VĂN 7 KÌ II 15-16

Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệthuật Kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận của những câu tục ngữ trong bài học.. Kiến thức: Giúp học sinh: - Hiểu được nhu cầu nghị luận trong

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Hiểu sơ lược thế nào là tục ngữ Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệthuật( Kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài học

2 Kĩ năng:

- Đọc – hiểu tục ngữ về thiên nhiên lao động sản xuất,

- Bước đầu hình thành kĩ năng phân tích các giá trị của tục ngữ về thiên nhiên lao độngsản xuất

- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời sống

- Thấy được những bài học kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động sản xuất.

2 Kiểm tra bài cũ:

Gv đọc một vài câu tục ngữ và yêu cầu hs xác định nội dung

3 Bài mới: giới thiệu bài:

Tục ngữ là một thể loại văn học dân gian Nó được ví như là kho báu kinh nghiệm

trí tuệ dân gian, là “Túi khôn dân gian vô tận” Tục ngữ có nhiều chủ đề Tiết học nàychúng ta sẽ cùng tìm hiểu về những câu tục ngữ có chủ đề thiên nhiên và lao động sảnxuất

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

? Em hiểu như thế nào về tục ngữ?

Hs Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn,

thường có vần điệu và hình ảnh của người bình dân

để đúc kết kinh nghiệm cuộc sống

ảnh và nhịp điệu-> dễ thuộc và dễ nhớ.

Nội dung : diễn đạt những kinh nghiệm và cách

nhìn nhận của nhân dân về thiên nhiên và lao động

sản xuất, về con người và xã hội

Gv yêu cầu đọc to, rõ ràng mạch lạc

Gv đọc mẫu, Hs đọc lại

Hs nhận xét cách đọc của bạn

Hs đọc các chú thích

? Có thể chia 8 câu trong bài thành mấy nhóm?

Mỗi nhóm gồm những câu nào?

Hs Câu 1,2,3,4: nói về thiên nhiên

- Câu 5,6,7,8: nói về lao động sản xuất

Hs đọc câu 1.

? Câu tục ngữ gồm mấy vế? Mỗi vế nêu lên những

nhận xét gì về thời gian?

Hs Hai vế Tháng 5 đêm ngắn ngày dài, tháng 10

ngày ngắn đêm dài

Gv điểm khác giữa âm lịch với dương lịch

? Nhận xét đó được nêu rõ thông qua những hình

ảnh nào?

Hs chưa nằm đã sáng, chưa cười đã tối

? Tác giả dân gian đã sử dụngbiện pháp? Tác dụng

của biện pháp nghệ thuật đó?

Hs Nói quá:chưa nằm chưa cười-> Nhấn mạnh đặc

điểm của đêm tháng 5 và ngày tháng 10 rất ngắn

Đồng thời gây ấn tượng độc đáo, khó quên

- Phép đối:đêm/ngày, sáng/tối, tháng 5/tháng 10->

Làm nổi bật sự trái ngược tính chất đêm và ngày

giữa mùa hạ với mùa đông

? Tại sao dân gian lại chọn tháng 5 và tháng 10 để

nhận xét về thời gian?

Gv Vì tháng 5-10 là thời kì cao điểm của nghề

trồng lúa ở VN

Từ quan sát thực tế thời gian ngày dài- đêm ngắn ở

t5 và ngược lại đêm dài ngayd ngắn ởt10 lặp đi lặp

lại từ đó dân gian đã đúc rút kinh nghiệm

? Câu tục ngữ này khuyên nhủ ta điều gì?

Gv Lịch làm việc mùa hạ khác mùa đông Chủ

động trong giao thông đi lại nhất là đi xa

GV: Trước đây nhân dân ta chưa có máy móc đo

lí vào những thời điểm khác nhau

thời tiết nhưng bằng kinh nghiệm, trực giác và vốn

sống họ đã nói một cách hồn nhiên, hóm hỉnh

những nhận xét đúng về độ ngắn của đêm tháng 5

và ngày tháng 10

Hs đọc câu 2.

? Hãy giải nghĩa từ “mau” và “vắng

- Mau: dày, nhiều Vắng: ít hoặc không có.

”?Vậy mau sao thì nắng nghĩa là gì? Kinh nghiệm

được đúc kết trong câu tục ngữ này là gì.

- Đêm nhiều sao thì ngày hôm sau nắng

? Tìm phép tu từ được sử dụng ở câu tục ngữ này

và nêu tác dụng của nó?

Hs Phép đối: đối giữa vế câu ->Nhấn mạnh sự khác

biệt về sao sẽ dẫn đến sự khác biệt về mưa và nắng

? Vậy câu tục ngữ này nhắc nhở ta điều gì

Gv Sao dày thì nắng, sao thưa thì mưa

* GV: Do tục ngữ dựa trên kinh nghiệm nên không

phải lúc nào cũng đúng vì có hôm ít sao nhưng trời

không mưa Đấy là kinh nghiệm dự báo thời tiết

mùa hè còn mùa đông “nhiều sao thì mưa, thưa sao

- Ráng mỡ gà: sắc vàng màu mỡ gà xuất hiện ở

phía chân trời

- Giữ nhà: trông coi bảo vệ nhà ở của mình

? Nếu diễn đạt đầy đủ, câu tục ngữ này có nội dung

như thế nào?

Gv Cơ sở thực tiễn : khi trời sắp có bão , lượng hơi

nước trong không khí tăng lên.Lớp nước ấy lọc ánh

sáng mặt trời tạo nên những ráng mây màu vàng

như mỡ gà-> sắp có bão lớn

? Câu tục ngữ đã bị lược bỏ một số thành phần của

câu để rút gọn Điều đó có tác dụng gì?

Hs Câu rút gọn Nhấn mạnh vào nội dung chính,

thông tin nhanh, dễ nhớ Kinh nghiệm được đúc rút

từ hiện tượng này sẽ mang ý nghĩa chung cho mọi

* Câu 3, 4:

Hs Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão

Hs đọc câu 4.

? Câu tục ngữ kể ra hiện tượng nào? Hiện tượng

đó báo hiệu điều gì xảy ra?

Hs Dựa vào sự di chuyển của kiến để biết thời tiết

mưa gió và lũ lụt

? Tìm câu tục ngữ cũng được đúc rút từ kinh

nghiệm này.

Gv Tháng bảy kiến đàn, đại hàn hồng thuỷ

Thấy kiến ra nhiều vào tháng 7 thì sẽ còn lụt.

? Qua hai câu tục ngữ này dân gian muốn bày tỏ

kinh nghiệm nào.

Gv Bình: Nhân dân ta đã dày công quan sát các sự

vật, hiện tượng thiên nhiên và đúc rút thành kho

báu kinh ngiệm để vận dụng vào trong lao động sản

xuất qua đó đã phòng chống lũ bão tránh thiên tai

? Hãy giải nghĩa tấc đất, tấc vàng?

Hs Tấc là đơn vị đo lường trong dân gian bằng 1/10

? Em có nhận xét ntn về kiểu câu, biện pháp nghệ

thuật sử dụng trong câu tục ngữ này.Tác dụng.

Hs Câu rút gọn Nêu bật giá trị của đất, thông tin

nhanh tới người đọc, người nghe

? Qua câu tục ngữ này dân gian muốn giáo dục

chúng ta điều gì.

? Câu tục ngữ còn phê phán hiện tượng nào?

Gv bình người đẻ chứ đất không đẻ điều này ai

cũng dễ dàng nhận thấy, hơn nữa con người sống

nhờ đất, còn vàng ăn mãi sẽ hết

Hs đọc Câu 6:

-> Dựa vào sự vật, hiện tượng đểchủ động phòng chống lũ bãotránh được những rủi ro trong laođộng sản xuất và trong cuộc sống

2 Tục ngữ nói về lao động sản xuất

* Câu 5:

- So sánh

-> Đất đai có giá trị rất lớn trongđời sống lao động nên phải biếtquý trọng và sử dụng có hiệu quả

* Câu 6:

? Dựa vào chú thích em hãy chuyển lời câu tục ngữ

sang từ thuần Việt?

? Câu tục ngữ có thể áp dụng mọi nơi được không?

Hs Không, chỉ đúng với nơi nào làm tốt cả ba nghề

? Câu tục ngữ muốn khuyên chúng ta điều gì?

Gv đọc Câu 7:

? Câu tục ngữ đề cập đến vấn đề nào?

Hs Nước, phân, cần, giống

? Các yếu tố đó có vai trò được sắp xếp theo thứ tự

ra sao?

Gv Nghề trồng lúa cần đủ 4 yếu tố nước, phân, cần,

giống trong đó yếu tố quan trọng hàng đầu là nước

? Tìm những câu tục ngữ gần gũi với kinh

nghiệmnày?

