Những bài văn chọn lọc lớp 10 chương trình phân ban

Tôi đưa tay ôm nước vào lòng Sông mở nước ôm tôi vào dạ Cao h¬n, trong xa c¸ch, nh­ng víi søc m¹nh cña t×nh quª, kh«ng chØ cã h×nh ¶nh đặc trưng của quê hương "Màu nước xanh, cá bạc cánh[r]

 Đức Hạnh (Chủ biên)

 Tuyết Hiên - Nguyễn Mai  - Lê Văn Khải Trịnh Trọng Nam - Trịnh Duy Tuân - Nguyễn Anh Thơ

Những bài văn chọn lọc

lớp 10 chương trình phân ban

Nhà xuất bản

Lời nói đầu

Từ năm học 2006 - 2007, tất cả các #3 Trung học phổ thông bắt đầu thực hiện đại trà  trình phân ban.

Việc dạy và học môn Ngữ Văn có những điểm thay đổi cơ bản sau đây :

Thứ nhất, các loại văn bản 8G học theo cách "đọc hiểu" Ngoài việc rèn luyện các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết còn tập trung rèn luyện hai năng lực phân tích và cảm thụ Nhất là cảm thụ văn bản văn học.

sinh phải tạo 8G các kiểu :

+ Cảm nghĩ về đời sống, về văn học

+ Kể chuyện có yếu tố miêu tả và biểu cảm

+ Tóm tắt văn bản tự sự

+ Kể chuyện có yếu tố  cấu

+ Thuyết minh (giới thiệu) về đời sống và văn học từ chính xác đến hấp dẫn.

Cuốn sách này 8G biên soạn bám sát  trình Ngữ Văn 10 nhằm giúp học sinh nâng cao năng lực phân tích , cảm thụ văn học và tạo lập các văn bản theo kiểu loại mà  trình yêu cầu.

Rất mong các em sử dụng sách có hiệu quả

Các tác giả

Đề số 1

Đức tính trung thực

Bài làm

đang diễn ra quanh ta, nhất là trong lớp trẻ Nó trở thành một cách sống phổ biến Vậy trung thực là gì ?

Trung thực là luôn tôn trọng sự thật, tôn trọng chân lí, lẽ phải, sống ngay thẳng, thật thà và dũng cảm nhận lỗi khi mắc khuyết điểm

và bảo vệ chân lí, bảo vệ lẽ phải

Do vậy, ngay từ tuổi ấu thơ, tuổi học trò, chúng ta cần # và tự bản thân xây trung thực Cứ nhìn vào các giờ kiểm tra, các kì thi cử, hay tự hỏi, mình đã một lần nói dối bố mẹ, thầy cô giáo  là rõ ấy thế mà nhiều bạn còn rủ rê nhau, bao che cho nhau

Ngoài xã hội cũng vậy Trong kinh doanh, trong công việc, trong chính trị họ vẫn nhũng, che giấu tội ác ) pháp luật Một dẫn chứng điểm hình dễ thấy nhất là trong

Anh - Hà Nội các cán bộ đã khai khống lên đến hàng nghìn con gà, vịt các loại Họ là những cán bộ đại diện cho dân, cho ) mà lại thiếu trung thực Rồi gian lận thuế, ăn cắp bản quyền, khai tăng thiệt hại hay thành tích, xử án gian lận, dối trên lừa %)+++ Không trung thực chính là nguyên nhân, mầm mống của các tiêu cực xã hội, gây băng

thì mới # đất ) vững mạnh đi lên, tiến tới công bằng, dân chủ, văn minh Rồi trong các mối quan hệ hợp tác sản xuất kinh doanh, tính trung thực sẽ giúp có #

độc thực phẩm, bằng cấp giả hẳn ai cũng thấy

Tính trung thực cần # chú trọng giáo dục, rèn luyện ngay từ những ngày còn

Sếch-xpia)

Trung thực là cốt lõi, xoay quanh nó còn nhiều đức tính khác mà quan trọng nhất

là thái độ thẳng thắn, tinh thần, hành động dũng cảm Không có đức tính này, trung thực chỉ  của quý bị dấu kín Thảng thắn, dũng cảm lại phải chân thành, khéo léo Nêu không trung thực - thẳng thắn - dũng cảm sẽ không có tác dụng hoặc bị hạn chế hiện nó trong xử thế còn quan trọng hơn

