ôn tập văn học trung đại

Văn học Việt Nam trung đại từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX Đọc những câu thơ sau đây và cho biết, câu thơ đó gợi cho các em nhớ đến tác phẩm nào đã học trong chương trình văn học Việt

ÔN TẬP VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

Giáo viên: Trần Thị Mai

Trường THPT Gia Viễn C

PHẦN I Hệ thống kiến thức.

A Văn học Việt Nam trung đại từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX

Đọc những câu thơ sau đây và cho biết, câu thơ đó gợi cho các em nhớ đến tác phẩm nào đã học trong chương trình văn học Việt Nam trung đại?

1, Trống cầm canh giữa đêm khuya

Vang lên văng vẳng bốn bề nước non

Đau đớn thay phận hồng nhan

Hẩm hiu duyên phận bẽ bàng tấm thân

2, Thân cò sao lắm gian truân

Eo sèo giữa chốn đò đông nhọc nhằn

Nắng mưa chẳng quản gian nan

Cũng âu đành phận cho chàng thảnh thơi

3, Thế gian phận sự của tôi

Một mình ngất ngưởng giữa trời tự do Thị phi chẳng sợ chẳng lo

Giữa đời ngất ngưởng cưỡi bò dạo chơi

4, Một mình bôn tẩu ngược xuôi

Đường đi trên cát than ôi nhọc nhằn

Phần II: Củng cố kiến thức

1 Hành trình tri thức.

2 Mảnh ghép tác phẩm

3 Ai nhanh Ai đúng Ai hay.

Phần thi gồm 15 câu hỏi theo

Tác phẩm nào trong những tác phẩm sau được coi là công trình nghiên cứu y học xuất sắc nhất thời trung đại Việt Nam?

A.Thượng Kinh kí sự B.Vào phủ chúa Trịnh C.Hải thượng y tông học thuật

D Hải thượng y tông tâm lĩnh

Trong đoạn trích “Vào phủ chúa Trịnh” của

Lê Hữu Trác, thông qua các chi tiết miêu tả quang cảnh và cung cách sinh hoạt trong phủ chúa Trịnh, tác giả gián tiếp thể hiện điều gì?

A Cho thấy cuộc sống quyền quý, uy nghiêm nơi phủ Chúa.

B Ngợi ca cuộc sống xa hoa của phủ Chúa

C Cuộc sống cơ cực, lầm than của nhân dân và tình trạng rỗi ren, nhiễu nhương của xã hội

đương thời

D Cả ba phương án trên đều đúng

Hình ảnh “Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn” có ý nghĩa:

A Thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên và con người trong bài thơ “Tự tình”

B Nói hộ thân phận cô đơn, tâm trạng chán chường, mệt mỏi của nhân vật trữ tình khi trăng đã xế mà vẫn khuyết chưa tròn, tuổi xuân của con người đã trôi qua nhưng hạnh phúc, tình duyên vẫn chưa trọn vẹn

C Gợi lên cái vòng quẩn quanh, bế tắc của con người.

D Cho thấy khát vọng sống của con người.

5 Trong hai câu thơ: “Xiên ngang mặt đất rêu từng đám/ Đâm toạc chân

mây đá mấy hòn”, Hồ Xuân Hương

đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

A Đảo trật tự cú pháp và đối.

B Tương phản, đối lập

C Hoán dụ

D Nhân hóa

6 Nhà thơ nào trong các nhà thơ sau

được người đương thời gọi là “tam nguyên Yên Đổ”:

A Trần Tế Xương

B Cao Bá Quát

C Nguyễn Công Trứ

D Nguyễn Khuyến

7 Cảnh thu trong tác phẩm “Câu cá mùa thu”

của Nguyễn Khuyến như thế nào?

A.Hiện lên tươi đẹp, thể hiện vẻ đẹp của mùa thu ở đồng bằng Bắc Bộ.

B.Hiện lên xứng hợp với nhau theo một trật tự nhất định với hai đặc điểm nổi bật là trong và tĩnh, gợi nên một không gian thu đặc trưng ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.

C.Hiện lên một cách sinh động, thể hiện vẻ đẹp của thời tiết cuối thu.

D.Hiện lên tự nhiên, chân thực, tràn ngập màu sắc và âm thanh.

8 Hai câu kết của bài thơ “Câu cá mùa

thu” thể hiện điều gì?

A Một tâm thế nhàn.

B Một sự chờ đợi.

C Một cái chợt tình mơ hồ, có chút u uẩn

D Cả ba phương án trên đều đúng

B Trần Tế Xương là người học giỏi, thông minh, cá tính nhưng đường thi

cử có nhiều lận đận

C Trần Tế Xương là vị quan có lòng yêu nước, thương dân.

D Nhận định A và B.

10 Trong bài thơ “Thương vợ” của Trần Tế Xương, nhà thơ đã mở

đầu bài thơ bằng cách:

A.Giới thiệu tên tuổi, quê quán của

bà Tú.

B.Giới thiệu công việc, thời gian

và địa điểm làm việc của bà Tú.

C.Giới thiệu tính cách của bà Tú D.Cả ba phương án trên đều đúng.

Trong hai câu thơ “Lặn lội thân cò khi quãng vắng/ eo sèo mặt nước buổi đò đông”, Trần Tế Xương đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

A.Sử dụng từ láy kết hợp đảo trật tự cú pháp.

B.Vận dụng sáng tạo chất liệu của văn học dân gian

C.Nghệ thuật ẩn dụ D.Cả ba phương án trên đều đúng

12 Đây là hình ảnh của tác giả nào?

A.Cao Bá Quát B.Tú Xương C.Nguyễn Công Trứ D.Chu Mạnh Trinh

D.Cả ba phương án trên đều đúng

Trong đoạn thơ đầu của bài thơ “Bài

ca ngất ngưởng”, Nguyễn Công Trứ đã

Nhận định nào trong những nhận định sau đây phản ánh đầy đủ chính xác nội dung thơ văn của Cao Bá Quát?

A Thơ văn Cao Bá Quát bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ chế độ phong kiến nhà Nguyễn trì trệ, bảo thủ.

B Thơ văn Cao Bá Quát chứa đựng tư tưởng khai sáng có tính chất tự phát.

C Thơ văn Cao Bá Quát phản ánh nhu cầu đổi mới của xã hội Việt Nam giai đoạn giữa thế kỉ XIX.

D Cả 3 phương án trên đều đúng.

Các đội sẽ cùng nhau tham gia phần thi

mảnh ghép tác phẩm: nối các mảnh ghép có tên các tác phẩm ở cột màu vàng với các nội dung tương ứng ở cột màu xanh Đội nào

ghép chính xác tất cả các mảnh ghép, đội đó được 30 điểm; ghép sai một mảnh ghép bị trừ

5 điểm.

A.Chiếu cầu hiền

2.Sự chán ghét đối với con đường mưu cầu danh lợi tầm thường và niềm khao khát đổi mới trong hoàn cảnh xã hội nhà Nguyễn bảo thủ, trì trệ.

3.Hình ảnh người vợ tần tảo, giàu đức hi sinh.

5.Tiếng khóc bi tráng cho một thời kì lịch sử đau thương nhưng vĩ đại của dân tộc

6.Chủ trương chiến lược của triều đại Tây Sơn trong việc tập hợp người hiền tài.

G.Văn tế nghĩa sĩ

Cần Giuộc

4.Phong cách sống có bản lĩnh cá nhân trong khuôn khổ xã hội phong kiến chuyên chế

Các đội sẽ cùng nhau tham gia phần thi.

Lựa chọn và sắp xếp thông tin một cách logic, sau đó, viết thành đoạn văn giới thiệu

về Nguyễn Đình Chiểu có sử dụng ba phép liên kết: phép lặp, phép thế và phép nối

Trả lời nhanh nhất và đúng được 30 điểm Trả lời nhanh thứ 2 và đúng được 20 điểm Các đội còn lại trả lời đúng được 10điểm.

Trả lời sai không có điểm.

Lựa chọn và sắp xếp các thông tin sau đây theo trật tự logic, sau đó, viết đoạn văn ngắn giới thiệu về cuộc đời tác giả Nguyễn Đình Chiểu, có sử dụng các phép liên kết: phép lặp, phép nối và phép thế

1/ (1822 – 1888), tự là Mạnh Trạch, hiệu là Trọng Phủ, Hối Trai

2/ Xuất thân trong gia đình nhà nho.

3/ Quê: làng Tân Thới, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định

4 / Năm 1846, ra Huế học, chuẩn bị thi tiếp nhưng được tin mẹ mất, phải bỏ thi trở về Nam chịu tang mẹ.

5/ Năm 1843 thi đỗ Tú tài tại trường thi Gia Định.

6/ Dọc đường về, ông bị đau mắt nặng rồi bị mù.

7/ Khi thực dân Pháp đánh vào Gia Định, ông vẫn đứng vững trên tuyến đầu của cuộc kháng chiến chống ngoại xâm Bị thực dân Pháp tìm mọi cách dụ dỗ, mua chuộc, ông khước từ tất cả, giữ trọn tấm lòng thủy chung với dân, với nước

8/ Không khuất phục số phận, Nguyễn Đình Chiểu mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân, tiếng thơ bắt đầu vang khắp miền lục tỉnh.

9/ Cuộc đời của Nguyễn Đình Chiểu là tấm gương trong sáng, cao đẹp về nhân cách, nghị lực và ý chí, lòng yêu nước thương dân và thái độ kiên trung, bất khuất trước kẻ thù

Đáp án về trình tự sắp xếp:

1/ (1822 – 1888), tự là Mạnh Trạch, hiệu là Trọng Phủ, Hối Trai

3/ Quê: làng Tân Thới, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định

2/ Xuất thân trong gia đình nhà nho.

5/ Năm 1843 thi đỗ Tú tài tại trường thi Gia Định.

4 / Năm 1846, ra Huế học, chuẩn bị thi tiếp nhưng được tin mẹ mất, phải

bỏ thi trở về Nam chịu tang mẹ.

6/ Dọc đường về, ông bị đau mắt nặng rồi bị mù.

8/ Không khuất phục số phận, Nguyễn Đình Chiểu mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân, tiếng thơ bắt đầu vang khắp miền lục tỉnh 7/ Khi thực dân Pháp đánh vào Gia Định, ông vẫn đứng vững trên tuyến đầu của cuộc kháng chiến chống ngoại xâm Bị thực dân Pháp tìm mọi cách dụ dỗ, mua chuộc, ông khước từ tất cả, giữ trọn tấm lòng thủy chung với dân, với nước

9/ Cuộc đời của Nguyễn Đình Chiểu là tấm gương trong sáng, cao đẹp

về nhân cách, nghị lực và ý chí, lòng yêu nước thương dân và thái độ kiên trung, bất khuất trước kẻ thù

Luyện tập:

Câu hỏi thảo luận: Mỗi nhóm suy nghĩ và thảo luận trong 5 phút, viết đoạn văn theo kết cấu diễn dịch có câu chủ đề như sau:

Luyện tập:

Nhóm 1: Câu chủ đề: “Bên cạnh những nội dung yêu nước đã

có trong những giai đoạn trước, văn học giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến cuối thế kỉ XIX còn xuất hiện thêm những nội dung

yêu nước mới”

Nhóm 2: Câu chủ đề: “Có thể nói, chủ nghĩa nhân đạo trong văn học giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX đã xuất hiện thành trào lưu”.

Luyện tập

Nhóm 3: Câu chủ đề: “Cảm hứng thế sự cũng là một trong những nội dung của văn học Việt Nam trung đại Từ thế kỉ XVIII trở đi, khi xã hội phong kiến suy thoái, cảm hứng thế

sự được biểu hiện trong văn học ngày càng đậm nét ”

Nhóm 4: Câu chủ đề: “Văn học trung đại thường hướng về cái đẹp trong quá khứ, thiên về cái cao cả, tao nhã, ưa sử dụng những hình ảnh ước lệ, những điển tích, điển cố, những thi liệu Hán học”.

Vận dụng, mở rộng

Câu hỏi thảo luận: Văn học trung đại có tính quy phạm chặt chẽ nhưng vẫn thể hiện được những sáng tạo độc đáo của tác giả (phá vỡ tính quy phạm) Dựa vào những tác phẩm đã học trong chương trình Ngữ văn 10 và 11, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên.