Luận văn đã khái quát được cơ sở lý thuyết liên quan đến TTRĐ, các khái niệm về TTRĐ là gì; xác định được tác dụng của ruộng đất nông nghiệp đối với nâng cao hiệu quả SDĐ trong SXNN hi[r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
TÓM TẮT LUẬN VĂN 2 PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG I CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Error! Bookmark not defined 1.1 Cơ sở lý lý thuyết Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm về tích tụ đất đai Error! Bookmark not defined 1.1.2 Tác dụng của TTRĐ nông nghiệp Error! Bookmark not defined 1.1.3 Các hình thức TTRĐ nông nghiệp Error! Bookmark not defined 1.1.4 Xu hướng của TTRĐ Error! Bookmark not defined 1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình TTRĐ Error! Bookmark not defined 1.2 Cơ sở thực tiễn Error! Bookmark not defined 1.3 Cơ sở pháp lý Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TÍCH TỤ ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KIẾN XƯƠNG Error! Bookmark not defined 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Kiến XươngError! Bookmark not defined
2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.2 Hiện trạng và tình trạng manh mún đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Kiến Xương Error! Bookmark not defined 2.2.1 Hiện trạng đất nông nghiệp trên địa bàn huyệnError! Bookmark not defined
Trang 22.2.2 Tình trạng manh mún đất nông nghiệp Error! Bookmark not defined 2.3 Thực trạng TTRĐ trên địa bàn huyện Kiến XươngError! Bookmark not
defined
2.3.1 Các văn bản chỉ đạo về TTRĐ của tỉnh, của huyện.Error! Bookmark not defined
2.3.2 Sơ lược kết quả TTRĐ trên địa bàn tỉnh Thái BìnhError! Bookmark not defined
2.3.3 Tình hình TTRĐ trên địa bàn huyện Kiến Xương hiện nay Error! Bookmark not defined
2.4 Một số điển hình về TTRĐ tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình Error!
Bookmark not defined
2.4.1 Tại xã Thanh Tân, huyện Kiến Xương Error! Bookmark not defined 2.4.2 TTRĐ tại xã Bình Định, huyện Kiến Xương.Error! Bookmark not defined
2.5 Đánh giá chung về tích tụ đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Kiến Xương Error! Bookmark not defined 2.4.1 Những ưu điểm Error! Bookmark not defined
2.4.2 Những vấn đề cần quan tâm, tháo gỡ trong quá trình TTRĐ ở huyện
Kiến Xương Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP KHUYẾN KHÍCH TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT TẠI HUYỆN KIẾN XƯƠNG - TỈNH THÁI BÌNH Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng dụng đất nông nghiệp đến năm 2020Error! Bookmark not defined
3.1.1 QH SDĐ nông nghiệp đến năm 2020 Error! Bookmark not defined 3.1.2 Mục tiêu tích tụ đất đai đến năm 2020 Error! Bookmark not defined 3.2 Giải pháp khuyến khích tích tụ đất đai tại huyện Kiến Xương Error!