Chẳng hạn, không nhất thiết ta phải thể hiện rõ, đôi lúc ta cũng phải có ứng xử

 vậy có nghĩa là ta không cần phải cứng nhắc, rập khuôn mà phải biết  xử sao cho hợp lí, hợp tình

cần phải có, cần phải # rèn luyện Vậy sao ta không rèn luyện nó ngay từ khi còn nhất để 0) vào cuộc sống hiện đại ngày nay

Đề số 2 Lòng biết ơn thầy cô giáo

Bài làm

vấn của mỗi học trò Dẫu là học trò bán tự, nhất tự (có câu "nhất tự vi ! bán tự vi r

- một chữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy), huống hồ chi, chúng ta, trong đời ai chẳng là muốn nói đến ở đây là một mặt khác nữa của câu tục ngữ - Đó cũng là lời nhắn nhủ, khuyên răn chúng ta phải nhớ ơn thầy cô

nhật kí của anh Nguyễn Văn Thạc (Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản %) nhan đề

nói rằng, cho đến lúc này, anh mới hiểu hết lời dạy của thầy Xin # trích đoạn

nguyên văn "Lòng tin  ở con  cũng chính là một nét riêng rất độc đáo của lòng nhân đạo - Điều này thầy  đã nói rất nhiều lần với mình từ 3 năm +0 từ

mình đã cống hiến cho cuộc dời một tâm hồn chính trực và cao cả - Biết yêu và biết ghét - Biết lăn lộn trong cái bình dị của cuộc sống mà cảm hiểu hạnh phúc không có gì

nhiệm mình phải làm Phải làm" Chính vì thế ta không thể quên # công ơn của

thầy cô

nghiệm mà nhân loại đã tích luỹ trong suốt quá trình lịch sử lâu dài về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và kinh nghiệm sống để mở rộng trí óc cho chúng ta Thầy cô

còn bé thơ thầy cô dạy ta từng chữ cái, từng con số, rồi theo năm tháng chúng ta dần lớn lên thầy cô dạy ta những điều hiểu biết cao hơn, rộng hơn để giáo dục ta thành

cái trứng, không bao giờ có hai cái hoàn toàn giống nhau Do vậy nếu không cố công luyện tập thì không vẽ đúng # đâu Đó còn là cách luyện mắt cho tinh, luyện tay  nhà thơ Bùi Đăng Sinh, hiện nay đã là nhà giáo kì cựu, lúc còn ngồi trên ghế nhà

“Đồi cao thắm sắc ti gôn Trồng hoa thầy đã trồng luôn cả ”

Các thầy, các cô đang làm một nghề cao quý nhất, nghề dạy học, nghề mà dân

“Muốn sang thì bắc cầu kiều Muốn con hay chữ phải yêu kính thầy”

Vì học sinh thân yêu, các thầy giáo, cô giáo đã luôn luôn quan tâm đến sự tiến

một tình cảm đặc biệt, sâu sắc Tình cảm đó sẽ cùng đi suốt cuộc đời, động viên, nâng

trong lòng, đạo thầy trò là một trong những đạo lớn, giữ cho xã hội lành mạnh, vững chắc Lại xin kể với các bạn một câu chuyện mà nhân vật học trò hiện vẫn đang sống

và là một nhà thơ nổi tiếng của chúng ta Chuyện của nhà thơ Hoàng Cầm, thi sĩ yêu

sông Đuống thành dòng sông trữ tình, dòng sông thi ca Năm học 1935 - 1936, Hoàng

Cầm học với thầy Hoàng Ngọc Phách, cũng là một nhà văn (tác giả Tố Tâm, thiên tiểu

chị gái họ thầy giáo mình Một ngày tết ở thị xã Bắc Ninh, khi hai vợ chồng thi sĩ đi chúc tết họ hàng, vào nhà thầy, theo tôn ti trật tự, thầy cứ một điều r bác", hai

điều r bác" Vợ nhà thơ cũng thản nhiên "cậu câu, tôi tôi" mặc dù kém đến trên 20

vợ phàn nàn :

Hoàng Cầm đã quả quyết trả lời :

- Anh phải tôn trọng cái điều có )+ 7) khi anh là chồng em, anh đã là học hôm nay đấy em ạ !

hiện bằng hành động cụ thể Muốn vậy chúng ta phải học tập tốt, đạt nhiều thành tích

theo lời dạy bảo nhân nghĩa của thầy.

