Những bài văn chọn lọc 9

Theo đoàn người vào lăng viếng Bác nhà thơ đã cảm nhận được.. Cũng xuất phát từ tình cảm đó cho nên nhà thơ có ước nguyện thành kính và đây có thể là ước vọngchung của tất cả mọi người đ

Các bài văn hay trong chơng trình văn 9

( Phân tích thơ việt nam hiện đại)

Trong chửụng trỡnh ngửừ vaờn trung hoùc cụ sụỷ, em ủửụùc ủoùc vaứ hoùc moọt soỏ baứi thụ raỏt hay vieỏt veàBaực Hoà kớnh yeõu cuỷa daõn toọc Nhửng coự leừ baứi thụ gaõy cho em aỏn tửụùng nhaỏt, xuực ủoọng nhaỏt laứ baứi thụ

Vieỏng laờng Baực cuỷa nhaứ thụ Vieón Phửụng Baứi thụ vieỏt veà Baực, sau khi Baực ủaừ ủi xa Baống tỡnh caỷm

thành kính và bao nhiêu năm mong mỏi nay bỗng bật dậy trào dâng và được thể hiện trong những vầnthơ vô cùng sâu sắc ( dẫn cả bài thơ )

Bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương thể hiện niềm xúc động, thiêng liêng thành kính, lòng

biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau khi tác giả từ miền Nam ra viếng lăng Bác Bài thơ gọn chỉ có 4khổ, 16 dòng nhưng đã kết hợp giữa miêu tả và biểu hiện cảm xúc tâm trạng

Mở đầu bài thơ tác giả viết:

“ Con ở miền nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôâi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bãûo táp mưa sa đứng thẳng hàng ”

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác, câu thơ mở đầu ngắn gọn như một lời thông báo nhưng lại gợi rarất nhiều điều: có thể nghĩ đó là tâm trạng xúc động của một người từ chiến trường miền Nam sau baonăm mong mỏi bây giờ mới được ra viếng Bác Câu thơ vừa ấm áp tình người với cách xưng hô thân

mật Con – Bác bởi tất cả chúng ta đều là những người con của Bác “ Người là Cha là Bác là Anh

-Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ ” Nhà thơ đã tạo nên một không khí ấm áp, gần gũi, thân thiết

Hòa vào dòng người xếp hàng vào lăng viếng Bác, Viễn Phương có dịp quan sát khung cảnh xungquanh lăng Người Hình ảnh đầu tiên mà tác giả thấy được và cũng là ấn tượng đậm nét về cảnh quanquanh lăng Bác là hàng tre Cây tre từ bao đời là hình ảnh thân thuộc của đất nước Việt Nam Nhắcđến tre ta lại nghỉ về đất nước, về dân tộc Việt Nam với bao đức tính cao quí tre anh hùng trong chiến

đấu, tre yêu thương giúp đỡ dân tộc, tre hi sinh cho thế hệ mai sau và tre cũng rất kiên cường, bâùtkhuất.

Nòi tre đâu chịu mọc cong Chưa lên đã nhọn như chông lạ thừơng”

Có thể nói cây tre Việt Nam là biểu tượng sức sống biền bỉ , kiên cường của dân tộc Việt Nam bão

táp mưa sa đứng thẳng hàng Mặc cho bão táp mưa sa tre vẫn thanh thản bình yên đúng đó thẳng hàng

như những vệ binh đứng gác bảo vệ lăng Người

Theo đoàn người vào lăng viếng Bác nhà thơ đã cảm nhận được

“ Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ ”

Mặt trời ngày ngày đi qua trên lăng là hình ảnh thực : mặt trời của đất , nguồn ánh sáng lớn nhất ,

rực rỡ nhất và vĩnh viễn trên thế gian Mặt trời trong lăng rất đỏ là một hình ảnh ẩn dụ , nhà thơ muốnnói Bác Hồ chúng ta là mặt trời Mặt trời đỏ chiếu sáng con đường chúng ta đang đi bằng sự nghiệp vĩđại của người Có phải chăng đây là niềm tôn kính của nhà thơ , cũng là của nhân dân đối với Bác ,vừa là lời ca ngợi sự vĩ đại của Bác chúng ta

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân

Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác được tác giả ví như những tràng hoa dâng lên Bác Cách

so sánh ngầm này vừa thích hợp vừa mới lạ , diễn tả được tình cảm thương nhớ , tôn kính của nhân dânđối với Bác

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vần trăng sáng diệu hiền

Hai câu thơ bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của nhà thơ khi vào trong lăng thăm Bác Bác nằm trong lănggiấc ngủ bình yên giữa một vùng trăng sáng diệu hiền nhè nhẹ Aùnh sáng ấy từ nơi Bác tỏa ra tưởngchừng như không khí thanh tĩnh ngưng kết cả thời gian và không gian ở bên trong lăng Người Có thểnói bằng hình ảnh “Vầng trăng sáng diu hiền” nhà thơ muốn tạo ra môït hình ảnh vũ trụ để ví với Bác.Người có lúc như mặt trời ấm áp, có lúc diäu hiền như ánh trăng rằm và cũng có lúc Bác là trời xanhyên ả Hình ảnh ẩn dụ như đểû nói cái trường tồn vĩnh hằng không bao giờ mất của Bác

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi Mà sao nghe nhói ở trong tim.

Những cái mênh mông bao la của vũ trụ được tác giả ví như cái bao la rộng lớn trong tình thương củaBác Đó cũng là biểu hiện sự vĩ đại cao siêu của con người Bác trong mỗi chúng ta ai cũng biết rằngBác Hồ sống mãi với non sông đất nước Sống mãi trong tâm trí nhân dân như bầu trời xanh vĩnh viễntrên cao Nhưng Viễn Phương vẫn không khỏi thấy nhói đau trong lòng khi đứng trước thi thể củaNgười “ Mà sao nghe nhói ở trong tim.” Nỗi đau như hàng ngàn mũi kim châm vào trái tim thổn thứccủa nhà thơ Đây chính là sự rung động mãnh liệt chân thành của Viễn Phương

Mặ dù hiện tại nhà thơ đang đứng bên lăng Người, trong lăng Người nhưng khi nghĩ đến những ngàyphải rời miền Bắc , ngày xa Bác Viễn Phương thấy bịn rịn không muốn rời Tình cảm trong những ngàyđược sống bên Bác luôn luôn sâu lắng từng giây từng phút Tác giả không thể nào ngăn được nữanhững dòng nước mắt trào dâng và tha thiết

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Câu thơ thật bình dị nhưng chứa chan tình thươngấp ủ sâu lắng tận đáy lòng làm cho mỗi chúng takhi đọc lên cảm thấy vô cùng xúc động Đây là một cách nói không hoa mỹ mà là một cách nói rấtchân thành của người dân Nam Bộ nhưng lại lắng đọng trong lòng người không gì có thể nói và tả được Cũng xuất phát từ tình cảm đó cho nên nhà thơ có ước nguyện thành kính và đây có thể là ước vọngchung của tất cả mọi người đã một lần hoặc chưa một lần gặp Bác

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Điệp ngữ “ Muốn làm ” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong đoạn thơ thể hiện ước nguyện muốn tựnguyện tự giác của Viễn Phương nhà thơ muốn làm con chim hót dâng tiếng hót vui Muốn làm bônghoa dâng hương thơm và sắc đẹp muốn làm cây tre trung hiếu canh giữ cho lăng Bác ngày đêm Hìnhảnh cây tre lại xuất hiệnở đoạn cuối bài thơ làm nhiệm vụ khép lại bài thơ một cách khéo léo , tạo chongười đọc một ấn tượng mạnh mẽ khó phai mờ

Ước vọng của nhà thơ thể hiện tình cảm thành kính thiêng liêng của người con Nam Bộ đối với BácHồ Ước muốn đó cũng là tình cảm của mỗi người dân Việt Nam đối với Bác Hồ Những người đã về

lăng Bác “Kết tràng hoa dâng 79 mùa xuân ” và những ai chưa đến lăng nhưng lòng vẫõn thành tâm

hướng về Bác

Viếng lăng Bác, bài thơ gây một xúc cảm đặc biệt , thành công trước hết phải nói là nhờ cảmxúc hết sức chân thành và sâu sắc của Viễn Phương Xúc cảm đó được “ cộng hưởng” bởi tình cảmthiêng liêng mà Bác dành cho nhân đân miền Nam và tình cảm thành kính , ngưỡng mộ mà toàn dântộc Việt Nam dành cho Bác Cảm ơn nhà thơ đã truyền cảm xúc của mình đến với người đọc Chúng tacon cháu của Bác xin nguyện như nhà thơ Viễn Phương làm tiếng chim hót , làm bông hoa đẹp , làmcây tre trung hiếu và sẵn sàng làm muôn ngàn công việc tốt để kính dâng Người

Sang thu” ở thời điểm chớm thu bài thơ là sự cảm nhận của nhà thơ về sự biến đổi của đất trời từ cuối

hạ sang đầu thu

Bỗng nhận ra hương ổi

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi

Thật vậy , bài thơ sang thu tuy ngắn nhưng có nhiều hình ảnh đặc sắc , gợi cảm về thời điểmgiao mùa từ hạ sang thu ở nông thôn vùng đồng bằng Bắc Bộ Mở đầu bài thơ tác giả viết :

“ Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về ”

Ta thấy tác giả cảm nhận không gian làng quê sang thu thật bất ngờ “ Bỗng nhận ra hương ổi ” , từ

bỗng thể hiện sự đột ngột , bất ngờ nhưng cái bất ngờ mới nên thơ làm sao ! Bất ngờ nhận ra những dấu

hiệu thiên nhiên khi mùa thu về Đó là hương ổi thoang thoảng thơm trong gió thu se lạnh Từ phả có

thể thay bằng các từ thổi , đưa , bay ,lan , tan … Nhưng cả bấy nhiêu từ đều không có cái nghĩa độtngột , bất ngờ Mùa quả chín , mùa ổi đã trỡ thành nhan đề cho cả một bộ phim truyện nổi tiếng , giờđây đã trở thành mùi hươngcủa mùa thu miền Bắc Việt Nam

Ta thấy nhà thơ Hữu Thỉnh sử dụng từ ngữ rất đắt ở hai câu thơ “ Sương chùng chình qua ngõ - hình

n hư thu đã về ” chùng chình là từ láy gợi hình , có thể thay bằng từ dềnh dàng , đủng đỉnh , chầm chậm , lững thững Dùng chùng chình có cái hay riêng tác giảđã nhân hóa làn sương nó đi qua ngõ

nhà có vẻ cố ý chậm hơn mọi ngày Ta thấy có cái gì đó thật duyên dáng , thật yểu điệu của một lànsương , một hình bóng thiếu nữ , một người bạn â gái nào đó …Và tất cả chưa thật rõ ràng , hay vì quá

đột ngột mà tác giả chưa nhận ra Từ hình như thể hiện cái ngỡ ngàng , ngạc nhiên đó Từ cảm nhận

này ta có thể hiểu được tâm hồn nhạy cảm , yêu thiên nhiên , yêu thời tiết thu và cuộc sống nơi làngquê, cao hơn nữa đó là tình yêu dân tộc

Cùng với không gian làng quê sang thu , ta còn thấy tác giả cảm nhận không gian đất trời vào thu

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

Đất trời sang thu được cảm nhận từ những hình ảnh quen thuộc , gần gũi : sông , cánh chim , đám

mây Sông có lúc dềnh dàng gợi lên một cảnh tượng cụ thể , dòng sông nước bắt đầu cạn , chảy chậâm lại , không cuồn cuộn , ào ạt như thời gian vào hạ Từ dềnh dàng cũng như từ chùng chình ở trên làm

cho con sông trở nên duyên dáng , gần người hơn Lúc này chim cũng vội vã hơn vì sợ lạnh phải đi

tránh rét ở những miền ấm áp Đặc biệt nhất là đám mây mùa hạ – vắt nửa mình sang thu là một liên

tưởng sáng tạo thú vị Sự thật , không hề có đám mây nào như thế Vì làm sao có sự phân biệt rạch ròibằng mắt thường trên bầu trời Đó là đám mây trong liên tưởng , tưởng tượng của tác giả Nhưng chínhcái hình ảnh mùa hạ nối với mùa thu bởi nửa đám mây lững lờ , cũng dềnh dàng , chùng chình , bảnglảng trên tầng không làm cho người đọc cảm nhận cả về không gian và thời gian chuyển mùa thật làđẹp , thật là khêu gợi hồn thơ có thể nói hình ảnh giao mùa thể hiện duyên dáng và thần tình nhất

trong bài thơ là ở hai câu thơ : Có đám mây mùa hạ - vắt nửa mình sang thu ở đây, cái dềnh dàng , cái

chùng chình của sương , của sông , cái nhè nhẹ của gió , cái thoang thoảng của hương được kết đọng

trong cái vắt nửa mình ngập ngừng của đám mây trên bầu trời giao mùa Hữu Thỉnh cũng đã có nhữngcâu thơ , đoạn thơ gần giống tứ thơ này nhưng không tài hoa , bất ngờ thú vị bằng

Đi suốt cả ngày thu Vẫn chưa về tới ngõ Dùng dằng hoa quan họ Nở tím bên sông Thương Nắng thu đang trải đầy Đã trăng non múi bưởi Bên cầu con nghé đợi Cả chiều thu sang sông

( Chiều sông Thương )

Bài thơ sang thu của Hữu Thỉnh không những mang đậm chất dân gian làng quê dân dã , mang đậmhơi thở của ruộng đồng mà còn mang tính triết lí sâu sắc :

Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi

Ta thấy thiên nhiên trong Sang thu còn được nhà thơ gợi ra bằng những hình ảnh độc đáo :

nắng , mưa , sấm chớp , hàng cây … Nắng mưa lúc sang thu cũng không giống như hồi giữa hạ Nắng

nhạt dần chứ không còn chói chang , dữ dội , gay gắt Mưa cũng ít đi , nhất là những trận mưa rào ,mưa dông ầm ầm ào ạt Bởi vậy sấm cũng bớt bất ngờ trên hàng cây đứng tuổi

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi

Hai câu thơ có hai tầng nghĩa : tả thực và ẩn dụ sấm mùa hạ ít đi khi sang thu bởi vậy hàng câykhông còn bị giật mình , đột ngột Nhưng đó còn là những âm vang ba động bất thường của ngoạicảnh , của cuộc đời Và ở những con người từng trải , đứng tuổi thì tất nhiên sẽ vững vàng , trầm tĩnhhơn , càng không bị bất ngờ , giật mình trước những tác động của ngoại giới dù là những tiếng sấm đầuthu Như vậy hai câu thơ không ø chỉ tả cảnh sang thu mà còn chất chứa suy nghiệm về con ngừơi vàcuộc sống

Bài thơ sang thu của Hữu Thỉnh là khúc giao mùa nhẹ nhàng , thơ mộng , bâng khuâng mà cũng

thầm thì triết lí , đã nối tiếp hành trình thơ thu dân tộc , góp một tiếng thơ đằm thắm về mùa thu quêhương , đem đến cho thế hệ trẻ tình yêu đất nước qua nét thu đẹp Việt Nam

Phân tích: Aùnh trăng

(Nguyễn Duy)

Mình về thành thị xa xôi Nhà cao còn thấy núi đồi nũa chăng

Phố đông còn nhớ bản làng Sáng đèn còn nhớ ánh trăng cuối rừng

( Tố Hữu )

Trăng là đề tài muôn thuở của thi ca Với ánh sáng hiền diệu , với chu kì tròn khuyết lạ lùng , trăngđã gợi cho các thi nhân cổ kim nhiều ý tưởng sâu xa Nguyễn Duy là nhà thơ lớn lên từ đồng quê ,trăng như một ám ảnh Rồi xê dịch với thời gian , và không gian , trăng vẫn theo đuổi nhà thơ và thế làthành thơ , thành triết lí ( dẫn bài thơ )

Bài thơ “ Aùnh trăng ” được viết theo thể thơ năm chữ , nhịp điệu linh hoạt để thể hiện sự vận độngcủa không giạn , của thời gian Nếu như trong bài thơ “ Tre Việt Nam ” Câu thơ lục bát có khi đượctách ra thành 2 hoặc 3 dòng thơ để tạo nên hiệu quả nghệ thuật biểu đạt gây ấn tượng , thì bài thơ “

Aùnh trăng ” này lại có một nét mới Chữ đầu của dòng thơ , câu thơ không viết hoa Phải chăng nhàthiơ muốn cho cảm xúc được dào dạt trôi theo dòng chảy của thời gian kỉ niệm ?