Bookmark not defined
3.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
Trang 33.3.1 Đối với Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.3.2 Đối với chính quyền địa phương Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 4DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CHỮ VIẾT TẮT NỘI DUNG
DVNN Dịch vụ nông nghiệp
SXKD Sản xuất kinh doanh
SXNN Sản xuất nông nghiệp
Trang 5DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Thời tiết trung bình các tháng trong năm tại huyện Kiến Xương Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2: Tài nguyên đất huyện Kiến Xương năm 2016Error! Bookmark not defined
Bảng 2.3: Cơ cấu kinh tế huyện Kiến Xương qua các nămError! Bookmark not defined
Bảng 2.4: Tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện Kiến XươngError! Bookmark not defined
Bảng 2.5: Tổng hợp dân số và lao động huyện Kiến XươngError! Bookmark not defined
Bảng 2.5: Hiện trạng SDĐ nông nghiệp năm 2016 huyện Kiến Xương Error! Bookmark not defined
Bảng 2.6: Tổng hợp hình thức cho thuê đất Error! Bookmark not defined Bảng 2.7: Tổng hợp hình thức Góp đất Error! Bookmark not defined Bảng 2.8: Tổng hợp hình thức mượn đất Error! Bookmark not defined
Bảng 3.1: Định hướng QH các vùng đất để TTRĐ trong SXNN của huyện Kiến
Xương đến năm 2020 Error! Bookmark not defined Bảng 3.2: Định hướng QH vùng trồng lúa giống đến năm 2020Error! Bookmark not defined
Bảng 3.3: Định hướng QH vùng trồng lúa nếp đặc sản làm hàng hóa đến năm 2020
Error! Bookmark not defined Bảng 3.4: QH vùng trồng khoai tây đến năm 2020 Error! Bookmark not defined Bảng 3.5: QH vùng trồng ngô Error! Bookmark not defined
Bảng 3.6: QH thành các vùng chuyên sản xuất rau theo hướng an toàn theo tiêu
chuẩn VietGap diện tích hàng năm đạt 1000 ha đến năm 2020Error! Bookmark not defined
Trang 7TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
- -
NGUYỄN KIÊN CƯỜNG
TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
SỬ DỤNG ĐẤT TẠI HUYỆN KIẾN XƯƠNG,
TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành: Kinh tế và Quản lý địa chính
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
Hà Nội, 2017
Trang 82
TÓM TẮT LUẬN VĂN
* Tính cấp thiết của đề tài:
Chủ trương khuyến khích TTRĐ nhằm nâng cao hiệu quả SDĐ nông nghiệp, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng SXNN hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường đã được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI “Khuyến khích TTRĐ, phát triển trang trại, DN nông nghiệp phù hợp về quy mô và điều kiện của từng vùng” và tiếp tục khẳng định trong các Nghị quyết của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông thôn
Để hình thành nên việc TTRĐ với quy mô lớn nhằm sản xuất và tiêu thụ sản phẩm tạo ra chuỗi giá trị cao thì bước đầu nên khuyến khích phát triển tất cả các hình thức tích tụ Về lý luận và thực tiễn việc TTRĐ là bước đi cấp thiết và hết sức cần thiết, đáp ứng đòi hỏi của tính hiệu quả trong SXNN, tạo điều kiện để thực hiện thành công CNH, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn của cả nước nói chung và của tỉnh Thái
Bình, huyện Kiến Xương nói riêng Từ lý do trên tôi chọn đề tài “TTRĐ nhằm nâng cao hiệu quả SDĐ tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình” làm đề tài Luận văn cao
học
* Mục tiêu của đề tài:
Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, từ đó đề ra các phương hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy tích tụ đất đai, nâng cao hiệu quả SDĐ trong SXNN.”
tích đánh giá đúng thực trạng tích tụ đất đai trên địa bàn huyện Kiến Xương; xu hướng tích
tụ đất đai trong SXNN trên địa bàn huyện; đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy tích tụ đất đai, nâng cao hiệu quả SDĐ trong SXNN của huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.”
* Câu hỏi nghiên cứu:
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề ra, đề tài cần phải giải quyết được những câu
Trang 93
hỏi sau:
Các yếu tố tác động đến quá trình tích tụ đất nông nghiệp như thế nào ?
Thực tế TTRĐ tại huyện Kiến Xương đang diễn ra như thế nào?
Những nguyên nhân ảnh hưởng hạn chế đến TTRĐ tại huyện Kiến Xương?
Cần phải thực hiện TTRĐ như thế nào để đạt được hiệu quả để thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp của huyện Kiến Xương trong thời gian tới và tạo cơ sở cho cho sự phát triển bền vững?
Kết quả nghiên cứu có đóng góp gì trong việc xây dựng chính sách nhằm đẩy nhanh hoạt động TTRĐ trên địa bàn huyện, từng bước tạo dựng một nền nông nghiệp có quy mô hiện đại, tập trung, phát triển một cách bền vững và nâng cao hiệu quả SDĐ đai
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu quá trình TTRĐ nhằm hướng tới nâng cao hiệu
quả SDĐ nông nghiệp trên địa bàn Huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình;
Phạm vi nghiên cứu: Nội dung: Nghiên cứu sẽ tập trung vào tích tụ đất nông nghiệp hiện nay do hộ nông dân quản lý vì đây là loại hình SDĐ chính đem lại hiệu quả kinh tế cho cư dân nông thôn
Về không gian: Luận văn được thực hiện trên địa bàn huyện Kiến Xương, tỉnh
Thái Bình
Thời gian: Đánh giá kết quả quá tình TTRĐ nông nghiệp tại huyện Kiến Xương những
năm gần đây và định hướng phát triển đến năm tiếp 2020
* Phương pháp nghiên cứu
Đề tài này sử dụng một loạt các phương pháp nghiên cứu như: Phân tích thống kê, đánh giá, tổng hợp, thu thập
Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ các công trình khoa học nghiên cứu về vấn
đề TTRĐ, qua báo chí, internet…; các văn bản liên quan Trung ương, tỉnh Thái Bình, huyện Kiến Xương; các báo cáo tổng kết, báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của một
số ngành trong tỉnh, trong huyện; báo cáo kết quả tích ruộng đất trên địa bàn huyện Kiến Xương
* Kết cấu và nội dung nghiên cứu
Trang 104
Chương I: Cơ sở khoa học về tích tụ đất trong sản xuất nông nghiệp
Chương II: Thực trạng TTRĐ trên địa bàn huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình Chương III: Định hướng và giải pháp khuyến khích TTRĐ nhằm nâng cao hiệu quả SDĐ tại huyện Kiến xương, tỉnh Thái Bình
Kết luận
CHƯƠNG I
Cơ sở khoa học về TTRĐ trong SXNN
Chương này trình bày cơ sở lý thuyết của Luận văn, cơ sở thực tiễn, cơ sở pháp lý
để từ đó làm cơ sở để áp dụng mô hình nghiên cứu cho luận văn
Nêu được khái niệm về tích tụ đất đai; tác dụng của TTRĐ trong SXNN; xác định được các hình thức TTRĐ hiện nay; nêu được các ưu nhược điểm trong TTRĐ
- Khái niệm về TTRĐ: Là việc tăng quy mô diện tích do thuê, thuê lại, mua, hoặc
các hình thức khác để tạo ra quy mô ruộng đất lớn hơn nhằm mục đích SXNN TTRĐ là một trong các giải pháp quan trọng thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tạo quỹ đất
để khuyến khích các DN, tổ chức, cá nhân thuê đất đầu tư SXNN hàng hóa với trình độ khoa học công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững ngành nông nghiệp, tạo việc làm và nâng cao
- TTRĐ làm thay đổi phương thức sản xuất của người nông dân: Thực hiện
TTRĐ, mở đường cho phương thức sản xuất hàng hóa tập trung, hiện đại, có tính liên kết, với sự tham gia hiệu quả, tích cực của cá nhân, các DN, các HTX SXNN
- TTRĐ cho phép khai thác được lợi thế của từng vùng: Về lý luận và thực tiễn
việc TTRĐ là bước đi cần thiết, đáp ứng đòi hỏi của tính hiệu quả trong SXNN, tạo điều kiện để thực hiện thành công CNH, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Gắn quá trình TTRĐ với quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, bố trí phân công lại lao động trên phạm vi địa phương
- TTRĐ tạo điều kiện ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, nâng cao tay nghề và
trình độ của người lao động: Việc ứng dụng khoa học, nâng cao kỹ thuật, đưa khoa học
công nghệ vào SXNN đã được chuyển giao, ứng dụng xây dựng bộ giống cây con mới đưa vào SXNN
Trang 115
- Thu hút các DN trong và ngoài nước đầu tư vào nông nghiệp: Thu hút đầu tư tư nhân,
DN SXNN trong và ngoài nước vào nông nghiệp nông thôn Tạo môi trường ngày càng thuận lợi để thu hút ngày càng nhiều nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn
- TTRĐ cho phép tăng hiệu quả SDĐ, tăng thu nhập và cải thiện đời sống của
người nông dân: Hình thức TTRĐ chính là nhằm tăng hiệu quả SDĐ, nâng cao hiệu quả
SXNN, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng SXNN hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường
- Xác định được một số hình thức TTRĐ hiện nay: Thuê, nhận chuyển nhượng
ruộng đất; góp ruộng đất và một số hình thức khác
- Ưu, nhược điểm của các hình thức TTRĐ
- Xu hướng của TTRĐ
- Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình TTRĐ: Các yếu tố về mặt pháp lý; Điều
kiện tự nhiên, thời tiết vùng
Cơ sở thực tiễn, kinh nghiệm TTRĐ ở một số tỉnh, huyện trong nước: Kinh nghiệm
TTRĐ tại tỉnh Hà Nam; Kinh nghiệm TTRĐ tại huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định xác định được khó khăn, vướng mắc, các giải pháp của các địa phương đó trong quá trình thực hiện việc TTRĐ để rút kinh nghiệm và làm cơ sở đánh giá, áp dụng từ thực tiễn để xây dựng các giải
pháp cho huyện Kiến Xương trong TTRĐ nhằm nâng cao hiệu quả trong SXNN
Cơ sở pháp lý
Tổng hợp các văn bản của Nhà nước chỉ đạo, khuyến khích việc mở rộng TTRĐ
để nâng cao giá trị trong SXNN, tạo điều kiện để phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất bền vững, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp sạch, có giá trị kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu; đồng thời xây dựng các chính sách khuyến nông để tạo điều kiện cho các tổ chức, DN, cá nhân tham gia vào quá trình TTRĐ
CHƯƠNG II Thực trạng TTRĐ nông nghiệp trên địa bàn huyện Kiến Xương
Ngoài phần giới thiệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Kiến
Trang 126
Xương, nội dung chương này đánh giá sơ lược kết quả TTRĐ trên địa bàn tỉnh Thái Bình, nêu lên được hiện trạng và tình trạng manh mún của đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Kiến Xương trước khi triển khai việc TTRĐ; Tổng hợp, đánh giá thực trạng TTRĐ trên địa bàn huyện Kiến Xương
* Tình hình TTRĐ trên địa bàn huyện Kiến Xương hiện nay
Trên địa bàn huyện Kiến Xương xác định có các hình thức tích tụ đất sau:
- Thuê quyền sử dụng ruộng đất: Các DN thuê đất để sản xuất, Cá nhân thuê đất
- Góp ruộng đất: Là hình thức tích tụ, tập trung đất đai thông qua việc những
người nông dân tự nguyện góp đất cùng tiến hành tổ chức sản xuất, kinh doanh và cùng hưởng lợi thành quả sản xuất
- Mượn đất để sản xuất: Mượn đất nông nghiệp để sản xuất, mượn đất của các hộ
được giao đất nhưng đi vắng hoặc không có nhu cầu sử dụng, không có khả năng sản xuất để SXNN
Tóm lại: Với các hình thức tích tụ chủ yếu trên, đến nay toàn huyện Kiến Xương
