- Nắm được những đặc sắc nghệ thuật trong bài thơ: các chi tiết miêu tả và tácdụng của các chi tiết miêu tả đó trong bài thơ; nét đặc sắc trong nghệ thuật tả nhânvật kết hợp với tự sự và
Trang 1- Nắm được những đặc sắc nghệ thuật trong bài thơ: các chi tiết miêu tả và tácdụng của các chi tiết miêu tả đó trong bài thơ; nét đặc sắc trong nghệ thuật tả nhânvật kết hợp với tự sự và bộc lộ cảm xúc.
2 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc diến cảm bài thơ (bài thơ tự sự được viết theo thể thơ bốn chữ
có sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm và xen lời đối thoại)
- Kỹ năng đọc hiểu bài thơ có sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả, tự sự, biểucảm
- Phát hiện và phân tích ý nghĩa của các từ láy, hình ảnh so sánh và những lờiđối thoại trong bài thơ
3 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ:
- Cảm phục trước sự hi sinh anh dũng của Lượm
- Biết ơn những người anh hùng đã hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: giá trị sống YÊU THƯƠNG, TÔN
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạnbài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
Trang 2C PHƯƠNG PHÁP
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn
đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắttài liệu,
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC
1 Ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp:
6A16A2
2 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
? Đọc thuộc lòng và diễn
cảm ba khổ thơ đầu bài “
Đêm nay Bác không
ngủ”-của nhà thơ Minh Huệ
? Nêu cảm nhận của em về
tình thương yêu của Bác
đối với nhân dân trong bài
thơ ấy?
* Yêu cầu:
Tình thương bao la rộng lớn: thương bộ đội, thương dân công mà không hề nghĩ đến bản thân(trong đêm giócắt da cắt thịt, tuổi đã cao) Đó là tình thương của ngườicha già dành cho người con: ân cần, chu đáo -> Bác thật đáng kính trọng!
3 Bài mới ( 33 phút)
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: ( )
Cách 1: Gv trình chiếu hình ảnh và hỏi học sinh Đây là ai? Điểm chung của những
người này?( Lê Văn Tám- Trần Quốc Toản- Võ Thị Sáu-Kim Đồng- họ đều là những thiếu niên nhưng anh dũng, kiên cường, có lòng căm thù giặc )
Thiếu niên VN trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, tiếp
bước cha anh, người nhỏ,
chí lớn, trung dũng, kiên cường mà vẫn luôn hồn nhiên, vui tươi.
Lượm là một trong những đồng chí nhỏ như thế
Trang 3Hoạt động Thầy – Trò Nội dung HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn
đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: ( )
Hoạt động 1: Giới thiệu chung văn bản ( Hoạt
động hình thành kiến thức)
- Phương pháp: vấn đáp
- Kĩ thuật : hỏi và trả lời
- Năng lực: giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ
TL: Tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành(1920
- 2002), quê ở tỉnh Thừa thiên Huế, là nhà cách
mạng, nhà thơ lớn của thơ ca hiện đại Việt
Nam
Giáo viên khái quát lại và minh họa thêm
Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo,
sớm giác ngộ cách mạng Ông được xem như
là lá cờ đầu của nền thơ ca cách mạng Việt
Nam Sự nghiệp sáng tác của ông tương đối
phong phú với nhiều thể loại như thơ, tiểu
luận, hồi kí, Song nổi bật nhất là thơ, với các
tập thơ lớn như: Từ ấy, Việt bắc, Gió lộng, Ra
trận, Máu và hoa,
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả:
- Tố Hữu(1920- 2002) Quê: Thừa Thiên Huế
- Ông là nhà cách mạng, nhà thơ lớncủa thơ ca hiện đại VN
? Bài thơ sáng tác năm?
TL: Bài thơ “Lượm” được ông sáng tác năm
1949 trong thời kì kháng chiến chống thực dân
- Năng lực: giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, sáng
tạo, giải quyết vấn đề, hợp tác
Giáo viên hướng dẫn đọc: đoạn đầu lướt
nhanh, vui Đoạn Lượm hi sinh đọc lắng
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Đọc, chú thích.
Trang 4xuống, ngừng giữa các dòng thơ, trang
nghiêm, cảm động
Lưu ý: Cũng là đoạn thơ miêu tả Lượm
+ Đoạn đầu đọc nhanh-> phấn khởi
+ Đạn sau đọc trầm- chùng giọng-> xót thương
? Nhận xét thể thơ? Phương thức biểu đạt
của bài thơ?
- Thể thơ 4 chữ kết hợp miêu tả + kể chuyện +
biểu cảm
(Thể thơ 4 chữ: xuất hiện từ xa xưa, được sử
dụng nhiều trong tục ngữ, ca dao và đặc biệt
là vè, thích hợp với lối kể chuyện , thường có
vần lưng và vần chân xen kẽ, gieo liền hoặc
gieo cách, nhịp phổ biến là 2/2: Vd SGK/77)
Máy chiểu
Chú bé/ loắt choắt
Cái xắc/ xinh xinh
Cái chân / thoăn thoắt
Cái đầu / nghênh nghênh.
2 Kết cấu- bố cục
* Thể thơ, phương thức biểu đạt:
- Thể thơ 4 chữ kết hợp miêu tả + kểchuyện + biểu cảm
? Bài thơ vừa kể vừa tả về Lượm bằng lời
của ai? Kể qua những sự việc chính nào?
- Kể bằng lời của người chú qua sự việc: 2 chú
cháu gặp nhau tình cờ, biết Lượm đi làm cách
mạng-> người chú nghe tin Lượm hi sinh-> tái
hiện lại hình ảnh Lượm
? Dựa vào các sự việc được kể hãy tìm bố cục
a Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ
? Trong cuộc gặp gỡ ấy Lượm hiện lên qua
những chi tiết nào về hình dáng, trang phục,
- Cái xắc xinh xinh, ca lô đội lệch
- Trang phục đặc biệt, tiêu biểu ( giống trang
Trang 5phục của các chiến sĩ vệ quốc thời kháng chiến
chống TDP: cái xắc+ca lô ( chú thích SGK/75)
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ
miêu tả của tác giả: loắt choắt, xinh xinh,
thoăn thoắt, nghênh nghênh ?
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và
giàu âm điệu
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợihình và giàu âm điệu
- Hình dáng: nhỏ nhắn
- Trang phục: đặc biệt, tiêu biểu
? Chi tiết ca lô đội lệch, huýt sáo vang cho ta
biết gì về tính tình chú bé
- Nghịch ngợm yêu đời
? Cử chỉ của chú được miêu tả?
- Huýt sáo vang- như chim chích đường vàng
- Cử chỉ: nhanh nhẹn, tinh nghịch
? Tại sao tác giả lại ví chú bé Lượm như con
chim chích mà không ví với loài chim khác?
Dụng ý của tác gỉa khi ví như thế?
Loài chim nhỏ, nhanh nhẹn->
?Ví Lượm như con chim chích, chú chim ấy
nhảy trên đường vàng vậy con đường vàng ở
đây là con đường nào?
- Có thể là con đường trải lá vàng, cát vàng,
con đường CM, con đường đưa dân tộc đến
bến bờ hạnh phúc-> có lẽ là thế nên Lượm say
mê, yêu thích hoạt động CM vì điều ấy
? Còn lời nói? Lời nói của chú bé Lượm bộc
lộ tình cảm gì với công việc, với con đường
?Trong các chi tiết miêu tả Lượm, em thích
nhất chi tiết nào? Tại sao?
Để miêu tả Lượm, tác giả đã dùng những
kĩ năng quan sát, hồi tưởng, so sánh, dùng từ
ngữ gợi tả, từ láy, chọn lọc các hình ảnh tiêu
biểu.
?Những nét NT đặc sắc ấy dùng để miêu tả
Trang 6Lượm nhằm làm nổi bật đặc điểm đáng yêu
nào của chú bé Lượm?
Quan sát tranh- bình
H/S đọc Đ2-> Đoạn thơ tái hiện lại hình ảnh
nào?
?Lượm đưa thư trong hoàn cảnh?(cấp bách,
nguy hiểm hay bình yên?)
Gv nói về công việc đưa thư ngày đó: đưa thư
trực tiếp tới cấp trên
* Quan sát, hồi tưởng, tưởng tượng,
so sánh, từ ngữ gợi tả, từ láy, nhịp thơnhanh
=> Lượm hồn nhiên, vui tươi, say
mê tham gia kháng chiến, đáng yêu!
* Lượm đi làm liên lạc và hi sinh
- Hoàn cảnh đưa thư: nguy hiểm, cấpbách
? Những lời thơ nào miêu tả hình ảnh Lượm
đưa thư trong hoàn cảnh ấy?
Vụt qua mặt trận, đạn bay vèo vèo, sợ chi hiểm
- Âm thanh đạn nhiều, bay gần sát -> Miêu tả
sự nguy hiểm, ác liệt của mặt trận
? Vậy mà chú bé khẳng định ?