Hai câu thơ đầu nhà thơ nói về vầng trăng của tuổi thơ và vầng trăng của thời chiến tranh

Hồi nhỏ sống với û đồng với sông rồøi với bể Vầng trăng tuổi thơ trải rộng trên một không gian bao la Hai câu thơ 10 tiếng , gieo vầng lưng

( đồng – sông ) , từ “ với ” được điệp lại 3 lần nhằm diễn tả một tuổi thơ đi nhiều , được hạnh phúccảm nhận những vẻ đẹp kì thú của thiên nhiên , từng được ngắm trăng trên đồng quê , ngắm trăng trêndòng sông và ngắm trăng trên bãi bể Ta thấy hồi ức được kể lại bằng hình ảnh Hình ảnh chuyển rấtnhanh , cái hay là bằng hình ảnh không gian đã diễn tả được sự vận động của thời gian

Hai câu thơ tiếp theo nói về thơì chiến tranh , vầng trăng của người lính , trăng đã thành tri kỉ

Hồøi chiến tranh ở rừng Vầng trăng thành tri kỉ

Tri kỉ là biết người biết mình , bạn tri kỉ là người bạn rất thân , hiểu biết mình Trăng với người lính ,với nhà thơ trong những năm ở rừng thời chiến tranh đã trở thành đôi bạn tri kỉ Người chiến sĩ nằmngủ dưới trăng , giữa rừng khuya sương muối , người chiến sĩ đứng chờ giặc tới Con đường hành quâncủa người lính nhiều đêm đã trở thành con đường dát vàng Trăng đã chia sẻ ngọt bùi hân hoan trongniềm vui thắng trận với người lính tiền phương Đất nước đã trải qua những năm dài máu lửa , trăngvới anh bộ đội đã vượt lên mọi tàn phá hủy diệt của bom đạn quân thù Thật thú vị khi đọc nhữngvầng thơ của Nguyễn Duy vì nó đã mở ra trong lòng nhiều người một trường liên tưởng

Hồi chiến tranh ở rừng Vầng trăng thành tri kỉ

Sang khổ thơ thứ 2 như một lời nhắc nhở của tác giả về những năm tháng gian lao đã qua của cuọcđời người lính gắn bó với thiên nhiên , với đất nước bình dị , hiền hậu Bằng nghệ thuật ẩn dụ , sosánh nhà thơ làm nổi bật chất trần trụi , chất hồn nhiên của người lính những năm tháng ở rừng Đó làcốt cách của các anh

Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa

Vầng trăng là biểu tượng của những ăm tháng ấy , đã trở thành vầng trăng tri kỉ , vầng trăng tìnhnghĩa , ngỡ như không bao gì có thể quên Một ý thơ làm động đến tâm hồn như một thức tỉnh lươngtâm đối với những kẻ vô tình

Sự thay đổi của lòng người thật đáng sợ Hoàn cảnh sống thay đổi con người dễ thay đổi , có lúc trởnên vô tình , có kẻ dễ trở thành “ ăn ở bạc ” Từ ở rừng , sau chiến tranh trở về thành phố được sốngsung sướng ở buynh đinh cao ốc , quen ánh điện cửa gương , vầng trăng tri kỉ – vằng trăng tình nghĩađã bị người lãng quên dửng dưng Cách so sánh của tác giả làm chột dạ nhiều người

Từ hồi về thành phố quen ánh điện cửa gương vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường

Trăng được nhân hóa lặng lẽ đi qua đường , trăng như người dưng đi qua chẳng còn ai nhớ , chẳngcòn ai hay Những câu thơ rất bình dị , giọng thơ thầm thì như trò chuyện , giải bày tâm sự cho nênchất trữ tình của thơ trở nên sâu lắng chân thành

