Đề tài: “Một số phương pháp tuyển chọn và huấn luyện bộ môn Cờ Vua chuẩn bị HKPĐ cấp tỉnh lần VIII năm 2012 trường THPT Trấn Biên ” này, bước đầu giúp học sinh yêu thích môn cờ vua, có n[r]
Trang 1ĐỀ TÀI: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TUYỂN CHỌN VÀ HUẤN LUYỆN
BỘ MễN CỜ VUA CHUẨN BỊ HKPĐ TỈNH ĐỒNG NAI LẦN VIII NĂM
2012 TRƯỜNG THPT TRẤN BIấN
I Lí DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Mụn cờ vua là một trong những nội dung thi đấu chớnh thức tại Hội khỏe phự đổng tỉnh Đồng Nai lần VIII năm 2012
Cờ vua là một mụn thể thao cú lịch sử phỏt triển lõu đời, nú phổ biến trong cả nước núi riờng và trờn toàn thế giới núi chung, được mọi người yờu thớch và hàng triệu người tham gia chơi cờ thường xuyờn Nú là một mụn thể thao trớ tuệ, cú tỏc dụng phỏt triển tư duy logic, luyện trớ thụng minh, giỏo dục những phẩm chất tốt đẹp như tớnh tổ chức kỷ luật, kiờn cường, bỡnh tĩnh, luyện mưu trớ, úc sỏng tạo, luyện cỏch nhỡn xa trụng rộng, biết phõn tớch, tổng hợp tỡnh hỡnh một cỏch khỏch quan khoa học, rốn luyện cỏch làm việc cú kế hoạch, tớnh quyết đoỏn và tỏo bạo trong xử lý tỡnh huống Chơi cờ là một thỳ vui tao nhó và đầy hầp dẫn vỡ cờ vua là mụn thể thao trớ tuệ kết hơp trong mỡnh 3 yếu tố: thể thao - khoa học –nghệ thuật , ngồi trước bàn cờ con người tha hồ phỏt huy trớ tưởng tượng, khả năng sỏng tạo, thử thỏch ý chớ, rốn luyện phương phỏp tư duy khoa học, phỏt triển cỏc đức tớnh tốt đẹp: tự tin, kiờn trỡ, … Phần lớn cỏc thế cờ xuất phỏt đều mang tớnh tỡnh huống riờng biệt, nghĩa là khụng thể tỡm ra một lời giải duy nhất tuyệt đối đỳng Do vậy người chơi luụn rơi vào tỡnh huống phải thay đổi liờn tục, đũi hỏi phải tập trung tư duy sỏng tạo để giải quyết hợp lý như trường hợp giải cỏc bài toỏn khỏc nhau Giáo dục thể chất là một trong những nội dung cơ bản của giáo dục toàn diện học sinh đó là: “ Trí lực và thể lực ” góp phần giáo dục tố chất vận động, nhân cách, đạo đức lối sống, tác phong làm việc, ý thức tổ chức kỷ luật Do vậy bồi dỡng sức khỏe cho học sinh hiện nay, làm nền tảng sau này đó là trách nhiệm chung của toàn xó hội, giáo viên chuyên ngành giáo dục thể chất
Vỡ là mụn thi đấu chớnh thức trong HKPĐ tỉnh Đồng Nai diễn ra vào đầu năm
2012 và là thế mạnh của nhà trường nờn việc chuẩn bị lực lượng vận động viờn để tham gia cỏc giải núi trờn là mục tiờu của trường chỳng tụi
Là giỏo viờn giảng dạy mụn thể dục của nhà trờng đồng thời trước đõy tụi cũng là một vận động viên Cờ Vua cấp kiện tướng Quốc gia của đụi tuyển tỉnh Đồng Nai Việc phát triển tố chất thể lực cho học sinh, tìm kiếm và phát huy năng khiếu xây dựng đội tuyển Cờ vua cho nhà trờng để chuẩn bị cho HKPĐ cấp tỉnh lần VIII trong thời gian tới là điều tôi rất quan tõm và cũng là nhiệm vụ mà Ban giỏm hiệu nhà trường giao phú