Hs Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân

? Bài học kinh nghiệm được rút ra qua câu tục ngữ

- Thục: cày đi bừa lại để có đất tốt, thuận lợi cho sự

phát triển của các loại cây trồng

?Vậy ý nghĩa của câu tục ngữ ntn?

? Qua đó câu tục ngữ đúc rút kinh nghiệm gì?

? Kinh nghiệm này đi vào thực tế nông nghiệp

nước ta như thế nào?

Gv Lịch gieo cấy đúng thời vụ, cải tạo đất sau mỗi

- Biết khai thác tốt hoàn cảnh,điều kiện tự nhiên để tạo ra củacải vật chất

* Câu 7:

- Nghề làm ruộng cần đủ 4 yếu tố:nước, phân, cần, giống thì lúa tốt,mùa màng bội thu

* Câu 8:

=> Trồng trọt phải đảm bảo 2 yếutố: thời vụ và đất đai, trong đóthời vụ là quan trọng hàng đầu

vụ( cày, bừa, bón phân, giữ nước)

? Các câu tục ngữ trên có đặc điểm chung nào về

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị luận

- Chuẩn bị bài theo hướng dẫn SGK

C Tiến trình dạy học:

1 ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

? Kể tên các phương thức biểu đạt

Hs kể: tự sự, miêu tả, biểu cảm

3 Bài mới:Giới thiệu bài

Gv mỗi phương thức ứng với một kiểu văn bản - Văn bản nghị luận là một trong nhữngvăn bản quan trọng nhất trong đời sống xã hội con người Để giúp các em bước đầu hiểuthế nào là văn bản nghị luận ta đi nghiên cứu bài hôm nay

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

(12’)

? Em hiểu nhu cầu nghĩa là gì ?

Hs; Nhu: cần phải có/ được…

Cầu: mong muốn

-> Là mong muốn được bày tỏ

? Trong đời sống em có thường gặp các vấn đề và

câu hỏi như thế này không?

? Vì sao em đi học? Hoặc em đi học để làm gì?

- Vì sao con người cần phải có bạn bè?

- Theo em thế nào là sống đẹp?

Trẻ em hút thuốc lá tốt hay xấu, lợi hay hại?

+ GV: Đó là những vấn đề phát sinh trong cuộc sống

khiến ta phải bận tâm và cần giải quyết

? Gặp các vấn đề và loại câu hỏi đó em có thể trả lời

bằng các kiểu văn bản đã học như kể chuyện, miêu

tả, biểu cảm không? Vì sao?

HS trả lời

- Không thể kể, tả hay biểu cảm mà phải đưa ra ý

kiến bằng các lí lẽ, dẫn chứng sử dụng khái niệm thì

mới trả lời được đó chính là nghị luận

Ví dụ: nói hút thuốc có hại, rồi kể một câu chuyện

một người bị ho lao… thì không thuyết phục được

những người đang hút, vì có rất nhiều người vẫn

đang hút Cái hại không thấy ngay trước mắt, cho nên

phải phân tích, cung cấp số liệu….thì người ta mới

hiểu và tin được

? Vậy nhu cầu nghị luận là gì.

Gv Là nhu cầu bộc lộ quan điểm tư tưởng và những

suy nghĩ những nhận xét đánh giá

? Trên thông tin đại chúng như đài báo, ti vi có

I Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:

1 Nhu cầu nghị luận:

- Phải trả lời bằng các lí lẽ, dẫnchứng để minh hoạ

-> Bộc lộ ý kiến, quan điểm tưtưởng, suy nghĩ, những nhận xétđánh giá về một vấn đề nào đóbằng các lí lẽ và dẫn chứng

những chương trình nào cũng sử dụng loại văn nghị

luận này? Kể tên một vài văn bản nghị luận mà em

biết?

Gv- Ví dụ tinh thần yêu nước của nhần dân ta (Hồ

Chí Minh) Sự giàu đẹp của tiếng việt (Đặng Thai

Mai) Các bài xã luận , bình luận, phát biểu ý kiến

trên báo chí, truyền hình

(30’)

Đọc văn bản.

? Bác Hồ viết văn bản này nhằm mục đích gì?( Nói

với ai? Nói về cái gì?)

Hs Mục đích: Xác lập cho mọi người tư tưởng chống

nạn thất học từ đó kêu gọi mọi người tích cực đóng

góp vào phong trào “Diệt giặc dốt” ( học tập để năng

cao trình độ dân trí) (Mục đích này được nói rõ ở

? Trong những câu văn nào?

Gv Đó là 2 câu văn mang luận điểm, có ý nghĩa

khẳng định ý kiến, khẳng định tư tưởng của người

viết

? Em có nhận xét ntn về quan điểm tư tưởng mà

người viết đưa ra trong bài văn.

Hs quan điểm tư tưởng rõ ràng có sức thuyết phục

? Vậy luận điểm là gì.

? Để ý kiến có sức thuyết phục, bài viết đã đưa ra

những lí lẽ, dẫn chứng nào? Hãy liệt kê những lí lẽ

ấy?

Hs Tình trạng thất học, lạc hậu trước CMT8 của

nhân dân ta.:

+ Pháp cai trị, thi hành chính sách ngu dân…

+ Số người Việt Nam thất học : 95%

? Bác chú ý đến phụ nữ là người cần phải học thể

hiện ở luận điểm:”phụ nữ lại càng phải học “

Để thuyết phục vì sao dân ta ai cũng phải biết

2 Thế nào là văn bản nghị luận

* Văn bản: Chống nạn thất học

- Các luận điểm:

+ Luận điểm 1: Một trongnhững công việc phải thực hiệncấp tốc trong lúc này là nângcao dân trí

+ Luận điểm 2: “Mọi người ViệtNam phải hiểu biết quyền lợi,bổn phận của mình Phải có kiếnthức để tham gia vào công cuộcxây dựng nước nhà và trước hếtphải biết đọc, biết viết chữ quốcngữ”

-> Luận điểm: quan điểm, tưtưởng của tác giả

đọc,biết viết,bài viết đã nêu lí lẽ:

-Biết đọc , biết viết là quyền lợi là bổn phận của

người dân

? Người dân phải có điều kiện gì để tham gia xây

dựng nước nhà?

- Mọi người Việt Nam phải hiểu biết, phải có kiến

thức, phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ

? Những việc làm nào để xóa nạn thất học:

+ Người biết chữ dạy cho người chưa biết

+ Chưa biết gắng sức học

+ Mọi người đều có khả năng tham gia, tích cực

? Tác giả có thực hiện mục đích của mình bằng văn

kể chuyện, miêu tả, biểu cảm được không? Vì sao?

Hs Không thể thực hiện mục đích của mình bằng văn

kể chuyện, miêu tả, biểu cảm được Vì sẽ kém sức

thuyết phục

? Em hiểu thế nào là văn nghị luận?

? Luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng trong văn nghị luận

phải đảm bảo yêu cầu nào?

? Nếu tư tưởng, quan điểm trong bài văn nghị luận

đề cập tới điều viển vông, xa rời thực tế thì bài văn

nghị luận đó có ý nghiã gì không?

Gv Những tư tưởng, quan điểm trong văn nghị luận

phải hướng tới giải quyết những vấn đề đặt ra trong

đời sống thì mới có ý nghĩa

Hs đọc ghi nhớ(sgk)

Gv khái quát nội dung bài

Hs Đọc

? Đây có phải là bài văn nghị luận không? Vì sao?

Hs Mở bài và kết bài có dùng lối văn kể kết hợp với

miêu tả, nhưng mục đích chính là trình bày những

thói quen xấu cần loại bỏ

? Cho biết tác giả đề xuất ý kiến gì?

- Lí lẽ, dẫn chứng

=> Văn nghị luận là văn viết ranhằm xác lập cho người đọc,người nghe một tư tưởng, quanđiểm nào đó Muốn thế văn nghịluận phải có luận điểm rõ ràng,

có lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục

- Đưa ra những luận điểm khẳngđịnh một ý kiến hoặc một quanđiểm

- Vấn đề trong văn nghị luậnđưa ra phải đề cập tới cuộcsống, xã hội

? ý kiến đó thể hiện như thế nào?

Gv ý kiến đó được thể hiện qua những dòng văn, câu

văn sau:

? Để thuyết phục người đọc, người nghe tác giả đưa

ra những dẫn chứng, lí lẽ nào?

? Vấn đề đặt ra trong bài có ý nghĩa ntn trong cuộc

sống hiện đại của chúng ta.

Gv khái quát

2 Bài 2: (8’)

? Hãy cho biết bố cục cuả bài văn trên?

+ Mở bài( 2 câu đầu) (Khái quát về thói quen và giới

thiệu một vài thói quen tốt)

+ Thân bài: Tiếp theo… nguy hiểm (Trình bày

những thói quen xấu cần loại bỏ)

+ Kết bài: Còn lại (Đề ra hướng phấn đấu của mỗi

người, mỗi gia đình)

3 Bài 3:(5’)

Gv đọc bài xã luận cho Hs nghe

Hs về nhà sưu tầm thêm các bài văn nghị luận

4 Baì 4:(8’)

Hs Đọc bài văn “Hai biển hồ”

? Bài văn trên là tự sự hay nghị luận?

tạo những thói quen tốt trongđời sống xã hội

+ ý kiến: Cần tạo ra một thóiquen tốt trong đời sống xã hội.+ Tạo ra thói quen tốt… vănminh xã hội

- Tác giả đưa ra những lí lẽ sau:+ Có thói quen tốt và thói quenxấu

+ Có người phân biệt được tốt

và xấu… khó sửa

+ Tác hại của thói quen xấu.+ Khả năng tạo thói quen tốt vànhiễm thói quen xấu

hồ có ý nghĩa tượng trưng cho 2cách sống của con người: ích kỉ

và chan hoà

- Bài văn nêu lên một chân lícuộc đời: Con người phải biếtchan hoà, chia sẻ với mọi ngườithì mới thực sự có hạnh phúc

Củng cố – Dặn dò.

Củng cố: ? Em hiểu ntn về văn nghị luận.

? Đặc điểm chung của văn nghị luận là gì,

Dặn dò: - Học bài phần ghi nhớ sgk.

- Chuẩn bị bài Tục ngữ về con người và xã hội.

Ngày soạn:22/12/2015

Ngày giảng:04/01/2016 Tuần 20- Bài 19.

Tiết 77:Văn bản

TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của các câu tục ngữ về con người và xã hội

- Đặc điểm hình thức diễn đạt của tục ngữ như( so sánh, ẩn dụ…)

2 Tư tưởng:

- Giáo dục Hs biết quý trọng và học tập những kinh nghiệm được đúc kết trong tục ngữ

3 Kĩ năng:

- Củng cố, bổ sung thêm hiểu biết về tục ngữ

- Đọc - hiểu, phân tích nội dung và nghệ thuật của tục ngữ về con người và xã hội trong đời sống

3 Bài mới: Giới thiệu bài:(1’)

Ngoài những kinh nghiệm về thiên nhiên và lao động sản xuất Tục ngữ còn là khobáu những kinh nghiệm dân gian về cách ứng xử giữa con người với con người trong xãhội Vậy để hiểu được nội dung những câu tục ngữ này tiết học hôm nay cô cùng các emtìm hiểu tiết 77

? Có thể phân chia các câu tục ngữ?

- Câu 1,2,3: Tục ngữ về phẩm chất con người

? Mặt người mặt của ở đây có ý nghĩa tượng

trưng cho ai cái gì.

Hs Mặt người: chỉ con người

Mặt của: chỉ của cải vật chất

? Biện pháp nghệ thuật được dùng trong câu tục

ngữ là gì.

Gv Nhân hoá “của” để so sánh với người Cách

nói mặt người mặt của là để tương ứng hình thức

và ý nghĩa-> - Đề cao giá trị của con người so

với của cải vật chất

- Nghệ thuật: So sánh: 1 mặt người – 10 mặt của

Cái răng cái tóc là góc con người

Gv Cây tục ngữ thứ 2 nói đến “răng” và “tóc”

? Theo em đó là những phương diện sức khỏe

hay vẻ đẹp của con người?

- Răng, tóc là những bộ phận rất nhỏ trên cơ thể

con người nhưng đồng thời là yếu tố quan trọng

tạo nên vẻ đẹp của con người

? Vậy góc con người nghĩa là gì.

Hs là sức khoẻ và tính cách con người thể hiện ra

ngoài

?Câu tục ngữ có mấy nghĩa.đó là những nghĩa

nào.

- 2 nghĩa:

+ Biểu lộ tình trạng sức khoẻ của con người

+ Biểu lộ tính cách con người

?Câu tục ngữ này giúp ta có kinh nghiệm nhìn

nhận con người ntn.

II Đọc – hiểu văn bản.

1 Tục ngữ về phẩm chất con người:(7’)

* Câu 1

- Dùng biện pháp so sánh

=> Khẳng định và đề cao tư tưởngcoi trọng giá trị của con người hơnmọi của cải vật chất

GvQua câu tục ngữ dân gian khuyên nhủ mỗi

người đều phải biết chú ý đến vẻ bề ngoài của

bản thân sao cho sạch sẽ gọn gàng Vẻ bề ngoài

đó thể hiện tình trạng sức khoẻ và cá tính của

bạn

? Tìm những câu tục ngữ, ca dao có ý nghĩa

tương tự? Một yêu tóc bỏ đuôi gà

Hai yêu răng trắng như ngà dễ thương

Hs đọc câu 3

Đói cho sạch, rách cho thơm

? Câu tục ngữ này dã nhắc đến hiện tượng nào.

- Sạch, thơm: Phẩm chất trong sáng bên trong

của con người

? Hình thức của câu tục ngữ này ntn Tác dụng

của cách sử dụng hình thức ấy.

Gv - Đối Nhấn mạnh sạch thơm-> dễ nghe, dễ

nhớ

Dù nghèo đói vẫn phải sống trong sạch, dù áo

quần có rách vẫn phải sạch sẽ thơm tho

? Qua đó dân gian muốn khuyên nhủ ta điều gì.

? Câu tục ngữ đồng nghĩa?

Gv - Chết trong còn hơn sống đục

Hs đọc câu 4 Học ăn học nói…

? Từ nào được lặp lại nhiều lần?Tác dụng?

Hs - Từ học Nhấn mạnh học toàn diện, tỉ mỉ

? Ăn, nói, gói, mở tượng trưng cho điều gì

Hs cho công việc, cho cuộc sống

? Em hiểu “Học ăn học nói” như thế nào?

Hs - Học cách ăn, cách nói năng giao tiếp ứng

xử

- ở Hà Nội, một số gia đình giàu sang gói nước

chấm bằng lá chuối… Học để biết làm, biết giữ

mình, giao tiếp với người khác

? Tại sao phải học nhiều như vậy?

Gv - Phải học để học mọi hành vi, ứng xử chứng

tỏ mình là người lịch sự

những biểu hiện nhỏ của chính ngườiđó

* Câu 3:

- Đối: đói/sạch, rách/thơm

=> Làm người điều cần giữ nhất làphẩm giá trong sạch, không nên vìnghèo đói mà làm điều xấu xa

2 Tục ngữ về học tập, tu dưỡng(8’)

* Câu 4:

? Câu tục ngữ khuyên chúng ta điều gì?

Gv Mọi việc trên đời đều phải học, có học mới

thành thạo dù bằng hình thức nào cũng được coi

là học như quan sát để ý người khác để thu nhận

kiến thức

? Tìm câu tục ngữ tương tự?

Hs - Ăn trông nồi, ngồi trông hướng…

Hs đọc câu 5.

? Giải nghĩa từ thầy, mày, làm nên?

Hs - Thầy: Truyền bá kiến thức

- Mày: Hs người tiếp nhận kiến thức mà thầy

Hs - Đề cao ý nghĩa vai trò của việc học bạn

- Nhấn mạnh sự học hỏi với một số đối tượng

khác, phạm vi học được mở rộng ở mọi đối

tượng

? Phải chăng câu tục ngữ hạ thấp vai trò của

người thầy?

? Theo em câu (5) và (6) là trái ngược hay bổ

sung cho nhau?

Gv mới đọc qua hai câu tục ngữ này có vẻ mâu

thuẫn nhưng đọc kĩ lại không như vậy mà hai câu

bổ sung cho nhau nghĩ là việc học không chỉ ở

thầy mà ta phải học ở mọi đối tượng, mọi nơi

mọi lúc Học ở thầy chỉ một thời gian nhất định,

còn học ở bạn thì học suốt đời

Gv đọc câu 7.

Thương người như thể thương thân

? “Thương người”, “Thương thân” có gì khác

nhau?

Hs - Thương người: Tình thương dành cho người

khác

- Thương thân: thương mình

? Taị sao lại đặt thương người lên trước thương

* Câu 6:

- So sánh

->Nội dung hai câu tục ngữ bổ sung

ý nghĩa cho nhau làm hoàn chỉnhquá trình học tập ở con người và từ

đó khẳng định vai trò của thầy vàbạn

c Tục ngữ về quan hệ ứng xử:(8’)

* Câu 7:

=> Biết thương yêu, quý trọng đồngloại như chính bản thân mình

thương yêu.

? Câu tục ngữ khuyên chúng ta điều gì?

Gv đọc Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

? Ăn quả, kẻ trồng cây là ai.

Hs Ăn quả: người hưởng thụ thành quả

Kẻ trồng cây: Người lao động, người giúp đỡ,

người sinh thành dạy dỗ

? Vậy nghệ thuật sử dụng trong câu tục ngữ này

là gì.

Hs Hình ảnh ẩn dụ

? Qua câu tục ngữ này dân gian muốn nhắc nhở

chúng ta điều gì

? Trái với ăn quả nhớ kẻ trồng cây là gì tìm câu

tục ngữ có nghĩa trái ngược đó.

Gv Ăn cháo đá bát, vô ơn bạc nghĩa/

? Là Hs em thể hiện tình cảm với thầy ntn

Hs

? Các từ “Một cây”, “Hai cây” có ý nghĩa như

thế nào?

Hs - Một cây: ít, đơn lẻ

- Ba cây: sự liên kết, nhiều

? Tại sao cây lại thành núi cao? ý nghĩa của cả

câu?

Gv - Nghĩa đen…- Nghĩa bóng: Một người lẻ loi

không làm được việc lớn-> Hợp sức sẽ làm

Hs nhắc lại nội dung bài

GV khái quát lại

* Câu 8:

=> Khi được hưởng thành quả phảinhớ đến người có công gây dựng,biết ơn người có công giúp mình

* Câu 9: Một cây làm chẳng nênnon…

=> Khẳng định sức mạnh đoàn kếtcủa con người trong đời sống laôđộn

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm được cách rút gọn câu, hiểu được tác dụng của câu rút gọn

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và phân tích câu rút gọn

- Rèn luyện kĩ năng rút gọn câu, sử dụng câu rút gọn phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

Giới thiệu bài:(1’) câu hoàn chỉnh phải có đủ hai bộ phận: CN – VN làm nòng cốt câu.

Thế nhưng lúc nói, viết ta lại thấy có hiện tượng câu thì thiếu chủ ngữ, câu lại thiếu vịngữ Tại sao lại có hiện tượng đó Những câu đó là kiểu câu gì ta đi tìm hiểu tiết họchôm nay

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

Treo bảng phụ.Vd 1ª,b,c(Bao giờ cậu đi Hà Nội?

- Ngày mai

? Cho biết nội dung cảu 3 ví dụ trên.

Hs Câu a-b nói về việc học, câu c hỏi về thời gian đi

HN

? Tìm chủ ngữ trong từng câu.

Hs- Câu a thiếu chủ ngữ, câu b chủ ngữ là “chúng ta”

Câu c1 chủ ngữ là “cậu”, câu c2 thiếu cả chủ lẫn vị

ngữ

?Việc lược bỏ một số thành phần như trên có làm ảnh

hưởng đến nội dung câu không.

Hs mặc dù thiếu chủ ngữ, hoặc thiếu cả chủ lẫn vị

I Thế nào là rút gọn câu:

(15’)

1 Ví dụ

* Ví dụ 1 a: lược bỏ thành phần chủ ngữ

c Lược bỏ cả chủ ngữ và vịngữ

nhưng nội dung vẫn đảm bảo và rõ ràng

Gv khi nói… lược bỏ thành phần của câu tạo thành

Việc lược bỏ thành phần như vậy nhằm mục đích gì

Câu b:hoạt động học của chúng ta

? Hãy tìm những từ ngữ có thể làm chủ ngữ trong câu

Gv Hoạt động nói đến trong câu là của chung mọi

người không của riêng ai Vì đây là câu tục ngữ đưa ra

lời khuyên cho mọi người được rút ra từ kinh nghiệm

chung, cũng có thể nêu lên một nhận xét chung về

người Việt Nam ta

Hs đọc ví dụ c

? Trong câu in đậm ví dụ c thành phần nào của câu bị

lược bỏ?

Hs lược bỏ cả chủ ngữ lẫn vị ngữ

? Theo em đúng ra phải trả lời ntn?

?Em nhận xét ntn về cách trả lời trên

Hs ngắn gọn, thông tin nhanh và không bị lặp từ ngữ ở

câu trước

? Vậy lược bỏ thành phần như trên nhằm mục đích gì

?Em hiểu thế nào là câu rút gọn? Mục đích của việc

? Đoạn văn có mấy câu? Xác định C-V trong từng câu

? Câu nào là câu rút gọn, rút gọn thành phần nào.

Hs(Rồi ba bốn người, sáu, bảy người rút gọn vị ngữ

?Thêm từ ngữ thích hợp để trở thành câu được đầy đủ

Hs(Rồi ba bốn người đuổi theo nó, sáu, bảy người đuổi

- Làm cho câu gọn hơn, thôngtin nhanh, tránh lặp từ ngữ đãxuất hiện trong câu đứngtrước

2 Ghi nhớ(sgk)

? Có nên rút gọn như thế không? Vì sao?

Hs Không Dễ hiểu lầm là sân trường chạy loăng

quăng

? Nên sửa như thế nào để tránh hiểu lầm như vậy?

- Thêm cụm từ “chúng em; học sinh; các bạn…” và ba

câu đó hợp lại thành một câu

? Trong đoạn đối thoại có câu nào là câu rút gọn?

Hs Bài kiểm tra toán

? Câu trả lời của con đã lễ phép chưa?

? Trong hai trường hợp này có nên sử dụng câu rút

gọn như trên không? Vì sao?

Gv - Không nên Vì trả lời như vậy sẽ trở thành thiếu

lễ phép đối với mẹ

=> làm cho người đọc, người nghe hiểu sai, không

biến câu nói thành một câu cộc lốc

? Qua 2 ví dụ em thấy khi rút gọn câu cần chú ý điều

- Ban khen ( CN: Vua)

- Đánh giặc thì chạy ( CN: Quan tướng)

- Trở về gọi mẹ…( CN: Quan tướng)

? Vì sao trong thơ, ca dao thường có câu rút gọn như

vậy?

? Vì sao cậu bé và người khách lại hiểu lầm nhau?

Chi tiết nào trong truyện gây cười và đáng phê phán?

GV Hướng dẫn HS tìm hiểu

-> Chuộng lối diễn đạt xúc tích

vả lại số chữ trong mỗi dòngthường được quy định rất hạnchế

3 Bài 3

Củng cố- Dặn dò.

Củng cố; ? Thế nào là rút gọn câu, cách rút gọn câu.

Dặn dò; - Nắm chắc bài, làm bài tập còn lại.

- Chuẩn bị Tiết sau: Đặc điểm của văn bản nghị luận.

====================================

Ngày soạn: 03/01/2016

Ngày giảng:06/01/2016 Tuần 20- Bài 20.

Tiết 79:Tiếng Việt

ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức Giúp học sinh:

- Nắm được các yếu tố cơ bản của bài văn nghị luận và mối quan hệ của chúng với nhau

Giới thiệu bài:(1’)Văn nghị luận phải đảm bảo những yếu tố nào? Vai trò của các yếu

tố đó trong văn nghị luận ra sao? Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

Gv Văn NL phải có luận điểm, luận cứ và lập luận

?Em hiểu thế nào là luận điểm trong bài văn nghị

luận?

Hs đọc bài “Chống nạn thất học”

? Vậy luận điểm chính của bài văn này là gì?

Hs- Chống nạn thất học

?Luận điểm được nêu lên dưới dạng nào

Gv được nêu đầy đủ trong câu “Mọi người thấy

được sự cần thiết của việc học để nâng cao dân trí”

đây vừa là quyền lợi nhưng cũng là nghĩa vụ

?Luận điểm đó được cụ thể hoá thành những câu

văn như thế nào?

Hs- Người biết dạy người chưa biết

- Người chưa biết hãy gắng mà học

- Phụ nữ càng cần phải học

? Luận điểm đóng vai trò như thế nào trong bài văn

bài viết này? Luận điểm phải đạt yêu cầu gì.

Hs- Luận điểm đó phải đúng đắn, chân thật, đáp ứng

nhu cầu thực tế thì mới có sức thuyết phục

Gv vấn đề tác giả đặt ra trong bài viết là chống nạn

thất học có ý nghĩa thiết thực và đáp ứng nhu cầu

thực tế của xã hội trong mọi thời kì của đất nước

?Từ ý kiến trên tác giả cho biết tại sao phải chống

nạn thất học?

Hs- Do chính sách ngu dân của tiến bộ

được( Quan hệ nhân- quả)

- Nay nước nhà độc lập nâng cao dân trí(Qh điều

+ Luận điểm nêu ra dưới hìnhthức câu khẳng định, diễn đạtsáng tỏ, dễ hiểu

+ Luận điểm là linh hồn của bàiviết, nó thống nhất các đoạn vănthành một khối

2 Luận cứ:

- Là lí lẽ và dẫn chứng đưa ra làm

cơ sở cho luận điểm

làm như thế nào ” để thuyết phục người đọc.

? Luận cứ đưa ra trong bài viết có sức thuyết phục

không? Vì sao?

? Vậy em hiểu thế nào là luận cứ?

? Hãy chỉ ra trình tự lập luận của văn bản chống

nạn thất học?

Gv- Trước hết tác giả nêu lí do vì sao phải chống

nạn thất học; Chống nạn thất học để làm gì? Chống

nạn thất học bằng cách nào? Phần tiếp theo của bài

sẽ giải quyết việc, đó là cách lập luận củ thể của bài

viết Chống nạn thất học

?Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả

trong bài viết?

Gv lập luận chặt chẽ theo trình tự cụ thể có sức

thuyết phục mạnh mẽ tới người đọc

? Vậy lập luận là gì?

Qua 3 phần em thấy bài văn nghị luận có yếu tố cơ

bản nào? Đặc điểm cơ bản của các yếu tố đó?

Hs đọc ghi nhớ, Gv khái quát nội dung bài học

Hs đọc bài tập(sgk)

?Luận điểm được đưa ra trong văn bản là gì?

? Hãy chỉ ra luận cứ trong bài văn?

Hs người viết đi giải thích thế nào là thói quen tốt,

xấu

? Cách lập luận của tác giả?

Gv- Khái quát về thói quen Sau đó mới nêu ví dụ

về thói quen tốt, xấu

? Nhận xét về sức thuyết phục của bài văn?

- Luận cứ làm cho bài văn hết sứcthuyết phục Người ta thấy chốngnạn thất học là cần kíp và đó làviệc có thể làm được Vì luận cứđưa ra tiêu biểu, đúng dắn

=> Luận cứ là lí lẽ, dẫn chứnglàm cơ sở cho luận điểm

3 Lập luận:

- Lập luận chặt chẽ, hợp lí có sứcthuyết phục

=> Là cách lựa chọn, sắp xếptrình bày luận cứ sao cho chúnglàm cơ sở vững chắc cho luậnđiểm

- Luận cứ: Có thói quen tốt vàthói quen xấu.( Dẫn chứng: Thóiquen tốt…)

-> Đề ra hướng phấn đấu của mỗingười, mỗi gia đình

=> Luận điểm đúng đắn, chânthật, đáp ứng nhu cầu thực tế.Luận cứ đúng đắn, tiêu biểu Lậpluận chặt chẽ, hợp lí-> Có sứcthuyết phục.

Củng cố- Dặn dò.

Củng cố; ? Em hiểu ntn về luận điểm, luận cứ, lập luận.

Dặn dò:- Nắm chắc nội dung bài.

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Làm quen với các đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề và cách lập ý cho bài văn nghịluận

2 Kiểm tra bài cũ:

? Cho biết đặc điểm của văn nghị luận.

3 Bài mới:

Giới thiệu bài:(1’)Tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu về đặc điểm của văn nghị luận.

Vậy đề văn nghị luận thường làm thế nào để nhận biết được đó là đề văn nghị luận? Khilập ý cho bài văn nghị luận phải lưu ý điều gì? Tiết học hôm nay…

Hs đọc các đề bài sgk

?Các đề văn trên có thể xem là đề bài, đầu đề được

không?

I Tìm hiểu đề văn nghị luận23’

1 Nội dung và tính chất đề văn

Hs- Các đề này có thể làm đề bài, đầu bài cho bài

văn

?Nếu dùng làm đề bài cho bài văn sắp viết có được

không?Vì sao.

Hs được vì mỗi đề đều nêu lên một ý kiến một quan

điểm một tư tưởng rõ ràng cụ thể

? Căn cứ vào đâu để có thể nhận ra các đề văn trên

là đề văn nghị luận?

Gv- Thông thường đề bài của một bài văn nghị luận

thể hiện chủ đề của nó-> Làm đề bài cho bài văn sẽ

viết

Ví dụ? - Lối sống giản dị phải dùng lí lẽ, dẫn chứng

giải thích thế nào là lối sống giản dị? Sống giản dị là

sống như thế nào?

- Xác định đề: SGK

? Vậy đề văn nghị luận có tính chất ntn?Theo em

tính chất đề văn có ý nghĩa gì đối với việc làm văn?

Hs đọc lại đề

? Đề bài nêu ra vấn đề gì/

Hs Chớ nên tự phụ

? Đối tượng và phạm vi nghị luận ở đây là gì?

Hs- Mọi người không loại trừ một ai Tự phụ là một

tính cần phải loại bỏ

? Khuynh hướng của đề là khẳng định hay phủ định?

Hs- Khuynh hướng của đề là phủ định

? Với đề này người viết phải làm gì?

Hs Người viết phải phân tích cái xấu, cái hại của tính

tự phụ và khuyên mọi người không nên tự phụ

- Phải giải quyết các vấn đề nhỏ hơn

? Qua phần tìm hiểu trên cho biết muốn làm tốt bài

văn nghị luận người viết phải làm gì.

nghị luận:

- Đề văn nghị luận bao giờ cũngnêu ra một vấn đề để người viếtbày tỏ ý kiến của mình về vấn đềđó

=> Tính chất: như lời khuyênnhủ, tranh luận, giải thích có tínhđịnh hướng cho bài viết Vậndụng các phương pháp phù hợp

Củng cố; Em hiểu ntn về đề văn nghị luận.

Dặn dò; Học bài, nắm nội dung bài.

- Chuẩn bị bài “ phần còn lại”

Ngày soạn: 05/01/2016

Ngày giảng: 11/01/2016 Tuần 21 – Bài 20.

Tiết 81: tập làm văn

ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

(TT)

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Làm quen với các đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề và cách lập ý cho bài văn nghịluận

1 Giáo viên: - Đọc bài Soạn giáo án.

2 Học sinh: Học bài cũ Chuẩn bị nội dung bài mới.

C Tiến trình dạy học:

1 ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

? Cho biết đặc điểm của văn nghị luận.

3 Bài mới:

Giới thiệu bài….

Hs

? Đề văn nghị luận có tính chất ntn?Theo em tính

chất đề văn có ý nghĩa gì đối với việc làm văn?

? Em hiểu thế nào về đề văn nghị luận.

Hs đọc bài “Chớ nên tự phụ”

? Cho biết luận điểm chính trong bài văn( Vấn đề)

? Hãy tìm các luận cứ trong bài làm sáng tỏ luận

điểm đã nêu.

Hs tự phụ là gì? Tự phụ có tác hại ntn?

? Để thể hiện một tư tưởng, thái độ với thói tự phụ?

ý kiến của em?

Hs Liệt kê điều có hại

I Tìm hiểu đề văn nghị luận23’

1 Nội dung và tính chất đề văn nghị luận:

? Bài viết lập lụân theo trình tự nào?

Gv Người viết bắt đầu bằng việc định nghĩa tự phụ là

gì, sau đó trình bày tác hại của thói tự phụ

? Lập ý cho bài văn nghị luận cần chú ý gì?

Hs đọc ghi nhớ, Gv khái quát nội dung bài

Hs đọc bài tham khảo

Củng cố – Dặn dò.

Củng cố; Em hiểu ntn về đề văn nghị luận.

Dặn dò; Học bài, nắm nội dung bài.

- Chuẩn bị bài “ Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Hiểu được tinh thần yêu nước của nhân dân ta là một truyền thống quí báu Nắm đượcđặc điểm nghệ thuật nghị luận chặt chẽ, trong sáng, có tính mẫu mực

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc – hiểu văn bản nghị luận

- Kĩ năng tìm hiểu, phân tích văn bản nghị luận

- Rèn kĩ năng tự đọc, nắm nội dung văn bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt”

2 Kiểm tra bài cũ:(5’)

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh.

3 Bài mới

Giới thiệu bài:(1’)Văn nghị luận là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc,

người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó…

? Nêu vài nét khái quát về tác giả,

Hs Hồ Chí Minh 1890-1969 Người chiến sĩ cách

mạng, anh hùng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại

- Là nhà văn, nhà thơ lớn của Việt Nam

- Là danh nhân văn hóa thế giới

? Bài văn “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta có

xuất xứ như thế nào?

Hs trích trong Báo cáo chính trị của Bác Hồ tại Đại

hội lần thứ II của Đảng Lao động Việt Nam, họp tại

Việt Bắc vào tháng 2 năm 1951

Gv nêu yêu cầu đọc To rõ ràng chú ý các câu phức

Gv đọc mẫu một đoạn

Hs đọc tiếp, Hs nhạn xét, Gv bổ sung

? Em hiểu ntn về kiều bào, vùng tạm chiếm, hậu

phương, chủ điền.

? Bài văn viết theo thể văn nào

? Bài văn nghị luận về vấn đề gì ? Hãy tìm ở phần mở

đầu câu chốt thâu tóm nội dung đó

Vấn đề “tinh…ta” Dân ta có một lòng… của ta

?Nội dung chính của bài được trình bày theo mấy

- Bố cục: 3 phần

Hs+ P1: Từ đầu-> lũ cướp nước( Nhận định chung về

lòng yêu nước)

+ P2: Tiếp-> Yêu nước( Những biểu hiện cụ thể của

lòng yêu nước)

+P3: Còn lại( Nhiệm vụ của chúng ta)

Gv mỗi phần trên ứng với các phần Đặt vấn đề, Giải

quyết vấn đề, Kết thúc vấn đề

? Mở đầu văn bản, tác giả khẳng định như thế nào về

lòng yêu nước của dân ta?

Hs - Dân ta nồng nàn yêu nước truyền thống

? Em hiểu như thế nào là tình cảm nồng nàn yêu

nước?

Hs- Nồng nàn: Trạng thái tình cảm sôi nổi, mãnh liệt,

chân thành

? Truyền thống là gì?

Hs- Nề nếp, thói quen tốt lâu đời

? Theo tác giả thì truyền thống yêu nước của dân ta

được bộc lộ rõ nhất khi nào? Tại sao?

Hs- Mỗi khi tổ quốc…

- Tinh thần ấy sôi nổi…

? Tác giả dùng những từ ngữ nào để diễn tả nổi bật

hình ảnh của lòng yêu nước?

Hs kết thành nàn sóng, nó nhấn chìm

? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ của tác giả?

Tác dụng của thủ pháp nghệ thuật trên?

Gv Dùng nhiều động từ mạnh biểu thị sức mạnh quật

cường và tinh thần yêu nước của nhân dân ta trong bất

kĩ khó khăn nguy hiểm nào Từ đó tác giả ca ngợi

Hs đọc phần 2

?Để chứng minh cho tinh thần yêu nước tác giả đã

đưa ra dẫn chứng cụ thể nào? Đoạn văn nào?

Hs Lịch sử có nhiều cuộc k/c vẻ vang(quá khứ)

- Bà Trưng, bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang

Hs- Vì đây là các thời đại gắn liền với những chiến

công hiển hách trong lịch sử chống giặc ngoại xâm

II Đọc hiểu văn bản.

1 Nhận định chung về lòng yêu nước:(8’)

- Điệp ngữ, động từ mạnh, hìnhảnh cụ thể, sinh động

=> Ca ngợi, tự hào và khẳngđịnh lòng yêu nước mãnh liệtcủa dân ta

2 Những biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước:(12’)

* Trong lịch sử:

của dân tộc ta.

? Em có nhận xét ntn về dẫn chứng mà tác giả đưa ra.

Tác giả nêu ra một loạt các anh hùng dân tộc như Bà

Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang

Trung à

? Trong đoạn văn này tác giả sử dụng biện pháp nghệ

thuật nào Tác dụng của biện pháp đó.

Hs- Giúp người đọc liên tưởng tới trang lịch sử vẻ

vang, hào hùng của dân tộc

? Đưa ra một loạt dẫn chứng về lòng yêu nước của

dân tộc để nhắc nhở chúng ta điều gì?

Hs- Phải ghi nhớ công lao to lớn của các vị anh hùng

dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh

hùng

? Em có nhận xét gì về cảm xúc, về lí lẽ, lập luận của

tác giả trong đoạn văn trên?

? Với các lí lẽ và lập luận của mình, trong đoạn văn

vừa phân tích, tác giả nhằm khẳng định điều gì?

Gv tác giả viết bài với cảm xúc dạt dào niềm tự hào

bằng những lí lẽ hùng hồn, lập luận đanh thép nhằm

khẳng định quá khứ hào hùng của dân tộc trong lịch

sử chống giặc ngoại xâm

Hs chú ý đoạn “ Ngày nay ”

? Từ “Ngày nay” mà tác giả dùng để chỉ thời kì nào

của dân tộc ta?

Hs- Thời kì chống thực dân pháp xâm lược

? Truyền thống yêu nước trong hiện tại được tác giả

nêu ra những dẫn chứng nào.

- Từ cụ già tóc bạc - nhi đồng.

Từ kiều bào nước ngoài - đồng bào vùng tạm chiếm

- Từ nhân dân miền ngược - nhân dân miền xuôi

- Từ chiến sĩ ngoài mặt trận đến công chức ở hậu

phương …

- Từ những phụ nữ … đến bà mẹ …

- Từ nam nữ … đến đồng bào điền chủ …

? Em có nhận xét gì về kết cấu các câu văn ấy?

Gv câu văn dài kết cấu trùng điệp, mô hình liên kết

“Từ - đến” được đặt một cách khoa học làm cho mối

liên hệ trong câu chặt chẽ, hợp lí, được sắp xếp theo

cùng một bình diện như lứa tuổi, tầng lớp, giai cấp,

nghề nghiệp, địa bàn cư trú Đó chính là truyền

-> Quá khứ lịch sử hào hùng đãchứng tỏ lòng yêu nước của dântộc

* Trong hiện tại:

- Câu văn dài, kết cấu trùngđiệp, mô hình liên kết (từ -đến)

- Dẫn chứng cụ thể, toàn diện

Gv- Sự cảm phục, ngưỡng mộ lòng yêu nước của

đồng bào ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân

Pháp

? Mở đầu đoạn văn tác giả viết: “Đồng bào ta ngày

trước” Cuối đoạn là câu “ Những cử yêu nước” Xét

về bố cục của đoạn văn thì các câu vừa nêu đóng vai

trò gì?

Gv- Câu 1: Chuyển ý đoạn trước sang đoạn sau

- Câu 2: Khẳng định ý chính của đoạn văn

Hs đọc khần kết thúc.

? Phần kết bài tác giả nhận xét như thế nào về lòng

yêu nước?

Hs- Tinh thần yêu nước kín đáo

? Tác giả sử dụng thủ pháp nghệ thuật nào trong câu

? Em hiểu ntn là lòng yêu nước “Trưng bày” và lòng

yêu nước “Dấu kín” trong đoạn văn?

Gv- Lòng yêu nước tồn tại dưới hai dạng:

+ Có thể nhìn thấy được

+ Có thể không nhìn thấy

? Sau nhận định trên, tác giả bàn luận về vấn đề nào?

Quan điểm của tác giả là gì?

Gv- Bổn phận của chúng ta, Phải ra sức giải thích

? Theo quan điểm của tác giả yêu nước lúc này là

phải biết làm gì?

Gv Là người dân của đất nước có giặc ngoại xâm thì

bổn phận của mỗi người là ra sức đánh giặc, tuyên

truyền, cổ vũ, khích lệ mọi người cùng tham gia đánh

đuổi kẻ xâm lược giữ gìn, bảo vệ tổ quốc

- Nghệ thuật: liệt kê

-> Đồng bào ta ở mọi lứa tuổi,mọi nơi, mọi tầng lớp xã hộiđều một lòng nồng nàn yêunước chống giặc cứu nước

3 Nhiệm vụ của chúng ta:(6’)

- Nghệ thuật: so sánh

=> Động viên, tổ chức, khích lệlòng yêu nước của mọi người

III Tổng kết:(3’)

1 Nghệ thuật

? Nêu nghệ thuật đặc sắc của bài?

Gv Luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, dẫn chứng cụ

thể, lập luận chặt chẽ

- Liệt kê, so sánh, câu văn trùng điệp

? Qua đó tác giả làm nổi bật nội dung gì?

Hs đọc ghi nhớ, Gv khái quát nội dung bài

Đọc thuộc một đoạn

Gv có thể đưa sơ đồ nội dung của bài cho Hs điền

Y/c Hs về đọc bài Sự giàu

Nắm nội dung và nghệ thuật phần ghi nhớ

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Biết cách lập bố cục và lập luận trong bài văn nghị luận

- Nắm được mối quan hệ giữa bố cục và phương pháp lập luận của bài văn nghị luận

? Nêu đặc điểm của đề văn nghị luận?

Đáp án: Đề bài văn nghị luận bao giờ cũng nêu ra một vấn đề để bàn bạc và đòi hỏingười viết phải bày tỏ ý kiến của mình đối với vấn đề đó Tính chất của đề như ngợi ca,phân tích, khuyên nhủ, phản bác đòi hỏi bài làm vận dụng phương pháp phù hợp

3 Bài mới:

- Giới thiệu bài:(1’) Để giúp các em thấy được mối quan hệ giữa bố cục và phương

pháp lập luận Ta đi tìm hiểu tiết học ngày hôm nay

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

Hs đọc lại bài văn “ Tinh thần yêu nước của nhân

dân ta”

? Bài văn bình luận về vấn đề nào?

? Bài văn có mấy phần? Chỉ rõ ranh giới giữa mỗi

phần?

Hs+ MB: Dân ta cướp nước

+ TB: Lịch sử ngày trước

+ KB: còn lại

? Mỗi phần gồm mấy đoạn? Mỗi đoạn nêu lên

những luận điểm nào?

Hs Mb đoạn 1: Dân ta có lòng nồng nàn yêu nước

đó là truyền thống quý báu( Lđ chính của toàn bài)

- Tb: đoạn 2 và 3:

+ Đoạn 2: Lịch sử có nhiều cuộc kháng chiến vẻ

vang( Lđ phụ 1 xưa)

+ Đoạn 3: Đồng bào ta xứng đáng với tổ tiên ta

ngày trước(Lđ phụ 2 nay)

- Kb: đoạn 4: Bổn phận của chúng ta phải giữ gìn

phát huy truyền thống đó

Hs dựa vào sơ đồ

? Theo sơ đồ phần nào trong bài nêu lên luận điểm

xuất phát tổng quát?

- Phần MB Luận điểm xuất phát tổng quát( Luận

điểm chính của toàn bài)

? Phần nào trình bày nội dung chính?

- TB: Luận điểm phụ1,2

Gv Đây là nội dung chính của bài đi vào phân tích

chứng minh vấn đề đã nêu ở mở bài, phần này

thường trình bày bằng nhiều đoạn văn)

- KB: Tổng hợp ý kiến đã phân tích ở thân bài

I Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận:(22’)

1 Bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.

* Nhận xét:

-Vấn đề: Bình luận về tinh thầnyêu nước

(Khẳng định tư tưởng, thái độ, quan điểm của bài).

? Em nhận xét ntn về vấn đề đặt ra trong bài.

- Là vấn đề có ý nghĩa xã hội sâu sắc

? Qua đây em thấy bài văn nghị luận gồm mấy

phần? Nhiệm vụ của mỗi phần ntn?

Hs theo dõi sơ đồ.

? Hàng ngang 1,2, 3 lập luận theo quan hệ gì?

Hs- Nguyên nhân – kết quả(Lòng nồng nàn yêu

? Để xác lập luận điểm trong từng phần và mối

quan hệ giữa các phần, người ta có thể sử dụng các

phương pháp lập luận nào?

? Qua đó em hiểu ntn về bố cục và phương pháp lập

luận trong văn nghị luận.

Hs đọc ghi nhớ, Gv khái quát nội dung bài và

chuyển ý

Hs đọc bài văn sgk

? Bài văn nêu lên vấn đề gì?

? Tư tưởng ấy thể hiện ở những luận điểm nào?

? Tìm bố cục bài văn? Cho biết cách lập luận sử

+ KB: Khẳng định tư tưởng, thái

độ, quan điểm của bài

=> Có thể sử dụng các phươngpháp lập luận khác nhau như: suyluận nhân quả, suy luận tươngđồng

2 Ghi nhớ.

II Luyện tập:

* Bài văn: Học cơ bản mới có thểtrở thành tài lớn

a Vấn đề tư tưởng: Phải biết học

cơ bản mới thành tài lớn

- Không phải ai cũng biết họcthành tài

- Chỉ ai học những điều cơ bảnmới thành tài: “Câu chuyện vẽ…

Ngày giảng: 14/01/2016 Tuần 21 – Bài 20.

Tiết 84:Tiếng Việt.

CÂU ĐẶC BIỆT

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm được khái niệm câu đặc biệt, hiểu được tác dụng cũng như cách sử dụng câu đặcbiệt

2 Kiểm tra bài cũ:(15’)

? Thế nào là câu rút gọn? Mục đích của việc rút gọn câu là gì? Lấy ví dụ minh hoạ

Đáp án: Câu rút gọn là câu bị lược bỏ một số thành phần câu

- Mục đích: Làm cho câu gọn hơn, thông tin nhanh, tránh lặp từ ngữ

Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung mọi người

3 Bài mới:

- Giới thiệu bài: Để giúp các em hiểu thế nào là câu đặc biệt? Tác dụng của câu đặc

biệt? Tiết học hôm nay cô cùng các em tìm hiểu tiết 82 bài Câu đặc biệt

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

? Câu được in đậm có cấu tạo như thế nào? Hãy

thảo luận với bạn kế bên để tìm ra câu trả lời

đúng

Gv đọc ví dụ 2

? Tìm câu có cấu tạo như câu trên.

Hs- Câu: Tùng, tùng, tùng

? Xét về mặt cấu tạo ngữ pháp, câu “ Ôi em Thuỷ”

với câu “ Tùng, tùng, tùng” có gì giống nhau

I Thế nào là câu đạc biệt:

Gv - Hai câu này có cấu tạo giống nhau: đều không

có cấu tạo chủ ngữ vị ngữ-> câu đặc biệt

? Em hiểu như thế nào là câu đặc biệt?

Gv- Là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ,

vị ngữ

Hs đọc ghi nhớ Các câu in đậm dưới đây thuộc các kiểu câu nào? Vì

sao?

1 Tôi đi học -> Câu bình thường:

2 Học ăn, học nói, học gói, học m -> Câu rút gọn

3 Tiếng hát ngừng Cả tiếng cười -> câu rút gọn

4 Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu ?

-> Câu đặc biệt:

?So sánh và chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa

câu đặc biệt và câu rút gọn?

- Giống nhau: Có cấu tạo là một từ hoặc một cụm từ;

ngắn gọn, truyền tải thông tin nhanh

- Khác nhau: + Câu rút gọn có cấu tạo theo mô hình

C-V tuy nhiên đã bị lược bỏ chủ ngữ, vị ngữ hoặc cả

C-V Vì lược bỏ nên dẽ dàng khôi phục lại

+ Còn câu đặc biệt thì không có cấu tạo mô hình ấy

lên không thể khôi phục

Hs đọc ghi nhớ và lấy ví dụ,

Gv chiếu VD, Hs đọc ví dụ.

? Cho biết các câu in đậm biểu thị nội dung gì.

Hs Một đêm mùa xuân – Xác định thời gian cụ thể

- Tiếng reo Tiếng vỗ tay- liệt kê, thông báo sự tồn tại

của sự vật hiện tượng

- Trời ơi!- bộc lộ cảm xúc

- Sơn! Em Sơn! Chị An ơi!- gọi đáp

Hs lên bảng điền vào ô đúng.

? Qua các ví dụ trên câu đặc biệt thường dùng để

làm gì?

Gv khái quát: - Nêu thời gian, nơi chốn diễn ra sự

việc được nói đến

- Liệt kê thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện

BÀI TẬP NHANH: Chọn câu trả lời đúng

Những câu đặc biệt trong đoạn văn sau có tác dụng

gì: “Một ngôi sao Hai ngôi sao Sao lấp lánh Sao

như nhớ thương ”

A Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được

nói đến trong đoạn

B Gọi đáp

C Bộc lộ cảm xúc

D Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện

tượng

?Trong các câu sau, câu nào là câu đặc biệt ?

a Tôi gặp anh ấy vào một đêm mùa xuân

b Gặp anh ấy bao giờ?

- Một đêm mùa xuân

c Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả

? Trong các câu gạch chân câu nào là câu bình

thường? Câu rút gọn? Câu nào là câu không thể có

chủ ngữ và vị ngữ?

Hs- Câu a là câu bình thường; Câu b là câu rút gọn cả

Chủ và Vị ngữ; Câu c không thể có chủ ngữ, vị ngữ

- Trong văn thơ, trong cuộc sống đời thường, sử

dụng câu đặc biệt có thể truyền tải thông tin nhanh,

gây sự chú ý.

b Câu đặc biệt:

+ Ba giây Bốn giây Lâu quá!

-> xác định thời gian

Hs đọc bài tập 1+2 và thảo luận nhóm 5’ làm vào vở

? Tìm câu đặc biệt và câu rút gọn?Cho biết tác dụng

của nó.

Hs đại diện nhóm lên bảng trình bày

Hs còn lại quan sát và nhận xét

- Tác dụng của câu rút gọn phần a: tránh lặp các từ đã

xuất hiện ở các câu đứng trước; phần d: câu mệnh

lệnh được rút gọn chủ ngữ để thông tin nhanh hơn

Bài 3:

Củng cố – Dặn dò.

Củng cố; ? thế nào là câu đặc biệt

? Câu đặc biệt có những tác dụng gì

Dặn dò; - Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 3.

- Chuẩn bị bài “ luyện tập Bố cục và phương pháp lập luận ”

=============================================

Ngày soạn: 13/01/2016

Ngày giảng: 18/01/2016 Tuần 22 – Bài 20.

Tiết 85: tập làm văn

LUYỆN TẬP VỀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN

TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Qua luyện tập mà khắc sâu thêm về phương pháp lập luận

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng lập luận trong đời sống và trong văn nghị luận

- Nhận biết luận điểm, luận cứ, trình bày các luận điểm, luận cứ trong bài văn nghị luận

2 Kiểm tra bài cũ:(5’)

? Bố cục bài văn nghị luận gồm mấy phần? Nhiệm vụ của mỗi phần?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: ở tiết trước các em đã tìm hiểu về bố cục và phương pháp lập luận trong

văn nghị luận Để hiểu kĩ về lập luận tiết học hôm nay cô cùng các em luyện tập…

? Thế nào là lập luận?

I Lập luận trong đời sống:(10’)

Hs Là đưa ra luận cứ nhằm dẫn dắt người nghe,

người đọc đến một kết luận hay chấp nhận một kết

luận mà kết luận đó thể hiện tư tưởng( quan điểm,

ý định) của người viết, nói

? Trong các câu trên, bộ phận nào luận cứ, bộ

phận nào là kết luận, thể hiện tư tưởng, quan điểm

của người viết, người nói?

? Mối quan hệ giữa luận cứ và kết luận?

Hs- Mối quan hệ giữa luận cứ và kết luận là mối

quan hệ nhân - quả

Hôm nay trời mưa, chúng ta k đi công viên nữa

N n Kq

? Vị trí của luận cứ và kết luận có thể thay đổi cho

nhau không?vì sao.

Hs-> Chúng ta không đi chơi nữa vì hôm nay trời

mưa: Nội dung không thay đổi

? Tương tự như vậy xác định ví dụ b, c?

? Theo em các em thường được đưa ra luận cứ

trong phạm vi nào?

Gv- Đời sống xã hội , nó có tính nhất thời về một

việc rất thông thường cá nhân Lập luận trong đời

sống thường đi đến những kết luận trong phạm vi

giao tiếp của một vài cá nhân hay tập thể

Hs đọc bài tập 2.

? Hãy bổ sung luận cứ cho các kết luận sau?

a Em .+vì đó là nơi em được dạy dỗ thành

người

+ Vì nơi đây em có nhiều bạn bè, thầy cô

+ Vì trường em rất đẹp

c + Mệt quá,

+ Làm bài tập xong rồi,

+ Học bài căng thẳng quá,

? Vậy có phải một kết luận bao giờ cũng chỉ có

một luận cứ không.Vì sao?

+Gv: Trong đời sống, hình thức biểu hiện mối

quan hệ giữa luận cứ và luận điểm (KL) thường

nằm trong 1 c.trúc câu nhất định Mỗi luận cứ có

thể có 1 hoặc nhiều luận điểm (KL) hoặc ngược

1 Bài 1:

Luận cứ Kết luận

a Hôm naytrời mưa

chúng ta k đi chơicông viên nữa

b vì qua sách

em học đượcnhiều điều

Em rất thích đọcsách

c Trời nóngquá

đi ăn kem đi

- Luận cứ và kết luận có Quan hệnhân- quả

- Có thể thay đổi vị trí cho nhau

2 Bài 2: Bổ sung luận cứ cho kết

Có thể mô hình hoá như sau: Nếu Athì B(B1, B2 )

Nếu A (A1, A2 ) thì B

Luận cứ + Luận điểm =1 câu

Hs đọc bài tập 3.

? Viết tiếp kết luận cho các luận cứ sau nhằm thể

hiện tư tưởng, quan điểm của người viết?

Hs thảo luận nhóm 4’

a + đến thư viện đọc sách đi

+ chúng mình đi xem phim đi

+ mình ra sân vận động đi

b + hôm nay phải tập trung học cho xong

+ mình phải cố học cho xong

? Vậy có phải một luận cứ bao giờ cũng chỉ có

một kết luận không vì sao

Hs đọc bài tập 1.

Gv đây là các luận điểm trong văn nghị luận

? Theo em luận điểm trong văn nghị luận có đặc

điểm gì? Có tầm quan trọng ntn?

Hs Luận điểm trong văn nghị luận là những kết

luận có tính khái quát, có ý nghĩa phổ biến đối với

đời sống xã hội

? Hãy so sánh các KL ở mục I.2 với các l.điểm ở

mục II ?

(Chống nạn thất học là l.điểm có tính kq cao, có ý

nghĩa phổ biến với XH Còn Em rất yêu trường em

là KL về 1 sự việc, mang ý nghĩa nhỏ hẹp)

Gv ví dụ khi viết bài chống nạn thất học người viết

? Tác dụng của luận điểm trong văn nghị luận.

Hs Là cơ sở để triển khai luận cứ đồng thời còn là

kết kuận của lập luận

Gv chốt:

a Hình thức: Lập luận trong đời sống thường được

3 Bài 3: tìm kết luận cho luận cứ.

c … chúng ta phải góp ý để các bạnsửa chữa

d .cứ nói thế coi sao được

e sau này có thể trở thành nổitiếng đấy

-> Một kết luận có thể có nhiều luậncứ

II Lập luận trong văn nghị luận.

1 Bài 1:

So sánh: luận điểm và kết luận

- Giống nhau: Đều là những kết luận

- Khác nhau:

+ kết luận trong đời sống là lời nóitrong giao tiếp hàng ngày thườngmang tính cá nhân và có ý nghĩa hàmẩn

+ Luận điểm trong văn nghị luậnthường mang tính khái quát và có ýnghĩa tường minh

2 Bài 2:

-Phương pháp lập luận trong vănnghị luận đòi hỏi phải khoa học, chặtchẽ

*Tác dụng của l.điểm:

-Là cơ sở để triển khai luận cứ

-Là kết luận của luận điểm

diễn đạt dưới hình thức là một câu, còn lập luận

trong văn nghị luận thường được diễn đạt dưới

hình thức một tập hợp câu

b Nội dung: Lập luận trong văn nghị luận đòi hỏi

có tính lí luận, chặt chẽ, khoa học và tường minh

? Vì sao nêu ra luận điểm sách là người bạn lớn

của con người.

Gv Xuất pháp từ thực tế: Con người không những

chỉ có nhu cầu vật chất mà còn có nhu cầu về tinh

thần Chính vì vậy sách là món ăn tinh thần quý

giá cho đời sống tinh thần của con người

? Sách giúp con người những gì?

Sách là ph.tiện mở mang trí tuệ, khám phá tác giả

và cuộc sống Bạn và người thân cùng nhau h.tập

Vai trò của sách giống như vai trò của một người

bạn

? Luận điểm đó có cơ sở thực tế không?

-Luận điểm này có cơ sở thực tế vì bất cứ ai và ở

đâu cũng cần có sách để thoả mãn nhu cầu cần

thiết trong h.tập, rèn luyện, giải trí

-Từ các luận cứ trên có thể KL: Sách là người bạn

lớn của con người

? Đưa ra luận điểm đó có tác dụng gì.

? Qua bài tập 2, em thấy luận điểm có tầm quan

trọng như thế nào? Nó phải trả lời cho những câu

hỏi nào?

GV hướng dẫn HS rút ra kết luận và cách lập luận

của 2 bài văn

* Lập luận cho luận điểm: Sách làngười bạn lớn của con người

+ Sách là kết tinh trí tuệ con người,sách giúp ích cho người rất nhiều

- Khám phá mọi lĩnh vực đời sống

- Nhận thức được những vấn đề lớncủa xã hội

- Hiểu được chính mình, sống đúng,sống đẹp

- Đem lại sự thư giãn cho con người

- Tác dụng: Nhắc nhở, động viên mọingười phải biết quí sách và ham thíchđọc sách

Ngày giảng: 19/01/2016 Tuần 22- bài 21.

Tiết 86:Tiếng Việt

THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm được khái niệm và đặc điểm trạng ngữ trong cấu trúc câu

2 Kiểm tra bài cũ:(5’)

Câu hỏi: Thế nào là câu đặc biệt? Lấy ví dụ về câu đặc biệt?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Thế nào là trạng ngữ? Trạng ngữ có đặc điểm gì?

Chúng ta đi tìm hiểu tiết 86

Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt

Gv treo bảng phụ, Hs đọc ví dụ

? Tìm chủ ngữ, vị ngữ trong các câu văn trên.

- , người dân cày Việt Nam dựng nhà, vỡ ruộng

- Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp

- Tre với người Tre vẫn phải còn vất vả mãi

với

- Cối xay tre từ nghìn đời nay, xay

? Những bộ phận còn lại(đứng trước, sau c,v ngữ)

là thành phần nào.

Hs Thành phần trạng ngữ

- Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, Xác định

điều gì cho sự vật sự việc nêu ở c-v?

TR(nơi chốn) TR(thời gian)

- , đời đời, kiếp kiếp - ,từ nghìn đời nay,

TR( thời gian) TR( thời gian)

Hs đọc ví dụ 2

? Những trạng ngữ vừa xác định bổ sung cho câu

những nội dung gì?

a Vì lũ to, chiếc cầu bị cuốn trôi

?Các TR chỉ nguyên nhân: Vì sao? Vì cái gì?