Cũng như dòng sông có thác ghềnh , quanh co uốn khúc Cuộc đời người cũng có những biến động li

kì Ghi lại một tình huống “ Cuộc sống thành thị ” của những con người mới ở rừng về thành phố , nhàthơ chỉ sử dụng 4 câu thơ 20 từ Các từ “ Thình lình ”, “ vội ”, “ Đột ngột ” gợi tả tình thái đầy biểucảm

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn đinh tối om

vội bật tung cửa sổ đột ngột vầng trăng tròn Trăng xưa đã đến với người , vẫn tròn , vẫn đẹp , vẫn thủy chung với mọi người , mọi nhà , với

thiên nhiên , với người lính Người ngắm trăng rồi suy ngẫm bâng khuâng

ngửa mặt lên nhìn mặt có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng.

Hai chữ “ mặt ” trong đoạn thơ Mặt trăng mặt người cùng “ Đối diện đồng tâm” Trăng chẳng nói ,trăng chẳng trách , thế mà người lính cảm thấy “ có cái gì rưng rưng ” “ Rưng rưng ” nghĩa là vì xúc

động , nước mắt đang ứa ra , sắp khóc Giọt nước mắt làm cho lòng người thanh thản lại , cái tốt lànhhé lộ , bao kỉ niệm đẹp một đời người ùa về , tâm hồn gắn bó , chan hòa với thiên nhiên , với vần trăngxưa , với đồng với bể , với sông , với rừng , với quê hương đất nước Cấu trúc câu thơ song hành , với

biện pháp tu từ so sánh , với điệp ngữ là cho thấy ngòi bút của Nguyễn Duy thật tài hoa Ta thấy

đoạn thơ hay ở chất thơ bộc bạch chân thành , ở tính biểu cảm , ở hình tượng và cảm xúc Từ ngônngữ hình ảnh đi vào lòng người , khắc sâu điều nhà thơ muốn tâm sự với chúng ta một cách nhẹnhàng , thấm thía

Khổ thơ cuối mang tính hàm nghĩa độc đáo , đưa tới chiều sâu tư tưởng triết lí

Trăng cứ tròn vành vạnh kể chi người vô tình

ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình

Tròn vành vạnh là trăng rằm , một vẻ đẹp viên mãn Im phăng phắc là im như tờ , không một tiếngđộng nhỏ Vầng trăng cứ tròn đầy và lặng lẽ “ kể chi người vô tình ”

Là biểu tượng của sự bao dung độ lượng , của nghĩa tình thủy chung trọn vẹn , trong sáng mà không hềđòi hỏi đền đáp Đó cũng chính là phẩm chất cao cả của nhân dân mà Nguyễn Duy cũng như nhiềunhà thơ cùng thời đã phát hiện và cảm nhận một cách sâu sắc trong thời chiến tranh chống Mỹ Aùnh trăng là bài thơ hay của Nguyễn Duy Qua bài thơ tác giả tâm sự với người đọc những sâu kínnhất nơi lòng mình Chất triết lí thâm trầm được diễn tả qua hình tượng “ ánh trăng ” đã tạo nên giátrị tư tưởng và nghệ thuật của bài thơ Không nên sống vô tình phải thủy chung trọn vẹn , phải ngiã

tình sắt son với bạn bè , đồng chí , nhân dân Đó là điều mà Nguyễn Duy nói thật hay , thật cảm độngqua bài thơ này

Phân tích : Bếp lửa

(Bằng Việt)

Chúng ta đã được đọc nhiều áng thơ hay về tình yêu quê hương , tình cảm gia đình Có ngườithích vẻ đẹp thiết tha nồng nàn của Tế Hanh ở bài “ Quê hương ” Có người yêu sự mộng mơ , lãng

mạn của tình mẹ con trong bài “ Mây và sóng ” của Ta -Go Riêng tôi , tôi đồng cảm cùng tình bàcháu nồng đượm , đằm thắm trong bài “Bếp lửa ” của nhà thơ Bằng Việt

Nhiều người đọc bài thơ có ấn tượng sâu sắc về lời thơ đẹp , cảm xúc dạt dào , giọng thơ thiết thabồi hồi , hình tượng độc đáo , sáng tạo dặc sắc Bài thơ có 41 câu thơ , phần lớn là thơ 8 chữ ( 31câu ) , còn có 7 câu thơ thất ngôn và 3 câu thơ 9 tiếng Tất cả đều kết hợp một cách hài hòa , phongphú vần điệu , đọc lên ngâm lên nghe rất thích , rất thú vị

Bài thơ nhăùc lại kí ức tuổi thơ một thời gian khổ – đói nghèo , chiến tranh , loạn lạc Qua hình tượng

bếp lửa , ngọn lửa , đứa cháu ca ngợi đức hi sinh , sự tần tảo và tình thương bao la của bà , đồng thời nói

lên lòng biết ơn bà thương nhớ bà khôn nguôi

Ba câu thơ đầu nói về bếp lửa và lòng cháu thương bà Bếp lửa được nhóm lên trong sương sớm ,ngọn lửa “ chồn vờn ” rung rinh , hắt ánh sáng lên tường nhà , liếp cửa Bêùp lửa ấm áp “ nồng đượm ”

ấy còn mang tình thương chở che , ôm ấp , ấp iu của lòng bà Bếp lửa của bà là bếp lửa của một cuộc đời đã trãi qua biết mấy nắng mưa , nghèo khổ và vất vả Nghĩ về bếp lửa , nhớ về bếp lửa gia đình ,

mà đứa cháu thương bà khôn xiết kể Hai câu đầu song hành làm hiện lên hình ảnh bếp lửa của bà Các chữ : “ ấp iu , nồng đượm” , “ chờn vờn” rất hình tượng , gợi tả ; chữ “ thương ” dùng thật đắt quavần thơ cảm thán làm cho cảm xúc lan tỏa , thấm sâu vào hồn người :

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa âùp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy náêng mưa

Naím cađu thô tieâp theo , taùc giạ nhaĩc ñi nhaĩc lái : muøi khoùi , khoùi hun ñaõ laøm nheøm maĩt chaùu laøm cho

soẫng muõi coøn cay ñeân taôn bađy giôø kư nieôm thôøi thô beù khi leđn boân tuoơi , kư nieôm mođït thôøi ñen toâi ñoùikhoơ Ñoù laø naím ñoùi moøn ñoùi moûi , naím aât daôu 1945 , khi ngöôøi cheât ñoùi nhö ngạ rá Gióng thô trưuxuoâng nao nao loøng ta :

Leđn boân tuoơi chaùu ñaõ queđn muøi khoùi Boâ ñi ñaùnh xe khođ rác ngöïa gaăy Chư nhôù khoùi hun nheøm maĩt chaùu

nghó lái ñeân giôø soẫng muõi coøn cay

Caùi vò cay xoøe cụa khoùi hun nôi beâp löûa nhöõng nhaø ngheøo seõ maõi maõi baùm laây bao tađm hoăn tuoơi thô ?

Cho duø naím thaùng trođi qua nhöng kí öùc aây trôû thaønh moôt veât thöông loøng ñađu deê nguođi ngoi

Ñoán thô thöù 3 goăm coù 11 cađu ,taùc giạ nhaĩc ñi nhaĩc lái moôt vaøi kư nieôm sađu saĩc veă baø trong suoât thôøigian : Taùm naím roøng chaùu cuøng baø nhoùm löûa Thaôt laø hoăn nhieđn trong saùng khi nhaø thô tađm tình vôùichim tu huù Chim tuù huù keđu trong nhöõng ngaøy heø , khi traùi vại ñaõ chí n ñoû caønh Tieâng chim tu huù laø ađmthanh ñoăng queđ nghe thaôt tha thieât Tieâng chim tu huù trong baøi thô laø moôt saùng táo cụa Baỉng Vieôt khinoùi veă baø :

Tu huù keđu tređn nhöõng caùnh ñoăng xa

Tu huù keđu baø coù nhôù khođng baø

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !

Quá khứ và hiện tại đồng hiện Tiếng chim tu hú trở thành một mảnh tâm hồn tuổi thơ Cháuthương bà vất vả lo toan , biết ngỏ cùng ai Chỉ có thể tâm tình với chim tu hú Nhẹ trách mà thươngnhiều :

Tu hú ơi ! chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa

Tiếng chim tu hú gợi thương :

Mẹ cùng cha bận công tác chưa về Cháu ở cùng bà , bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm , bà chăm cháu học

Trong nhiều gia đình Việt Nam , do nhiều cảnh ngộ khác nhau , mà vai trò của người bà – bà nội ,

bà ngoại – đã thay thế vai trò của người mẹ hiền Các từ ngữ : Bà bảo , bà dạy , bà chăm đã diễn tả

một cách sâu sắc tấm lòng đôn hậu , tình thương bao la , sự chăm chút của bà đối với cháu nhỏ Chữ bàvà chữ cháu đước điệp lại 4lần gợi tả tình bà cháu quấn quít yêu thương

Được sống trong tình thương và hạnh phúc Em bé trong bài thơ bếp lửa tuy phải sống xa cha mẹ ,tuy gặp nhiều thiếu thốn khó khăn , nhưng em thật hạnh phúc khi được sống trong vòng tay yêu thươngcủa bà Vì thế cháu mới cảm thấy một cách thiết tha nồng hậu

Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc

Đoạn thơ tiếp theo có 10 câu đã tô đậm thêm những phẩm chất cao quí của người bà yêu quí Bà là

chỗ dựa tinh thần vững chắc Sống trong những năm dài chiến tranh , khi giặc đốt làng cháy tàn cháy

lụi , được sự đỡ đần của bà con hàng xóm , hai bà cháu mới dựng lại được túp lều tranh , thế nhưng bà

vẫn vững lòng trước mọi tai họa thử thách :

Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh Bố ở chiến khu bố còn việc bố mày có viết thư chớ kể này kể nọ Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!

Từ bếp lửa , đứa cháu nghĩ về ngọn lửa Một hình tượng rất tráng lệ Bếp lửa bà nhen sớm sớm chiềuchiều đã sáng bừng lên thành ngọn lửa bất diệt , ngọn lửa của tình thương luôn ủ sẵn , ngọn lửa của

niềm tin vô cùng dai dẳng bền bỉ và bất diệt cùng với hình tượng ngọn lửa, các từ ngữ chỉ thời gian

rồi sớm rồi chiều , các động từ nhen , ủ sẵn , chứa đã khẳng định ý chí , bản lĩnh sống của bà , cũng là

của người phụ nữ Việt Nam giữa thời loạn lạc :

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng

Điệp ngữ một ngọn lửa và kết cấu song hành đã làm cho câu thơ vang lên mạnh mẽ , đầy xúc động

tự hào

Tám câu thơ tiếp theo là những suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ , của đứa cháu về người bà kính yêu ,về bếp lửa của mỗi gia đình Việt Nam chúng ta Cuộc đời của bà nhiều lận đận , trải qua nhiều nắngmưa vất vả Bà cần

mẫn lo toan , chịu thương chịu khó , thức khuya dậy sớm vì bát cơm manh áo của con cháu trong giađình Vần thơ chứa đựng bao nghĩa tình sâu nặng Cháu vô cùng cảm phục và biết ơn bà :

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Bà đã nhóm bếp lửa trong suốt cuộc đời bà , đã trải qua mấy nắng mưa mấy chục năm rồi Bà khôngchỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc , mà là bằng tất cả tấm lòng nhân hậu ấp iu nồng

đượm của bà đối với con cháu Chữ nhóm được láy di láy lại bốn lần , đan kết với những chi tiết rất

thực và gần gũi thân quen đối với mọi con người , đối với mọi gia đình chúng ta Vị ngọt bùi của khoaisắn , hương vị ngào ngạt của nồi xôi gạo mới … đều do bàn tay tần tảo của bà nhóm lên Bà đã nhennhóm , nuôi dưỡng trong lòng con cháu bao niềm yêu thương , bao ước mơ hoài bảo Tâm hồn và khátvọng tuổi thơ đã sáng bừng lên từ ngọn lửa do bà nhóm suốt mấy chục năm trời :

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui