từ thành công của tác phẩm đầu tay, dù không được đào tạo bài bản về âm nhạc, nhưng năng khiếu bẩm sinh cộng với không khí sinh hoạt văn nghệ đặc biệt nơi chiến trường, lại đư[r]
Trang 122 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 284 - 2014 23
Chất dân gian Đã ngấm vào máu
Từ nhiều năm nay, nhiều cán bộ, sinh viên của Trường ĐHKHXH&NV (ĐHQGHN) nĩi chung, Khoa Việt Nam học và tiếng Việt nĩi riêng mới chỉ nghe danh thầy Phạm Tuấn Khoa là một giảng viên giỏi trong lĩnh vực giảng dạy tiếng Việt và văn hố Việt Nam cho người nước ngồi mà ít ai biết được rằng ơng
là một nhạc sĩ tài hoa, tác giả của nhiều nhạc phẩm ghi dấu ấn sâu đậm trong lịng bạn yêu nhạc như
“Gửi anh chiếc mũ tai bèo”, “Biết
ơn người trồng cây”, “Màu xanh vùng ven”, “Lộc Ninh trong nắng hịa bình”…
NHữNg giai Điệu vaNg lêN từ
tuyếN lửa
Quê ở tứ Kỳ Hải Dương, năm 1967,
khi đang là học sinh lớp 10, theo tiếng
gọi thiêng liêng của tổ quốc, chàng
thanh niên Phạm tuấn Khoa đã viết
đơn tình nguyện xin nhập ngũ từ điểm
luyện quân ở thanh Hĩa, anh cùng đơn
vị hành quân rịng suốt 6 tháng trời,
vượt trường Sơn vào thẳng chiến trường
khu 6 tại đây, anh được phân cơng
làm nhiệm vụ trinh sát bảo vệ bệnh viện
K79C Sau một thời gian, phát hiện ra
chàng lính trinh sát trẻ cĩ năng khiếu về
văn nghệ nên tổ chức đã điều động anh
về cơng tác tại Đồn văn cơng Cục Hậu
cần quân giải phĩng trong vai trị người
lính - diễn viên trở thành chiến sĩ trong
một đồn văn cơng quân đội phục vụ
trực tiếp tại chiến trường khi ấy là một
bước đệm quan trọng cho những bước
đường hoạt động sau này của Phạm
tuấn Khoa trong ký ức của mình, ơng vẫn nhớ như in hồn cảnh đĩi, rét của những đêm băng rừng, lội suối, cùng đồng đội dựng sân khấu dã chiến ngay bên chiến hào Ơng bảo, chính khơng khí của thời đại, sức mạnh của tuổi trẻ cùng tình yêu nước sâu đậm đã làm nên sức mạnh để đẩy lùi mọi khĩ khăn trong giai đoạn đĩ
Nhiều đêm, khi sân khấu dựng vừa xong thì máy bay địch ào đến tập kích,
cả bộ đội và diễn viên đều phải xuống hầm trú ẩn, lại cĩ những khi đơn vị ơng biểu diễn phục vụ bộ đội, say sưa đến quên cả lệnh báo động là diễn viên ít tuổi nhất trong đồn văn cơng khi đĩ nhưng Phạm tuấn Khoa lại đảm nhiệm được khá nhiều nội dung ở các loại hình biểu diễn từ đĩng kịch, diễn kịch câm, ngâm thơ, hát, múa Mặc dù đa năng như vậy nhưng niềm đam mê lớn nhất của ơng vẫn là âm nhạc bởi “ở mọi lúc
mọi nơi dường như đều cĩ tiếng nhạc vang lên trong trái tim mình” với một chút vốn liếng âm nhạc ít ỏi của thời học sinh và bằng sự tìm tịi, học hỏi ở các đồng đội trong đồn, để từ đĩ cĩ được sáng tác đầu tay là ca khúc tiểu đồn Bốn chín anh hùng, ra đời năm 1969
Bài hát lập tức trở thành tiết mục hợp
ca kết thúc mỗi đêm diễn của Đồn văn cơng Cục Hậu cần, sau đĩ được Đài Phát thanh giải phĩng phát sĩng và được Đồn văn cơng Nhân dân miền Nam dàn dựng thành tiết mục biểu diễn thường xuyên của đồn ở các vùng giải phĩng
từ thành cơng của tác phẩm đầu tay,
dù khơng được đào tạo bài bản về âm nhạc, nhưng năng khiếu bẩm sinh cộng với khơng khí sinh hoạt văn nghệ đặc biệt nơi chiến trường, lại được sự động viên, cổ vũ kịp thời của các nhạc sĩ trong quân đội, Phạm tuấn Khoa ngày càng
tự tin trên con đường sáng tác Một loạt
Thầy Phạm Tuấn Khoa Ảnh: tHàNH loNg
NguyễN trươNg MiNH
Trang 222 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 284 - 2014 23
Kỷ NiệM 32 NăM Ngày NHà giáo việt NaM (20/11/1982 - 20/11/2014)
ca khúc của anh đã ra đời sau đó, vừa sôi nổi, hào hùng, mang khí thế chiến thắng của chiến trường miền Đông gian lao vừa ngọt ngào, đậm đà âm hưởng dân ca Nam bộ: gửi anh chiếc mũ tai bèo; Màu xanh vùng ven; Hát mừng chiến thắng Bình long; lộc Ninh trong nắng hòa bình, Đường vào Sê pôn
trong đó nhạc phẩm Gửi anh chiếc mũ tai bèo được nhạc sĩ trần Kiết tường dàn
dựng cho Đài Phát thanh giải phóng phát sóng nhiều lần từ đầu năm 1970
Ngoài ra, bài hát còn được nhiều nhạc sĩ dàn dựng cho các tiết mục biểu diễn đơn
ca, tốp ca, múa…, trở thành ca khúc được nhiều người yêu thích Bên cạnh
đó, Phạm tuấn Khoa còn viết khí nhạc, sáng tác nhạc cho các tiết mục múa, hợp xướng…, trong đó tổ khúc Hậu cần tiến quân được dàn dựng cho đoàn biểu diễn nhiều lần
từ CHiếN trườNg về giảNg ĐườNg Đại HọC
Năm 1974, Phạm tuấn Khoa ra Bắc trị thương rồi được cử đi học Bằng năng lực bản thân và niềm say mê dành cho ngôn ngữ, văn hóa nước nhà, ông đã thi
đỗ vào Khoa văn, trường Đại học tổng hợp Hà Nội (nay là trường ĐHKHXH&Nv, ĐHQgHN) Năm 1978, nhận tấm bằng
đỏ, ông được giữ lại làm giảng viên tại Khoa việt Nam học và tiếng việt (khi đó
có tên là Khoa tiếng việt và văn hóa việt Nam cho người nước ngoài) Người chiến sĩ với những khúc ca mang âm hưởng hào hùng của chiến trường trở thành thầy giáo từ thuở đó “Môi trường công tác đổi khác nhưng tình yêu dành cho âm nhạc của tôi thì vẫn vậy tôi vẫn sáng tác mỗi khi tìm được cảm hứng, đó
là hình ảnh của mái trường, của tri thức trong quá trình xây dựng đất nước ” -
ông đã từng tâm sự như vậy
từ chiến trường về với giảng đường đại học cùng trang sách và lớp lớp sinh viên, hiện thực cuộc sống tươi mới đã đi vào những nhạc phẩm của ông rất tự nhiên, đằm thắm Những ai đã từng gắn
bó với mái trường Đại học tổng hợp Hà Nội một thời chắc chắn đều biết đến nhạc phẩm Hành khúc sinh viên trường Đại học tổng hợp của thầy giáo Phạm tuấn Khoa sáng tác năm 1974 tiếp đó ông còn sáng tác thêm những ca khúc khác cùng chủ đề về mái trường như:
tiếng hát sinh viên, Nhớ ơn người trồng cây, tâm tình cô giáo mầm non, Người thầy với hai niềm đam mê tất cả đều được bạn yêu nhạc đón nhận nồng nhiệt Chính thức là Hội viên Hội nhạc
sĩ việt Nam năm 2005, thầy giáo, nhạc
sĩ Phạm tuấn Khoa càng có nhiều điều kiện để cống hiến tâm huyết của mình cho âm nhạc bên cạnh công việc trồng người cao quý Ông đã có lần tâm sự rằng: “Dù thời gian, năm tháng có qua
đi nhưng tôi vẫn luôn gìn giữ những kỉ niệm thiêng liêng của một thời trận mạc
tôi luôn tự hào vì mình vừa là người lính, vừa là người thầy và lại có thể dùng âm nhạc để thổ lộ được lòng mình ”
Năm 2014 này bước sang tuổi 65 nhưng thầy giáo, nhạc sĩ Phạm tuấn Khoa vẫn hàng ngày miệt mài giảng dạy, nghiên cứu và hăng say trong công việc như thủơ còn trai trẻ Một phần đời
đã vinh dự được khoác trên mình màu xanh áo lính, rồi lại được tôi luyện trong môi trường giáo dục đại học, chủ đề về đất nước, con người vẫn là nguồn cảm hứng bất tận chảy trong dòng máu nghệ sĩ Phạm tuấn Khoa Ông bảo, làm giáo dục thì gắn với môi trường khoa học xã hội và nhân văn, viết âm nhạc thì cái chất dân gian, dân tộc nó thấm vào máu, viết kiểu gì cuối cùng vẫn trở về với dân gian, khó mà viết khác đi được