hề làm nặng đầu ta với nhữngbóng dáng siêu hình hay những vô thức u minh, nó chấp cánh mộng mơ, bồi đắp chomỗi chúng ta tình yêu quê hơng thắm thiết, là điểm trở về bình yên của ta trong cuộc

đời nhiều bơn trải, cũng là sự thôi thúc ta vơn lên

Trong quan niệm của ngời dân tộc Ê-đê, cuộc chiến từng đóng vai trò là “bà đỡlịch sử” khiến cho cộng đồng ngày càng phát triển, ngày càng có cuộc sống ấm no,thịnh vợng Trong sự phát triển ấy, ngời anh hùng có vị trí hết sức lớn lao tầm cỡ Sau

mỗi chiến công của ngời anh hùng là một lễ ăn mừng hoành tráng của cộng đồng đểsuy tôn, ca ngợi cũng nh thể hiện niềm vui về sự no đủ, đông đúc mỗi ngày.

Sau chiến thắng oanh liệt trớc tù trởng Mtao-Mxây, Đăm Săn đã trở thành ngờianh hùng giàu có, hùng mạnh nhất Tôi tớ theo về “đặc nh bầy cà tong”, của cải đa về

“nhiều nh ong đi chuyển nớc” Tràn ngập trong niềm vui, Đăm Săn đã cho toàn bộ tộc

ăn mừng chiến thắng Tiếng tuyên bố mở hội dõng dạc vang vọng của chàng khiến chokhắp rừng núi âm vang trong không khí háo hức Cả cộng đồng ngời Ê-đê và ngừơi Ê-

ga đợc tái hiện sinh động đầy sức sống Và sừng sững trong xã hội ấy, là nét đẹp vừahoành tráng, vừa lãng mạn của ngời anh hùng Đăm Săn

Nét đẹp đợc ghi nhận trớc tiệc của Đăm Săn trong lễ ăn mừng chính kà nét đẹp

về ngoại hình và sức mạnh

Chàng đợc miêu tả với vẻ đẹp và sức mạnh của một vị thần Ngời Ê-đê, Ê-ga cangợi Đăm Săn là một dũng tớng chắc chết mời mơi cũng không lùi bớc "Mình quấnchéo một tấm mền chiến, tai đeo nụ, sát bên mình nghêng ngang đủ giáo gơm, đôi mắtlong lanh nh chim, bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống

bễ, sức chàng ngang sức voi đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sấm dậy, chàng nằm sấp thìgãy rầm sàn, chàng nằm ngửa thì gãy xà dọc" Bằng nghệ thuật miêu tả, so sánh gầngũi, cụ thể với nhiều chi tiết hết sức sinh động, kết hợp với nghệ thuật ttì hoãn sử thi

và cách nói phóng đại sử thi, ngời dân Tây Nguyên đã biến ngời anh hùng của họthành một vị thần với tất cả sức mạnh hội tụ từ núi rừng, vũ trụ Sức mạnh của chàng đ-

ợc so sánh với những gì mạnh nhất, đẹp nhất của thiên nhiên Vốn ngang tàng từ trongbụng mẹ, trải qua bao cuộc chiến, Đăm Săn đã lớn lên và trở thành chiến thần Chàng

có tất cả vẻ đẹp cũng nh sức mạnh của thần linh qua trí tởng tợng bay bổng kì diệu vàlòng mến yêu vô hạn của ngời Tây Nguyên Không chỉ có sức mạnh dũng mãnh chàng

còn có vẻ đẹp lãng mạn : “chàng nằm trên võng, tóc thả trên sàn, hứng tóc chàng ở dới

đất là một cái nong hoa, đầu đội khăn nhiễu, vai mang mũ hoa, chàng ăn không biết

no, uống không biết say, trò chuyện không biết chán” Toát lên từ câu chữ một chàng

Đăm Săn hoà đồng vui vẻ Không hề phân biệt địa vị cao thấp giàu hèn Đăm Săn làbiểu tợng cho hài hoà giữa cái đẹp dữ dội của núi rừng, vũ trụ với cái đẹp êm ả lãngmạn của tâm hồn ngời Tây Nguyên Cái đẹp ấy vừa có sự cao cả, kì vĩ của ngời anhhùng lại vừa có nét kì diệu, đậm đà bản sắc Tây Nguyên

Không chỉ hiện lên với vẻ đẹp của sức mạnh và hình thể, Đăm Săn còn hiện lêntrong lễ ăn mừng, ở vẻ đẹp của lòng tôn kính tổ tiên, thần linh, lòng hiếu khách, mộttâm hồn thuỷ chung, phóng khoáng rộng rãi

Sau chiến thắng, Đăm Săn không quên sai tôi tớ làm lễ cảm tạ tổ tiên và thầnlinh đã giúp cho chàng chiến thắng, đã giúp bộ tộc của chàng ngày một vững mạnh

giàu có "ơ các con, ơ các con, hãy đi lấy rợu bắt trâu, rợu năm ché, trâu bảy con để

dâng thần, rợu bảy ché, lợn thiến bảy con cầu cho ta đợc bình yên vô sự, nạn khỏi tai qua, lớn lên nh sông nớc, cao lên nh cây rừng, không còn ai bì kịp” Cách Đăm Săn sai

tôi tớ sắm đồ lễ cúng tế chứng tỏ lòng thành kính sâu sắc với thần linh, tổ tiên củachàng Nó cũng chính là tiếng nói tín ngỡng của cả cộng đồng dân tộc Ê đê

Sau khi làm lễ tạ khấn thần linh, tổ tiên Đăm Săn đã mời tất cả anh em, bạn bè,

tôi tớ ăn uống : “hỡi anh em trong nhà, hỡi bà con trong làng, xin mời tất cả đến với

ta, chúng ta sẽ mở tiệc ăn mừng năm mới…” Tiếng mời chào sang sảng nh chính tấm

lòng hào hiệp của chàng Đăm Săn Chàng đã thiết đãi bạn bè, dân làng bằng những vật

chất đầy đủ sang trọng, bằng niềm vui thân ái, khiến cho “cả một vùng nhão ra nh

n-ớc” vui tới mức “lơn trong hang, giun trong bùn, rắn hổ, rắn mai đều chui lên nằm trên cao sởi nắng, ếch nhái dới gầm nhà, kì nhông ngoài bãi thì kêu inh ỏi suốt ngày

đêm” Bạn bè của chàng đông đúc : “Các cô gái đi lại vú đụng vú, các chàng trai đi lại ngực đụng ngực” Không khí ăn mừng nh thế này bây giờ mới có Bởi bây giờ ngời Ê

đê mới có ngời thủ lĩnh anh hùng dũng cảm, hào hiệp đến thế Đó chính là niềm tự hàosâu sắc của ngời dân Ê đê về vị tù trởng Đăm Săn

Cách xây dựng hình tợng đẹp đẽ lớn lao của ngời anh hùng trong không khí

đông vui nhộn nhịp, lớn mạnh của cộng đồng là một đặc điểm nổi bật của sử thi TâyNguyên Ngời anh hùng sử thi đợc toàn thể cộng đồng suy tôn tuyệt đối Qua ngời anhhùng ta thấy đợc sự phát triển, ý chí thống nhất của toàn thể cộng đồng Ê đê - một biểuhiện quan trọng của ý thức dân tộc

Đề số 8

Từ bi kịch mất nớc đến bi kịch tình yêu qua truyền thuyết An Dơng Vơng

và Mị Châu – Trọng Thuỷ Trọng Thuỷ

Bài làm

Tôi kể ngày xa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu

Nỏ thần vô ý trao tay giặc

Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu.

(Tố Hữu)Bốn câu thơ lại gợi nhắc ta xót xa nhớ về câu chuyện dân gian “An Dơng Vơng

và Mị Châu - Trọng Thuỷ” với hình ảnh một vị vua tài giỏi trong buổi đầu dựng nớc đã

đánh tan các cuộc xâm lăng hung bạo của kẻ thù nhng cuối cùng lại thất bại mội cách

đau xót, trong giây phút chủ quan đã để cho giang sơn xã tắc tuột khỏi tầm tay, làmnên một bài học kinh nghiệm xơng máu khó có thể nào quên.

Đọc "An Dơng Vơng và Mị Châu – Trọng Thuỷ Trọng Thuỷ” ta thật khó giấu nổi niềm xót

xa trớc bi kịch mất nớc Âu Lạc và cả bi kịch tình yêu của nàng công chúa Mị Châu

Trong truyền thuyết dân gian, An Dơng Vơng xuất hiện nh một vị vua toàn tài,luôn mang trong mình một tinh thần chống giặc ngoại xâm mạnh mẽ Nhờ sự giúp đỡcủa thần Kim Qui, ngài đã xây đợc Loa thành vững chắc và chế đợc nỏ thần – Trọng Thuỷ một vũkhí vô cùng lợi hại, bách phát bách trúng, có thể giết chết hàng nghìn quân giặc

Năm ấy,Triệu Đà cử binh xâm lợc phơng Nam, song vì Âu Lạc có nỏ thần nênquân Đà thua lớn, bèn xin giao hoà Không bao lâu sau, Đà tìm cách cầu hôn cho contrai mình với con gái An Dơng Vơng Vua Âu Lạc đã vô tình gả con gái yêu là MịChâu cho Trọng Thuỷ Vua nào ngờ Trọng Thuỷ đã tỉ tê trò chuyện với Mị Châu đểtìm hiểu bí mật nỏ thần Và Mị Châu - một ngời con gái nhẹ dạ cả tin đã thành thậtgiải thích cặn kẽ cho chồng từ cách làm lẫy nỏ đến cách bắn tên, tạo điều kiện choTrọng Thuỷ có thể chế nỏ giả, đánh tráo nỏ thần ít lâu sau, Trọng Thuỷ từ biệt vợ với

lí do “tình vợ chồng không thể lãng quên, nghĩa cha mẹ không thể vứt bỏ” và nói dối

Mị Châu về phơng Bắc thăm cha Triều Đà đợc lẫy nỏ cả mừng bèn cử binh sang đánh.Vua An Dơng Vơng không hề hay biết nỏ thần bị đánh tráo, khi giặc tiến sát đến thànhvẫn ung dung ngồi đánh cờ, cời mà nói rằng “Đà không sợ nỏ thần sao ? ” Cho đếnkhi quân Đà tiến sát lắm rồi, vua mới lấy nỏ thần ra bắn, thấy lẫy thần đã mất, khôngcòn cách nào khác đành bỏ chạy Vua đặt Mị Châu ngồi đằng sau ngựa rồi chạy vềphơng Nam Thế là theo lời giao ớc, những chiếc lông ngỗng trên áo Mị Châu đã chỉ đ-ờng cho Trọng Thuỷ lần theo mà đuổi Đến đờng cùng, vua bèn kêu rằng "Trời hại ta,

sứ Thanh Giang ở đâu mau mau lại cứu” Rùa vàng nổi lên mặt nớc, thét lớn "kẻ nàongồi sau ngơi chính là giặc”, Vua tuốt kiếm chém chết Mị Châu và Rùa vàng rẽ n ớcdẫn vua xuống biển

Vì sao một con ngời tài trí nh vậy lại có thể đánh mất cơ nghiệp lớn lao trongphút chốc ? Phải chăng nhà vua đã quá chủ quan khi trong tay có đợc nỏ thần ? Đúng

nh vậy Nỏ thần là một vũ khí lợi hại, chính nhờ nó mà An Dơng Vơng đã đánh thắngquân giặc nhng cũng chính vì nó mà vua đã trở nên chủ quan khinh địch, mất cảnhgiác trớc những mu kế bẩn thỉu của bọn xâm lăng Vua cũng đã rất cả tin khi nhận lờicầu hôn của Triệu Đà

Nớc mất nhà tan còn do nhà vua không nắm vững nội bộ của mình Ngài khônghiểu hết đợc tính cách của con gái yêu Mị Châu là nàng công chúa hết sức thật thà, nhẹdạ cả tin, không hề mảy may nghi ngờ chồng cho dù là một giây một phút Nàng đã

thực sự yêu Trọng Thuỷ, cũng vì quá tin tởng vào hắn mà Mị Châu đã vô tình trao chohắn bí mật quốc gia.

Nỗi đau mất nớc ấy quả thật là quá lớn Nhng ta lại càng đau xót trớc tình yêuchân thành của nàng công chúa phơng Nam

Mị Châu có tất cả phẩm chất tốt đẹp của ngời phụ nữ truyền thống, nhng cũng từnhững phẩm chất ấy, do mù quáng, nàng đã hại cha, hại dân, hại nớc Trớc sau nàngchỉ nghĩ đến Trọng Thuỷ và hạnh phúc của nàng Nàng một lòng tin tởng và yêu thơngchồng Nàng đã dành cho chồng một tình yêu vô cùng chân thành và tha thiết ấy thế

mà Trọng Thuỷ - con ngời bội bạc kia đã nỡ tâm chà đạp lên tình yêu đó Hắn cới nànglàm vợ chỉ vì mục đích lợi dụng để xâm lợc Âu Lạc Nhng vì sao Mị Châu quá mêmuội ? Sao nàng lại có thể bỏ qua những câu nói lạ lùng, ẩn chứa bao hàm ý của Trọng

Thuỷ trong lúc hai ngời chia tay : "Ta nay trở về thăm cha, nếu nh đến lúc hai nớc thất

hoà, Bắc Nam cách biệt, ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu ?” Câu hỏi ấy của Trọng Thuỷ

nh một gợi nhắc, cảnh báo trớc chuyện gì sẽ đến với đất nớc nàng, Nhng nàng lại thật

thà đáp lại : “Thiếp thân phận nữ nhi, nếu gặp cảnh biệt li thì đớn đau khôn xiết Thiếp

có áo gấm lông ngỗng thờng mặc trên mình, đi đến đâu sẽ rứt lông mà rắc ở ngã ba ờng để làm dấu, nh vậy có thể cứu đợc nhau”

đ-Và chính cái dấu lông ngỗng của nàng đã đẩy hai cha con vào bớc đờng cùng.Tại sao trong cái giây phút nguy hiểm ấy, quân Đà đang tiến đánh cha mình mà nàngvẫn còn cả tin đến mê muội, đem rắc lông ngỗng trên đờng đi làm dấu hiệu báo chogiặc để rồi cuối cùng nàng nhận đợc từ cha một cái chết đau đớn tột cùng, một cái chếtchất chứa bao niềm căm hận, tủi cực, một cái chết cùng bao điều thức tỉnh muộn màng

từ cả cha nàng và nàng Liệu Mị Châu có đáng phải chịu hình phạt ấy không ? Thậtkhó khăn và đau xót cho vua An Dơng Vơng vì nhát kiếm chém con ấy là ranh giớigiữa tình yêu nớc mãnh liệt và tình yêu con tha thiết

Nhng tất cả đều đã muộn Cảnh “quốc phá gia vong”, cơ nghiệp lớn lao phútchốc chỉ còn mây khói đâu chỉ do mình sự mê muội của Mị Châu mà còn do sự chủquan khinh địch, mất cảnh giác của chính nhà vua nữa

Vậy ngời xa muốn nói gì cho thế hệ đời sau qua truyền thuyết “An Dơng Vơng

và Mị Châu - Trọng Thuỷ” ? Phải chăng chỉ là lời kể suông về câu chuyện mất nớc củavua An Dơng Vơng ? Không, truyền thuyết ấy chính là một bài học kinh nghiệm lớnlao trong việc bảo vệ quyền độc lập tự chủ của dân tộc Câu chuyện nhắc nhở chúng taphải luôn cảnh giác cao trớc mọi thế lực thù địch để bảo vệ hạnh phúc gia đình.Chuyện cũng là bài học sâu sắc cho những ngời đang yêu và sẽ yêu Hãy đừng vì quáyêu mà trở nên mê muội, mù quáng để rồi dẫn đến sự lợi dụng, dối trá trong tình yêu.Hãy luôn sống chân thành với trái tim mình, dành cho nhau tình cảm xuất phát từ đáy

lòng Đừng bao giờ chà đạp lên tình yêu của ngời khác nh Trọng Thuỷ – Trọng Thuỷ một con

ng-ời mu mô, tham vọng không biết tôn trọng giá trị đích thực và vĩnh hằng trong cuộcsống

Ngời xa đã sáng tạo nên truyền thuyết lịch sử đầy cảm động, xót xa Truyện An

Dơng Vơng và Mị Châu - Trọng Thuỷ vẫn mãi là một câu chuyện, một bài học lớn lao

về bi kịch mất nớc và bi kịch tình yêu đã từng diễn ra trong lịch sử Truyền thuyết ấy

sẽ còn tiếp tục đợc kể cho muôn thế hệ con cháu đời sau để cùng nhau khắc cốt, ghitâm, lời căn dặn cảnh giác trớc kẻ thù để bảo vệ quê hơng đất nớc, bảo vệ quyền độclập thiêng liêng và hạnh phúc của mỗi gia đình

Đề số 9

Phân tích ý nghĩa hình ảnh “ngọc trai – Trọng Thuỷ giếng n ớc” trong Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu – Trọng Thuỷ Trọng Thuỷ

Bài làm

Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu, Trọng Thuỷ kết thúc với sự thất bại của Âu

Lạc, An Dơng Vơng đi vào lòng biển, Mị Châu, Trọng Thuỷ phải chết Tuy kết thúc cóphần đau đớn song câu chuyện không vì thế mà quá bi thơng bởi trong sâu thẳm vẫn

sáng lên niềm tin, chất nhân văn sâu sắc qua hình ảnh “ngọc trai - giếng nớc”.

Chúng ta có thể thấy rằng “ngọc trai - giếng nớc” vừa là hình ảnh có giá trị

thẩm mĩ cao, vừa là một tình tiết đắt xét về phơng diện tổ chức cốt truyện Nó là sự kếtthúc duy nhất hợp lí cho số phận của đôi trai gái Mị Châu, Trọng Thủy, cùng với sự thểhiện t tởng, tình cảm, cách đánh giá của nhân dân đối với bi kịch tình yêu này nóichung, nhân vật Mị Châu nói riêng

Nàng Mị Châu bởi nhẹ dạ, cả tin làm nên nổi “cơ đồ đắm biển sâu” Nàng đã

phải nhận lấy cái chết cho danh nghĩa một kẻ bất hiếu, phản nghịch Nhng sâu xa, tácgiả dân gian đã thấu hiểu nỗi lòng một ngời con gái ngây thơ, trong trắng vì tình yêu

đã vô tình gây nên tội mà đã cho nàng đợc hoá thành những viên ngọc trai Những viênngọc trai lấp lánh nh đáp lại lời cầu nguyện của nàng trớc khi vua cha chém đầu Nàngkhông phải là ngời có lòng phản nghịch muốn hại cha, nàng là ngời có lòng trung hiếunhng vô tình bị ngời ta lừa dối Những viên ngọc ấy ẩn sâu trong lớp vỏ trai dới làn nớc

đầy bụi bẩn vẫn thanh lọc để sáng lên nh chính tâm hồn ngây thơ trong trắng của MịChâu ánh sáng ngọc trai ám ảnh tâm trí ngời đọc, tìm sự chia xẻ, đồng cảm

Tác giả dân gian đã có tấm lòng vô cùng độ lợng khi thấu hiểu và cảm thôngvới nàng Mị Châu Để nàng đợc toại nguyện biến thành ngọc trai Sự hoá thân ấy mang

theo một ớc mơ của nhân dân về những Mị Châu sáng suốt sau này, “vừa say đắm yêu

thơng vừa luôn luôn cảnh giác”.

Nói về Trọng Thuỷ Hắn là một kẻ chiến thắng trên phơng diện chính trị nhnglại là kẻ thất bại thảm hại về phơng diện tình cảm Hắn đã mất đi ngời vợ yêu quí, mất

đi sự thanh thản trong tâm hồn và càng ám ảnh hơn chính hắn gây nên cái chết MịChâu trong trắng, ngây thơ hết lòng yêu thơng hắn Giếng nớc ở Loa thành là tấm gơnghội tụ và phản chiếu tất cả tội ác mà Trọng Thuỷ gây nên Chính ở nơi này hắn nhìnthấy bản chất xấu xa của mình và thực lòng hối cải Trọng Thuỷ nhảy xuống giếng tựvẫn, dòng máu hoà dòng nớc nơi giếng ngọc là sự chứng nhận cho sự hối cải tội lỗi củahắn

Từ tơng truyền, nếu dùng nớc giếng ở Cổ Loa mà rửa ngọc thì ngọc thêm sáng

hơn, có ngời cho rằng, hình ảnh “ngọc trai - giếng nớc” là hình ảnh ngợi ca mối tình

thuỷ chung của Mị Châu - Trọng Thuỷ Nhng thiết nghĩ, với tinh thần yêu nớc, cha ông

ta sẽ không bao giờ sáng tạo nghệ thuật để ngợi ca những ai đa họ đến bi kịch mất nớc.Chỉ có thể lí giải rằng, hình ảnh ngọc sáng hơn bởi ở thế giới bên kia Mị Châu đã thathứ, hoá giải tội lỗi cho Trọng Thuỷ Màu ngọc ấy cũng sáng nh tấm lòng yêu thơng,

vị tha của công chúa Mị Châu H cấu chi tiết này, ngời xa còn muốn giảm nhẹ bớt tộilỗi của nàng trong việc mất cảnh giác làm nớc mất, nhà tan

Để Mị Châu biến thành ngọc trai, Trọng Thuỷ tự vẫn nơi giếng nớc và để hình

ảnh “ngọc trai - giếng nớc” sáng là tạo nghệ thuật đẹp tới mức hoàn mĩ Đó chính là

tấm lòng nhân đạo bao dung, nhân hậu của nhân dân Nó thể hiện truyền thống nhânvăn sâu sắc

Chúng ta không thể không nhắc tới Trọng Thuỷ Một nhân vật với vị trí và bản chấtkhá phức tạp trong cốt truyện

Trọng Thuỷ là con Nam Việt vơng Triệu Đà - luôn có âm mu thôn tính Âu Lạc.Trọng Thuỷ sang Âu Lạc với mục đích giảng hoà để đánh cắp nỏ thần Trớc lúc cầuhôn Mị Châu, Trọng Thuỷ cha hề có cảm tình mà chỉ là toan tính Đến khi trở thành

vợ chồng với Mị Châu, tình yêu của Trọng Thuỷ mới nảy nở Nhng ý thức làm con,làm tôi trung thành trong hắn vẫn lớn hơn Hắn dối lừa ngời vợ cả tin, ngây thơ củamình để đánh cắp nỏ thần, thôn tính nớc Âu Lạc, dồn An Dơng Vơng và Mị Châu đếnbớc đờng cùng Hắn đúng là tên gián điệp nguy hiểm trong cái nhìn của cha ôngchúng ta Hắn xứng đáng phải chịu nỗi ân hận vò xé tâm can khi dẫn đến cái chết củangời vợ yêu quí Không có nổi khổ nào bằng sự day dứt lơng tâm Bản án đích đángcủa Trọng Thuỷ là cái chết trong nổi ám ảnh Nhân dân đã bày tỏ thái độ căm phẫnkhông tha thứ và không đội trời chung với kẻ cớp nớc Kẻ cớp nớc sẽ bị toà án lơngtâm và lịch sử phán xét, sớm muộn chúng sẽ thất bại thảm hại trong cuộc chién tranhchính nghĩa bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia Đấy là niềm tin mạnh mẽ củanhân dân trớc những thử thách của lịch sử

Song không vì lòng căm phẫn mà khiến dân gian đánh mất đi truyền thống nhân

văn sâu sắc của dân tộc Hình ảnh “ngọc trai - giếng nớc” chính là sự khoan hồng, ân

xá cho kẻ đã biết ân hận, khát khao đợc hoá giải tội lỗi nh Trọng Thuỷ

Mỗi nhân vậtutrong truyền thuyết này đợc nhìn nhận, đánh giá, định đoạt sốphận một cách khác nhau ở đối tợng này có hơi dễ dãi, (nh đối với An Dơng Vơng) ở

đối tợng kia có phần hơi nghiêm khắc (nh đối với Mị Châu) Song nhìn chung nhữngnhân vật lịch sử, sự kiện lịch sử ấy đã đợc cảm nhận ghi lại bằng tất cả lòng nhiệtthành, tự tôn dân tộc Và nhất là, cái sâu sắc nhất đọng lại sau mỗi số phận nhân vật làtình ngời, chất nhân văn truyền thống

Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu - Trọng Thuỷ là một truyền thuyết đẹp, để

lại nhiều ấn tợng sâu sắc trong lòng ngời đọc Câu chuyện là một cách giải thíchnguyên nhân việc mất nớc Âu Lạc Qua đó nêu lên bài học lịch sử về tinh thần cảnhgiác với kẻ thù và cách xử lí đúng đắn mỗi quan hệ giữa riêng với chung, giữa nhà vớinớc, giữa cá nhân với cộng đồng Thể hiện chất trí tuệ sắc sảo, bản chất nhân đạo sâusắc của dân tộc Việt Nam ta

Đề số 10

Suy nghĩ của anh (chị) về hai cuộc gặp mặt trong Uy-lít-xơ trở về và Ra-ma buộc tội

Bài làm

Hai đoạn trích đều miêu tả cảnh tái hợp của hai cặp vợ chồng Trong trích đoạn

Uy-lít-xơ trở về (trích khúc ca XXIII, sử thi Ô-đi-xê - Hi Lạp), sau hai mơi năm trời

chinh chiến trải qua rất nhiều thử thách, khó khăn Uy-lít-xơ mới trở về quê hơng Haicha con Uy-lít-xơ lập mu giết chết 108 vị cầu hôn nhng vợ chàng, Pê-nê-lốp vẫn khôngtin là chồng mình đã trở về Nàng nghi ngờ là một sự lừa lọc chi đây Cảnh gặp gỡ

trong Ra-ma buộc tội (trích khúc ca VI, sử thi ấn Độ Ra-ma-ya-na lại theo một diễn

biến khác hẳn, gần nh trái ngợc Sau khi tấn công đảo Lan-ka, đánh thắng quỷ vơngRa-va-na cứu đợc nàng Xi-ta xinh đẹp, Ra-ma liền nổi cơn ghen dữ dội vì nghi ngờ sựthủy chung của vợ Cuộc gặp gỡ của họ nh một phiên toà Cảnh gặp gỡ thứ nhất, Pê-nê-lốp thử chồng Còn cảnh thứ hai, Ra-ma buộc tội vợ Cảnh thứ nhất, vợ chồng sungsớng tột cùng trong niềm vui đoàn tụ Cảnh thứ hai, ngời vợ xinh đẹp tự nguyện bớclên giàn hỏa thiêu để chứng tỏ phẩm hạnh của mình trong tiếng kêu khóc thơng cảmvang trời

Cuộc gặp gỡ của hai cặp vợ chồng trong hai đoạn trích diễn ra khác nhau nh ngtrong đó các nhân vật đều đợc đặt vào những thử thách đòi hỏi chính họ phải vợt qua,

tự mình tháo gỡ ở Uy-lít-xơ trở về, Uy-lít-xơ một con ngời dũng cảm, mu trí “có thể

sánh ngang với thần linh”, nghị lực phi thờng đã vợt qua mọi gian truân mới về lại quê

hơng phải giải đợc câu đố về chiếc giờng cời của vợ - nàng Pê-nê-lốp ở trích đoạn

Ra-ma buộc tội, nàng Xi-ta xinh đẹp phải nhảy vào giàn lửa nhờ thần lửa A - nhi chứng

minh cho sự thuỷ chung trớc Ra-ma và cả cộng đồng

Cả hai tình huống gặp gỡ của các nhân vật đều đợc đặt trong những hoàn cảnh éo

le đầy kịch tính, những mâu thuẫn giằng co tới đỉnh điểm mới đợc từ từ tháo gỡ trongphạm vi thời gian và không gian nhất định Nhng tất cả những thử thách và tình huống

ấy đầu mang đạm tính sử thi Các nhân vật đều vợt qua thử thách dới sự quan sát vàtheo dõi của những nhân vật khác và của cộng đồng Mọi hành động lời nói của cácnhân vật đều là những lời nói, hành động công khai minh bạch đại diện cho cả cộng

đồng Chàng Uy-lít-xơ vợt qua thử thách trớc sự chứng kiến của mọi ngời và đặc biệttrong thử thách cuối cùng dới sự chứng kiến của nhũ mấu Ơ-ríc-lê và con trai Tê-lê-mác Cuộc hội ngộ của Ra-ma và Xi-ta đợc cả cộng đồng chứng kiến Tác giả sử thikhông miêu tả hành động nào của cộng đồng tham gia vào giữa họ nhng qua ánh mắtcủa đám đông, tiếng khóc của phụ nữ và của loài khỉ Ra-sa-xa, loài khỉ Va-na-ra cũng chính là thái độ của cộng đồng Điều đó cho thấy những hành động, trách nhiệm

và số phận của những ngời anh hùng gắn rất chặt với cộng đồng và đợc cộng đồngphán xét

Bên cạnh đó các nhân vật sử thi cũng gắn liền với thời kì hình thành và củng cốquan hệ gia đình Các gia đình ở đây phần lớn là đều là các gia đình dòng dõi và danh

tiếng, điều đó càng chi phối hành động của nhân vật Đặc biệt là trong trích đoạn

Ra-ma buộc tội, Ra-Ra-ma đã khẳng định rõ ràng : “Ngời đã sinh trởng trong một gia đình cao quý có thể nào lại lấy về một ngời vợ đã từng sống trong nhà kẻ khác Vậy làm sao ta có thể nhận nàng về nhà ta khi ta nghĩ tới gia đình cao quý đã sinh ra ta”.

Các nhân vật sử thi đặc biệt coi trọng danh dự và quy ớc của cộng đồng Đạo đứccủa họ cũng chính là khuôn vàng thớc ngọc là chuẩn mực của cả cộng đồng Nhng hơnhết các nhân vật sử thi chính là khát vọng về hạnh phúc và hớng tới cái đẹp toàn bích,bảo vệ sự toàn bích của cái đẹp Chính điều đó đã giúp họ vợt qua tất cả mọi gian khó

và thử thách để đến đợc với bến bờ hạnh phúc Trong việc diễn tả cảnh gặp gỡ, tác giả

đã kể lại một cách rất trang trọng và chậm rãi Những chi tiết, lời thoại, hành vi, lối lậpluận khôn khéo và kiên quyết cùng tình huống mang đậm kịch tính đều vang động âmhởng và phong cách sử thi Đặc biệt là những hình thức so sánh liên tởng mang sức hấpdẫn đặc biệt kì lạ Qua cuộc gặp gỡ, các nhân vật toát lên vẻ đẹp tình đời, tình ngời,khát vọng hạnh phúc vơn lên chiếm lĩnh những giá trị cao đẹp nhất của con ngời Nhng không chỉ những nét chung, tính cách hai cặp nhân vật sử thi của hai nềnvăn hóa khác nhau này có rất nhiều nét riêng biệt Pê-nê-lốp một ngời phụ nữ thuỷchung, thận trọng đến sắt đá Uy-lít-xơ mu trí bình tĩnh và nhẫn nại Đó là bức tợng

đài về tình yêu và niềm tin vào hạnh phúc bất di bất dịch Nàng Xi-ta nhảy vào giànhoả thiêu bộc lộ tính cách kiên trinh Ra - ma cũng cứng rắn không kém để bảo vệtruyền thống anh hùng cao cả

Quả thật, qua hai cảnh gặp gỡ vợ chồng ở hai bộ sử thi vĩ đại Ô-đi-xê của Hi Lạp

và Ra-ma-ya-na của ấn Độ, ta càng thấy rõ hình mẫu lí tởng của con ngời cổ đại với khát vọng tình yêu và chuẩn mực chung thuỷ Khuôn thớc ấy đã hằn in sâu đậm trong trái tim nhân loại hàng ngàn năn nay

Bài làm a) Từ "Đứa con của sông Mê-lét" đến nhà thơ mù thông thái lang thang khắp các

thành bang, Hô-me-rơ đã sáng tác sử thi nổi tiếng I-li-at và Ô-đi-xê Hai tác phẩm đầutiên của nền văn hóa Hi Lạp cổ đại cũng là bút tích xa nhất của nền văn minh Châu

Âu Tuy cả hai đều khai thác những những truyền thuyết về cuộc chiến tranh thành roa nhng nếu I-li-at là bản anh hùng ca chiến trận thì Ô-đi-xê là bản anh hùng ca cuộc

Tơ-sống hoà bình Đặc biệt trong trích đoạn “Uy-lit-xơ trở về”, một phần khúc ca XXIII

của Ô-đi-Xê, Hô-me-rơ kể về câu chuyện đôi vợ chồng Uy-it-xơ và Pê-nê-lốp hai mơinăm xa cách Ta gặp hình tợng Pê-nê-lốp, ngời phụ nữ thuỷ chung có trái tim sắt đá,thận trọng và chàng Uy-lit-xơ mu trí, bình tĩnh và kiên nhẫn Họ là biểu tợng mẫu mực

về mối quan hệ vợ chồng

Nhà nghiên cứu Nguyễn Hoàng Tuyên đánh giá “ở đây hình thái gia đình đã

xuất hiện Tình yêu quê hơng xứ sở, gia đình, tình vợ chồng không phải sản sinh từ những gì mơ hồ, trừu tợng mà là từ ý thức gắn bó với tổ ấm gia đình mà họ mới xây dựng nên, ý thức đó là lòng khát khao một cuộc sống thanh bình văn minh và hạnh phúc của con ngời trong buổi giao thời lịch sử thời: đại Hô-me-rơ ”.

b) Phần cuối đoạn trích Uy-lit-xơ trở về, tác giả đã chọn một sự việc quan trọng

đó là dùng chiếc giờng đặc biệt mà chỉ hai ngời biết để thử thách trí tuệ và tình cảmcủa nhau Đây là sự việc tiêu biểu đợc kể bằng một số chi tiết đặc sắc nh chính lời Uy-

lit-xơ : Đây là một chiếc gi“ ờng kì lạ, kiến trúc có điểm rất đặc biệt do chính tay tôi làm chứ chả phải ai nguyên trong sân nhà có một chồi cây cảm lãm lá dài mọc lên, khoẻ, xanh tốt và to nh cái cột và chính chàng đã chặt hết cành lá của cây cảm lãm lá dài, cố đẽo thân cây từ gốc cho thật vuông rồi nảy đờng mực làm thành một cái chân giờng và lấy khoan khoan lỗ khắp rung quanh bào tất cả các bộ phận đặt trên chân giờng đó, lấy vàng bạc và ngà nạm trang trí ” “căng lên mặt giờng một tấm da màu đỏ rất đẹp” Mọi chi tiết đều đợc Uy-lít-xơ miêu tả tỉ mỉ, chiếc giờng Uy-lít-xơ nhắc lại

chính là tình yêu thắm thiết của hai vợ chồng Có thể nói chiếc giờng không thể xêdịch nh tình yêu chung thuỷ của hai ngời.

Có thể coi đây là thành công của Hô-me-rơ trong nghệ thuật kể chuyện vì quaviệc lựa chọn và kể lại sự việc tiêu biểu với những chi tiết đặc sắc nh thế đã làm câuchuyện thêm hấp dẫn Từ đó những tính cách và phẩm chất của hai ngời đều đợc bộc

lộ rõ nét và tô đậm bởi phong cách sử thi trang trọng và chậm rãi, ý nghĩa nhân bảncàng sâu sắc

Đề số 12

Vẻ đẹp của nhân vật Pê-nê-lốp trong Uy-lít-xơ trở về

Bài làm

Hạnh phúc chỉ thực sự bền vững khi trải qua thử thách Nàng Pê-nê-lốp trong sử

thi Ô-đi-xê nổi tiếng của Hi Lạp cũng vậy Sau hai mơi năm đằng đẵng chờ chồng,

chịu sự nhòm ngó, ép buộc thờng trực của 108 kẻ quyền quý cầu hôn, nàng đã tìm thấyhạnh phúc của ngay xum họp

Hình ảnh Pê-nê-lốp chính là biểu tợng của vẻ đẹp phụ nữ Hi Lạp - kiên trinh,thánh thiện, trí tuệ

Hai mơi năm không gặp, hai mơi năm xa cách chờ chồng Thời gian là liều thuốcnhiệm màu thử thách lòng chung thuỷ của đàn bà ; v thời gian cũng là nền tảng cho cái

đẹp hiện hình Ngời phụ nữ Pê-nê-lốp qua thời gian đã làm cho hàng triệu trái tim ngời

đọc mến phục và trân trọng

Trớc hết, vẻ đẹp của Pê-nê-lốp hiện lên qua thái độ trân trọng trong cách ứng xửkhi trớc mặt là ngời tự nhận là ngời chồng yêu dấu trong bộ dạng một kẻ hành khất.Ngòi hằng đợc nàng cho phép ở lại lâu đài để kể cho nàng nghe về hai mơi năm chinhchiến và trôi dạt lênh đênh của chồng Nàng phải kìm nén tình cảm riêng t cho lí trívạch đờng chỉ lối Có những lúc tâm trạng nàng nhiều sự phân vân chọn lựa đầy mâu

thuẫn Khi nghe nhũ mẫu Ơ-ri-clê lên gác báo tin chồng đã trở về nàng “mừng rỡ

cuống cuồng nhảy ra khỏi giờng ôm chầm lấy bà lão nớc mắt chan hoà” Đấy là biểu

thị của lòng chung thuỷ, niềm hạnh phúc tột độ đợc đền bù xứng đáng Biết bao ngàynàng ngồi dệt tấm thảm để đêm đêm lại tháo ra nhằm trì hoãn sự thúc bách của bọncầu hôn ? Biết bao nhớ mong và yêu thơng dành hết cho chồng ? Giờ đây nghe nhũmẫu báo tin Uy-lit-xơ đã trở về nàng không mừng sao đợc ? Nhng rồi Pê-nê-lốp cómột thái độ hoàn toàn khác - thận trọng Tại sao lại có sự thay đổi đột ngột nh vậy ?Chúng ta không nên trách cứ nàng đa nghi vì nàng đã hứng chịu biết bao cay đắng khi

xa chồng, trong lúc 108 kẻ quấy nhiễu cầu hôn bắt nàng phải tái giá Nàng đã cơngquyết bác bỏ tin của nhũ mẫu và cho rằng ngời giết chết 108 kẻ cầu hôn giải cứu chonàng không phải là Uy-lít-xơ mà là một vị thần bất bình vì sự láo xợc bất kham và

những hành động nhơ nhuốc của bọn kia Bởi nàng vẫn đau khổ cho rằng chàng đã“

hết hy vọng trở lại đất A-Cai, chính chàng cũng đã chết rồi”.