có 21 xã có diện tích đất tích tụ với quy mô từ 2 ha trở lên của 33 tổ chức, cá nhân Tổng diện tích đất được tích tụ là trên 264,4 ha Trong đó có 7 điểm có diện tích đất tích tụ lớn
ở các xã Thanh Tân, Bình Định, An Bình, Bình Minh
* Một số điển hình về TTRĐ tại huyện Kiến Xương
- Xã Thanh Tân, huyện Kiến Xương:
+ Xác định các hình thức tích tụ: Có 2 hình thức tích tụ đó là Tổ chức, DN
thuê đất nông nghiệp và cá nhân thuê đất tích tụ để SXNN
+ Các chính sách và giải pháp: QH các vùng SXNN; Ký hợp đồng và tạo mọi điều
kiện thuận lợi cho các DN, cá nhân thuê ruộng để sản xuất; đề xuất với các cơ quan nhà nước cấp trên hướng dẫn thủ tục pháp lý theo luật đất đai; Tập trung sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp
ủy đảng, chính quyền, sự vào cuộc của các tổ chức chính trị, xã hội trong công tác tuyên truyền vận động để tạo sự đồng thuận của nhân dân
+ Hiệu quả mang lại: Nhờ TTRĐ, xã bước đầu đã xây dựng được nền nông
nghiệp quy mô lớn hiện đại TTRĐ tập trung được quỹ đất phù hợp để tiến hành tổ chức sản xuất hàng hóa tập trung cho phép đạt năng suất cao chất lương tốt, tăng cường khả
Trang 137
năng cạnh tranh cho các cơ sở kinh doanh nông nghiệp trên địa bàn xã
Năng suất đạt 15,0 tấn/ha/vụ; tổng sản lượng đạt: 100 tấn/vụ; lãi ròng 300.000.000 đồng; lãi ước tính/ha : 12.000.000 đ/ha/vụ vẫn lãi gấp 2 lần so với hộ gia đình được mùa
- Xã Bình Định, huyện Kiến Xương
+ Mô hình góp đất để sản xuất: Đây là hình thức tích tụ, tập trung đất đai thông qua
việc những người nông dân tự nguyện góp đất cùng tiến hành tổ chức sản xuất, kinh doanh và cùng hưởng lợi thành quả sản xuất
+ Hiệu quả mang lại: Giá trị sản xuất thu được tăng từ 2 đến 3 lần, năng suất đạt 5,0
tấn/ha/vụ; lãi ước tính/ha: 13.000.000 đ/ha/vụ vẫn lãi gấp 2,3 lần so với hộ gia đình được mùa
Giải pháp của xã Bình Định về TTRĐ
UBND xã, HTXDVNN tổ chức vận động, tuyên tuyền cho người dân về chủ trương khuyến khích TTRĐ và lợi ích của TTRĐ mang lại, xây dựng QH các vùng chuyên canh, có những chương trình bồi dưỡng, huấn luyện cho lao động làm nông nghiệp theo hướng chuyên môn hóa, có kỹ năng, có kỷ luật, có tư duy kinh tế; HTX hướng dẫn kỹ thuật, bảo vệ thực vật, hướng dẫn, hỗ trợ đầu vào, đầu ra cho sản phẩm theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn Do đó được rất nghiều người dân hưởng ứng
và thực hiện
* Đánh giá chung về tích tụ đất NN trên địa bàn huyện Kiến Xương
- Ưu điểm:
Quá trình tích tụ đất nông nghiệp trên địa bàn Huyện đã đạt kết quả tốt Bước đầu
đã hình thành được nhiều vùng sản xuât nông nghiệp tập trung, nâng cao được hiệu quả của SXNN nói chung và hiệu quả SDĐ nói riêng
TTRĐ tạo ra các mô hình SXNN theo hướng hàng hoá đang hoạt động đạt hiệu quả cao tại huyện Kiến Xương Hiện nay để thu hút các DN đầu tư vào nông nghiệp sản xuất theo hướng hàng hoá huyện Kiến Xương đã QH 19 vùng với tổng diện tích trên 1,3 nghìn ha Bằng việc đẩy mạnh TTRĐ, liên kết cùng các DN đầu tư phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, đã giúp huyện Kiến Xương giảm chi phí đầu tư trong nông nghiệp, tăng giá trị thu nhập và chuyển dịch cơ cấu lao động tạo hướng đi vững chắc cho sản xuất hàng hoá tập trung quy mô lớn