“ sợ chi hiểm nghèo”
Qua hành động và câu nói ấy cho biết Lượm
là chú bé như thế nào?
- Dũng cảm, gan dạ, không sợ hi sinh nguy
hiểm
Lượm hăng hái tham gia cách mạng nhưng kẻ
thù đã không cho em thực hiện lí tưởng của
mình
Dũng cảm, gan dạ, hăng hái,không sợ
hi sinh nguy hiểm, quyết hoàn thànhnhiệm vụ
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề, nhiệm vụ trong thực tế
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn trải bàn
- Học thuộc 5 khổ thơ đầu của bài thơ
- Nêu cảm nhận của em về hình ảnh chú bé Lượm trong cuộc gặp gỡ tình cờgiữa hai chú cháu
- Tìm hiểu thêm về tác giả và hoàn cảnh ra đời của bài thơ
* Chuẩn bị bài mới.
Soạn tiếp văn bản Lượm ( theo hệ thống đọc hiểu và những câu hỏi trong bài
Trang 7tập Ngữ văn 6 tập 2)
Phiếu học tập 1: Viết vào Phiếu học tập những nội dung:
Hình ảnh nhân vật Lượm ( khổ 2,3,4,5) Các chi tiết miêu tả Vẻ đẹp đáng mến đáng yêu Các biện pháp nghệ thuật
- Nắm được những đặc sắc nghệ thuật trong bài thơ: các chi tiết miêu tả và tácdụng của các chi tiết miêu tả đó trong bài thơ; nét đặc sắc trong nghệ thuật tả nhânvật kết hợp với tự sự và bộc lộ cảm xúc
2 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc diến cảm bài thơ (bài thơ tự sự được viết theo thể thơ bốn chữ
có sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm và xen lời đối thoại)
- Kỹ năng đọc hiểu bài thơ có sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả, tự sự, biểucảm
- Phát hiện và phân tích ý nghĩa của các từ láy, hình ảnh so sánh và những lờiđối thoại trong bài thơ
3 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ:
Trang 8- Cảm phục trước sự hi sinh anh dũng của Lượm.
- Biết ơn những người anh hùng đã hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: giá trị sống YÊU THƯƠNG, TÔN
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạnbài; và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
C PHƯƠNG PHÁP
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn
đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắttài liệu,
D Tiến trình bài dạy:
1 Ổn định lớp (1 phút).
6A16A2
2 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
? Đọc thuộc 5 khổ thơ đầu
* Quan sát, hồi tưởng, tưởng tượng, so sánh,
từ ngữ gợi tả, từ láy, nhịp thơ nhanh
=> Lượm hồn nhiên, vui tươi, say mê tham gia kháng chiến, đáng yêu!
3 Bài mới ( 33 phút)
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Trang 9- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: ( )
Giáo viên tổ chức cuộc thi Đây là ai?
1 Ai lấy thân mình lấp lỗ châu mai?(Phan Đình Giót)
2 Ai trước khi bị giặc bắn chết đã lừa chúng phải khiêng anh đi suốt ngày trong rừng dụ rằng để chỉ nơi cơ quan kháng chiến.( Vừ A Dính)
3 Ai được mệnh danh là“Em bé đuốc sống”(Lê Văn Tám)
4 Ai trước khi hi sinh vẫn hô vang: "Nhằm thẳng quân thù, bắn!".(Nguyễn Viết Xuân)
5 Ai trước lúc lên máy chém còn hát vang bài Quốc tế ca (Lý Tự Trọng)
6 Ai đã hi sinh oanh liệt hy sinh với hình ảnh “Lấy thân mình làm giá súng”.(Bế Văn Đàn)
7 Ai đã lấy thân mình để chèn pháo và hi sinh một cách anh dũng? (Tô Vĩnh Diện )
Để có được độc lập- tự do cho dân tộc, không chỉ các bậc cha anh mà ngay cả thế hệ thiếu niên nhi đồng đã đấu tranh anh dũng, quả cảm không chịu khuất phục trước kẻ thù, ngay cả khi họ phải đối mặt với cái chết Nếu ngoài đời thực là sự hi sinh của Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn thì trong thơ
ca, ta không thể nào không nhắc đến Lượm- một cậu bé liên lạc bất khuất Tiết 2 của bài sẽ tô đậm nội dung này
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn
đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: ( )
Giáo viên đọc: Bỗng loè còn không
I Giới thiệu chung:
II Đọc-hiểu văn bản:
?Vậy theo chúng ta, Lượm đã hi sinh trong hoàn cảnh nào? ở đâu? Hãy đánh giá sự
hi sinh đó ( học sinh thảo luận nhóm bàn- 2p )
- Lượm đang đưa thư qua cánh đồng lúa Chú bé đã hi sinh vẻ vang, oanh liệt
? Hình ảnh Cháu nằm hồn bay gợi cho
em những suy nghĩ và tình cảm gì trước sự
hi sinh của Lượm?
- Sự hi sinh thanh thản, cao đẹp, Lượm như
còn đâu đây, tâm hồn chú quyện vào hương
lúa, gió đồng, Lượm hoá thân vào thiên nhiên
đất nước, Lượm hi sinh cho sự sống bất diệt
của quê hương.Sự ra đi của Lượm làm tác giả
- Cao đẹp, thanh thản, hoá thân vàothiên nhiên đất nước
Trang 10bàng hoàng thốt lên Lượm ơi còn không? Câu
thơ duy nhất trong khổ thơ vừa là câu hỏi
ngỡ ngàng,đau xót Tác giả như không muốn
tin vào sự hi sự hi sinh của Lượm
Hs đọc 2 khổ thơ cuối
Hình ảnh nào được nhắc lại ở khổ thơ cuối?
Tác giả có dụng ý gì khi nhắc lại hình ảnh chú bé liên lạc hồn nhiên vui tươi?
*( Lựơm đã hi sinh nhưng hình ảnh Lượm có còn đọng lại trong tâm trí mọi người?)
- Hai khổ thơ cuối tái hiện hình ảnh Lượm nhanh nhẹn vui tươi hồn nhiên yêu đời, là
sự khẳng định: Lượm vẫn sống mãi trong lòng Tổ quốc, quê hương, đất nước và conngười Việt Nam
-> Lượm trở thành bức tượng đài người chiến sĩ nhỏ của non sông gấm vóc, bức tượngđài ấy sẽ sống mãi trong lòng nhân dân VN
( Liên hệ: Lượm đã tiếp bước cha anh: Lê Văn Tám, Võ Thị Sáu, Kim Đồng- những
anh hùng nhỏ tuổi, đã dám hi sinh thân mình để góp phần giành độc lập dân tộc: Lê văn Tám đã tẩm xăng vào mình lao vào kho xăng của địch,anh Kim Đồng hi sinh tính mạng của mình, đánh lạc hướng địch để bảo vệ cuộc họp của Việt Minh an toàn)
Em nào có thể đọc thuộc lòng một vài khổ thơ?
? Tình cảm của em đối với nhân vật Lượm?
Lượm không còn nữa nhưng hình bóng em sẽ
sống mãi với quê hương đất nước-> Chúng ta
sẽ lưu giữ hình ảnh Lượm và noi gương Lượm:
học tập, tu dưỡng để làm rạng danh non sông
gấm vóc, viết tiếp trang sử vàng mà các anh
- Tình cảm thân thiết, ruột thịt
?Trong toàn bài Lượm được gọi bằng những từ ngữ xưng hô nào?
Thôi rồi, Lượm ơi !
Lượm ơi, còn không?
? Nhận xét về cách cấu tạo các dòng thơ
trên?Tác dụng?
- Ra thế
Lượm ơi! -> một câu được ngắt thành hai
dòng tạo ra sự đột ngột và một khoảng lặng
giữa dũng thơ, thể hiện sự xúc động đến nghẹn
b Tình cảm nhà thơ với Lượm:
- Xưng hô, gọi:
Tình cảm thân thiết, ruột thịt.`
Trang 11ngào, sững sờ trước tin hi sinh đột ngột của
Lượm.
- Thôi rồi, Lượm ơi! -> Ngắt thành 2 vế
- Lượm ơi, còn không? -> Câu thơ được tách ra
thành một khổ thơ riêng nhấn mạnh và
hướng người đọc về sự còn hay mất của
Lượm.
? Cách cấu tạo những dòng thơ đặc biệt ấy
nhằm diễn tả tâm trạng của tác giả ra sao?
-> Tâm trạng nghẹn ngào đau xót, thảng thốt
khi nghe tin Lượm hi sinh
- Nhịp thơ cùng các dấu chấm than đã góp
phần diễn tả tâm trạng đó Đó không chỉ là tâm
trạng của tác giả mà còn là tâm trạng của tất cả
chúng ta, của nhân dân đất nước này dành cho
Lượm
Thân tình, trân trọng, cảm phục, coiLượm như một người bạn chiến đấu,hình ảnh Lượm như đẹp hơn, lớn lên
? Bài thơ đã khép lại, em hiểu gì về chú bé
Lượm ? Tình cảm của tác giả đối với Lượm?
- Hình tượng của bé Lượm trong kỉ niệm của
tác giả : Hồn nhiên, vô tư, vui tươi, yêu đời,
say mê với công việc kháng chiến
- Câu chuyện cảm động về sự hi sinh anh dũng
của Lượm
- Tâm trạng xúc động, nỗi đau xót, ghẹn ngào
của tg khi tin Lượm hi sinh
4 Tổng kết
a Nội dung và ý nghĩa văn bản:
* Nội dung:
? Nêu ý nghĩa của bài thơ?
Bài thơ khắc họa hình ảnh một chú bé hồn
nhiên, dũng cảm hi sinh vì nhiệm vụ kháng
chiến Đó là một hình tượng cao đẹp trong thơ
Tố Hữu Đồng thời bài thơ đã thể hiện chân
thực tình cảm mến thương và cảm phục của tác
giả dành cho chú bé Lượm nói riêng và những
em bé yêu nước nói chung
* Ý nghĩa:
Bài thơ khắc họa hình ảnh một chú béhồn nhiên, dũng cảm hi sinh vì nhiệm
vụ kháng chiến Đó là một hình tượngcao đẹp trong thơ Tố Hữu Đồng thờibài thơ đã thể hiện chân thực tình cảmmến thương và cảm phục của tác giảdành cho chú bé Lượm nói riêng vànhững em bé yêu nước nói chung
? Trình bày những đặc sắc về nghệ thuật của
bài thơ?
NT : Sử dụng thể thơ 4 chữ đậm chất dân gian,
phù hợp với lối kể chuyện
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và
giàu âm điệu
- Cách ngắt các dòng thơ đặc biệt
- Kết cấu đầu cuối tương ứng
c Nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ 4 chữ đậm chất dângian, phù hợp với lối kể chuyện
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợihình và giàu âm điệu
- Cách ngắt các dòng thơ đặc biệt
- Kết cấu đầu cuối tương ứng
Yêu cầu hs đọc ghi nhớ SGK c Ghi nhớ: (SKG)
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Học sinh vận dụng những kiến thức mới đã học ở phần hình thành kiến thức vào các tình huống cụ thể thông qua hệ thống bài tập
- Phương pháp:
Trang 12- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn phủ bàn
- Thời gian: ( )
Hoạt động luyện tập
- Phương pháp: định hướng, vấn đáp,
đánh giá
- Kĩ thuật: động não, trình bày,
Năng lực: Giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, tự
học
?Yêu cầu về nhà : Viết đoạn văn khoảng 10
dòng miêu tả chuyến đi liên lạc cuối cùng và
sự hi sinh cao đẹp của Lượm:
III Luyện tập
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề, nhiệm vụ trong thực tế
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn trải bàn
- Thời gian: ( )
? Hãy tưởng tượng và viết một đoạn văn miêu tả về chuyến đi liên lạc cuối cùng của Lượm
Gv củng cố kiến thức bằng bản đồ tư duy
HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, TÌM TÒI, SÁNG TẠO
- Mục tiêu: tìm tòi, mở rộng thêm những gì đã được học, dần hình thành nhu cầu học tập suốt đời.
- Phương pháp: thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: hỏi và trả lời, trình bày một phút, chia nhóm, giao nhiệm vụ
- Thời gian: ( )
? Tưởng tượng và vẽ lại hình ảnh Lượm
? Sưu tầm và kể lại cho các bạn cung nghe một câu chuyện/ tấm gương về người anh hùng thiếu niên trong thời kì kháng chiến hoặc trong thời nay
4 Hướng dẫn học sinh ở nhà (5 phút)
* Học bài
- Học thuộc lòng đoạn thơ
Trang 13- Hiểu ý nghĩa của kết cấu đầu cuối tương ứng thể hiện trong bài thơ.
- Sưu tầm một số bài thơ nói về tâm gương nhỏ tuổi mà hi sinh anh dũng
* Chuẩn bị bài
Mưa
+ Đọc- hiểu văn bản
+ Tìm hiểu tác giả tác phẩm
+ Soạn bài theo câu hỏi SGK
Ngày soạn: / 3/ 2020 Tiết 103
- Đọc diễn cảm văn bản: giọng đọc vui tươi, hồ hởi
- Đọc - hiểu bản kí có yếu tố miêu tả
- Trình bày suy nghĩ cảm nhận của bản thân về vùng đảo Cô Tô khi học xong văn bản
3 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ:
- Yêu mến thiên nhiên và con người trên đất nước
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị YÊU THƯƠNG, TÔN
TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC
Tích hợp kĩ năng sống
- Tự nhận thức giá trị của vẻ đẹp quê hương đất nước
- Giao tiếp; phản hồi, lắng nghe tích cực; trình bày suy nghĩ ý tưởng, cảm nhậncủa bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện
Tích hợp môi trường: liên hệ môi trường biển đảo.
Tích hợp giáo dục đạo đức
- Giáo dục phẩm chất yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước
- Tự lập, tự tin, tự chủ, có tinh thần vượt khó, có trách nhiệm với bản thân
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài;
và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
C PHƯƠNG PHÁP
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn
đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắt tàiliệu
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC
Trang 141 Ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp:
- Nội dung cảnh vật thiên nhiên trong và trước cơn mưa hiện lên sinh động
- Nghệ thuật: nhân hoá, thể thơ tự do, nhịp thơ ngắn, nhanh
3 Bài mới:
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
lệ, ông là người suốt đời đi tìm kiếm cái đẹp, vậy hôm nay Thầy và các em sẽ tìm hiểu cái đẹp mà nhà văn Nguyễn Tuân đã tìm thấy ở vùng biển đảo Cô Tô qua bài học ngày hôm nay: ‘‘ Cô Tô’’
Cách 2: Tổ chức cuộc thi: " Biển đảo quê em"
Kể tên các đảo hoặc quần đảo ở nước ta mà em biết
- Cô Tô- Quảng Ninh
Trang 15HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn
đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: ( )
Hoạt động 2: GV hướng dẫn hs tìm hiểu tác giả, tác
phẩm
- GV chiếu chân dung nhà văn
? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả
Nguyễn Tuân?
- Nhiều HS phát biểu ( GV cho điểm)
+ Nguyễn Tuân còn có nhiều bút danh khác :
Ngột Lôi Quật, Thanh Hà, Nhất Lang, Ngoài sở
trường chính là tùy bút và kí, ông còn viết nhiều
tiểu luận phê bình văn học, dịch giả Ông từng là
hội viên sáng lập hội nhà văn Việt Nam, Tổng thư
kí, ủy viên Ban chấp hành hội nhà văn Việt Nam.
+ Ông đã để lại cho đời nhiều tác phẩm lớn như:
“ Vang bóng một thời”; “ Người lái đò sông Đà”;
“Chữ người tử tù”; hay “ Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi”;
…
- GV bổ sung:
… NT là một nghệ sĩ rất mực tài hoa Ông am hiểu
nhiều ngành NT khác như: hội họa, điêu khắc, điện
ảnh, âm nhạc, sân khấu… Ông vận dụng con mắt
của nhiều ngành NT khác nhau để tăng cường quan
sát và miêu tả…
=> Với những đóng góp của mình, năm 1996,
ông được Nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí
- HS trả lời theo cảm nhận của mình (Kí là ghi chép
những sự việc có thật, những điều xảy ra mà tác giả
2 Tác phẩm
- Thể loại: kí
Trang 16được trực tiếp chứng kiến, quan sát)
- GV bổ sung:
+ Kí là thể quen thuộc trong kí sự Kí là ghi chép,
tái hiện các hình ảnh, sự việc của đời sống, thiên
nhiên và con người theo sự cảm nhận và đánh giá
của tác giả
+ Sau văn bản “ Cô Tô”, chúng ta sẽ được tìm hiểu
tiếp các văn: Lao xao; Cây tre Việt Nam; Lòng yêu
nước cũng thuộc thể kí.
+ Kí khác với truyện như thế nào ? chúng ta tự tìm
hiểu từ bây giờ để đến bài Ôn tập truyện và kí trong
những tiết học tới, chúng ta sẽ đánh giá lại sự hiểu
biết của mình…
? Hãy nêu hoàn cảnh ra đời và xuất xứ của VB
Cô Tô?
- HS trả lời:
- GV: Cô Tô là một bài kí dài gần 6000 chữ, viết
năm 1972, sau được in trong tập Kí Nguyễn Tuân
1976 Là tác phẩm ghi lại những ấn tượng về thiên
nhiên và con người lao động ở vùng đảo Cô Tô với
tất cả niềm tin, yêu thích, tự hào và cảm phục
* GV chiếu bản đồ địa lí tỉnh Quảng Ninh
? Xác định vị trí đảo Cô Tô và giới thiệu đôi nét về
hòn đảo? ( HS khá giỏi – HS lên bảng)
( là một quần đảo gồm nhiều đảo nhỏ trong vịnh
Bái Tử Long thuộc địa phận tỉnh Quảng Ninh…)
GV chuyển ý:… Thông qua tài năng của ông,
người đọc như đang trực tiếp chứng kiến vẻ đẹp của
TN và CS nơi đây Để cảm nhận rõ hơn điều này,
chúng ta chuyển sang phần tiếp theo…
- Văn bản là phần cuối của bài kí
Cô Tô được viết trong một lầnnhà văn đi thực tế ở đảo Cô Tô
Hoạt động 3: GV hướng dẫn hs đọc- hiểu văn bản
? Theo em, văn bản này nên đọc với một giọng đọc ntn?
