Giáo án Ngữ văn 10 tuần 19 bài: Phú sông Bạch Đằng

Giúp học sinh: - Cảm nhận được nội dung yêu nước và tư tưởng nhân văn của bài phú sông Bạch Đằng.. - Thấy được những đặc trưng cơ bản của thể phú về các mặt kết cấu, hình tượng nghệ thu

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10

PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG

(Trương Hán Siêu)

A, Mục tiêu bài học.

Giúp học sinh:

- Cảm nhận được nội dung yêu nước và tư tưởng nhân văn của bài phú sông Bạch Đằng

- Thấy được những đặc trưng cơ bản của thể phú về các mặt kết cấu, hình tượng nghệ thuật, lời văn, từ đó biết cách phân tích một bài phú cụ thể

- Bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức trận trọng những địa danh lịch sử, những danh nhân lịch sử

B, Phương tiện thực hiện.

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài dạy

C, Phương pháp dạy học.

- Kết hợp các phương pháp: Thuyết giảng, gợi mở, thảo luận.

D, Tiến trình lên lớp.

1, Ổn định lớp.

2, Kiểm tra bài cũ.

3, Giới thiệu bài mới.

4, Bài mới.

Hoạt động của Hoạt động của HS Nội dung cần đạt (3)

GV (1) (2)

1, Hoạt động 1:

Hướng dẫn HS

tìm hiểu chung

1, HS tìm hiểu chung.

HS đọc SGK

I, Giới thiệu chung.

1, Tác giả.

- Trương Hán Siêu là người có tài chính trị và có tài văn chương

- THS tính tình cương trực, học vấn uyên thâm được vua Trần tin cậy, nhân dân kính trọng

- Từng tham gia kháng chiến chống quân Mông Nguyên, làm quan dưới 4 triều nhà Trần

2, Thể phú.

- Phú là lối thơ trữ tình bày tỏ cảm xúc của người viết (Phú có nghĩa là bày tỏ, phô ra)

- Có hai loại phú:

+ Phú cổ thể (Có trước thời Đường)

+ Phú Đường luật: Là thể phú được đặt ra vào thời nhà Đường, có vần, có đối, có luật bằng trắc

- Trong bài phú có các nhân vật: + Khách (Là vị khách cụ thể,

cũng có thể là chính tác giả, tác giả

tự xưng mình là khách)

+ Các bô lão (Là các cụ già địa phương)

- Phú sông Bạch Đằng làm theo lối cổ thể (Phú cổ), từng nổi tiếng trong thời nhà Trần, được người đời sau đánh giá là bài phú hay nhất của văn học trung đại Việt Nam

2, Hoạt động

2:Hướng dẫn HS

đọc hiểu văn

bản

2, HS đọc hiểu văn bản.

II, Đọc hiểu văn bản.

1 Nhân vật “Khách”.

a, Sở thích của khách.

- Khách là một bậc hào hoa,

phong nhã thuộc giới “Tao nhân mặc khách”, khách ham thích du ngoạn đi nhiều, biết rộng, mang “Tráng chí”

- Khách tìm đến những địa danh lịch sử, học Tử Trường (Tư Mã

Thiên) tìm “Thú tiêu dao”, nhưng

thực chất là để nghiên cứu, tìm hiểu các địa danh lịch sử

 Khách là người có sở thích thanh cao, là người nặng lòng với dân tộc

b, Hình ảnh sông Bạch Đằng

Hình ảnh sông Bạch Đằng “Bát ngát”, “Thướt tha” với “Nước trời”.

 Sông Bạch Đằng là con sông rộng lớn, hoành tráng

c, Tâm tạng khách khi dạo chơi trên sông.

- Buồn vì cảnh thảm

- Tiếc vì dấu vết oai hùng của một thời không còn lưu lại

- Thương vì vì vắng bóng anh hùng

- Vui, tự hào về những chiến công của dân tộc

 Tâm trạng của khách chuyển biến rất phức tạp

2, Suy ngẫm của THS về những chiến công trên sông Bạch Đằng.

a, Nhân vật các bô lão.

- Là những người lớn tuổi ở địa phương

- Cũng có thể đây là một hình tượng nghệ thuật do tác giả hư cấu

 Các bô lão là những người đại diện cho nhân dân địa phương, đại diện cho truyền thống văn hóa của dân tộc

b, Cảnh chiến trận trên sông.

- Các bô lão kể với khách về

chiến tích “Trùng hưng nhị thánh bắt

Ô Mã Nhi” Lời kể theo trình tự diễn

biến tình hình

+ Ban đầu: khí thế hào hùng + Tiếp đến: trận đánh gay go, quyết liệt

+ Cuối cùng chính nghĩa chiến thắng

Nghệ thuật: Lời kể súc tích, sử dụng nhiều kiểu câu dài, ngắn khác nhau diễn tả được không khí chiến trận Lời thơ còn bộc lộ được cảm xúc của người kể đó là niềm vui, niềm tự hào về những chiến công của dân tộc

c, Lời bình luận của các bô lão

về chiến công của dân tộc ta trên sông Bạch Đằng

- Theo các bô lão, ta dành được thắng lợi do các nguyên nhân:

+ Đất nước ta có địa thế hiểm trở

+ Dân tộc ta có tướng tài

Chiến công đó để lại tiếng thơm muôn thuở

3, Bài học lịch sử rút ra từ những chiến công.

- Sông Bạch Đằng chảy ra biển,

đó là quy luật của tự nhiên

- Trong cuộc sống xã hội kẻ bất nghĩa sẽ bị tiêu vong, những người anh hùng sẽ được lưu danh muôn thưở

 Chiến thắng của dân tộc ta hợp với quy luật của cuộc sống

- Nhà thơ ca ngợi công đức hai vua Trần Theo THS nguyên nhân chính giúp cha ta dành được chiến thắng là do hai vua Trần có đức lớn

3, Hoạt động

3:Hướng dẫn HS

tổng kết

3, HS tổng kết.

HS dựa vào kiến thức đã học, tổng kết nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

III Tổng kết.

1, Nội dung

- Bài phú diễn tả hào khí Đông A

2, Nghệ thuật

- Bố cục chặt chẽ, cảm hứng mang tính bi tráng

5, Củng cố.

6, Dặn dò.

7, Rút kinh nghiệm, bổ sung.