Tâm trạng Pê-nê-lốp phân vân nhng rất quả quyết Nàng đã trấn an nhũ mẫu cũng

là để trấn an mình Tâm trạng nàng trớc lúc gặp Uy-lít-xơ rất đổi phân vân“ ”, điều đó

đợc thể hiện trong dáng điệu, cử chỉ, trong sự lúng túng tìm cách ứng xử Nàng không

biết “nên đứng xa nên chạy gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay ngời mà hôn” Pê-nê-lốp ngồi

đối diện với chồng cha kịp nói điều gì thì Tê-lê-mác con trai nàng đã lên tiếng trách

mẹ gay gắt : “Mẹ ơi! Mẹ thật tàn nhẫn và lòng mẹ độc ác quá chừng không, không

một ngời đàn bà nào sắt đá đến mức chồng đi biền biệt suốt hai mơi năm bây giờ mới về xứ sở mà lại ngồi cách xa chồng đến vậy ?” Tê-lê-mác trách vì chỉ nhìn vào

biểu hiện bên ngoài, vì sự nông nổi, cha từng trải của con trẻ Trong tình huống này,lời trách giận dữ, phũ phàng của đứa con rất dễ làm Pê-nê-lốp rối trí Nh ng nàng vẫnrất tỉnh táo, thận trọng không muốn có một sai sót gì Hai mơi năm xa cách nhớ mong

ai chẳng cuồng vui ngày gặp lại, nhng đứng trớc Uy-lít-xơ, Pê-nê-lốp đã kìm nén cảmxúc riêng t, thông minh nghĩ ra cách xác minh sự thật Sự thận trọng của nàng khôngthừa, nó rất phù hợp với hoàn cảnh Càng chứng tỏ lòng chung thuỷ cao độ của nàng.Bởi lòng chung thuỷ ấy mang phẩm chất kiên trinh đầy trí tuệ

Vẻ đẹp ngời phụ nữ Pê-nê-lốp còn hiện lên qua t thế ung dung của một chủ nhàtiếp một vị khách lạ một vị khách đặc biệt vì ông ta đã đánh đuổi đợc 108 kẻ cầu hôn

Sự ung dung ấy cho thấy nàng là con ngời bản lĩnh, có học vấn, cao sang, quyền quý.Nàng làm chủ đợc tình thế, làm chủ bản thân, không thất lễ với khách, cũng không làmmất lòng kẻ ở ngời ăn

Nhng nếu chỉ dừng lại trong thái độ c xử, trong t thế ung dung bình tĩnh thì chathấy đợc sự thông minh sắc xảo của ngời phụ nữ này Qua lời đối thoại trực tiếp với

con trai nàng đã kín đáo đem ra phép thử “bí mật của chiếc giờng” Chỉ nàng và chồng

biết Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu khiêng chiếc giờng kiên cố ra khỏi phòng Đây không phải

là mục đích cần đến của nàng mà là sự thử thách Ngời tự nhận là chồng nàng, chắcchắn sẽ lộ diện Uy-lít-xơ giật mình chột dạ, vì chiếc giờng không thể xê dịch đợc.Chàng liền cất tiếng và miêu tả chi tiết, tỉ mỉ chiếc giờng Đó là chiếc giờng làm ra từmột gốc cây ô liu Qua cách miêu tả tỉ mỉ, Uy-lit-xơ cũng muốn nhắc lại tình yêu, tình

vợ chồng son sắc cách đây hai mơi năm Miêu tả cái giờng bí mật ấy, chàng đã giải mãgiấu hiệu riêng do Pê-nê-lốp cài đặt

Khi đã gạt bỏ đợc mọi nghi ngờ, nhận ra chồng, Pê-nê-lốp mới thể hiện tình cảm

bằng những hành động yêu thơng, thể hiện nỗi khát vọng mong chờ Nàng bủn rủn cả“

chân tay bên chạy lại nớc mắt chan hoà, ôm lấy cổ chồng, hôn lên trán chồng”

Pê-nê-lốp dùng sự khôn khéo để xác minh sự thật, Uy-lit-xơ bằng trí tuệ nhạy bén đáp ứng

đợc điều thử thách Đây là sự gặp gỡ của hai tâm hồn, hai trí tuệ

Đoạn trích Uy-lit-xơ trở về không cốt miêu tả khung cảnh xum họp, đoàn tụ

thông thờng Cơ bản, nó muốn tạc hình ảnh ngời phụ nữ Hi Lạp cổ đại chung thuỷ kiêntrinh, yêu đơng nồng cháy nhng thông minh trí tuệ, tinh tế, đầy bản lĩnh Mặt khác

cũng thể hiện khát vọng bình yên trong một gia đình hạnh phúc ở đó, mặc cho thờigian đằng dặc cách chia vẫn có đợi chờ, hiểu biết lẫn nhau

Đề số13 Diễn biến tâm trạng của Uy-lit-xơ trong buổi đoàn viên sau 20 năm xa cách

Bài làm

Sartre đã từng nói: “Mỗi con ngời chúng ta vào đời để rồi tô vẽ nên bộ mặt của

mình và ngoài bộ mặt ấy ra không còn cái gi khác nữa” Cũng nh một tác phẩm để

sống mãi với thời gian phải xây dựng một nhân vật sống động mang đầy đủ tính chất

Ngời; để rồi khi “bớc vào đời” họ làm nên những giá trị mĩ học cao cả Chính nhân vật Uy-lit-xơ trong sử thi Ô-đi-xê đã làm nên bộ mặt“ ” đẹp nhất đại diện cho con ngời Hi

Lạp nh một nhà văn nhận định : “Hô-me-rơ đã xây dựng Uy-lít-xơ thành nhân vật đã

kết tinh đợc phẩm chất cao đẹp nhất mà ngời Hi Lạp đang khao khát vơn tới”.

Tại sao chúng ta lại khẳng định chàng Uy-lít-xơ là một hình tợng đẹp nhất ? Để

hiểu rõ xin lấy đoạn trích Uy-lit-xơ trở về để minh chứng Qua đoạn trích, ta sẽ thấy

chân dung một ngời anh hùng, một con ngời thông minh tài giỏi, cơng nghị

Trong buổi đoàn viên sau hai mơi năm, tâm trạng Uy-lit-xơ vừa hồi hộp vui sớng

nh-ng lại vừa lo âu khi nh-ngồi đối diện với vợ - Pê-nê-lốp , nh-ngời phụ nữ thônh-ng minh thuỷchung chờ chồng Trớc đó, Uy-lit-xơ giả vờ làm ngời hành khất vào đợc ngôi nhà củamình và kể cho Pê-nê-lốp những câu chuyện về chồng nàng mà anh ta biết Pê-nê-lốp

đã tổ chức thi bắn Dựa vào đó mà hai cha con Uy-lít-xơ tiêu diệt 108 vơng tôn công tửláo xợc và những gia nhân không trung thành

Hai mơi năm xa cách, giờ đây đợc đoàn tụ thật hạnh phúc biết bao, chàng mongchờ vòng tay âu yếm của vợ, mong chờ những nụ hôn nồng cháy, những lời hỏi thăm,những giọt nớc mắt

Chao ôi ! Cái cảm giác lênh đênh xứ ngời xa lạ, biết bao gian khổ cay đắng, nhìn cảnhnhìn ngời đều khắc lên một nỗi nhớ- nhớ quê hơng, nhớ ngời thân, mỗi lúc cứ trào lêntrong lòng chàng Nhng rồi khi đứng trớc vợ, chàng phải đối diện với sự lạnh nhạt

hững hờ Uy-lit-xơ không hề nóng vội, không hề hấp tấp, với cái đầu “lạnh”, chàng

nén cái cháy bỏng sục sôi trong lòng để có thái độ bình tĩnh tự tin Chàng giữ thái độ

đó chính là niềm tin của chàng vào vợ mình, Uy-lit-xơ tin rằng sẽ có lúc Pê-nê-lốp sẽnhận ra chàng, nhận ra ngời chồng đã 20 năm chia xa Chính niềm tin đã giúp chàngkiên nhẫn chờ đợi sự thay đổi tình cảm của Pê-nê-lốp Đã có những lúc ngồi dới ánh

lửa hồng, dựa vào bức tờng chàng phân vân tự hỏi : “ngời vợ cao quý của mình sẽ nói

gì với mình ?” Nàng sẽ hành động ra sao ? “Chờ đợi là một điều khủng khiếp nhng không có gì chờ đợi còn khủng khiếp hơn” Chính khoảng thời gian chờ đợi ấy đã tiếp

thêm sức lực và hi vọng trong chàng Sự kiên nhẫn chờ đợi và sự giục giã của những

ngời thân cận bên chàng Nhũ mẫu Ơ-ric-lê hết lời khuyên nhủ, khẳng định với

Pê-nê-lốp rằng “Chồng con đang ở đây, ngay tại nhà này” Con trai chàng, Tê-lê-mác thấy thái độ lạnh nhạt của mẹ liền buông lời trách móc gay gắt : “Me ơi! Mẹ thật tàn

nhẫn " Họ càng giục Pê-nê-lốp bao nhiêu thì Uy-lít-xơ càng kiên nhẫn chờ đợi

không nản lòng Vì chàng biết phải có hồi kết thúc và sự thật thì không có gì phải nônnóng, thế nào cũng sẽ đợc nhận ra

Kiên nhẫn và chờ đợi là những gì Uy-lít-xơ đã làm, chàng tin tởng và hy vọng

hạnh phúc trọn vẹn sẽ đến với gia đình chàng Uy-lít-xơ “mỉm cời” Nụ cời đồng tình,

chấp nhận, tin tởng Chàng nhẫn nại nghe mọi ngời đối thoại, thể hiện một phong tháicao quí, rộng lợng Vậy mà trái tim băng giá kia vẫn lặng thinh Chàng liền giải thíchcho con trai hiểu rõ thái độ đó của mẹ, đồng thời cũng mở ra một cánh cửa mới cho

ngôi nhà hạnh phúc Đó là lời giải thích khôn ngoan : “Mẹ con muốn thử thách cha ở

tại nhà này Thế nào rồi mẹ con cũng nhận ra cha, chắc chắn nh vậy”.

Cũng có lúc chàng giận dỗi, lo âu Uy-lít-xơ giận sự giá băng, không nhận rachồng của Pê-nê-lốp là do vẻ ngoài rách mớp bẩn thỉu Sau khi tắm rửa xong, thay bộ

quần áo mới trông Uy-lit-xơ đẹp nh“ một vị thần” Khi nghe vợ sai nhũ mẫu mang

chiếc giờng kiên cố lại, chàng đã giật mình “chột dạ ” Chàng đã giải thích tờng tận cho

vợ về chiếc giờng bí mật ấy, đó là một chiếc giờng đặc biệt làm ra từ một gốc cây ôliu, không ai có thể nhấc ra, ngoài những vị thần Phép thử về chiếc giờng bí mật màPê-nê-lốp đa ra Uy-lit-xơ đã giải đáp ngờ vực Đoạn trích miêu tả cách ứng xử với tìnhyêu, tình vợ chồng, hạnh phúc gia đình bền vững cần một sự thông minh, tỉnh táo, kiênnhẫn, rộng lợng, hiểu biết, đồng cảm lẫn nhau

Uy-lit-xơ không chỉ là một anh hùng chiến trận, chàng còn là ngời anh hùngcủa trí tuệ trong hành trình tìm lại hạnh phúc riêng t Chính câu trả lời của chàng là

chìa khoá vàng mở cánh cửa trái tim nàng Pê-nê-lốp xinh đẹp, nàng bủn rủn cả chân“

tay”, nàng bèn chạy lại nớc mắt chan hoà ôm lấy cổ chồng Đây chính là những giọt

n-ớc mắt hạnh phúc của hai trái tim yêu đơng Uy-lit-xơ cảm thông và trân trọng ngời vợ

đáng thơng của mình : “Uy-lit-xơ càng thêm muốn khóc Chàng ôm lấy ngời vợ xiết

bao yêu thơng, ngời bạn đời chung thuỷ của mình ”

Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về sau hai mơi năm xa cách bởi chiến tranh và lu lạckhiến cả gia đình chàng vừa mừng vừa tủi Đây là màn kịch có ý nghĩa tố cáo chiếntranh sâu sắc, nguyên nhân của những cuộc chia li tan nát Việc Pê-nê-lốp không nhận

ra chồng mình là một bản cáo trạng nghiêm khắc đối với cuộc chiến tranh nh cuộcchiến thành Tơ-roa

Chỉ qua một đoạn trích ngắn tâm trạng Uy-lit-xơ bộc lộ trên nhiều bình diệnkhác nhau tạo thành những cung bậc khác nhau cho ta hiểu rõ hơn về một vị anh hùngtài trí, dũng mãnh Nhng cái mà chàn cần là quê hơng với một ngời vợ chung thuỷ, biếtbảo vệ hạnh phúc và một gia đình hiểu biết lẫn nhau

Sử thi, loại hình văn học hình thành ngay trong buổi đầu của đời sống cộng đồngcũng không nằm ngoài vai trò này Nhân vật trung tâm là những con ngời mang tầmvóc lớn lao, phi thơng mà cũng rất gần gũi, thân quen Khi đối mặt với kẻ thù, họ anhdũng vô song nhng khi đối mặt với ngời yêu dấu cũng lại có những say mê, giận hờn,

nghi hoặc Đoạn trích Ra-ma buộc tội trong sử thi Ra-ma-ya-na là một minh chứng.

Nội dung đoạn trích tập trung vào sự ghen tuông và ngờ vực của Ra-ma song thànhcông hơn cả là khắc hoạ đợc những đợt sóng lòng, tâm trạng nàng Xi-ta trớc cơn bão

tố của ngời chồng

Nh bao ngời phụ nữ cao quí trên đời, Xi-ta yêu chồng và hết mực thuỷ chung.Tài sắc tuyệt thế giai nhân, lớn lên trong vơng giả Song vì chồng mà không ngại giannan, mời bốn năm lu đày vẫn đợc xem là hạnh phúc bên ngời chồng dấu yêu Khókhăn sắp qua đi thì sóng gió lại ập đến Dờng nh thần linh còn muốn thử thách ngờicon gái của mình Bị quỷ vơng Ra-va-na bắt đi, nàng vẫn một lòng son sắt, không đểlinh hồn và thân xác mình bị vấy bẩn bởi kẻ thù Ngày ngày kiên tâm chờ đợi Thế nh-

ng chính giờ phút mà nàng mong mỏi nhất đợc cứu thoát bởi ngời chồng thì lại phảidầm dề nớc mắt Ra-ma tiêu diệt Ra-va-na và coi đó là một chiến công hiển hách là

một điều mà bất kì ngời nào “bị sỉ nhục” đều phải hành động nh thế, cũng là lúc con

rắn của lòng ghen tuông ngờ vực trỗi dậy, bùng lên trong lòng chàng, bởi Xi-ta quá làxinh đẹp và yêu kiều Tình yêu khi đã thành ghen tuông mù quáng đồng nghĩa với sựlàm tổn thơng tới ngời mà mình yêu thơng Ra-ma đã buông ra những lời thật lạnh

lùng và tàn nhẫn làm sao: “Hỡi phu nhân cao quý ” hay ta đã làm tròn lời hứa“ ” Thật

xa cách, đâu có chút gì gợi lên tình cảm vợ chồng Quá bất ngờ Xi-ta chỉ còn cách

mở to tròn đôi mắt dẫm lệ Vì thất vọng, vì ngạc nhiên, vì đau đớn khôn cùng bởinhững gì đang diễn ra trớc mắt vốn không phải là những gì nàng mong đợi Đợc tinchồng đã chiến thắng, giải thoát cho mình khỏi kẻ thù, nàng hạnh phúc vô ngần, chỉmuốn mong chóng gặp lại chàng Sự háo hức vội vã đến nỗi bỏ quên cả những lễ nghi,phép tắc mà bất kì ngời phụ nữ cao quý nào cũng thờng trực Trong đầu nàng chỉ cònbiết có Ra-ma với tình yêu, lòng biết ơn vô hạn ấy vậy mà tất cả dờng nh đang sụp đổdới chân Đau đớn, bàng hoàng và thất vọng Nhng tất cả không dừng lại ở đó Ngờianh hùng khi bị ngọn lửa độc của con rắn ghen tuông che mờ mắt thì cũng tàn nhẫn

đâu kém nhng kẻ tầm thờng Ra-ma nghi ngờ vợ mình vì “thấy nàng yêu kiều xinh

đẹp, Ra-va-na đâu có chịu đựng đợc lâu khi ở trong vạt áo Ra-va-na đôi mắt tội lỗi của hắn hau háu nhìn khắp ngời nàng ” Tàn nhẫn hơn cả là sự ruồng rẫy ập đến : “ta không cần đến nàng nữa” Ngời chồng mà nàng rất mực thơng yêu lại có thể gợi ý, cất

tiếng mỉa mai, khuyên nàng có thể để ý tới những ngời khác Nàng thấy đau đớn cho

số phận Một ngời phụ nữ cao quý, hết mực thủy chung giờ đây lại bị đem ra bêu riếu

“trớc đông đảo mọi ngời” với những lời lẽ thô bạo nhất Từ chỗ ngạc nhiên “mở to đôi

mắt tròn đẫm lệ”, dần tỉnh táo hiểu ra thái độ của ngời chồng, nàng đau đớn đến“

nghẹt thờ Nh một cây dây leo bị vòi voi quật nát” Tâm hồn nàng trong trắng và mong

manh đang tan ra, vỡ nát bởi những lời lẽ thô bạo và tàn nhẫn Nàng “xấu hổ cho số

kiếp” Nàng muốn tự chôn vùi cả hình hài và tinh thần Những lời nói của Ra-ma

xuyên vào trái tim nàng nh một mũi tên Nớc mắt nàng đổ ra nh suối Nỗi đau cứ tăngdần, tăng dần tới cực điểm Choáng váng, nàng chỉ còn biết than cho sự bất hạnh củamình Dờng nh tất cả đang sụp đổ nàng không còn đủ sức lực để chống đỡ trớc nhữnglời lẽ sắc độc và cay nghiệt đó Bị dồn vào thế cùng, bị lăng mạ, sỉ nhục, bị vu khốngdanh dự và tiết hạnh, muốn chết muốn vùi dập bản thân cũng là điều dễ hiểu Nhng Xi-

ta ngời con gái của nữ thần đất mẹ Pri-thi-vi sinh trởng trong hoàng tộc Gia-na-ki,mang trong mình dòng máu cao quí, đâu thể nào kết thúc cuộc đời nh vậy Yêu và hếtlòng tôn thờ ngời mình yêu song không thể cho phép bị sỉ nhục, bị bôi nhọ Sau nhữngphút choáng váng ban đầu, Xi-ta dần lấy lại bình tĩnh để tự bào chữa, đòi lại danh dựvới một trí tuệ tuyệt vời mà cũng rất dịu dàng Nghẹn ngào, nức nở, nàng lên án cách

xử sự của Ra-ma “nh một kẻ thấp hèn chửi mắng con mụ thấp hèn” Nàng khẳng định việc bị bắt đi là do số phận còn bản thân nàng trớc sau nh một Những gì nằm trong“

vòng kiểm soát của thiếp đây, tức trái tim thiếp đâu là thuộc về chàng , sẵn sàng chết” “

khi bị bắt đi nếu Ha-nu-man đợc chàng phái đến truyền lại lời chàng không cần thiếp“

nữa” Đối với Xi-ta, Ra-ma còn hơn mạng sống của mình, nhng nàng càng không thể

sống trong sự ngờ vực, sỉ nhục Nếu nh Ra-ma khẳng định dòng dõi tôn quý của chàngthì nằng cũng nhắc lại nàng đâu kém gì, con của thần linh, đâu thể nào xếp ngang hàngvới những ngời phụ nữ tầm thờng khác ở đây ta còn phát hiện ra ở ngời con gái này

một sự kiên cờng, biết tôn quí bản thân Sau những lời lẽ đó, nàng thất vọng “tình yêu

của thiếp, lòng trung thành của thiếp xem ra hoàn toàn vô ích” và đi đến quyết định

nhảy vào dàn lửa thiêu Đây là hành động đầy lí trí, tự chủ Nàng muốn khẳng định lờinói và tấm lòng trinh trắng của mình Chỉ có thần linh với sức mạnh của lửa mới rửasạch đợc vết nhơ mà ngời ta đang gán cho nàng, mới giải toả đợc sự nghi ngờ của ngờichồng Hành động của nàng là hành động của một nữ thần cao quý

Tóm lại, trong đoạn trích Ra-ma buộc tội, tâm trạng nàng Xi-ta đợc bộc lộ khá rõ

nét với những đợt sóng lòng mỗi lúc một dâng cao để rồi khép lại thật bất ngờ Nó gópphần khẳng định bức chân dung cao quí của nàng Xi-ta một cách đầy đủ và đẹp đẽ

Đề số 15

Xung đột nội tâm của nhân vật Ra-ma khi gặp lại vợ

Bài làm

Có lẽ tạo hoá biết mình đã lỡ tay ban phát cho con ngời một trái tim - một tráitim biết yêu thơng và giận dỗi cho nên lại trao tặng cho con ngời danh dự và lòng vịtha Chính tình yêu và danh dự có lúc đã đẩy con ngời đến với tội lỗi, nhng cũng đemlại hạnh phúc cho mỗi con ngời Chàng Ra-ma, ngời anh hùng trong sử thi ấn Độ Ra-ma-ya-na cũng không ngoại lệ Chàng đau đớn giằng xé giữa tình yêu và danh dự ngaytrong ngày chiến thắng, cứu đợc ngời vợ yêu quý, tình yêu của chàng khỏi bàn tay quỷdữ Vì trong chàng tồn tại hai tính cách mâu thuẫn nhau xuất phát từ hai t cách khácnhau T cách của một đức vua đòi hỏi phải tuân thủ mọi qui ớc của cộng đồng, đặc biệt

là qui ớc về danh dự cá nhân cũng là danh dự cộng đồng và t cách ngời chồng, nghingờ vợ trong vòng tay kẻ khác nên ghen tuông dữ dội

Trớc tiên, ta hãy xét đến thái độ của Ra-ma đối với vợ, nàng Xi-ta Nh ta đã biết

đời sống cổ đại mang tính cộng đồng rất cao, cho nên vua phải tuân thủ đạo đức cộng

đồng, đặc biệt quan niệm về danh dự Danh dự đó là mạng sống, mất danh dự nghĩa làmất tất cả và không gì có thể lấy lại đợc Muốn sống, mỗi ngời phải giữ lấy cho mìnhdanh dự cá nhân, danh dự của một con ngời chân chính - một ngời anh hùng Ra-makhông phải là ngời bình thờng nh bao ngời khác Chàng là một vị vua - thủ lĩnh bộ tộc,

đại diện cho cộng đồng Danh dự của chàng gắn liền với cộng đồng, gắn liền với sựsống và chàng phải có trách nhiệm với nó

Sau khi chiến thắng quỷ vơng Ra-va-na, cứu đợc Xi-ta chàng đã khẳng địnhchiến thắng và tài nghệ của mình, đồng thời nhấn mạnh sự giúp đỡ của những ngời bạnhảo hán nh tớng khỉ Ha-nu-man, Vi-phi-a-na Ra-ma đã bộc lộ rõ lí tởng chiến đấu vàsức mạnh cộng đồng Việc cứa Xi-ta khỏi bàn tay Ra-va-na không những xuất phát từ

tình yêu mà còn là danh dự, gắn chặt với trách nhiệm Chính thế, với chàng “kẻ nào bị

quân thù lăng nhục mà không đem tài nghệ của mình ra để trả thù đó là kẻ tầm th ờng” Trách nhiệm bảo vệ danh dự của Ra-ma không chỉ với cá nhân, còn là trách

-nhiệm của một vị vua đại diện cho cả cộng đồng Việc Ra-ma tiêu diệt Ra-va-nakhông mang tính chất trả thù riêng t mà vì muốn thể hiện sức mạnh, vì quyền lợi cả

cộng đồng “Ta làm điều đó vì nhân phẩm của ta để bảo vệ uy tín và danh dự của

dòng họ lừng lẫy tiếng tăm của ta” Chàng đã so sánh hành động của mình với đại đạo

sĩ A-gax-ti-a đó là một ngời đã nhờ công sám hối khổ hạnh giải thoát cho các xứ

ph-ơng Nam khỏi nỗi kinh khiếp đối với In-van và Va-ta-pi Nghĩa là hành động củachàng là hành động đại nghĩa, hành động sáng suốt của một đức vua Với thái độ củangời anh hùng chàng đã khẳng định rằng việc chàng cứu Xi-ta không phải là vì nàng,

vì chàng Chàng làm điều đó là để bảo vệ danh dự của dòng họ điều đó để chứng tỏ ta“

không thuộc về một gia đình bình thờng” Chàng đã khẳng định danh dự của dòng họ

quý tộc, dòng họ một vị vua đại diện cho cả cộng đồng

Tuy nhiên, Ra-ma còn là một ngời chồng, một ngời chồng có vợ bị kẻ thù cớp

đi Với t cách là ngời chồng, Ra-ma nghĩ rằng cần phải cứu Xi-ta, cần phải cứu lấy

ng-ời vợ xinh đẹp và đáng yêu của mình, cứu nàng còn là cứu lấy danh dự ngng-ời đàn ông.Nhng rồi chính chàng cũng ghen tuông, nghi ngờ phẩm hạnh của Xi-ta Con tim cánhân trỗi dậy, tính ích kỷ bộc lộ dần, cơn ghen tuông ngờ vực trong lòng Ra-ma bùng

nổ : “Thấy ngời đẹp với gơng mặt bông sen với những cuộn tóc lợn sóng đứng trớc mặt

mình, lòng Ra-ma đau nh cắt”.

Để bảo vệ danh dự và cũng là khẳng định tình yêu gắn với không chia xẻ cho kẻkhác, một khi Xi -ta đã có thời gian trong tay quỷ vơng, chàng không thể có một ngời

vợ nh vậy, Ra-ma đã buông ra những lời lẽ, khách sáo, lạnh nhạt đối với Xi-ta do lòng

ngờ vực “Hỡi phu nhân cao quí” Lời lẽ ấy thiếu sự âu yếm chân thành mà lạnh lùng

xa lạ Tâm trạng của chàng đợc miêu tả theo diễn biến mâu thuẫn giữa danh dự dòng

họ và tình yêu, nhng về sau lại là những cơn ghen tuông của một ngời chồng, một conngời bình thờng biết yêu và biết nổi giận nh bao ngời khác Sau cùng chàng nghi ngờ

đức hạnh của Xi-ta, ruồng rẫy nàng : “Ngời đã sinh trởng trong một gia đình cao quý

có thể nào lại lấy về một ngời vợ từng sống trong nhà một kẻ khác Đơn giản vì mụ ta

là vật để yêu đơng” Lời lẽ đã chuyển thành hành động Ra-ma không nhận ngời vợ

thân yêu nữa Lên đến tột đỉnh, Ra-ma xỉ nhục Xi-ta bằng cách gợi ý nàng đến với bất

kỳ một ngời nào khác có thể là Lắc-ma-na, Bha-ra-ta hay Xa-tru-na

Việc chối bỏ ngời vợ thảo hiền của Ra-ma mang tính công khai, minh bạch.Chàng đau đớn caogiọng trớc toàn dân chúng, trong không gian cộng đồng đậm chất

sử thi Ra-ma sinh trởng trong một gia đình đại quí tộc đã dám hi sinh tình yêu vì bổnphận ngời anh hùng, đạo đức của một vị vua mẫu mực Ra-ma ruồng rẫy Xi-ta trớc hếtvì danh dự dòng họ sau cũng vì ghen tuông Chàng yêu hết mình nhng cũng ích kỉ,ghen tuông cực độ, có lúc cơng quyết cứng rắn nhng cũng có lúc mềm yếu Bản chấtcái tôi có lúc sáng - tối, tốt - xấu, thiện - ác luôn luôn tơng phản trong Ra-ma

Ra-ma buộc tội là chơng đặc sắc trong sử thi Ra-ma-ya-na, nếu chỉ dừng lại ở

việc cứu Xi-ta thì sử thi chỉ là bản anh hùng ca bình thờng Cái hay chính ở chỗ tác giả

đã tạo ra bớc ngoặt lớn trong quá trình diễn biến cốt truyện ở sự kiện này Tác giả đãmiêu tả xung đột tâm lý của Ra-ma và Xi-ta trong cuộc gặp lại đầy thử thách và éo le.Tâm trạng hai ngời cứ biến đổi theo nhịp điệu đối thoại Điều đó khẳng định nghệ

thuật thể hiện tâm lý nhân vật bậc thầy của tác giả mà Ngay cả đến Sếch-xpia cũng“

không thể diễn tả đợc sự thôi thức của những tâm tình cuồng nhiệt trong lòng ngời một cách sống động, chân thực và mạnh mẽ ghê ghớm nh đã thấy trong Ramayana” (Lu

Đức Trung)

Đề số 16

Có một kết thúc truyện Tấm Cám khác : Tấm lấy nớc sôi dội cho Cám chết

rồi muối mắm gửi về cho mẹ Cám ý kiến của em về kết thúc này

Bài làm

Có một dị bản Tấm Cám đã kể khác phần kết thúc Theo bản này, Cám bị Tấm

dội nớc sôi cho chết rồi muối mắm gửi biếu dì ghẻ Mụ dì ghẻ ăn đến tận đáy vại, phát hiện ra đầu lâu con mới biết sự tình, sợ quá lăn đùng ra chết.

Đây là kết thúc nguyên bản Ngời đời sau (chắc là cùng thời hiện đại với chúng ta) cho rằng kết thúc nh vậy ghê rợn quá, làm tổn hại đến hình ảnh đẹp đẽ của cô Tấm nên kể theo những kết thúc khác mà một trong số đó đợc sách giáo khoa Ngữ văn 10

sử dụng

Vậy thực sự, kết thúc "muối mắm" có đáng loại bỏ không ?

Chúng ta nhớ lại quãng đời đầy đau khổ của Tấm khi phải sống trong sự cay

độc, nghiệt ngã của mẹ con mụ dì ghẻ độc ác Mẹ Tấm mất sớm, Tấm cần sự ân cầnchăm sóc, xoa dịu nỗi đau bao nhiêu Nhng mẹ con Cám đã chà đạp, hành hạ Tấmchẳng khác gì một kẻ nô lệ trong chính tổ ấm của mình Rồi khi Tấm đợc làmhoàng hậu, mẹ con Cám đem lòng ghen ghét, bày mu giết hại, đa Cám vào cung thaychị làm hoàng hậu Chúng ta thử nghĩ xem còn sự độc ác nào, sự tàn nhẫn nào hơn thếnữa ? Có ngời mẹ nào nỡ giết chết con chồng nhất là trong ngày giỗ bố Có ngời emnào lại đang tâm tìm mọi cách để cớp giật hạnh phúc của chị mình ?

Sự thực Tấm đã chết, nhng theo mơ ớc của nhân dân ta cái thiện không bao giờ

bị tiêu diệt, ở hiền sẽ gặp lành nên cô Tấm đã làm những cuộc hóa thân nhờ phépnhiệm mầu Tấm lần lợt biến thành chim vàng anh, thành cây xoan đào, thành khungcửi, thành cây thị Cái thiện, nhời lành phải hó thân nhiều lần vì cái ác luôn rình rậpgieo tai họa Mẹ con Cám giết Tấm về thể xác lần thứ nhất, bây giờ còn độc ác hơnnữa, tàn bạo hơn nữa Tìm mọi cách để giết linh hồn Tấm Chúng đã làm thịt chim,

đẵn cây xoan đào, đốt khung cửi Chúng không muốn nhìn thấy sự có mặt Tấm trên

đời dù là trong “oan hồn” Rõ ràng chúng không chỉ giết Tấm một lần mà giết Tấm

nhiều lần Chắc chắn nếu Tấm còn sống thì chúng lại tiếp tục hành hạ Tấm, tiêu diệt sựsống của nàng Bởi vậy trong đấu tranh giành quyền sống cho mình, Tấm không còncon đờc nào khác là giết chúng

Trong hành động trả thù này, ta vẫn thấy một cô Tấm rất đẹp, cô không cònkhóc lóc, yếu đuối nh trớc Cô trở nên kiên quyết và gan dạ lạ thờng Cô nhận ra rằng :

mẹ con nhà Cám vẫn vậy vẫn ganh ghét, đố kị với cô Cám muốn đẹp và lòng thamngông cuồng, đen tối đã giết nó Còn Tấm, cô xử sự rất thông minh, rất tỉnh táo Cô

giết Cám nhng không thể gọi cách giết ấy là dã man bởi “ở ác gặp ác”, kẻ “gieo gió” ắt

sẽ phải "gặt bão” Tấm phải tự tay trả thù, nh vậy mới đáng với những gì mẹ con Cám

đã gây ra cho cô Cũng cần phải trừng trị rất mạnh bạo, chỉ một lần thôi “triệt hẳn”.

Cám và mụ dì ghẻ là những kẻ vô nhân tính, mất hết tình đồng loại Có giết

theo cách của Tấm, “cái ác” của chúng mới không thể sống lại để tác yêu tác quái trên

cuộc đời này Thử hỏi chỉ bị “trời” phạt, sai thiên lôi đánh chết nh với Lí Thông, trong

trờng hợp này có nhẹ quá không ? Đã đảm bảo cái vạn ác loại này chết vĩnh viễn cha ?Tại sao lại cứ mợn trời, mợn tay ngời trả mối hận thù của mình nh trong những truyện

dân gian cùng loại trớc đó hay nh các bản kể khác của truyện Tấm Cám ? Một khi qua

cái kết thúc "muối mắm" này, nhân dân muốn trực tiếp trừng phạt bằng hình phạt tơng

xứng với tội ác, tơng xứng với kẻ ác, trừng phạt cho cái ác phải “táng đởm kinh hồn” Băm vằm thành trăm mảnh "muối mắm" để cái ác không còn con đờng quay trở lại chả

lẽ lại bị chê trách sao ?

Nh vậy kết thúc "muối mắm" của nguyên bản Tấm Cám, không chỉ thể hiện sự thật

"lòng căm thù của dân gian" đã lên đến tột đỉnh, ý nguyện tiêu diệt cái ác đã v ợt qua

chữ nhân bình thờng để thẳng tay trừng phạt mà còn mang tính biểu tợng "răn đe kẻ

ác", "không cho cái ác trở lại" Kết thúc nh thế là quyết liệt chiến đấu tính về nội dung

; là nghệ thuật hóa cao cờng Kết thúc ấy đẩy ý nghĩa của thiên cổ tích quen thuộc nàylên một tầm cao mới

Mặt khác, thực tế lịch sử cho thấy trên thế giới không phải chỉ có một cách xử tội

chết Ngày xa có cách “tùng xẻo” hay “tứ mã phân thây” thật ghê gớm Cách xử tội chết của Tấm cũng chỉ là “hình bóng” của lịch sử mà thôi Đem quan niệm hiện đại để phê

phán, rồi thay bằng một kết thúc theo ý mình há chẳng không nên sao ?

Bởi thế "Con mắt tinh tờng nhân dân" chỉ thấy hình ảnh một cô Tấm hiền lành, cao đẹp "Tấm lòng cơng trực nhân dân" hả hê với cách trả thù của Tấm Cho nên

nhiều nơi trên miền Bắc nớc ta, cô Tấm hoá thành Phật, là Phật, là hoá thân củaNguyên phi ỷ Lan đức độ, tài năng, công minh, chính trực, dịu hiền đợc nhân dân thờcúng

Em hoàn toàn đồng ý với cách trừng trị thẳng tay của Tấm mặc dù ai đó cho là

“tàn bạo” và bỏ phiếu cho kết thúc "muối mắm" của truyện Hình ảnh cô Tấm mãi mãi

là hình ảnh đẹp trong em

Đề số 17

Cảm nhận của em về nhân vật Tấm trong Tấm Cám

Thế giới nhân vật cổ tích thật phong phú, đa dạng Ngay từ thủa bé thơ, trong tâmtrí hồn nhiên của tôi đã đầy những hình ảnh của chàng Sọ Dừa thông minh mà phải độilốt xấu xí, chàng Thạch Sanh tài ba mà nhân hậu thật thà Còn có cả hình ảnh của mụgì ghẻ, của mẹ con nhà Lý Thông gian hiểm, độc ác bên cạnh đó lại có những ông Bụt

ông Tiên hiền từ, nhân hậu với phép thuật nhiệm màu và luôn giúp đỡ mọi ngời Trongcái thế giới bao la với những con ngời xấu có, đẹp có, thiện có, ác có ấy hình ảnh của

cô Tấm vẫn luôn để lại trong tôi nhiều tình cảm, nhiều suy nghĩ hơn cả: Vừa xót

th-ơng, lại vừa yêu mến, cảm phục

Hình ảnh cô Tấm lu giữ trong tâm trí tôi lúc nào cũng đẹp Cô Tấm gắn liền vớinhững đồ vật nhỏ bé, giản dị mà vô cùng đáng yêu Đó là con cá Bống ngoan ngoãn

mỗi lần nghe gọi "Bống Bống bang bang" lại quẫy đuôi ngoi lên trong lòng giếng Là

chiếc hài nhỏ xinh đã làm thất vọng bao nhiêu cô gái xem hội nhng lại giúp nhà vuatìm thấy vợ hiền Đó còn là quả thị thơm bé nhỏ mà mỗi ngày Tấm chui ra giúp bà lãohàng nớc việc nhà và têm những miếng trầu cánh phợng Miếng trầu ấy là dấu hiệu đểnhà vua nhận ra Tấm và đa Tấm về với hạnh phúc mà Tấm xứng đáng đợc hởng CôTấm gắn với những vật nhỏ xinh ấy, hiện lên trong tôi thật đáng yêu Tấm đáng yêu,

đáng phục, đáng quí trọng không chỉ bởi cái đẹp, cái nết na, chăm chỉ Mà còn bởi tìnhcảm của Tấm với cá Bống, bởi lòng hiếu thảo của Tấm với cha mẹ Với Bống, Tấm sẵnsàng nhờng phần cơm của mình Còn khi đã thành Hoàng hậu giàu sang Tấm vẫnkhông quên ngày giỗ Bố, sẵn sàng trèo cau lấy quả cúng để rồi tạo cơ hội cho mụ gìghẻ hãm hại

Nhng càng yêu quý những phẩm chất cao đẹp của Tấm bao nhiêu tôi lại càng xót

xa, thơng cảm cho cuộc đời cho số phận Tấm bấy nhiêu Số phận bất công đã để chocô Tấm nết na hiếu thảo sớm phải sống cảnh mồ côi, sớm phải chịu đựng những đày

đoạ hành hạ của cuộc sống "Mẹ ghẻ con chồng" Tấm phải lam lũ vất vả làm mọi công

việc nặng nhẹ trong nhà Ngay cả khi vui chơi hội hè, Tấm cũng phải chịu thua thiệt

Có mỗi duy nhất chú cá Bống nhỏ làm bạn cũng bị cớp mất Ngay địa vị hoàng hậu vàcuộc sống giàu sang cũng cha đủ để cứu Tấm khỏi âm mu hãm hại của gì ghẻ

Tấm lại phải trải qua bao nhiêu kiếp nạn khổ đau rồi mới đơc hạnh phúc Từng ấy

đau khổ, bất hạnh, đày đoạ khiến ngời ta không thể không xót xa, thơng cảm

Nhng không phải không có những lúc mà cảm giác của tôi là bực dọc, tức tối Đó

là những khi Tấm khóc hu hu mỗi lần gặp nạn Hình ảnh cô Tấm quá yếu ớt, thụ động

ấy đã nhiều lần biến lòng thơng cảm xót xa trong tôi thành sự thơng hại May sao cảmgiác ấy nhanh chóng qua đi, nhờng chỗ cho lòng khâm phục và yêu mến lớn hơn gấpbội ấy là khi chứng kiến Tấm sau những đọa đầy đau khổ vơn mình lớn dậy, tự mình

đấu tranh, kiên quyết chống lại sự hãm hại của mẹ con Cám Với sức sống mãnh liệtTấm đã chiến thắng, đã giành lại hạnh phúc cho mình Không còn cần Bụt, Tiên nữa

Sự thần kì giờ đây đến từ sức mạnh nội tại, chiến đấu giữ vững hạnh phúc, thực thicông lý báo thù Tấm trở nên mạnh mẽ, quyết liệt bên cạnh bản tính hiền lành, nhânhậu vốn có của mình

Hình ảnh cô Tấm giúp tôi phần nào thấu hiểu đợc cuộc trờng chinh mà nhân dânlao động đã đi qua trong một phần quá khứ xa xa của dân tộc Những kiếp ngời nhọcnhằn, cơ cực nhng bao giờ cũng khoẻ khoắn, lành mạnh, cao quí và dồi dào sức sống.Chính họ, trong những năm tháng nghèo nàn nhất của lịch sử đã cho chúng ta thấy đợc

sự giàu có đến vô cùng trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt Cô Tấm đối với tôikhông chỉ là sự hiện diện của một cuộc đời, một tâm hồn cụ thể.

Cuộc đời nhiều bất hạnh, khổ đau nhng cuối cùng đạt đến hạnh phúc của Tấm để lạicho tôi nhiều ấn tợng Khiến tôi không khỏi nhiều lần có cái mơ ớc đợc gặp mặt conngời xinh đẹp, nết na và nhân hậu của cái thế giới cổ tích diệu kì ấy

Nhắc đến truyện cổ tích có lẽ trong chúng ta ai cũng từng đợc nghe câu chuyện

Tấm Cám Câu chuyện này trong dân gian lu truyền rất nhiều dị bản Chủ yếu ở phần

kết truyện Mỗi dị bản một cách kết thúc khác nhau, đều có cái hay, cái riêng của nó

Truyện cổ tích Tấm Cám kể về cuộc đời của cô Tấm - một cô gái hiền hậu, xinh

đẹp nết na Ta tởng tợng nh Tấm sẽ đợc hởng một cuộc sống tơi đẹp bình lặng Nhngkhông, nàng luôn bị Cám - đứa con gái của mụ gì ghẻ vốn tính độc ác, tham lam nghĩ

ra nhiều mu kế để hãm hại Tấm Vì lòng đố kị ganh ghét với sự may mắn trong hônnhân của chị, mà Cám đã khiến cuộc đời Tấm phải trải qua bao lần chết đi sống lại :Lần thì hoá thành chim vàng anh, lúc lại biến thành cây xoan đào, sau lại hoá ra chiếckhung cửi, và rồi lại là quả thị thơm Nàng đã phải chịu đựng sự hành hạ nhẫn tâm củahai mẹ con nhà Cám Nhng rồi cuối cùng, cái thiện vẫn luôn chiến thắng cái ác Tấmtrở thành hoàng hậu sống hạnh phúc với nhà vua, còn mẹ con Cám phải đón nhận cáichết

Đó là một kết cục công bằng, hợp với khát vọng ở hiền gặp lành của cha ôngchúng ta

Tuy nhiên, trong dân gian, kết thúc truyện Tấm Cám không đơn giản nh thế.

Cái chết của mẹ con Cám đợc kể lại bằng nhiều cách khác nhau

B ản thứ nhất : Cám thấy Tấm trở về và đợc vua yêu thơng nh xa thì không khỏi

sợ hãi Một hôm Cám hỏi chị :

- Chị Tấm ơi chị Tấm, chị làm thế nào mà đẹp thế ?

Tấm không đáp, chỉ hỏi lại :

- Có muốn đẹp không để chị giúp ?

Cám bằng lòng ngay Tấm sai quân hầu đào một cái hố sâu và đun một nồi n ớc sôi.Tấm bảo cám nhảy xuống hố và sai quân hầu dội nớc sôi vào hố Cám chết mụ dì ghẻcũng lăn đùng ra chết

ở cách kết thúc này, tác giả dân gian đã cho ta chứng kiến kết cục cuối cùngcủa cuộc đời Cám và mụ gì ghẻ Ngời ra tay trừng phạt hai mẹ con Cám không ai khácchính là Tấm Đành rằng trong truyện cổ tích, kẻ ác lúc nào cũng bị trừng phạt đích

đáng, kết thúc trên rõ ràng là đã thể hiện đúng ớc mơ của ngời dân lao động (thiệnthắng ác) nhng liệu nh vậy, cô Tấm có phải là một con ngời “hơi” dã man khi ở phầntrên câu chuyện ta luôn biết Tấm là một ngời con gái hiền lành, tốt bụng ?

Bản thứ hai : Cám thấy Tấm trở về và đợc vua yêu thơng nh xa nó không khỏi

sợ hãi Nhng Cám cũng thắc mắc là vì sao chị mình sau bao thử thách nghiệt ngã nhthế lại trở nên đẹp đẽ bội phần Cám hỏi Tấm :

- Chị Tấm ơi chị Tấm, chị làm thế nào mà đẹp thế ?

Nhng câu chuyện cha dừng lại ở đây Sau khi Cám chết, mụ dì ghẻ vẫn không

hề hay biết chuyện Tấm vội sai quân hầu đem làm thịt Cám và muối thành mắm, đembiếu mụ dì ghẻ và nói dối là mắm do Cám từ hoàng cung gửi về biếu mẹ Mụ dì ghẻ t-ởng thật, đem mắm ra ăn và tấm tắc khen ngon Có con quạ đậu trên cành cây bên cửa

sổ líu lo

Ngon gì mà ngon

Mẹ ăn thịt con

Có còn xin miếng

Mụ dì ghẻ nghe vậy liền chửi mắng :

- Chém tổ cha tổ mẹ mày Mắm này do con gái ta từ hoàng cung gửi về Ta ăn ngon thì khen chứ sao.

Thế là mụ tiếp tục ăn ăn cho đến tận đáy hũ Mụ chợt nhìn thấy một cái đầulâu, lúc này mới biết lời con chim nói là thật quá, sợ quá mụ lăn đùng ra chết

Đây là một cách kết thúc thật đáng đời cho mẹ con Cám Cám vì sống độc ácnên đến lúc chết cũng không đợc thanh thản, đã bị dội nớc sôi rồi lại còn bị làm thịtmuối thành mắm Còn mụ dì ghẻ lại là ngời ăn thịt con gái của mình Cách kết thúcnày là một sự trả giá quá đắt cho những mu kế độc ác và lòng tham lam của mẹ conCám Tuy nhiên, ta vẫn phải đặt ra câu hỏi : Liệu nh thế này, Tấm có phải thay đổi

thành một con ngời độc ác và mu mẹo ? Vì chỉ những ngời mu mẹo, nham hiểm mới

có thể nghĩ ra cách muối mắm rồi đem biếu gì ghẻ nh vậy ? Đối chiếu với những lời kể

về phẩm chất của Tấm ở phần trên câu chuyện với phần kết thúc, dờng nh ta thấy có sự

đối lập

Bất cứ ai khi nghe kết thúc kiểu này, chắc hẳn đều không tránh khỏi cảm giácghê sợ, dã man quá mức Hình ảnh một nàng Tấm hiền lành lơng thiện cũng dần nhạtnhoà một phần nào đó Nhng vì truyện cổ tích ra đời trong xã hội phong kiến nên cáchtrả thù kiểu trung cổ nh trên cũng không có gì xa lạ Hơn nữa mẹ con nhà Cám làmTấm chết đi sống lại bốn lần cho nên cách kết thúc trên mới là kiểu trừng phạt triệt đểcủa ngừơi lao động Đó là hậu quả của những kẻ gieo gió sẽ gặt bão nh mẹ con nhàCám

Bản thứ ba : Cám thấy Tấm trở về sống hạnh phúc với vua cha thì trong lòng

không khỏi ghen tị khi thấy chị mình càng đẹp lộng lẫy hơn bao giờ hết Cám về quêsống với mẹ và đợc nghe một ngời nào đó bảo rằng : Muốn đẹp nh Tấm thì phải tắm n-

ớc sôi Cám tin lời ngời ấy một cách ngu ngốc, mê muội Cám đã làm theo Nó chuẩn

bị cho mình một nồi nớc sôi thật to và dội lên ngời Kết quả là Cám chết cong keotrong nớc nóng

Mụ dì ghẻ đi làm về thấy thế cũng lăn đùng ra chết theo con

Cách kết thúc này có vẻ "nhân đạo" hơn cả Bởi vì cuối cùng Cám và mụ dì ghẻcũng đã phải trả giá cho những hành động của mình Kết thúc này hay ở chỗ : Cámnghe lời mách bảo của một ngời nào đó không rõ tên tuổi Ngời nào đó ở đây chính làngời đại diện cho nhân dân lao động, hoàn toàn đứng ngoài câu chuyện và có cáchnhìn, cách đánh giá khách quan về mẹ con Cám Điều này chứng tỏ, tất cả mọi ng ời

đều đồng cảm với Tấm, đều căm ghét mẹ con nhà Cám độc ác, nham hiểm, tham lam.Thay thế cho Tấm, ngời ấy đã trả thù mẹ con Cám giúp Tấm Cách kết thúc này rấthay, vẫn đảm bảo nguyên vẹn phẩm chất hiền lành, giàu lòng lòng vị tha của cô Tấm,vẫn thể hiện rõ nét ớc mơ của nhân dân lao động về chân lí của cuộc sống, về quy luậtcủa tự nhiên ; cái thiện vẫn luôn chiến thắng cái ác, hạnh phúc sẽ mỉm c ời với nhữngngời lơng thiện và sự trừng phạt đích đáng sẽ đến với những kẻ độc ác, nham hiểm

Chính vì tính truyền miệng của văn học dân gian nên mỗi tác phẩm dân gian

đều có nhiều dị bản khác nhau Truyện cổ tích Tấm Cám là một minh chứng chân thực

nhất cho điều đó Cùng là một câu chuyện song lại có nhiều cách kết thúc khác nhau,mỗi cách kết thúc đều có cái hay, cái đặc biệt riêng của nó Song xét về thế giới tâm lícủa con ngời, ta đều có thể cảm nhận đợc cách kết thúc nào là hợp lí nhất Tuy nhiên

điều cảm nhận ấy vẫn là đánh giá chủ quan của từng ngừơi đọc

Ba cách kết thúc khác nhau của truyện Tấm Cám chắc chắn ra đời ở ba thời kì

khác nhau Cách thứ hai, ra đời trớc tiên Tiếp đến là cách thứ nhất Ngời sau chỉnh lạikết thúc của cách hai, vì thấy Tấm trong câu chuyện trả thù tàn ác quá, nhng đồngquan điểm "Tấm phải trực tiếp trả thù" Nhng vấn đề đặt ra là, có nên theo "tấm lòng

nhân ái" khi nghe chuyện mà bỏ qua biểu tợng răn đe hết sức quyết liệt của cách kết

thúc "muối mắm" hay không Đó là trớc cái ác tột cùng, một cái ác không điểm dừng,quyết truy đuổi, tiêu diệt đến cùng cái thiện, thì cái ác ấy cũng cần bị cái thiện đáp trảxứng đáng Tiêu diệt cả gốc lẫn rễ, làm cho cái ác phải ghê rợn, băm vằm ra để chúngkhông thể hồi sinh Cách thứ ba, khác hẳn hai cách trên, có lẽ do có khoảng lùi lớn vềthời gian, thay đổi về thời đại nên quan niệm trả thù đã đợc "nhân đạo hoá" Mặt khác,ngời kể lại muốn giữ trọn hình ảnh đẹp của ngời con gái Việt Nam truyền thống nên

điểu chỉnh lại Có điều nó cũng đã "lập trờng hóa", "tiến bộ hóa", "hiện đại hóa" câuchuyện

Truyện cổ tích Tấm Cám tuy có nhiều cách kết thúc khác nhau song mỗi cách

kết thúc đều có cái hay và ý nghĩa riêng của nó Chính cách kết thúc khác nhau đã làmphong phú thêm truyện cổ dân gian Hiểu và đồng cảm với ngời xa thì chọn cách hai.Cùng quan điểm nh vậy, nhng "mềm mỏng" hơn thì chọn cách một, Theo thời bây giờ

sẽ chọn cách ba Cho nên, bạn chọn cách kết thúc nào cũng đều đợc Tôi thì tôi chọncách kết thúc thứ hai

Bởi lẽ, các kiểu kết thúc tuy có những chỗ khác nhau nhng đều góp phần thể

hiện ớc mơ và công lí nhân dân “ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo.

Đề số 19

Đọc Nhng nó phải bằng hai mày và phân tích nghệ thuật gây cời qua lời nói của

thầy lí ở cuối truyện

Bài làm

Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên trên năm ngón tay mặt, nói :

- Tao biết mày phải nhng nó lại phải bằng hai mày

Trong câu nói của lí trởng có sử dụng hình thức chơi chữ, từ đó mà tạo nên tiếng cời

Từ "phải" ở đây là một từ đa nghĩa Nghĩa thứ nhất là chỉ lẽ phải, chỉ cái đúng, tức là

từ chỉ tính chất Nhng khi từ này kết hợp với từ chỉ số lợng ("bằng 2") thành cụm:

"phải bằng 2", thì nghĩa của nó lại là định lợng cho mức tiền lo lót của Cải và Ngô với

lí trởng Bằng nghệ thuật chơi chữ nh vậy, chỉ trong một lời thoại ngắn, tác giả đã đangời đọc đi từ trạng thái "tởng là thế này" (tởng "phải" là lẽ phải) đến "hoá ra thế kia"(hoá ra "phải" ở đây lại là mức tiền) trong tích tắc Lời nói của lí trởng vừa có cái vô lí,vừa có hợp lí Vô lí khi đặt nó trong một phiên toà bình thờng, hợp lí khi ta đặt nó vào

mối quan hệ thực tế giữa các nhân vật ở đây lí trởng nói bằng mối quan hệ thực tế đó,tức là cái "lí thực" bên trong đã thay thế cho nhau và thay cho pháp lí - lẽ công bằng.

Từ đó ngời đọc mới bất ngờ vỡ lẽ về bản chất : t lợi từ việc công một cách hồn nhiên

và trắng trợn của lí trởng Một nền công lí đợc thực thi nh thế, do những con ngời nhthế nắm giữ Thật là nực cời Tiếng cời đợc bật ra khi quá trình nhận thức kết thúc

Đề số 20

Đọc Nhng nó phải bằng hai mày, đánh giá nhân vật Ngô và Cải

Bài làm

Truyện cời Nhng nó phải bằng hai mày là một truyện hết sức thú vị, có ý nghĩa phê

phán nạn tham nhũng của tầng lớp hào lí nông thôn dí dỏm mà sâu sắc

Trong truyện có hai nhân vật Ngô và Cải Hai ngời đánh nhau, mang nhau đi kiện

Ai cũng lo lót trớc cho thầy lí để đợc xử thắng Ngô đút lót gấp đôi Cải Hai nhân vậtnày là hình ảnh đại diện cho những ngời nông dân ghê gớm, ma lanh nội bộ nhng lạikhờ khạo, bị bóp nặn bởi bọn cai trị Họ vừa là đồng phạm, vừa là nạn nhân của tìnhtrạng tham nhũng của đám hào lí nông thôn, họ vừa đáng thơng, lại vừa đáng trách.Chính họ đã góp phần tạo nên và thúc đẩy thói nhũng nhiễu kia, rồi lại tự đẩy mìnhvào tình cảnh thạm hại, bi hài

số bài đợc mở đầu bằng từ Thân em, một lối diễn đạt công thức mang đậm sắc thái

dân gian

Những bài ca dao mở đầu bằng từ Thân em, trớc hết, đều là lời than thân của

ng-ời phụ nữ

Than vì sự cực khổ trong lao động :

Thân em tội nghiệp vì đâu, Ngày ngày em chổng phao câu lên trời.

Than cho số kiếp của một kẻ lẽ mọn :

Thân em làm lẽ chẳng hề,

Có nh chính thất mà lê giữa giờng.

Hay vì một nỗi oan uổng :

Thân em nh giấy lụa tờ Chớ nghi mà tội, chớ ngờ mà oan.

Nhng phổ biến nhất trong những lời than thân đó là lời than vì duyên phận bị phụthuộc, không đợc chủ động trong tình yêu :

Thân em nh tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?

Xin đợc dẫn ra đây 5 bài ca dao khác thuộc loại này để thấy đợc những nétchung và riêng so với bài ca dao vừa nêu ở trên :

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu?

- Thân em nh quả xoài trên cây

Gió đông gió tây, gió nam gió bắc

Nó đánh lúc la lúc lắc trên cành

Một mai rụng xuống biết vào tay ai ?

Tất cả các bài ca dao đều bắt đầu bằng từ Thân em diễn tả thân phận, cuộc đời

bị phụ thuộc, không đợc quyền quyết định, chịu cảnh hôn nhân không có tình yêu Từ

đó, gợi cho ngời nghe sự chia sẻ và đồng cảm sâu sắc Đó là lời chung của ngời phụ nữ

về thân phận nhỏ bé, yếu ớt, đắng cay, tội nghiệp của họ dới chế độ xa

Sau từ thân em là từ nh dùng để so sánh và đối tợng đem ra so sánh : tấm lụa

đào, hạt ma, miếng cau khô, giếng giữa đàng, quả bần trôi trên sông, quả xoài trên cây.

Các vật đem ra so sánh đều là những vật gần gũi, quen thuộc và có những nét

t-ơng đồng độc đáo với thân phận của ngời con gái trong xã hội cũ Cách đem các sự vật

ấy ra so sánh khiến cho đối tợng đợc so sánh (ngời phụ nữ) hiện lên một cách rõ ràng,

đồng thời cũng làm nổi bật đợc thân phận không ra gì của họ Miếng cau khô, hạt ma

rơi, quả xoài vốn có giá trị gì nhiều lắm đâu, thậm chí nó chỉ là đồ bỏ đi : quả bần trôi trên sông Trong các vật nêu trên, nếu quả bần trôi trên sông kém giá trị hơn cả,

tội nghiệp hơn cả thì tấm lụa đào không chỉ có giá trị hơn mà còn gợi đợc vẻ đẹp duyên dáng, tơi mát Nh vậy, ở bài ca dao Thân em nh tấm lụa đào ngời con gái

không chỉ than thân mà còn ý thức đợc sắc đẹp, tuổi xuân và giá trị của mình Chính vìvậy, nỗi đau thân phận của nhân vật trữ tình trong bài ca dao đã đợc nhân lên Đã đaulại càng đau hơn !

Trong các vật đợc đem ra so sánh, các vật giếng, trái bần, quả xoài đều có thêm các định ngữ lâm thời (tức là những định ngữ không chỉ bản chất của sự vật) giếng -

giữa đàng, trái bần - trôi, quả xoài - trên cây Việc dùng thêm các định ngữ này phần

nào đã làm nổi bật đợc thân phận không ra gì của ngời phụ nữ dới chế độ cũ

ở các câu thơ đầu tiên, tác giả dân gian chủ yếu đa ra các sự vật để so sánh, còncâu tiếp theo là những câu miêu tả bổ sung, khắc hoạ rõ nét thân phận, cuộc đời bị phụthuộc, không đợc quyền quyết định, phải chịu cảnh hôn nhân không có tình yêu, maynhờ rủi chịu Tuy nhiên, những bài ca dao kết thức bằng các câu hỏi :

- Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?

- Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu ?

- Một mai rụng xuống biết vào tay ai ?

Làm cho lời than thêm não nuột Đó là tiếng kêu đầy ai oán, khắc sâu vào lòngngời nghe một nỗi đau thân phận

giả dân gian Ví nh bài ca dao "Khăn thơng nhớ ai" – Trọng Thuỷ thi phẩm đợc xếp vào hàng

“bậc nhất chi nhờng cho ai”

Không phải ngẫu nhiên mà bài ca dao này thờng đợc ngời ta nhớ đến với cái tên

"Khăn thơng nhớ ai" Hình ảnh chiếc khăn không chỉ là biểu tợng khởi đầu cho nỗi

th-ơng nhớ của cô gái mà nó còn là hình ảnh đợc lặp lại nhiều nhất với nhiều tình huốngkhác nhau

Khăn thơng nhớ ai?

Khăn rơi xuống đất

Khăn thơng nhớ ai Khăn vắt lên vai

Khăn thơng nhớ ai?

Khăn chùi nớc mắt

Dễ hiểu vì sao hình ảnh chiếc khăn lại trở đi trở lại nhiều lần nh một điệp khúc nhớthơng triền miên, da diết nh thế Trong tình yêu trai gái, chiếc khăn thờng là vật trao

duyên để ngời ta "gửi khăn, gửi áo, gửi lời" Khăn cũng là một vật luôn gần gũi, quấn

quýt với ngời con gái ở đây chiếc khăn đợc nhân hoá, trở nên có tâm trạng và là đối ợng để cô gái bộc lộ nỗi niềm thơng nhớ ngời yêu Ba lần hỏi, mỗi lần nỗi nhớ lại càngtrào dâng, ngổn ngang trăm mối, trăm chiều, bao trùm khắp cả không gian : rơi xuống

t-đất, vắt lên vai và cao độ là khi chiếc khăn giúp cô gái dấu đi những giọt nớc mắt khócthầm Sáu dòng thơ với đa số thanh bằng gợi nỗi bâng khuâng da diết đậm màu sắc nữtính, đầy kín đáo của nỗi nhớ thơng

Hình ảnh tiếp theo trở thành biểu tợng cho nỗi nhớ là ngọn đèn:

Đèn thơng nhớ ai

Mà đèn không tắt

Cũng vẫn dùng thủ pháp nhân hoá nhng nếu nh ở hình ảnh chiếc khăn, nỗi nhớ đợctrải ra theo không gian thì đến đây nó đợc đo theo thời gian Hình ảnh ngọn đèn khôngtắt chính là ngọn lửa thơng nhớ đang cháy trong trái tim ngời con gái Chính là ngờicon gái đang trằn trọc đêm thâu trong nhớ thơng đằng đẳng Sau này nhà thơ Chính

Hữu cũng đã học tập nghệ thuật này của ca dao để làm nên trong thơ mình một "Ngọn

đèn đứng gác" đáng nhớ.

Hình ảnh cuối cùng trở thành biểu tợng cho tâm trạng cô gái là đôi mắt - cửa sổcủa tâm hồn Dù rằng những câu hỏi với chiếc khăn, ngọn đèn chính là sự phân thântrong tâm trạng cô gái nhng đó vẫn chỉ là cách nói gián tiếp Mà nỗi nhớ thì cứ da diết,bồn chồn và đến lúc không thể kìm nén, che giấu Cô gái đã hỏi mình, trực tiếp bộc lộnỗi lòng:

Mắt thơng nhớ ai

Mắt ngủ không yên

Hình ảnh đôi mắt không ngủ ấy là sự phát triển tất yếu từ chiếc khăn không ởyên, từ ngọn đèn chong chong đêm dài Đó là một hình tợng hợp lí, nhất quán và tựnhiên nh chính nỗi nhớ niềm thơng đang dâng trào trong cô gái

Chỉ trong 10 câu thơ 4 chữ, nỗi nhớ thơng của cô gái đợc bộc lộ thật độc đáo Có

đến năm lần cái điệp khúc “thơng nhớ ai” đợc lặp đi lặp lại và gắn với những hình ảnh

khác nhau Nhng tựu trung lại tất cả đều là sự tự hỏi lòng mình và hơn thế nữa là sự tựkhẳng định tình cảm của cô gái một cách mạnh mẽ Tâm trạng đầy yêu thơng của côgái không chỉ đợc cụ thể hoá, hình tợng hoá một cách thật rõ nét mà cách bộc lộ cũng

đầy tế nhị, kín đáo rất phù hợp với ngời Việt Nam

Nét độc đáo trong nghệ thuật của bài ca dao còn biểu hiện ở kết cấu hai phần : 10câu đầu theo thể vãn bốn và một câu lục - bát kết lại cả bài Nếu nh ở phần đầu là sựdồn nén của tình cảm thì đến hai câu kết tâm trạng lo âu tràn ra ngổn ngang :

Đêm qua em những lo phiền

Lo vì một nỗi không yên một bề …

Ngời con gái đang yêu nào lại không mang trong lòng bên cạnh nỗi niềm thơngnhớ là nỗi bồn chồn, lo lắng cho tơng lai, hạnh phúc lứa đôi Đặc biệt trong hoàn cảnhxã hội cũ thì điều lo âu đó hoàn toàn có lý do Mối tình tha thiết, mãnh liệt ấy đâu đã

là sự đảm bảo cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc lâu bền Bất trắc luôn luôn rình rậpnhững tình cảm tốt đẹp của những con ngời bình dân, bình thờng Thân phận nhỏ bé,tình yêu nhỏ nhoi giữa bao nhiêu là giăng mắc bất tờng Dấu ba chấm kết lại bài thơ

đầy sức gợi mở và càng cho thấy nỗi lo nhiều bề trong tâm trạng cô gái Quả là ngổnngang trăm mối tơ vò

Đây có thể nói là một trong những bài đặc sắc nhất của ca dao Việt Nam Bằngnghệ thuật nhân hoá, hoán dụ với những biểu tợng độc đáo, bài ca dao đã thể hiện đợcnhững sắc thái vô cùng tinh tế trong nỗi lòng ngời con gái đang yêu Chính điều đó đãtạo nên sức hấp dẫn mạnh mẽ cũng nh sức sống trờng tồn cho tác phẩm

Đề số 23

Cảm nghĩ khi đọc bài ca dao "Cới nàng " (Ngữ văn 10 - tập 1)

Bài làm

Bài ca dao "Cới nàng, anh toan dẫn voi" cuối cùng "Dẫn con chuột béo mời dân mời

nàng" Còn ngời con gái chỉ thách cới "một nhà khoai lang" là bài ca dao thuộc nhóm

hài hớc Chuyện dẫn cưới và thỏch cưới ở đõy khụng cú trong đời thực Chàng trai

(nhà trai) đem đến “một con chuột bộo”, “miễn là cú thỳ bốn chõn”; cũn cụ gỏi (nhà gỏi) lại thỏch cưới bằng “một nhà khoai lang”.

Cả chàng trai và cụ gỏi đều đựa vui hồn nhiờn Núi chuyện cưới xin, chuyện trămnăm là một chuyện hết sức nghiờm tỳc nhưng vang lờn tiếng cười vui vẻ, hài hước,húm hỉnh, chứng tỏ họ đó rất hiểu hoàn cảnh của nhau và rất yờu nhau Chỉ nhữngngười yờu nhau, khụng ngần ngại nghốo khú, cũng khụng sợ hai bờn gia đỡnh lo nghốomới cú thể đựa với nhau như thế Một tinh thần lạc quan, trẻ trung trong cuộc sống củangười lao động toỏt lờn qua bài ca dao và để lại dư vị cho bao nhiờu người cựng cảnhngộ Nhất là những đụi trẻ yờu nhau, những bậc cha mẹ hai bờn lo hạnh phỳc cho concỏi chỉ thấy cỏi nghốo Cho nờn đõy cũn là một sự cảm thụng cuộc sống nghốo khú,một ngụ ý phờ phỏn tục thỏch cưới nặng nề Bờn cạnh đú, điểm thỳ vị của bài ca daocũn ở chỗ, bộc lộ rất rừ tớnh cỏch của hai người trẻ tuổi này Chàng trai dớ dỏm, thụngminh, phúng khoỏng Cụ gỏi chõn chất, tần tảo, căn cơ Chắc chắn nếu thành đụi trongđời thật, họ sẽ sống với nhau hạnh phỳc và sẽ thoỏt nghốo

Bài ca sử dụng cỏc biện phỏp núi quỏ Trong thực tế khụng ai dẫn cưới bằng "một

con chuột bộo" Nhất là phộp lập luận loại trừ, thu hẹp dần đến kết luận bất ngờ (lời

chàng trai) ; phộp liệt kờ (lời cụ gỏi) và lối "núi sang" phúng đại, ỏp dụng cỏi lớ "cự

nhầy" đỏng yờu, khú cói Tất cả đợc đặt trong đối thoại giao duyên đã tạo ra tiếng cười

Âu Lạc nhng đều thất bại

Triệu Đà đã tìm cách cầu hôn công chúa Mị Châu của Âu Lạc cho con trai làTrọng Thuỷ Mị Châu tiết lộ lẫy nỏ cho chồng biết Trọng Thuỷ đã đánh tráo lẫy nỏ