+ Trong VB này, NT hay sử dụng câu dài , có nhiều mệnh đề
bổ sung, nên khi đọc cần chú ý ngừng nghỉ đúng chỗ và đảm
bảo sự liên mạch của từng câu, từng đoạn.
+ Chú ý các tính từ, động từ miêu tả, các so sánh ẩn dụ, hoán
dụ mới lạ đặc sắc
+ Đọc với giọng vui tươi, hồ hởi.
- (HSY) đọc đoạn văn: Ngày thứ năm-> mùa sóng ở đây
- HS, GV nhận xét.
* GV chuyển ý: Để hiểu được VB một cách trọn vẹn, một
trong những yếu tố là phải hiểu đc nghĩa của từ Trong sgk
chú thích 13 từ khó, các em hãy tự đọc thầm để nắm đc
II/ Đọc- hiểu văn bản 1/ Đọc, hiểu chú thích
Trang 17nghĩa của các từ này
* GV: Ngoài từ khó trong sgk, chúng ta tìm hiểu thêm nghĩa
của một số từ ngữ khác Đó là các từ: xanh mượt, lam biếc,
vàng giòn Nhiệm vụ của các em là nối cho chính xác từ với
( Bài văn có 3 phần, mỗi phần tập trung vào một
cảnh thiên nhiên hoặc con người trên vùng đảo Cô
Tô)
- Phần 1: Từ đầu -> mùa sóng ở đây( Cảnh Cô Tô
sau cơn bão)
- Phần 2: tiếp-> là là mặt cánh( Cảnh mặt trời mọc
trên biển Cô Tô)
- Phần 3: còn lại ( Cảnh sinh hoạt của con người
trên đảo)
2 Kết cấu- Bố cục:
- PTBĐ: tự sự kết hợp miêu tả,biểu cảm
- Bố cục: 3 phần
* HS theo dõi phần 1
? Bức tranh thiên nhiên Cô Tô được ghi lại vào thời
điểm nào?
GV: + Ghi cụ thể thời gian là đặc điểm của thể kí
+ TG đã ở trên đảo Cô Tô nhiều ngày Đến
ngày thứ 5, sau khi cơn bão đi qua, tác giả đã đi
thăm những chú bộ đội đóng quân ở đây
? Tại sao tác giả lại chọn thời điểm sau cơn bão để
tả cảnh Cô Tô? ( TL nhóm bàn)
GV: Đây là khoảnh khắc bình yên và cũng là
quan niệm nghệ thuật của tác giả.Ông không
chọn thời điểm trước hay trong cơn bão mà ở đây
là sau khi cơn bão đi qua bởi ông luôn thích sự
độc đáo, khác người.
? Để miêu tả cảnh Cô Tô tác giả đã chọn vị trí quan
sát nào? ( nóc đồn Cô Tô)
- GV giải thích đồn - đồn biên phòng: là nơi đóng
quân của các chú bộ đội, thường được xây dựng ở
vị trí cao, dễ quan sát để thuận lợi cho nhiệm vụ bảo
vệ TQ
? Vị trí này có gì thuận lợi?
GV: Điểm nhìn cao vời vợi, không gian bao la,
3 Phân tích 3.1 Cảnh thiên nhiên Cô Tô sau trận bão:
Thời gian: ngày thứ 5 trên đảo
-một ngày sau cơn bão
- Vị trí quan sát: nóc đồn biên
phòng
Trang 18giúp tác giả có cái nhìn bao quát toàn cảnh Cô
Tô.
( Tích hợp TLV: Khi miêu tả thì điểm nhìn, điểm
quan sát rất quan trọng )
? Vẻ đẹp Cô Tô được khái quát qua câu văn nào?
- GV: Đây là câu văn thể hiện sự cảm nhận đầu
tiên, bao quát của tác giả về không gian Cô Tô
? Để miêu tả cảnh sắc 1 vùng biển đảo tác giả đã
lựa chọn những hình ảnh nào?
HS trả lời: Tác giả chọn các hình ảnh bầu trời,
nước biển, cây trên núi đảo, bãi cát ( GV kết hợp
máy chiếu)
* TL nhóm: 3 phút
? Tìm hiểu về TN Cô Tô sau cơn bão có ý kiến
cho rằng: tác giả đã vẽ ra trước mắt người đọc
một bức tranh bằng những ngôn từ hết sức điệu
luyện Em có đồng ý với ý kiến đó ko
? Làm sáng tỏ ý kiến của em qua việc phân tích? –
HS làm ra phiếu học tập
+ ? Tìm những từ ngữ miêu tả những hình ảnh
của TN
- bầu trời: trong sáng
- cây: thêm xanh mượt
- nước biển: lam biếc đặm đà hơn
HS: nước biển có mầu xanh đậm đặc, phản chiếu ánh sáng
trông rất đẹp, cát thì rất vàng , cây thì xanh tươi mượt mà,
đầy sức sống
* Các nhóm lần lượt trả lời
* GV nhận xét, đánh giá
? Qua những hình ảnh ( từ ngữ) nào gây cho em ấn
tương sâu sắc nhất? Vì sao?
- HS tự bộc lộ - GV khen ngợi, cho điểm
( )
GV chốt: Để miêu tả cảnh đảo, tác giả thể hiện cái
tài hoa trong vs lựa chọn từ ngữ miêu tả Cây thì
xanh mượt Từ xanh mượt ấy gợi cho ta hình ảnh
sau cơn mưa cây cối như được gột rửa, như trút bỏ
đi cái lớp áo bụi bặm của những ngày nắng giáo và
bây giờ, bão qua đi, mưa qua đi, chúng như được
khoác trên mình một chiếc áo mới sạch sẽ tinh
tươm Tác giả miêu tả những hình ảnh trên không
chỉ bằng thị giác mà còn bằng cảm nhận của riêng
- Không gian: trong trẻo, sángsủa
- Nghệ thuật:
+ Dùng 1 loạt các tính từ, từ láygợi tả màu sắc và ánh sáng
+ Khắc họa hình ảnh tinh tế,chính xác, độc đáo + Phép sosánh, ẩn dụ
Trang 19bản thân mình Miêu tả nước biển, ngoài quan sát
bằng thị giác, thấy màu nước biển lam biếc – một
màu xanh làm say lòng người , tác giả còn miêu tả
bằng vị giác, như nếm nước biển ” đặm đà” Với cát
cũng vậy, cát vàng là quan sát bằng thị giác, còn cát
vàng giòn, thì không nhừng ” nhìn thấy” mà còn
như ăn được Bởi vì ăn thì mới cảm nhận đc giòn
hay không Nước lam biếc đặm đà, cát vàng giòn
Cái đặm đà của nước biển, cái giòn của cát thì phải
là người rất tinh tế và nhạy cảm mới cảm nhận
được
GV: bên cạnh tác giả còn sử dụng các từ
ngữ chỉ mức độ ngày càng tăng, từ chỉ sự tiếp diễn
tương tự đó là những từ nào? ( HS gạch chân các từ:
thêm, hơn, càng, lại)
? Qua những từ đó, em hình dung như thế nào về
cảnh trước cơn bão và sau cơn bão?
HS: Cảnh trước cơn bão đã đẹp nhưng sau cơn bão,
cảnh càng đẹp hơn
GV: đó chính là sự hồi sinh của sự sống trước sự
hủy diệt của thiên nhiên Thông thường khi một cơn
bão đi qua, thiên nhiên như bắt đầu một sự sống
mới cơn bão đi qua chỉ để lại một vài dấu tích
không đáng kể như thể không phải do may mắn mà
là do sức sống dẻo dai của cây trái và con người xứ
này trụ vững được Tất cả dường như xôn xao, sống
dậy sau trận bão Cô Tô không chỉ đẹp mà còn rất
giàu tiềm năng kinh tế
? Qua lời văn miêu tả của Nguyễn Tuân, em hình
dung ntn về bức tranh phong cảnh của Cô Tô sau
trận bão?
- Biển đảo Cô Tô tươi sáng, khoáng đạt, lộng lẫy,
giàu tiềm năng
- Bức tranh thiên nhiên trên đảo Cô Tô sau trận bão
hiện lên tươi sáng, phong phú, độc đáo
? Đứng trước một vùng biển đảo tươi đẹp như
vậy, cảm xúc của tác giả đối với Cô Tô như thế
nào?
- Cảm thấy yêu mến hòn đảo như bất cứ người chài
nào được đẻ ra và lớn lên theo mùa sóng ở đây
? Em hiểu gì về tác giả qua cảm nghĩ này của
ông?
- Yêu mến và gần gũi như Cô Tô là quê hương
mình
Hãy chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc của em khi thưởng thức
bức tranh ngôn từ của nhà văn Nguyễn Tuân qua phần văn
bản thứ nhất?
-> Biển đảo Cô Tô tươi sáng,khoáng đạt, lộng lẫy, giàu tiềmnăng
-> Bức tranh thiên nhiên trên đảo
Cô Tô sau trận bão hiện lên tươisáng, phong phú, độc đáo
=> Tác giả yêu mến, gần gũi vàcoi Cô Tô như quê hương của
Trang 20? Qua đoạn văn vừa tìm hiểu, em học tập được
điều gì từ nhà văn NT trong cách miêu tả TN?
HS: + Biết chọn vị trí quan sát ( điểm nhìn)
- Đọc - nắm nội dung phần đã phân tích
- Tìm hiểu tiếp phần còn lại theo câu hỏi Sgk
+ ? (Câu hỏi 3 – SGK) Cảnh mặt trời mọc là một bức tranh đẹp Em hãy tìmnhững từ ngữ chỉ hình dáng, màu sắc, những hình ảnh mà tác giả đã dùng để vẽ lêncảnh đẹp ấy
+ ? Hãy chỉ ra nét đặc sắc nhất trong nghệ thuật miêu tả cảnh mặt trời mọc của tácgiả
+ ? Tìm và phân tích chi tiết miêu tả cảnh sinh hoạt ở vùng đảo Cô Tô
+ ? Ngoài Cô Tô em còn biết những địa danh nào có cảnh sắc đẹp như Cô Tô ?
Là một người dân Quảng Ninh, em thấy cần phải làm gì để giữ mãi vẻ đẹp của CôTô?
+? Viết một đoạn văn tả cảnh mặt trời mọc trên biển.
+? Xem bản đồ nước ta và trao đổi với người thân về chủ quyền biển đảo của
nước ta? Biển và đảo có vai trò gì về kinh tế, giao thông biển và an ninh quốc phòng?
+?Em hãy lê kế hoạch cho chuyến đi du lịch biển hè 2016.
Soạn: /2/ 2020 Tiết 104 Đọc hiểu:
Trang 21nhiên và đời sống con người ở vùng đảo Cô Tô được miêu tả trong bài văn.
- Hiểu được nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của tác giả
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm văn bản: giọng đọc vui tươi, hồ hởi
- Đọc - hiểu bản kí có yếu tố miêu tả
- Trình bày suy nghĩ cảm nhận của bản thân về vùng đảo Cô Tô khi học xong văn bản
3 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ:
- Yêu mến thiên nhiên và con người trên đất nước
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị YÊU THƯƠNG, TÔN
TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC
Tích hợp kĩ năng sống
- Tự nhận thức giá trị của vẻ đẹp quê hương đất nước
- Giao tiếp; phản hồi, lắng nghe tích cực; trình bày suy nghĩ ý tưởng, cảm nhậncủa bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện
Tích hợp môi trường: liên hệ môi trường biển đảo.
Tích hợp giáo dục đạo đức
- Giáo dục phẩm chất yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước
- Tự lập, tự tin, tự chủ, có tinh thần vượt khó, có trách nhiệm với bản thân
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướngdẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị,phương tiện dạy học,
- Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài;
và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
C PHƯƠNG PHÁP
- Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải quyết vấn
đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,
- Kĩ thuật giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”, tóm tắt tàiliệu
D TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY VÀ GIÁO DỤC
- Kĩ thuật: giao nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ
G - GV Mời các em quan sát và các hình ảnh về cảnh mặt trời mọc trên biển đảo
Cô Tô ở các điểm nhìn và thời điểm khác nhau
Trang 22
? Em hình dung ntn về cảnh bình minh trên biển đảo Cô Tô?
H - đẹp, trong sáng, rực rỡ
G Vào bài:
Thiên nhiên Cô Tô vốn rất đẹp nhưng không phải ai cũng có thể dễ dàng cảm nhận được vẻ đẹp ấy một cách tinh tế và trọn vẹn Thiên nhiên Cô Tô không chỉ đẹp ở thời điểm sau trận bão mà còn đẹp một cách rực rỡ, huy hoàng ở cảnh mặt trời mọc trên biển đảo Cô
Tô Bằng tấm lòng, tình yêu, niềm tự hào về đất nước con người Việt Nam, những trang viết của Nguyễn Tuân thực sự là những trang hoa, tờ hoa lấp lánh vẻ đẹp của cuôc sống Chúng
ta cùng tìm hiểu tiếp tiết 2 của văn bản Cô Tô
Cách 2: Cho học sinh nghe bài hát Tượng đài Bác Hồ trên đảo Cô Tô
- Phương tiện: máy chiếu, phiếu học tập, tư liệu
- Kĩ thuật: động não, chia nhóm, giao nhiệm vụ, hoàn tất một nhiệm vụ, trìnhbày một phút,
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
G - Chiếu ba bức ảnh minh họa về ba cảnh
trong văn bản(Chiếu S5)
(?) Cách đón nhận mặt trời mọc của tác giả
diễn ra như thế nào? Có gì độc đáo trong
* Cách đón mặt trời - Dậy từ
canh tư, ra tận đầu mũi đảo ngồirình mặt trời lên
-> Cách đón nhận công phu và trang trọng
* Cảnh mặt trời mọc
Trang 23(?) Cảnh mặt trời mọc được tác giả quan
sát và miêu tả theo trình tự nào?
* Tổ chức hoạt động nhóm: Cặp đôi (thực
hiện theo dãy bàn) GV phát phiếu học tập
ngẫu nhiên cho các cặp
Thời gian thảo luận theo cặp đôi: 3phút
(?) Hãy tìm các chi tiết miêu tả trong từng
thời điểm? Xác định nghệ thuật và nhận xét
về cảnh ở từng thời điểm đó?
(1) - Trước khi mặt trời mọc.
(2) - Trong khi mặt trời mọc.
(3)- Sau khi mặt trời mọc.
(?) Gọi trả lời theo tinh thần xung phong
GV chốt kiến thức- khen ngợi các cặp đôi
trả lời tốt
- Thu phiếu HT
(?) Em có nhận xét gì về cách miêu tả của
tác giả ? ( NT)
? Cảnh mặt trời mọc trên biển được đặt
trong khung cảnh thiên nhiên ntn ?
(?) Em cảm nhận được gì về cảnh mặt trời
mọc trên biển ?
(?) Đoạn văn thể hiện tài năng gì của Ng
Tuân ?
(?) Theo em, vì sao nhà văn lại có cách đón
nhận mặt trời mọc công phu và trân trọng
đến thế?
- Trình tự thời gian:
+ Trước khi mặt trời mọc+ Trong lúc mặt trời mọc+ Sau khi mặt trời mọc
- Trước khi mặt trời mọc:
+ Chân trời, ngấn bể sạch nhưtấm kính
- Trong khi mặt trời mọc:
+ Nhú dần+ Tròn trĩnh phúc hậu
+ Quả trứng hồng hào thămthẳm
⇒ K/cảnh rộng lớn, bao la, trong trẻo, tinh khôi
⇒ Bức tranh đẹp rực rỡ, tráng lệ -Tài quan sát tinh tế, mtả chínhxác, sử dụng ngôn ngữ điêuluyện, độc đáo, mới lạ
-Yêu mến th/nhiên, gắn bó với cảnh đẹp của th/nh đất nước
3.3 Cảnh sinh hoạt và lao động trên đảo Cô Tô
G * HS đọc đoạn 3
- Để miêu tả cảnh sinh hoạt trên đảo Cô
Tô, nhà văn đã chọn điểm không gian nào?
- Cái giếng nước ngọt giữa đảo
H - Tại sao tác giả lại chọn duy nhất cái giếng
nước ngọt để tả cảnh sinh hoạt trên đảo Cô
Tô?
- Sự sống sau một ngày LĐ ở đảoquần tụ quanh giếng nước; là nơi
sự sống diễn ra mang tính chất đảo: đông vui, tấp nập, bình dị
G - Cảnh SH trên đảo diễn ra trên cái giếng - Cái giếng rất đông người: tắm,
Trang 24nước ngọt được mtả ntn ? múc, gánh nước, bao nhiêu là
thùng gỗ cong, ang, gốm
- Các thuyền mở nắp sạp chờ đổ nước ngọt để chuẩn bị ra khơi đánh cá
H - Hình ảnh anh hùng Châu Hoà Mãn gánh
nước ngọt ra thuyền, chị Châu Hoà Mãn
địu con bên cái giếng nước ngọt trên đảo
gợi cho em cảm nghĩ gì về cuộc sống và
con người nơi đây?
- Cảnh sinh hoạt nơi đây diễn ra tấp nập đông vui, thanh bình
G ?Cách miêu tả của Tg có gì đặc biệt ? Chỉ
ra biện pháp nghệ thuật được Tg sử dụng ?
Phân tích t/d của biện pháp so sánh đó ?
= > Sử dụng lời kể, lời tả, kết hợp
so sánh
⇒ Cảnh SH lao động khẩntrương, tấp nập, thanh bình
⇒ Cuộc sống bình yên, giản dị, hạnh phúc
G Cùng học sinh chốt, khái quát kiến thức
? Nêu đặc sắc về nghệ thuật và nội dung
của văn bản
4.1 Nghệ thuật
- Ngôn ngữ tinh tế gợi cảm
- Các so sánh táo bạo, bất ngờ, giàu trí tưởng tượng
- Lời văn giàu cảm xúc4.2 Nội dung
- Vẻ đẹp độc đáo của c/s thiênnhiên và con người nơi đảo CôTô
Hoạt động 3: Luyện tập (6’)
- Mục tiêu: củng cố kiến thức, rèn kĩ năng
viết đoạn văn, bồi dưỡng tình yêu thiên
nhiên, quê hương đất nước,
- Phương pháp: hoạt động cá nhân, vấn đáp
- Phương tiện: máy chiếu hắt
- Kĩ thuật: động não, viết sáng tạo, hoàn tất
một nhiệm vụ,
III Luyện tập
GV đưa ra các bài tập trắc nghiệm nhanh.
Câu 1:
Trong đoạn trích Cô Tô, quần đảo Cô Tô thuộc địa phương nào?
Error: Reference source not foundA Quảng Ninh.
Error: Reference source not foundB Nghệ An.
Error: Reference source not foundC Hải Phòng.
Error: Reference source not foundD Vũng Tàu.
Câu 2:
Trong đoạn trích Cô Tô, tác giả đã sử dụng chủ yếu biện pháp tu từ nào để miêu tả vẻ đẹp của bức
Trang 25tranh bình minh trên biển?
Error: Reference source not foundA So sánh.
Error: Reference source not foundB Nhân hóa.
Error: Reference source not foundC Hoán dụ.
Error: Reference source not foundD Ẩn dụ.
Câu 3:
Đoạn trích Cô Tô được viết theo phương thức biểu đạt chính nào?
Error: Reference source not foundA Tự sự.
Error: Reference source not foundB Biểu cảm.
Error: Reference source not foundC Miêu tả.
Error: Reference source not foundD Nghị luận.
Câu 4:
Trong đoạn đầu của bài kí Cô Tô, tác giả đã chọn điểm quan sát từ đâu?
Error: Reference source not foundA Nóc đồn Cô Tô.
Error: Reference source not foundB Bên giếng nước ngọt ở ria một hòn đảo.
Error: Reference source not foundC Đầu mũi đảo.
Error: Reference source not foundD Trên dốc cao.
Câu 5:
Trong đoạn trích Cô Tô, cảnh sinh hoạt của con người trên đảo Cô Tô được miêu tả như thế nào?
Error: Reference source not foundA Khẩn trương, thanh bình.
Error: Reference source not foundB Êm ả, bình lặng.
Error: Reference source not foundC Hân hoan, vui vẻ.
Error: Reference source not foundD Hối hả, vội vã.
Câu 6:
Trong đoạn trích Cô Tô, cảnh thiên nhiên và sinh hoạt của con người trên đảo Cô Tô hiện ra như
thế nào?
Error: Reference source not foundA Trù phú và đông đúc.
Error: Reference source not foundB Nên thơ và gần gũi.
Error: Reference source not foundC Tươi sáng và độc đáo.
Error: Reference source not foundD Hoang sơ và thanh vắng.
Câu 7:
Trong đoạn trích Cô Tô, ngày thứ năm trên đảo của tác giả là ngày như thế nào?
Error: Reference source not foundA Một ngày mưa tầm tã.
Error: Reference source not foundB Một ngày nắng ấm chan hòa.
Error: Reference source not foundC Một ngày trong trẻo và sáng sủa.
Error: Reference source not foundD Một ngày sôi động và thật nhiều ý nghĩa.
Câu 8:
Đoạn trích Cô Tô thuộc thể loại:
Error: Reference source not foundA tùy bút.
Error: Reference source not foundB kí.
Error: Reference source not foundC truyện ngắn.
Error: Reference source not foundD hồi kí.
G Viết đoạn văn tả cảnh Cô Tô (khoảng 5- 7 câu)
trong đó có sử dụng biện pháp tu từ so sánh, gạch
chân BPTT
H - Báo cáo kết quả chuẩn bị bài ở nhà
- Chọn bài tiêu biểu (1- 2 bài) chiếu lên
màn hình
- HS khác nhận xét về hình thức, nội dung
của đoạn văn
- GV chốt, cho điểm động viên
Trang 26Hoạt động : Vận dụng (5’)
- Mục tiêu: bồi dưỡng tình yêu đối với vẻ đẹp của thiên nhiên, quê hương đất nước
- Phương pháp: HS chơi trò chơi ; tự khám phá, tìm hiểu về các thắng cảnh Việt Nam
- Phương tiện: máy chiếu, tư liệu
- Kĩ thuật: động não, trình bày một phút
?Giả sử trong kì nghỉ hè, gia đình em và một số gia đình khác cùng tổ chức một chuyến du lịch biển Hãy lên kế hoạch cho chuyến đi theo gợi ý sau:
Vùng biển mà gia đình em và một số gia đình khác định đến thuộc địa phương nào? Vùng biển ấy có những đặc điểm gì nổi bật?
Mọi người đến vùng biển đó bằng phương tiện gì?
Mọi người đến vùng biển đó trong bao lâu? Nơi ở trong thời gian nghỉ tại vùng biển đó.
Lịch trình của những ngày du lịch ở vùng biển đó như thế nào? Em dự định làm gì sau khi kết thúc chuyến đi ấy?
Hoạt động 5: Củng cố - tìm tòi, mở rộng (2’)
- Mục tiêu: lồng ghép giáo dục về ý nghĩa, vai trò của biển đảo quê hương
- Phương pháp: nêu vấn đề, phát vấn, thuyết trình
- Phương tiện: Máy chiếu
- Kĩ thuật: động não, trình bày một phút
G
H
? Xem bản đồ nước ta và trao đổi với người thân về chủ đề biển đảo Tổ Quốc:
Hãy cho biết Biển đảo có vai trò gì đối với kinh tế và giao thông biển, an ninh quốc phòng?
Là học sinh, em có thể làm gì để góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc?
* Hướng dẫn chuẩn bị bài mới:
Chuẩn bị cho tiết: Trả bài TLV số 5( Văn tả cảnh)
- Lời chào(1’):
Giới thiệu hoạt động trải nghiệm tham quan Cô Tô qua một đoạn clip và bài hát
Trên Biển trời Đông Bắc của nhạc sĩ Trần Chung
Phụ lục 1
PHIẾU HỌC TẬP
Trang 27- Chân trời, ngấn
bể, mặt trời
- Tính từ chỉ hìnhdáng: tròn trĩnh,đầy đặn, đường bệ
- Tính từ chỉ màusắc : hồng hào,hửng hồng
- Động từ : nhú lên,tiến ra
-> Bức tranh rực
rỡ, sống động, gần
- Người lao động, anhhùng lao động ChâuHòa Mãn,
- Động từ : tắm, múc,gánh nước, ra khơi,quẩy nước, địu con,…
-> Hình ảnh người laođộng bình dị, vững tinvào cuộc sống, gắn bóvới quê hương
Trang 28- Ẩn dụ : mặt trời –
quả trứng hồng hào thăm thẳm,
Cảm xúc
của tác giả
Yêu mến, gắn bó Hào hứng, hồi hộp Tin yêu
Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, giàu có, hùng vĩ
Bức tranh lao động
vất vả, thiếu thốn nhưng bình dị và tươi sáng
Trang 307 Dự định sau khi kết thúc chuyến đi:
Ngày soạn: 19/8/201 Tiết theo PPCT: 4 Văn bản:
TRONG LÒNG MẸ
(Trích Những ngày thơ ấu)
(tiết 1) Nguyên Hồng
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nắm được khái niệm thể loại hồi kí
- Hiểu được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.
- Nắm được ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng củanhân vật
- Hiểu được ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làmkhô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Kĩ năng
- Biết đọc - hiểu một văn bản hồi kí Biết vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phươngthức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện
3 Định hướng phát triển năng lực
- - Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- - Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ
- Cảm thông, chia sẻ với những người có hoàn cảnh bất hạnh, đáng thương
- Yêu kính và biết ơn cha mẹ
- Trân trọng tình cảm gia đình, tình mẫu tử
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
Trang 31- Học sinh:
+ Đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan
+ Sưu tầm tư liệu về tác giả Nguyên Hồng, các bài viết về tác giả, tác phẩm
+ Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp:………
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
8A1 8A2
Bước 2 Kiểm tra bài cũ
Bước 3 Bài mới:
- Kĩ thuật: giao nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ
Cách 1:Cho Hs quan sát clip về chế độ phong kiến Việt Nam?
? Em có suy nghĩ gì sau khi xem đoạn clip trên?
Trang 32Cách 2: quan sát hình ảnh
1 Theo em các hình ảnh trên thể hiện tình cảm của ai với ai?
2 Hình 1: người mẹ ôm con
Hình 2: Người mẹ đang chăm sóc con => Tình cảm mẹ con
2 Chia sẻ những kỉ niệm, tình cảm và ấn tượng sâu sắc của em về mẹ: =>mỗi HS tự kể
3 Mỗi em hãy viết một lời nhắn nhủ chân thành và thầm kín gửi tới mẹ.(GV gửi phiếu HS viết) => GV đọc lời nhắn gửi của HS, có những lời khen ngợi
Rõ ràng chúng ta thấy tình cảm đối với mẹ thật thiêng liêng Được nằmtrong vòng tay của mẹ thật hạnh phúc Bài học hôm nay sẽ cho các em thấy qua
nhận vật Hồng trong đoạn trích “Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng
Cách 3: Có thể cho học sinh nghe hoặc hát một vài bài hát về mẹ: Mẹ yêu, Nhật
kí của mẹ, Chín bậc núi rừng
Trang 33HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (25’)
- Mục tiêu: tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
- Phương pháp: PP thảo luận nhóm, PP nghiên cứu tình huống, PP vấn đáp.
- Phương tiện: máy chiếu, phiếu học tập, tư liệu
- Kĩ thuật: động não, chia nhóm, giao nhiệm vụ, hoàn tất một nhiệm vụ, trình bày một phút,
Hoạt động 1: GV giới thiệu cho HS tìm hiểu về
+ Quê ở Nam Định
+ Là nhà văn của phụ nữ, nhiđồng, của những người cùngkhổ
- Văn xuôi Nguyên Hồng giàuchất trữ tình, nhiều khi dạt dàonhững cảm xúc thiết tha, rấtmực chân thành
G * Bổ sung:
- Nguyên Hồng sinh ở thành phố Nam Định, nhưng Hải Phòng cửa biển đã khơi
dạy và gắn bó với ông, với sự nghiệp văn chương của ông Tác phẩm của ôngthường viết về những con người nghèo khổ dưới đáy xã hội, với một lòng yêuthương đồng cảm vì vậy ông được coi là nhà văn của những con người cùng khổ
- Trong thế giới nhân vật của ông xuất hiện nhiều người bà, người mẹ, người chị,những cô bé, cậu bé khốn khổ nhưng nhân hậu Ông viết về họ bằng cả trái timyêu thương và thắm thiết của mình Ông được mệnh danh là nhà văn của phụ nữ
và trẻ em Văn xuôi của ông giàu chất trữ tình, nhiều khi dạt dào cảm xúc và hếtmực chân thành Ông thành công hơn cả ở thể loại tiểu thuyết
G Em biết gì về văn bản “Trong lòng mẹ” và
tác phẩm “Những ngày thơ ấu”?
2 Tác phẩm
- “Những ngày thơ ấu” là tập
hồi kí đăng báo 1938 in thànhsách năm 1940 gồm 9 chương
Trang 34G
H
Trình bày
? Nêu xuất xứ của văn bản ?
- Văn bản " Trong lòng mẹ" là chương thứ IV
của tập hồi kí
- Văn bản "Trong lòng Mẹ" là
chương thứ IV của tập hồi kí
G * Bổ sung: Những ngày thơ ấu là tập hồi ký tự truyện gồm 9 chương
Chương 1: Tiếng kèn
Chương 2: Chúa thương xót chúng tôi
Chương 3: Trụy lạc
Chương 4: Trong lòng mẹ
Chương 5: Đêm nôen
Chương 6: Tron đêm đông
Chương 7: Đồng xu cái
Chương 8: Sa ngã
Chương 9: Bước ngoặt
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản II Đọc - hiểu văn bản
ảnh thể hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật tôi,
nhất là đoạn cuối cuộc trò chuyện với bà cô,
đoạn tả chú bé Hồng nằm trong lòng mẹ Các
từ ngữ, hình ảnh, lời nói ngọt ngào, giả dối rất
kịch của bà cô cần thể hiện một cáchđon đả,
kéo dài, lộ rõ sắc thái châm biếm, cay nghiệt
Trang 35với từ đoạn tang
- Đoạn tang: hết giỗ, mãn tang, hết tang, hết
? Bài văn viết theo thể loại nào?
? Em hiểu gì về thể loại hồi kí?
Hồi kí là thể văn được dùng để ghi lại những
chuyện có thật đã xảy ra trong cuộc đời một
con người
? Em xếp văn bản thuộc thể loại nào? (Kiểu
VB) nào? Nhân vật chính là ai?
- Tiểu thuyết: tự thuật kết hợp với các kiểu văn
bản: tự sự, miêu tả biểu cảm
- Nhân vật xưng “tôi” ngôi thứ nhất chính là
tác giả (bé Hồng), kể lại chuyện một cách chân
thực, trung thành…
? Nhận xét bố cục văn bản? Có thể chia
đoạn trích thành 2 hay 3 đoạn ?
- P1: Từ đầu đến… và mày cũng còn phải có
họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ? : Cuộc
đối thoại giữa bà cô cay độc và chú bé Hồng
Qua đó bộc lộ ý nghĩ, cảm xúc của chú bé
Hồng về người mẹ bất hạnh
- P2: Đoạn còn lại: Cuộc gặp lại bất ngờ với
mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của chú
bé Hồng
? So sánh mạch kể chuyện giữa truyện
“ Trong lòng mẹ” có gì giống và khác “Tôi đi
học”?
+ Giống: Kể theo trình tự thời gian, kể kết hợp
với bộc lộ cảm xúc, hồi tưởng
+ Khác: Liền mạch trong một khoảng thời gian
ngắn, buổi sáng - ngắt quãng trước một vài
ngày sau khi gặp mẹ
? Tóm tắt nội dung chính của văn bản?
(HSK)
HS tóm tắt đoạn trích -> GV tóm tắt ngắn
gọn
Gần đến ngày giỗ đầu bố Hồng, cậu lại rất thương và
nhớ mẹ mình thì một hôm, người cô gọi cậu đến và hỏi
có muốn gặp mẹ, gặp “em bé” ko Sau đó, bà ta làm
cho Hồng đau lòng bằng cách nói về cuộc sống của mẹ
Hồng Bà ta càng nói Hồng càng im lặng và cậu bắt
đầu khóc Cậu càng thấy thương mẹ hơn, càng căm
ghét những hủ tục lạc hậu trước những lời bôi nhọ mẹ
mình của bà cô thâm hiểm, tàn nhẫn Một hôm, trên
đường đi học về, Hồng thoáng thấy 1 người ngồi trên
xe kéo rất giống mẹ Hồng liền đuổi theo và gọi to.
Vài giây sau, Hồng đuổi kịp xe kéo Và nhận ra đúng
2 Kết cấu - bố cục
- Thể loại: Hồi kí là một thể văn
ghi chép, kể lại những biến cố
đã xảy ra trong quá khứ mà tácgiả đồng thời là người kể ngườitham gia hoặc chứng kiến
- Bố cục: 2 phần
Trang 36
là mẹ mình Hồng òa khóc nằm trong lòng mẹ Cậu
cảm nhận được tất cả vẻ đẹp, sự yêu thương và dịu
dàng của mẹ Cậu quên hết mọi lời nói độc ác của bà
cô, chỉ còn niềm xúc động và tình yêu thương mẹ vô
? Mở đầu đoạn trích tác giả đã cho người
đọc thấy được cảnh ngộ của mình như thế
nào?
- Với giọng văn giản dị, tự nhiên, người đọc có
thể nhận ra ngay cảnh ngộ đáng thương của
Hồng:
- Cha vừa mất, mẹ bỏ nhà đi tha phương cầu
thực
- Anh em Hồng phải sống nhờ bà cô ruột
? Cảnh ngộ đó tạo nên thân phận của bé
Hồng ntn?
Cô độc, đau khổ luôn khát khao tình yêu
thương, tình mẹ => Rất đáng thương
Dòng tự sự ở phần đầu còn cho người đọc biết
được thời gian xảy ra câu chuyện, hoàn cảnh
sống của người mẹ tội nghiệp => khơi nguồn
để từ đó bà cô xuất hiện
? Nhân vật người cô có quan hệ như thế nào
với bé Hồng?
Cô ruột (bên nội) => Quan hệ ruột thịt, gần
gũi
? Hình ảnh người cô được khắc hoạ qua
những chi tiết nào? (Chú ý chi tiết khắc hoạ
về nét mặt, cử chỉ, giọng nói)
Ghi những chi tiết HS phát hiện
+ Bảng (1): Người cô
+ Bảng (2): Hoạt động của bé Hồng
(pt' tâm trạng của bé Hồng rút ra ở phần sau)
Thảo luận tìm chi tiết về người cô
+ Với vẻ mặt cười nói rất kịch: mày có muốn
vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không ?
-> Không có ý định tốt đẹp
- Bé Hồng từ chối -> không buông tha tiếp tục
lôi đứa cháu vào trò chơi đã dàn tính sẵn
- Tỏ ra thân tình vỗ vai an ủi, muốn giúp đỡ
cháu nhưng lại cố ý ngân hai tiếng em bé
-> Cử chỉ thân mật giả dối, lời nói ngọt ngào
đầy mỉa mai cay độc
- Lạnh lùng vô cảm trước sự đau đớn của đứa
cháu, tươi cười kể về tình cảnh đói rách túng
thiếu của mẹ bé Hồng
- Đổi giọng giả nhân giả nghĩa thương xót
3.1 Hình ảnh người cô của bé Hồng (20’)
+ Vẻ mặt tươi cười rất kịch.+ Giọng nói ngọt ngào đầy mỉamai cay độc
+ Cử chỉ thân mật giả dối
Trang 37người anh trai.
? Bà cô muốn gì khi cho rằng mẹ chú đang
phát tài và nhất là cố ý phát âm hai tiếng em
bé ngân dài, thật ngọt?
Với cảnh ngộ của bé Hồng, lẽ ra cô phải chia
sẻ, an ủi, động viên, yêu thương mà trái lại tìm
mọi cách gieo rắc vào đầu óc thơ ngây của
cháu đáng thương những điều không hay khinh
miệt ruồng rẫy người mẹ bất hạnh của nó
- Với nụ cười nửa miệng và câu hỏi thăm dò:
mày có muốn vào Thanh Hoá với mẹ mày
không "Tưởng chừng đã chạnh tới nỗi nhớ tình
thương mẹ của chú bé, nhưng vốn nhạy cảm,
Hồng đã nhận ra ngay ý nghĩa cay độc trong
giọng nói và nét mặt rất kịch cô Bề ngoài tỏ ra
quan tâm đến tình cảm mẹ con của đứa cháu
côi cút, nhưng bên trong lòng bà chỉ muốn
gieo rắc vào đầu cháu ý nghĩ hoài nghi khinh
miệt người mẹ đang tha hương cầu thực
- Vẫn giọng ngọt ngào kèm theo cả cái nhìn
bằng đôi mắt long lanh, chằm chặp: Mợ mày
phát tài lắm có như dạo trước đâu" Vào mà bắt
mẹ mày may vá cho và thăm em bé chứ Phải
chăng người cô muốn kéo đứa cháu đáng
thương vào trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn, rõ
ràng bà như muốn ngầm báo với bé Hồng rằng
mẹ chú đã thay lòng đổi dạ, không thương con,
không gắn bó với gia đình như trước nữa đã có
con với người đàn ông khác Lòng chia rẽ tình
mẫu tử thiêng liêng của Hồng Rõ ràng dù cho
bé Hồng im lặng cúi đầu, khóe mắt cay cay
lòng đau thắt lại rồi cả nức nở cười dài trong
tiếng khóc thì người cô không hề mảy may xúc
động, bà vẫn tươi cười kể chuyện cho bé Hồng
nghe về tình cảnh túng quẫn về h/ả gầy guộc
rách rưới của người mẹ chú một cách thích thú
rõ rệt
? Vì sao những lời nói của bà cô khiến bé
Hồng lòng thắt lại, nước mắt chảy ròng
ròng ?
Cay đắng biết bao khi niềm tin và tình mẫu tử
thiêng liêng bị chính người cô gắn bó với mình
bằng tình máu mủ ruột thịt cứ xăm soi hành hạ
hòng chia rẽ Vốn khổ cực bất hạnh và nhạy
cảm giàu tình yêu mẹ, sự lạnh lùng vô cảm của
người cô khiến bé Hồng đau xót tủi hờn như bị
sát muối trong lòng Vài lời vớt vát cuối cùng
cô tỏ một chút xót thương người anh trai vừa
=> Gieo rắc vào đầu đứa cháunhững ý nghĩ hoài nghi, khinhmiệt, ruồng rẫy người mẹ bấthạnh
Trang 38khuất, thương hại người chị dâu khổ sở và nói
tới cái sĩ diện của đứa cháu phần nào làm dịu
đi nỗi đau tình mẫu tử trong tâm hồn thơ dại
của bé Hồng Nhưng không xoá nổi nét bản
chất trong nét tính cách của bà cô
? Nhận xét về cách khắc hoạ nhân vật người
cô của tác giả ?
Chú trọng miêu tả ngoại hình, hành động, lời
nói => nổi bật tính cách theo trình tự các bước
ngày càng phát triển, khắc sâu vào lòng người
đọc sự căm phẫn người cô độc ác, tàn nhẫn,
- Câu hỏi: ? Qua cách miêu tả ấy, em thấy bà
cô bé Hồng là con người như thế nào?
Đó là người đàn bà độc ác, lạnh lùng vô cảm,
thâm hiểm
* Giảng: Tính cách tàn nhẫn của bà cô là sản
phẩm của những định kiến đối với người phụ
nữ theo luật "tam tòng" Bà cô tiêu biểu cho
hạng đàn bà "Miệng nam mô, bụng một bồ
giao găm" là hiện thân của thành kiến cổ hủ
phi nhân đạo của xã hội thực dân phong kiến
ngày đó Qua hình ảnh người cô, tác giả lên án
đanh thép sự tàn nhẫn bất công trong xã hội
=> Đó là người đàn bà vô cảm,lạnh lùng, độc ác thâm hiểm,hiện thân cho thành kiến cổ hủlạc hậu, phi nhân đạo của xãhội thực dân nửa phong kiến lúcbấy giờ
? Em có nhận xét gì về nhân vật bà cô? Thái độ của em đối với nhân vật này?
HS trình bày lại những hành động, cử chỉ, ngôn ngữ của bà cô -> bản chất con ngườilạnh lùng, độc ác, thâm hiểm, tàn nhẫn -> Là sản phẩm của những định kiến đối vớingười phụ nữ trong xã hội phong kiến
Bước 4 Hướng dẫn về nhà ( )
* Đối với bài cũ:
- Học bài theo nội dung
- Hoàn chỉnh các bài tập
* Đối với bài mới: Chuẩn bị “Trong lòng mẹ” (T2)
- Đọc kĩ văn bản
- Tìm các chi tiết thể hiện tâm trạng bé Hồng
- Chuẩn bị theo nội dung SGK
- Tìm các bài viết về tác giả Nguyên Hồng và tác phẩm “ Những ngày thơ ấu”.
Trang 39Ngày soạn: 22/8/201 Tiết : 5
- Nắm được khái niệm thể loại hồi kí
- Hiểu được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.
- Nắm được ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng củanhân vật
- Hiểu được ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làmkhô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Kĩ năng
- Biết đọc- hiểu một văn bản hồi kí Biết vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phươngthức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện
3 Định hướng phát triển năng lực
- - Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- - Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
4 Thái độ
- Cảm thông, chia sẻ với những người có hoàn cảnh bất hạnh, đáng thương
- Yêu kính và biết ơn cha mẹ
- Trân trọng tình cảm gia đình, tình mẫu tử
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
+ Đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan
+ Sưu tầm tư liệu về tác giả Nguyên Hồng, các bài viết về tác giả, tác phẩm
+ Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp:………
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
8A1
Trang 408A2
Bước 2 Kiểm tra bài cũ
Bước 3 Bài mới:
- Kĩ thuật: giao nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ
? Em có cảm nhận như thế nào khi đọc đoạn văn nói về cuộc trò chuyện giữa cô
Mục tiêu: tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
- Phương pháp: PP thảo luận nhóm, PP nghiên cứu tình huống, PP vấn đáp.
- Phương tiện: máy chiếu, phiếu học tập, tư liệu
- Kĩ thuật: động não, chia nhóm, giao nhiệm vụ, hoàn tất một nhiệm vụ, trình bày một phút,
Hoạt động 1: GV phân tích văn bản II Đọc – hiểu văn bản
? Tình cảm của bé Hồng với mẹ được thể
hiện qua những sự việc chính nào?
Qua cuộc trò chuyên trong lần gặp mẹ
? Bé Hồng đã phản ứng ntn trước câu hỏi
thứ nhất của người cô? Vì sao Hồng có phản
ứng như vậy?
Mới đầu nghe người cô hỏi, lập tức trong kí
ức chú bé sống dậy hình vẻ mặt rầu rầu và sự
hiền từ của mẹ Từ cúi đầu không đáp đến
cũng đã cười và đáp lại cô 1 cách dứt khoát:
"Không ! cháu không muốn vào Cuối năm thế
nào mợ cháu cũng về" Đây là 1 phản ứng
thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm và lòng
tin yêu mẹ của chú Bởi chú nhận ra ngay
những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên
nét mặt của cô, nhưng không muốn tình yêu
* Khi nói chuyện vơí bà cô
- Cúi đầu không đáp - cười và từchối dứt khoát
-> là một phản ứng thông minhxuất phát từ sự nhạy cảm và lòngtin yêu mẹ