đức kết hợp với tài năng thì làm chuyện gì cũng thành công Xã hội hiện đại ngày nay, vấn đề đạo đức đang còn nhiều cái để quan tâm, đó là tình trạng học sinh vô lễ, vô ơn bạc nghĩa với thầy cô Thậm chí có hành vi lăng mạ, côn đồ Tất cả đều bị chê trách, lên án gay gắt

Trong bối cảnh  thế, thiết nghĩ, lòng biết ơn là món quà giá trị nhất, là bông hoa H thắm nhất để các thế hệ học sinh dâng tặng thầy cô kính yêu Đây không phải chỉ là bổn phận và nghĩa vụ mà còn là thứ tình cảm cao quí, thiêng liêng, ở đâu, lúc nào cũng cần gìn giữ, nêu cao

Đề số 3 Xin mẹ hãy yên tâm

Bài làm

Con đã  lăm tuổi rồi mẹ ơi, đã lớn khôn, con biết rằng mẹ rất lo lắng cho

và “xin mẹ hãy yên tâm về con”

khi làm việc gì mẹ cũng dặn tôi cặn kẽ Lúc nào mẹ cũng lo lắng vì ở cái tuổi đang phát triển, cái tuổi dậy thì, mẹ sợ sức khoẻ bị giảm sút, tình cảm chông chênh, suy

hôm tôi học về khuya, mẹ lo không ngủ #! ngồi ở ghế chờ tới khi tôi về nhà mới im

lên tầng, tôi cũng chẳng để ý tâm trạng mẹ  thế nào Cứ thế ! Lại có lần mẹ nói gì

đó, khi tôi đang làm bài tập khó quá, hình  mẹ hỏi chìa khoá để ở đâu Tôi gắt lên với mẹ "mẹ tìm đi sao cứ hỏi con nhiều thế !" Mẹ không nói gì, thui thủi một mình đi xuống nhà Thực ra tôi cũng biết làm mọi việc, chỉ không cẩn thận #  mẹ thôi Cái chính là có mẹ làm hết nên tôi ỷ lại, đâm ra +

Còn nhớ, tháng )! hôm sinh nhật cái Hảo, bạn thân của tôi, Tôi xin đi, mẹ

10h15’, mồ hôi nhễ nhại, tôi vào nhà, không thấy mẹ chờ tôi  mọi khi Chắc mẹ gọi xuống, dặn ngày mai giúp mẹ làm bữa sáng cho cả nhà vì mẹ cảm thấy khó chịu

thôi” Tôi không nói một lời nào Đêm ấy tôi chẳng ngủ #! sao mẹ không trách,

ốm đau Tôi nhớ có hôm bác Hiền gần nhà sang chơi kể chuyện bác ốm chị An chăm

diện cho tôi Nghĩ thế, tôi thấy hối hận Tôi quyết định dậy sớm làm bữa sáng để chuộc lỗi với mẹ Đêm nay đối với tôi dài dằng dặc  một năm đã trôi qua Sáng tôi

sao mẹ không để cho con làm Mẹ lại bảo, vẫn  những lần ) : Con thì biết làm gì

hôm đó, đi học về sớm, tôi đã nấu bữa  với một sự cố gắng cật lực Khi mẹ về cơm

khóc : con gái mẹ đã lớn thật rồi Thế rồi, hai mẹ con tôi vừa dọn dẹp vừa nói chuyện Tôi hỏi mẹ có giận tôi không, mẹ chỉ ! bảo : sao mẹ lại giận con # chứ Tôi hỏi, con làm gì cũng sai mà mẹ chẳng trách móc Mẹ nói : mẹ biết con sẽ biết lỗi và sửa chữa, vì mẹ sinh ra con mà Rơm rớm ) mắt, tôi cố hỏi thêm Tại sao khi con gắt

tốt với con vậy, mẹ bảo vì mẹ là mẹ của con Tôi ôm chầm lấy mẹ, mẹ lau ) mắt cho tôi, tôi nói lí nhí : Mẹ ơi ! Xin mẹ hãy yên tâm, con sẽ làm tất cả để bù đắp lại những gì mẹ đã lo lắng cho con Mẹ là tất cả của con, là cuộc sống của con, con sẽ cố gắng học tập tốt để xứng đáng là đứa con ngoan của mẹ Mẹ đã giúp con tỉnh giấc, cảm nhận # giá trị của gia đình và tình mẹ, cảm ơn mẹ nhé

Dù ở đâu hay ở nơi nào con vẫn là con mẹ, nếu ai còn diễm phúc có mẹ ở bên chăm sóc, hãy dành một chút thời gian quý báu của mình cho mẹ, để sau này không phải hối hận Mẹ ơi mẹ hãy yên tâm, mẹ hãy giữ gìn sức khoẻ, mẹ không phải lo lắng cho con nữa vì con đã lớn rồi

Đề số 4 Cảm nghĩ khi đọc

Phò giá về kinh của Trần Quang Khải

Bài làm

Hào khí Đông A (chiết tự chữ Trần viết theo Hán tự) khởi phát bởi chiến thắng

đế quốc Nguyên - Mông lần thứ nhất - 1258 đã # khẳng định rực rỡ, hùng hồn bằng các chiến công vang dội trong hai lần đại thắng 1285, 1287 sau đó Con cháu của những “2 lính già đầu bạc, kể mãi chuyện Nguyên Phong” đã làm cho kẻ xâm

 hãi hùng ngay cả khi chúng yên ổn về ) - “Nghe tiếng trống đồng mà tóc trên

đầu bạc trắng” (Đồng cổ thanh trung bạch phát sinh) Đó là sức mạnh toàn diện của

Khí phách hào hùng ấy đã vang động thành cảm hứng yêu ) # biểu hiện

một cách tập trung, đa dạng trong thơ văn Từ một lời hịch thiết tha ) khi lâm trận, bài phú hào sảng, hồi quang mấy chục năm sau đến những tứ tuyệt, những ngũ ngôn 4

câu, 20 chữ ngay trong cuộc chiến

Phò giá về kinh của Trần Quang Khải là một trong những bài  thế.

Cuối năm 1284 đầu năm 1285, quân Nguyên- Mông ào ạt tấn công ) ta lần

! trong trận đánh tại Hàm Tử, một địa điểm trên sông Hồng tại huyện Khoái Châu

sống giặc Ô Mã Nhi (Trong Đại cáo bình Ngô sau này Nguyễn Trãi nhầm sự việc nên viết “Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô, sông Bạch Đằng giết

chạy dài lên phía bắc, giải phóng Thăng Long, ) vua Trần trở lại kinh thành Trong

không khí ấy, ông ngẫu hứng cao độ làm nên Tụng giá hoàn kinh 5 (Phò xa giá nhà

vua về lại kinh đô) danh bất  truyền Cùng khoảng thời gian này, vua Trần khi đến tế

ở nhà Thái miếu cũng ứng khẩu hai câu : "Xã tắc Y hồi lao thạch mã / Sơn hà thiên cổ điện kim âu" Nghĩa là "Đất + hai phen bon ngựa đá /Non sông nghìn thủa vững âu vàng", cùng một mạch cảm hứng yêu )! tự hào dân tộc.

Bài thơ chỉ bốn câu, theo lối năm chữ mạch lạc, gọn gàng Hai câu đầu kể lại hai chiến công hiển hách vừa mới đó, đang còn H nguyên không khí chiến thắng Có nét đặc biệt là trình tự các chiến công không # nêu theo diễn biến thời gian ) lô-gíc của cảm hứng Trận sau mới hơn và cũng vang dội hơn Chính nhờ chiến thắng

thủ đô” này Lời thơ rất cô đúc, vẻn vẹn  chữ, nêu hai sự việc là d) giáo giặc” chấn, hân hoan Đúng là câu thơ đăng đối bên ngoài đanh chắc, bên trong chứa chan xúc cảm Cảm xúc theo kiểu cô lại Sự cô đúc này tạo ra một thế năng, khả năng khơi

chú trọng kể, tả.

Hai câu thơ sau là lời động viên, quyết tâm xây dựng,bảo vệ nền thái bình của giang sơn, đất )+

Nguyên văn :

Thái bình tu trí lực Vạn cổ thử giang san

Quang Khải đã có nhận thức hoàn toàn đúng và đặt vấn đề một cách kịp thời về những công việc thời hậu chiến Ông hiểu rằng những công việc của một đất ) sau chiến tranh là hết sức bộn bề Thái độ và hành động ở thời kì thái bình rất cần phải tập trung

là “tu trí lực” “Tu” là học tập, bồiđắp, “trí lực” là trí tuệ, khả năng ý thơ vẫn tiếp tục

chãi muôn năm Một ý thơ đầy tinh thần trách nhiệm

Bài thơ có cái hồ hởi, phấn chấn tột cùng ) những chiến thắng, những chiến công Niềm tự hào, niềm say mê, tinh thần lạc quan thật bay bổng phù hợp với hào khí

Kết cấu chặt chẽ, có sức khái quát cao, cảm xúc cô đọng lại vừa có khả năng gợi mở ý

biệt Đấy chính là nét đặc sắc của Phò giá về kinh.

Cho đến hôm nay bài thơ vẫn sống trong niềm tự hào dân tộc, vẫn giữ nguyên giá trị thời sự nóng hổi, vẫn là một bài học Bài học về ý thức, trách nhiệm xây dựng

đất ) vững mạnh sau chiển tranh

Đề số 5 Cảm nghĩ về vẻ đẹp con 3

qua truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao.

Bài làm

Mỗi một nhà văn đều có cảm hứng sáng tác riêng của mình Nam Cao cũng vậy,

nông dân trong xã hội cũ, ca ngợi vẻ đẹp nội tâm tiềm tàng của họ Truyện ngắn Lão Hạc là một tiêu biểu trong số đó

khách qua, sâu sắc và truyền cảm qua bức chân dung của Lão Hạc 7) hết vẻ đẹp con chó vàng Đó là kỉ niệm về đứa con trai Một trận ốm đã khiến cho cuộc sống của lão càng túng bấn, cơm lão ăn mỗi bữa cũng chẳng đủ no nói gì tới việc nuôi thêm con vàng Cuối cùng lão phải quyết định bán, mặc dù con vàng đã gắn bó với lão trong những ngày lão cô đơn nhất Có điều lão đã băn khoăn day dứt nhiều lần Khi sang nhà

mắt ầng ậng )! mặt lão đột nhiên co rúm lại, những nếp nhăn xô lại với nhau, ép cho ) mắt chảy ra, cái đầu lão nghẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu  con nít, lão hu hu khóc" Lão tự trách mình bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó

hiện nhân cách rõ ràng nhất, bản chất nhất Chỉ ai sống bằng tình nghĩa, mới biết gắn

vi mà mình coi là phản trắc ) một con vật

dành dụm tiền cho con ) vợ, cố giữ lấy mảnh  cho con, dù cuộc sống có khó

gửi ông giáo ba H đồng bạc phòng khi lão chết có tiền làm ma Lòng tự trọng đã không cho phép lão nhận sự giúp đỡ giấu giếm của ông giáo Đó là phẩm chất kiên

chết Lão Hạc chủ động chọn cái chết, nghĩa là lão đã hành động quyết liệt nhất, xả

Trong truyện ngắn Lão Hạc, hình ảnh ông giáo cũng ngời sáng Ông giáo đại

nghi ngờ nhau, không thể đến # với nhau, không tin vào sự tốt đẹp của nhau

 rơi" (Chế Lan Viên) này đã qua đi lâu rồi, vẻ đẹp ấy vẫn lung linh ánh sáng và

đầy sức lay động

Đề số 6 Quê  trong thơ Tế Hanh

Bài làm

lấp lánh suốt đời thơ Tế Hanh Cái làng quê nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã

một vùng đất cằn cỗi, quanh năm chỉ có gió và cát, một vùng quê nghèo Do hoàn cảnh

mình Một vùng đất đầy thơ mộng và rất đẹp trong thơ Tế Hanh Trong đó có nói con sông quê mà ông gắn bó :

Xa quê, xa cả con sông Có thể nói đó là nỗi đau của ông

- Làng tôi ở vốn nghề chài +

2+ bao vây cách biển nửa ngày sông

Dân chài + làn da ngăm dám nắng

Có thân hình nồng thở vị xa xăm

da, thớ thịt vào tận tâm hồn thơ Tế Hanh Bằng giọng thơ giãi bày, phơi trải, ông đã kể

về kỉ niệm tuổi thơ H đẹp :

Khi mặt + chập chờn con cá nhảy Bạn bè tôi tụm năm tụm bẩy

Tôi  tay ôm + vào lòng Sông mở + ôm tôi vào dạ

+ xanh, cá bạc cánh buồm vôi / Thoảng con thuyền

rẽ sóng chạy ra khơi" hiện ra mà nhà thơ còn cảm nhận # cả mùi vị quê :

Nay xa cách lòng tôi luôn  nhớ Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá

quê ấy có con sông êm đềm, tuơi tắn, lại gần biển tự do, phóng khoáng và nhất là nhờ

Rất mong em sử... trình phân ban.

Việc dạy học mơn Ngữ Văn có điểm thay đổi sau :

Thứ nhất, loại văn 8G học theo cách "đọc hiểu"... viết cịn tập trung rèn luyện hai lực phân tích cảm thụ Nhất cảm thụ văn văn học.

sinh phải tạo 8G kiểu :

+ Cảm nghĩ đời sống, văn học

+ Kể chuyện có