Muốn có đợc một đội tuyển Cờ vua chuyên nghiệp, mạnh, duy trì và phát triển, chúng ta cần phải lên kế hoạch tuyển chọn vận động viên, chơng trình huấn luyện, có kế hoạch tập dần một cách hết sức kiên trì mà con ngời gọi là “ khổ luyện
” mới đem lại sự thành công Tuy nhiên việc thành lập đợc một đội tuyển Cờ vua còn rất khó khăn, vỡ các học sinh không có nhiều thời gian, thời gian học tại trường
2 buổi/ngày, ngoài giờ học cỏc học sinh cũn phải đi học thờm và quan trọng nhất là cha có sự đầu t của nhà trờng và gia đình về mặt vật chất và tinh thần
Việc thành lập đội tuyển TDTT tham gia thi đấu môn Cờ vua cho Hội khỏe phự đổng tỉnh Đồng Nai lần VIII tổ chức vào thỏng 1 năm 2012 là mục tiêu trớc
mắt cũng nh lâu dài Đó chính là lý do tôi chọn đề tài: “Một số phương phỏp
Trang 2tuyển chọn và huấn luyện bộ mụn Cờ Vua chuẩn bị HKPĐ cấp tỉnh lần VIII năm 2012 trường THPT Trấn Biờn”
Qua những năm giảng dạy, tổ chức giải Hội khỏe phự đổng cấp trường tụi đó rỳt ra kinh nghiệm cụ thể để lờn kế họach tuyển chọn và huấn luyện mụn thể thao này chuẩn bị cho HKPĐ cấp tỉnh lần VIII năm 2012:
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
* Mục đích đề tài:
Cờ vua là một mụn thể thao cú đặc trưng là ớt đũi hỏi cao về cỏc tố chất thể lực, song lại cú yờu cầu cao về sự bền bỉ, mưu trớ, thụng minh, úc sỏng tạo ở người chơi Chớnh vỡ vậy, Cờ vua phự hợp với tất cả mọi người và cú điều kiện để phỏt triển Chơi cờ khụng đũi hỏi dụng cụ, sõn bói phức tạp như một số mụn thể thao khỏc, tập luyện khụng cần nhiều người Hỡnh thức tập luyện phong phỳ, đa dạng,
cú thể tự mỡnh nghiờn cứu tài liệu, sỏch bỏo, mỏy vi tớnh tựy theo từng trỡnh độ khỏc nhau
Với điều kiện của nhà trường hiện nay thỡ tương đối phự hợp với việc cho cỏc
em học sinh học tập và rốn luyện mụn Cờ vua Nhằm tỡm ra những học sinh cú năng khiếu để thành lập một đội tuyển của trường đi thi đấu Đặc biệt là giải Cờ vua cho Hội khỏe phủ đổng cấp trường, cấp tỉnh 2012 sẽ diễn ra trong thỏng 01 của
năm học 2011 - 2012 Đề tài: “Một số phương phỏp tuyển chọn và huấn luyện
bộ mụn Cờ Vua chuẩn bị HKPĐ cấp tỉnh lần VIII năm 2012 trường THPT Trấn Biờn ” này, bước đầu giỳp học sinh yờu thớch mụn cờ vua, cú nơi tập luyện,
được rốn luyện, bồi dưỡng phỏt triển tài năng thể thao, cú lối sống trong sỏng, lành mạnh trong giao tiếp với bàn bố và mọi người xung quanh Khơi dậy tinh thần đoàn kết hết lũng giỳp đỡ bạn, phấn đấu vươn lờn từ chớnh bản thõn mỡnh để trở thành con ngoan, trũ giỏi, người sống cú ớch cho xó hội, tương lai sau
* Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài:
