Giáo án phú sông bạch đằng

TÌM HIỂU CHUNG Nhiệm vụ học tập của các nhóm Nhóm 1: Tìm hiểu và trình bày những nét cơ bản về Tác giả Trương Hán SiêuNhóm 2: Tích hợp kiến thức địa lí để trình bày hiểu biết về đặc điểm

Trang 2

Ca khúc nhạc Cách mạng “Bạch Đằng giang”

Trang 4

Cấu trúc bài học

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả Trương Hán Siêu

2 Địa danh sông Bạch Đằng

Trang 5

I TÌM HIỂU CHUNG Nhiệm vụ học tập của các nhóm Nhóm 1: Tìm hiểu và trình bày những nét cơ bản về Tác giả Trương Hán Siêu

Nhóm 2: Tích hợp kiến thức địa lí để trình bày hiểu biết về đặc điểm địa lí của dòng sông Bạch Đằng Nhóm 3: Tích hợp kiến thức lịch sử để trình bày về những chiến công lịch sử trên sông Bạch Đằng

Nhóm 4: Tích hợp kiến thức văn học để trình bày

những bài thơ văn thời trung đại viết về sông Bạch Đằng.Từ đó trình bày những hiểu biết về bài Phú sông Bạch Đằng của Trương Hán Siêu.

Trang 6

I.TÌM HIỂU CHUNG

PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG

(BẠCH ĐẰNG GIANG PHÚ)

1.Tác giả: Trương Hán Siêu (?- 1354)

-Tự là Thăng Phủ, người làng Phúc Am,

Yên Ninh (nay thuộc Ninh Bình)

-Từng là môn khách của Trần Hưng Đạo,

làm nhiều chức quan trải qua 4 đời vua Trần.

-Là người tình tình cương trực, học vấn

uyên thâm, có tài văn chương, giàu lòng yêu nước…

- Khi mất được tặng chức Thái bảo, Thái

phó, được thờ ở Văn Miếu

-Tác phẩm: khoảng 17 bài thơ, 3 bài

văn…

1 Tác giả

Trang 7

I.TÌM HIỂU CHUNG PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG (BẠCH ĐẰNG GIANG PHÚ)

2 Sông Bạch Đằng:

+ Một nhánh của sông Kinh Thầy, nằm trong hệ thống sông Thái Bình, chỗ đổ

ra biển ở giữa Quảng Ninh và Hải Phòng

+ Là nơi ghi dấu nhiều chiến công lừng lẫy của dân tộc trong kháng chiến chống ngoại xâm…

+ Là nguồn cảm hứng bất tận cho thi

ca, nghệ thuật.

1 Tác giả

2 Sông Bạch

Đằng

Trang 8

- Có hai loại: phú cổ thể và phú Đường luật

- Cấu trúc cơ bản có 4 phần: đề (giới thiệu), thực (giải thích), luận (bình luận), kết.

 “ Phú sông Bạch Đằng ” thuộc loại phú cổ thể

=> Bài phú là một áng thiên cổ hùng văn, là đỉnh cao của thể loại phú trong văn học Việt Nam.

1 Tác giả

2 Sông Bạch

Đằng

3 Tác phẩm

Trang 9

II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc diễn cảm

2 Bố cục : 4 phần

+ Phần mở đầu ( Khách có kẻ… luống còn lưu ): Hình tượng nhân vật khách

+ Đoạn giải thích ( Bên sông các bô lão …

nghìn xưa ca ngợi ): Câu chuyện của các bô lão

về các chiến tích trên sông Bạch Đằng + Đoạn bình luận ( Tuy nhiên … chừ lệ chan ):

Các bô lão suy ngẫm và bình luận về các chiến công xưa

+ Đoạn kết (còn lại): Lời ca khẳng định vai trò, đức độ của con người Đại Việt

Trang 10

-> Gợi ra hình ảnh con người có sở thích du ngoạn hải hồ với tư thế chủ động, ung dung + chơi vơi, mải miết -> sự say sưa, vui thích

⇒ Một con người có tâm hồn khoáng đạt, yêu mến thiên nhiên và thiết tha khám phá vẻ đẹp của thiên nhiên.

Giương buồm giong gió chơi vơi Lướt bể chơi trăng mải miết Sớm gõ thuyền chừ Nguyên, Tương Chiều lần thăm chừ Vũ Huyệt…

Trang 11

Trang 12

…Mà tráng chí bốn phương vẫn còn tha thiết

Bèn giữa dòng chừ buông chèo Học Tử Trường chừ thú tiêu dao…

Sử gia Tư Mã Thiên ( Trung Quốc)

Trang 13

+ tráng chí bốn phương

+ học Tử Trường

-> Niềm khao khát du ngoạn để thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên và bồi bổ tri thức

* Cuộc du ngoạn trên sông Bạch Đằng

+ Những địa danh: cửa Đại Than, bến Đông Triều, sông Bạch Đằng

-> Đó là những địa danh thực của đất Đại Việt, thể hiện niềm tự tôn, tự hào về dân tộc.

Qua cửa Đại Than, Ngược bến Đông Triều, Đến sông Bạch Đằng, Thuyền bơi một chiều

Trang 14

NHÂN

VẬT

KHÁCH

CÓ TÂM HỒN PHÓNG KHOÁNG,

TỰ DO, YÊU THIÊN NHIÊN

CÓ TRI THỨC, HAM HIỂU BIẾT

CÓ HOÀI BÃO, KHÁT VỌNG, HƯỚNG VỀ LỊCH SỬ

DÂN TỘC

SÔNG BẠCH ĐẰNG

Trang 15

Gò đầy xương khô

Buồn vì cảnh thảm, Đứng lặng giờ lâu

Thương nỗi anh hùng đâu vắng tá, Tiếc thay dấu vết luống còn lưu

SÔNG BẠCH ĐẰNG Hùng vĩ- thơ mộng Hoang vu- hiu hắt

Vui, tự hào Buồn, tiếc thương

Hoài niệm về lịch sử dân tộc

TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC

và CẢM HỨNG NHÂN VĂN

Trang 16

Có khát vọng lớn lao, thiết tha tìm hiểu lịch sử

Khách tự kể về mình Khách đến sông Bạch Đằng

Ngắm cảnh sông nước:

vui, tự hào

Nhớ về lịch

sử, về anh hùng:

buồn thương, tiếc nuối

Khách là người có một tâm hồn thơ, là một kẻ sĩ nặng lòng với quá khứ, với

dân tộc, yêu nước thiết tha.

Trang 17

b Lời kể của các bô lão

- Các bô lão: có thể là những người địa

phương; có thể là sự phân thân của

“khách”

-> Có thái độ tôn kính, nhiệt tình với khách

- Các bô lão kể về chiến thắng trên sông

Bên sông các bô lão, hỏi ý ta sở cầu?

Có kẻ gậy lê chống trước, có người thuyền

nhẹ bơi sau, Vái ta mà thưa rằng:…

Đây là nơi chiến địa buổi Trùng Hưng

nhị thánh bắt Ô Mã, Cũng là bãi đất xưa, thuở trước Ngô chúa

phá Hoằng Thao.

Trang 18

I TÌM HIỂU CHUNG PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG (BẠCH ĐẰNG GIANG PHÚ)

b Lời kể của các bô lão

Thuyền bè muôn đội

Tinh kì phấp phới Hùng hổ sáu quân Giáo gươm sáng chói

Địch: Đông đảo, hung hăng, ta quyết tâm cao

Trận đánh được thua chửa phân,

Chiến luỹ bắc nam chống đối

Ánh nhật nguyệt chừ phải mờ, Bầu trời đất chừ sắp đổi

Kìa:

Tất Liệt thế cường, Lưu Cung chước dối

Những tưởng gieo roi một lần, Quét sạch Nam bang bốn cõi.

Trang 19

Khác nào, như khi xưa:

Trận Xích Bích, quân Tào Tháo tan tác tro bay, Trận Hợp Phì, giặc Bồ Kiên hoàn toàn chết trụi

Trang 20

Đến nay sông nước tuy chảy hoài,

Mà nhục quân thù khôn rửa nổi.

Trang 21

Chặt gỗ để đóng cọc trên sông Bạch

Đằng

Trang 22

Đóng cọc trên sông Bạch Đằng

Trang 23

Địch: Thuyền bè muôn đội/ Tinh kì phấp phới / Hùng hổ sáu quân/ Giáo gươm sáng chói

Trang 24

Ta khiêu chiến

Trang 25

Giả vờ thua- dụ địch

Trang 26

Phục kích

Trang 27

Phản công

Trang 28

Quân địch bại trận

Trang 29

Ta chiến thắng

Trang 31

Chiến thắng quân Mông- Nguyên trên sông

Bạch Đằng năm 1288

Trang 32

I TÌM HIỂU CHUNG PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG (BẠCH ĐẰNG GIANG PHÚ)

1 Tác giả

2 Sông Bạch Đằng

3 Tác phẩm

c Các bô lão suy ngẫm và bình luận về những chiến công xưa

thời, địa lợi, nhân hòa

- Nhấn mạnh vào yếu tố con người (nhân tài )– ngợi ca vị tướng Trần Hưng Đạo, từ đó khẳng định sức mạnh và vị trí của con người trong lịch sử.

vừa tự hào vừa cảm hoài làm nổi bật vai trò to lớn của con người trong việc bảo vệ tổ quốc Đó là một cảm hứng mang giá trị nhân văn và tầm triết lí sâu sắc.

Cũng nhờ: nhân tài giữ cuộc điện an.

Hội nào bằng hội Mạnh Tân: như vương sư họ Lã Trận nào bằng trận Duy Thủy: như quốc sĩ họ Hàn Kìa trận Bạch Đằng mà đại thắng,

Bởi đại vương coi thế giặc nhàn.

Trang 33

Các bô lão bình luận về nguyên nhân chiến thắng

Nhân hòa:

con người tài năng, đức độ (Trần Quốc Tuấn…)

Tự hào, ngợi ca và đề cao vai trò của con người trong việc

bảo vệ đất nước

Trang 34

d Lời ca khẳng định vai trò đức độ của con người

Trang 35

d Lời ca khẳng định vai trò đức độ của con người

-> Đề cao vai trò quan trọng của con người

Đó là một chân lí đúng đắn mang tính nhân văn cao đẹp.

Giặc tan muôn thuở thăng bình.

Bởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao.

Trang 36

Đoạn kết

Nêu lên quy luật của lịch sử, xã

sẽ tiêu vong, anh hùng lưu danh muôn

Vua Trần

Ca ngợi chiến tích trên

sông Bạch Đằng

Nhấn mạnh yếu tố

đức cao

của con người

Đề cao vai trò quan trọng của con người tài đức, nhân nghĩa Đó là một triết lí nhân văn cao đẹp

Trang 37

Lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ngợi ca truyền thống

vẻ vang

Ngôn ngữ giọng điệu linh hoạt

Hình tượng nhân vật sinh động

cụ thể

Bố cục

rõ ràng cấu tứ đơn giản

mà hấp dẫn

Đỉnh cao của thể Phú trong VH Việt Nam Áng thiên cổ hùng văn

Tác phẩm “vô tiền khoáng hậu”

Trang 38

III TỔNG KẾT

Trang 39

PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG (BẠCH ĐẰNG GIANG PHÚ)

IV LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Thảo luận nhóm:

Phân tích, so sánh lời ca của “khách”

giang) của Nguyễn Sưởng (bản dịch):

Mồ thù như núi, cỏ cây tươi, Sóng biển gầm vang, đá ngất trời.

Sự nghiệp Trùng Hưng ai dễ biết, Nửa do sông núi, nửa do người.

Trang 40

Trang 41

Trang 42

Bia đá tại bãi cọc Bạch Đằng

Trang 43

Liên hệ với địa phương em: Khu di tích lịch sử

Hoàng Hoa Thám

Trang 44

…Từ đó hãy viết một bài luận bàn

về những giải pháp để giữ gìn và phát huy giá trị của khu di tích lịch

sử Hoàng Hoa Thám ở địa phương

em?

(Thời gian hoàn thành: 3 ngày)

Trang 45

Cảm ơn quý thầy cô và các em

học sinh !

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	8,34 MB