Đề tài này ỏp dụng cho học sinh trường THPT Trấn Biờn với đối tượng là học sinh cấp 3 ( lớp 10, 11 và lớp 12)
Thời gian: Từ giữa thỏng 9/2011 đến 31/12/2011 trong cỏc tiết học thể thao
tự chọn của khối 10, 11, 12 và thờm 4 buổi một tuần (giành cho đội tuyển)
1 - Thực trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài:
1.1 - Về thuận lợi:
- Cờ Vua là mụn thể thao được nhiều thầy, cụ và cỏc em học sinh ủng hộ và
ưa thớch Nú đem lại sự tao nhó và cảm giỏc thoải mỏi sau một tiết học căng thẳng Chỉ cần một bộ quõn - bàn cờ là người chơi cú thể chơi trong cỏc giờ giải lao
- Cờ vua khụng đũi hỏi nhiều về thể lực, khụng đũi hỏi phải cú sõn bói hay những dụng cụ phức tạp như một số mụn thể thao khỏc
- Bản thõn người dạy - tụi, đó là một vận động viờn cờ vua lõu năm kiờm huấn luyện viờn của đội tuyển trẻ cờ vua tỉnh Đồng Nai Cú đủ trỡnh độ chuyờn mụn, cú năng lực để giảng dạy vầ huấn luyện, cú trỡnh độ để nhận biết tài năng của học sinh, cú khả năng tổ chức, thành lập, tuyển chọn và huấn luyện đội tuyển Cờ Vua cho nhà trường
Trang 31.2 - Về khó khăn:
- Cờ Vua tuy là môn thể thao có từ lâu nhưng chưa được quan tâm và đầu tư Bước đầu sẽ rầt khó khăn về mặt nguồn lực và vật chất
- Cờ Vua không phải là môn thể thao để các em học sinh yêu thích là có thể
có thành tích cao Nó là môn trí tuệ đòi hỏi phải có năng khiếu, có thời gian tập luyện lâu dài, có tính kiên trì, kiên nhẫn Mà học sinh cấp 3 lại không có nhiều thời gian để dành cho một môn thể thao cụ thể nào
2 Những nội dung, biện pháp đã thực hiện:
2.1 - Nội dung:
2.1.1 - Cơ sở lý luận:
- Môn Cờ Vua nói riêng, nếu được tập luyện theo đúng kế hoạch xây dựng thì mang lại hiệu quả cao cho bản thân học sinh Vì vậy, ngoài việc luyện tập trong nhà trường không chỉ người huấn luyện được xem trọng mà phải biết liên hệ phối hợp với nhà trường và các đoàn thể, được như vậy người huấn luyện mới thật sự thành công - thành công vì gây dựng được một phong trào thể thao mới Mặt khác
sự thành công đó góp phần lôi kéo sức thu hút của mọi thành viên khác tham gia, hạn chế những mặt tiêu cực của học sinh, có nơi sinh hoạt TDTT lành mạnh trong nhà trường cho học sinh và lực lượng giáo viên hiện nay Như vậy đó chính là sự thành công không chỉ đối với nhà trường mà cả về mặt xã hội
- Có hoạt động vui chơi lành mạnh trong đội ngũ giáo viên, trong học sinh và
nó chính là tiền đề cho đội tuyển Cờ vua nhà trường phát triển
2.1.2 - Cơ sở thực tiễn:
- Cơ sở vật chất học đường là yếu tố quan trọng Vì điều kiện nhà trường chúng ta rất hạn chế về dụng cụ tập luyện, không có nhiều quân - bàn cờ, tài liệu, quan trọng nhất là bàn cờ treo và đồng hồ thi đấu Chính vì thế cho nên giáo viên
và học sinh chưa được làm quen với môn Cờ Vua cũng như không được tham gia các giải thi đấu
- Cờ Vua là môn thể thao được các thầy cô trong trường yêu thích, chính vậy
mà hằng năm các thầy, cô vẫn tự tổ chức thi đấu với nhau Vì thế thành lập và phát triển đội tuyển Cờ Vua cho trường sẽ rất được ủng hộ và thuận lợi
- Thầy cô là tấm gương cho học sinh Cụ thể là đa số các thầy, cô trong nhà trường đều rất yêu thích Cờ Vua, bản thân tôi cũng đã từng đạt thành tích Kiện tướng cấp Quốc gia Nó đã giúp tôi trở thành một cô giáo giảng dạy môn thể dục, cho đến giờ tôi vẫn theo đuổi nó
- Ở học kỳ I giảng dạy môn thể thao tự chọn vừa qua, tôi đã chọn Cờ Vua để đưa vào giảng dạy nhằm phát hiện những năng khiếu tích cực bổ sung vào đội tuyển của trường Mặt khác, tôi đã tổ chức cho học sinh các lớp thi đấu với nhau Thông qua kết quả thành tích mà các em đạt được, tôi đã thành lập được một đội tuyển cờ vua cho nhà trường Và cũng thông qua quá trình giảng dạy, tìm hiểu, tôi được biết đa số các em có trong danh sách đội tuyển đều là những học sinh có hạnh kiểm tốt, học lưc khá trong tốp dẫn đầu của lớp Đặc biệt những học sinh này đều rất giỏi về các môn học tự nhiên
Trang 4- Chính vì thế, để thành lập và huấn luyện đội tuyển Cờ Vua trường THPT Trấn Biên cho hiện tại và tương lai sau này là khả thi Muốn thế cần xây dựng một phương pháp giảng dạy lối chơi cơ bản cho môn Cờ Vua Đây là một trong những giải pháp hợp lý nhất hiện nay
2.2 - Một số biện pháp:
Trên cơ sở của phương pháp tuyển chọn và giảng dạy cơ bản, đối với học sinh hay người mới chơi cờ thực hiện theo trình tự các bước sau:
Bước 1: Tuyển chọn
Tổ chức thi đấu HKPĐ cấp trường.Tham mưu cho tổ chuyên môn và Ban giám hiệu nhà trường phát hành điều lệ giải trong đó quy định đối tượng, lứa tuổi, thể thức thi đấu Bằng hình thức thông báo dưới cờ và trong các giờ giảng dạy môn thể dục và khuyến khích học sinh tự giác đăng ký tham gia thi đấu, sau đó giáo viên tiến hành công tác tổ chức thi đấu giải cấp trường theo hệ thụy sỹ 7 ván giành cho 4 lức tuổi : tuổi 16 nam nữ, tuổi 17-18 nam nữ thi đấu cờ nhanh và cờ tiêu chuẩn Kế thúc giải chọn những học sinh đạt từ hạng I đến hạng 4 đưa vào đội tuyển để tiến hành huấn luyện, Sau 1 tháng huấn luyện cơ bản sẽ tổ chức thi đấu để chọn đội tuyển chính thức để đi thi đấu cấp tỉnh
Đồng thời qua mổi tiết học thể dục trên lớp tôi và các giáo viên thể dục khác
tự tìm kiếm để phát hiện thêm những học sinh có năng khiếu về môn cờ như tính chịu khó, kiên nhẫn, chăm chỉ để học cờ về căn bản
Ưu điểm:
- Tuyển chọn được học sinh có năng khiếu phù hợp với một VĐV cờ vua
- Phát hiện những học sinh biết chơi cờ từ trước, đã được trang bị những
kiến thức cơ bản từ các lớp học cấp 2
- Học sinh cũ cũng ham thích và tự nguyện tham gia thi đấu tập luyện.
Khuyết điểm:
- Học sinh chơi cờ tự phát nên có nhiền nước đi sai nguyên tắc
- Có nhiều học sinh vì nhiều lý do khác nhau không đăng ký thi đấu
Sau khi có được cách tuyển chọn trên và với kết quả thi đấu HKPĐ cấp trường tôi đã lựa chọn lần cuối cùng và lọai bỏ những học sinh chưa đạt yêu cầu
- Tuyển chọn học sinh khối 10 huấn luyện và thi đấu cho lứa tuổi 16, khối 11
và khối 12 ghép thành một nhóm tuổi 17-18 chọn những học sinh đó biết chơi cờ
về căn bản để thành lập đội tuyển mở rộng
- Học sinh tuyển chọn phải có học lực từ khá trở lên, thể lực tốt, có tính kiên nhẫn và đặc biệt phải chịu khó “ngồi lâu” Thực hiện các test như sau:
Test 1: Tổ chức thi đấu giải theo 2 thể thức: vòng tròn (nữ lứa tuổi 16, 17-18),
hệ thụy sỹ 7 ván ( khối 10 nam ), 9 ván giành cho lức tuổi 17-18 nam
Test này dùng đề phân lọai, xếp thứ hạng vận động viên để chọn lựa đội hình thi đấu
Test 2: Giải các bài tập đòn phối hợp trong sách giáo khoa : mổi học sinh từ
10-20 bài trong một thời gian nhất định
Test này dùng để đánh giá khả năng tính toán của các học sinh
Test 3: Giáo viên đánh cờ đồng loạt với các học sinh
Trang 5Test này dùng để đánh giá sức cờ của học sinh qua từng nước đi
Bước 2: Kế hoạch và nội dung huấn luyện
1.Mục đích yêu cầu:
Mục đích
- Tập luyện cờ vua để rèn luyện tư duy nó hổ trợ trực tiếp cho việc tiếp thu những kiến thức học tập của học sinh, rèn luyện tính kiên nhẫn , tính tự tin
- Có lực lượng tham gia vào các giải phong trào
Yêu cầu:
- Tập luyện một cách nghiêm túc theo hướng dẫn của giáo viên
- Tập luyện vừa sức từ thấp lên cao, từ dễ đến khó
- Có ý thức tự tập luyện, làm việc độc lập tại nhà để tự nâng cao thành tích
- Tập luyện đúng và đủ các bài tập do giáo viên hướng dẫn đưa ra
- Giờ giấc tập luyện phải đúng giờ
Thời gian tập luyện: ngoài thời gian giảng dạy trong các tiết học thể thao tự
chọn, cần bồi dưỡng thêm một số buổi
- 3 tháng: từ 1/10/2011 – 02/01/2012
- Mổi tuần tập 4 buổi mổi buổi từ 90 – 120 phút
- Các buổi khác giáo viên hướng dẫn bài tập cho học sinh tự tập tại nhà
- Cần duy trì tập luyện từ khi tuyển chọn đến khi thi đấu, khối lượng tập luyện
sẽ nâng dần tùy theo trình độ của mổi vận động viên, tận dụng thời gian các buổi tập luyện để làm việc một cách tích cực và hiệu quả Đối với thời gian chuẩn bị thi đấu tránh tập quá sức sẽ gây căng thẳng cho học sinh
Nội dung tập luyện:
Bước 1 : hướng dẫn cho học sinh các kỹ thuật căn bản, các bài học cơ bản
- Bàn cờ, quân cờ, ký hiệu và cách ghi chép (ghi biên bản) đây là điều kiện bắt buộc trong thi đấu giải cấp tỉnh
- Nhắc lại một số nước đi đặc biệt như: phong cấp cho chốt, luật ăn chốt qua đường, nhập thành và giá trị của các quân
+ Ví dụ về nước nhập thành: Nhập thành là nước đi duy nhất đổi chỗ đồng thời hai quân – Vua và Xe Trắng cũng như Đen có hai xe nằm cách vua không bằng nhau nên có hai kiểu nhập thành , nhập thành xa và nhập thành gần
Trong nhập thành xa Vua Trắng từ e1 qua c1 , còn xe từ a1 qua d1 Trong
nhập thành gần Vua qua g1 còn xe từ h1 qua f1 Nhập thành của Vua Đen cũng tương tự Có thể nhập thành một lần thôi Nhập thành xa ký hiệu là : 0-0-0 , nhập thành gần ký hiệu là : 0-0 Chú ý theo luật cờ vua mới hiện nay thao tác thực hiện
nước nhập thành chỉ sử dụng 1 tay khi thực hiện ( tay cầm quân vua trước di chuyển đến ô cần đi tiếp theo cầm xe đặt kế bên vua của mình ) Được phép nhập thành khi hội đủ các điều kiện sau :
1 Tất cả các ô giữa vua và xe đều trống
2 Vua và Xe đều chưa đi nước nào 3.Vua vào thời điểm nhập thành và sau khi nhập thành không bị chiếu 4.Ô mà vua đi qua không bị tấn công
XIIIIIIIIY 9r+-+k+ tr0
Trang 69zp-zp-vl-+-0 9-zp-zp-+p+0 9+-+-+-vLp0 9-zP-+-+-+0 9snLzPP+-zP-0 9P+-+-+ zP0 9tR-+-mK-+R0
iiiiiiii Xác định nhập thành về cả hai phía cho Trắng và Đen , nếu các Vua và Xe chưa di chuyển
Mục đích của nhập thành là đưa Vua vào nơi an toàn và sớm đưa xe vào cuộc chiến, do đó ta gắng tước đoạt dù là tạm thời quyền nhập thành của họ
+ Ví dụ như cách phong cấp cho Chốt: khi Chốt đến hàng cuối cùng (hàng thứ 8 cho chốt Trắng và hàng thứ 1 cho Đen) biến thành bất cứ quân cờ nào trừ vua Thường thường chốt được biến thành quân cờ mạnh nhất - Hậu
XIIIIIIIIY 9-+n+-+ +0 9+P+-+-+-0 9-+-+-+-+0 9+K+-+-+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 9-+-+-+pmk0 9+-+-+R+-0 iiiiiiii
Trắng đi : 1.b8/H + (không được đi 1.bc/H ) và Trắng thắng
- Cách thức kết thúc một ván cờ, một vài trường hợp hòa cơ bản…
Ví dụ về cờ hòa do không đủ lực lượng chiếu hết
+ Hai bên không còn đủ lực lượng chiếu hết lẫn nhau Vua – Vua, Vua và
Mã chống Vua, Vua Tượng – Vua, Vua Mã Mã – Vua
IIIIIIII 9-+-+-+-+0 9+-vlk+-+-0 9-+-+-+-+0 9+p+-+-+-0 9-+-+-+-+0 9zPK+-+-+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 iiiiiiii Trắng đi
1.a4! ba4 2.V:a4 hòa + Pat hết nước đi: Bên đến lượt đi có Vua không bị chiếu và không
còn nước đi hợp lệ nào
Trang 7IIIIIIII 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 9P+p+-+-+0 9+-zP-+-+-0 9-+-+-+p+0 9+l+-+pzP-0 9-+-mk-+-zp0 9+-+-+K+N0 iiiiiiii Đen đi
1 Tc4 2.Vf2 T:a6 Pat + Chiếu vĩnh viễn : Một bên chiếu hoài Vua đối phương, bên còn lại không cách nào thoát khỏi nước chiếu
IIIIIIII 9-+k+-+-+0 9zP-+-+-+-0 9-+q+-+-+0 9wQ-+-+-+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+P0 9-+-+-zPP+0 9+-+-+-mK-0 iiiiiiii Đen đi
1 Hc1+ 2.Vh2 Hf4+ 3.Vg1 [3.g3 H:f2+] Hc1+
+ Bất biến 3 lần: Thế cờ lặp đi lặp lại 3 lần không có gì thay đổi
(không nhất thiết các nước đi phải liên tục)
+ Luật 50 nước đi: Trong vòng 50 nước đi mà không có quân nào bị
bắt và không có nước đẩy chốt nào thì cờ xử hòa
Những ví dụ trên nhằm mục đích cho người chơi thành thạo cách chơi; cách ghi biên bản để áp dụng vào thi đấu và người chơi có thể xem các thông tin về cờ
từ sách, báo, internet; đồng thời giúp người chơi hiểu biết về luật thi đấu Cờ Vua
Bước 2: Những thủ pháp, thuật ngữ thông dụng trong Cờ Vua.
Trong Cờ Vua có rất nhiều đòn chiến thuật, có những đòn phức tạp khó nhìn thấy nhưng cũng có lắm đòn rất đơn giản dễ nhận ra ngay Muốn trở thành một người chơi cờ giỏi, một vận động viên xuất sắc thì phải am hiểu những đòn chiến thuật để hiểu và áp dụng được trong thi đấu Các đòn chiến thuật là những đòn tấn công và phòng thủ mạnh, nhờ chúng mà ta có thể thắng quân hoặc phối hợp chiếu hết đối phương vì thế việc học các đòn phối hợp là rất cần thiết Trong bước này, tôi đã cho học sinh bước đầu tập làm quen với những thủ pháp thông dụng, đơn giản nhưng là yếu tố cơ bản trong chơi cờ như: Đòn chiếu hết bằng quân nặng gồm chiếu hết bằng 1 quân Hậu, chiếu hết bằng hai Xe, chiếu hết bằng một Xe và giải các bài tập về nhà ( mổi ngày giải từ 20-30 bài tùy theo mức độ khó hay dễ )
Trang 8- Ví dụ 1: bài tập chiếu hết bằng quân Hậu.
IIIIIIIIY 9-+-+-+-+0 9+-+k+-+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+K0 9-+-+-+-+0 9+-+-wQ-+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 iiiiiiii
Chiếu bí bằng cách nhanh nhất? hướng dẫn học sinh cách thức: bước 1 đưa quân Hậu dồn Vua đối phương theo “chân Mã”, và phải “để giành” cho vua đối phương 2 ô cố định để di chuyển, bước 3 đưa vua mình tiến gần đến vua đối phương và cuối cùng là chiếu bí
Cách giải bài tập như sau: 1.Hb6 Vd8 2.Hb7 Ve8 3.Hc7 Vf8 4.Hd7 Vg8 5.He8 Vh8 đến đây vận động viên tuyệt đối không được phép dồn tiếp Hf8 mà phải 6.Vg6 Vg8 7.Hg7#(chiếu bí)
- Ví dụ 2: đòn phối hợp chiếu hết bằng các quân nặng
Thế biến từ ván Nimzovitch – Capablanca , NewYork , 1927
IIIIIIII 9-+-+-vlk+0 9zp-+-+pzpp0 9Qzp-+-+-+0 9+-+-vL-+-0 9-zP-+-+-+0 9zPq+-zP-zP-0 9-+rtr-zP zP0 9tR-+-+RmK-0
iiiiiiii
Đen đi 1…He3 ! 2 fe Xg2 + 3 Vh1 X: h2 + 4 Vg1 Xcg2 #
Ví dụ 3 : về đòn phối hợp “đánh lạc hướng” Thế biến:Poljak – Kholmov , 1954
XIIIIIIIIY 9r+-+n+ +0 9+-+-+kzpL0 9-+-+-zpNzp0 9+-+l+-+-0 9-wqp+-wQ-+0 9+-+-+-+-0 9-zP-+-zPPzP0 9+-+-tR-mK-0
iiiiiiii
1 Hd2 Hc5 2 H:d5 + H:d5 3 Xe7 # MAT
Trang 9- Ví dụ 4: đòn phối hợp giải phóng ô
Bogoliubov – Capablanca 1928
XIIIIIIIIY 9-+-+-+ +0 9+-+-+-zp-0 9-+-+-+k+0 9tR-+pzp-zp-0 9-+rzPn+P+0 9+p+KzP-+-0 9-zPr+R+ +0 9+-+N+-+-0 iiiiiiii
Đen đi Nếu Mã Đen không đứng ở e4 thì 1…e4 # Phương pháp tốt nhất để giải phóng ô e4 này là 1…Mc5 + rồi tiếp theo 2…e4 #
- Ví dụ 5: đòn phối hợp “tiêu diệt lực lượng bảo vệ”
XIIIIIIIIY 9r+-+k+r+0 9zpp+-+p+p0 9-+-+p+-+0 9+-+-sn-+-0 9l+qsNP+-+0 9+-+-vL-+P0 9P+-+-zPP+0 9tR-wQ-+-mKR0
iiiiiiii
Đen đi ? 1…H:d4! 2.T:d4 Mf3 + 3 Vf1 Tb5 #
- Ví dụ 6: Đòn phối hợp điển hình của tượng là hy sinh Tượng ở h7 và tấn công bằng Mã + Hậu
IIIIIIII 9r+lwq-trk+0 9zpp+-+pzpp0 9-+n+p+-+0 9+-vlp+-+-0 9-+-+-+Q+0 9+-sNL+N+-0 9PzPP+-zPPzP0 9tR-+-mK-+R0
iiiiiiii
Trang 10Trắng đi 1 T:h7 V:h7 2 Hh5 + Vg8 3 Mg5 Xe8 4 H:f7 Vh8 5 Hh5 + Vg8
6 Hh7 + Vf8 7 Hh8 + Ve7 8 H:g7 + Vd6 9 Mb5 #
Bước 3: Đặc điểm, cách sử dụng và giá trị tương đối của các quân.
Mục đích cơ bản của ván cờ là chiếu hết Vua của đối phương Muốn làm được việc đó trước hết phải biết rõ đặc điểm, giá trị và cách sử dụng từng loại quân trên bàn cờ như vậy mới phát huy đầy đủ tác dụng của chúng khi thi đấu
Đối với người mới chơi cờ cần phải hiểu rõ đặc điểm, tính năng và tác dụng của 7 loại quân khác nhau trên bàn cờ: Vua, Hậu, Xe, Mã, Tượng, chốt Thì trình
độ mới tiến xa được
Ví dụ làm bảng so sánh như sau để giúp học sinh dễ hiểu bài
Bảng so sánh 1
Loại quân Điểm
Bảng so sánh 2
Hậu > Xe > Tượng = Mã > Chốt
Hậu = 2 Xe = 2 Mã + 1 Tượng = 2
Tượng + 1 Mã = 9 Chốt
Xe = 5 Chốt
Xe = Tượng + 2 Chốt = Mã + 2 Chốt
Tượng = Mã = 3 Chốt
Còn quân Vua thì vô giá không được tính giá trị như các quân cờ khác
Bước 4: Giai đoạn tàn cuộc.
- Đặc tính của tàn cuộc.
- Các nguyên tắc trong tàn cuộc.
- Phân loại tàn cuộc.
- Các kỹ thuật cơ bản trong cờ tàn.
- Các dạng thức tàn cuộc.
Trong giai đoạn này, người chơi phải nắm được hướng giải quyết 1 trong 3 nhiệm vụ sau :
+ Nếu có ưu thế về số quân hoặc thế trận thì phải cố gắng tận dụng để giành phần thắng
+ Nếu đối phương chiếm ưu thế ấy, thì phải bảo vệ thật vững vàng và dẫn ván
cờ về kết quả hòa cuối cùng
+ Nếu phần trung cuộc không phá được thế cân bằng, thì phải cố gắng giành
ưu thế ở giai đoạn cuối này
