Về mặt lý luận, luận văn đã hệ thống hóa cái khái niệm về hiệu quả hoạt động của NHTM, các nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động của các NHTM trên cơ sở đó, kết hợp với kết quả của p[r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN……… i
PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ
HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠIError! Bookmark not defined
1.1 Tổng quan về hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mạiError! Bookmark not defined.
1.1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined
1.1.2 Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mạiError! Bookmark not defined
1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mạiError!
Bookmark not defined.
1.2.1 Nhóm nhân tố bên ngoài Error! Bookmark not defined
1.2.2 Nhóm nhân tố bên trong Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM Error! Bookmark not defined
2.1 Tình hình hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam giai đoạn
2011-2015 Error! Bookmark not defined
2.1.1 Về số lượng ngân hàng Error! Bookmark not defined
Trang 22.1.2 Tình hình huy động vốn và đầu tư cho nền kinh tếError! Bookmark not defined.
2.1.3 Vấn đề nợ xấu Error! Bookmark not defined
2.1.4 Những vấn đề khác Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam
giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined
2.3 Đánh giá chung thực trạng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại
Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
Error! Bookmark not defined
3.1 Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng
thương mại cổ phần Error! Bookmark not defined 3.1.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất Error! Bookmark not defined
3.1.2 Các giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined 3.1.3 Phương pháp đo lường các biến số Error! Bookmark not defined 3.1.4 Phương pháp ước lượng mô hình Error! Bookmark not defined
3.2 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương
mại cổ phần tại Việt Nam giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined
3.2.1 Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng
thương mại tại Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015Error! Bookmark not defined
3.2.2 Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến hiệu quả hoạt động của các ngân
hàng thương mại tại Việt Nam Error! Bookmark not defined 3.3 Tóm tắt kết quả nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.3.1 Tóm tắt chung Error! Bookmark not defined
Trang 32.3.2 Những vấn đề tồn tại cần khắc phục Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 4.1 Định hướng hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam đến năm
2020 Error! Bookmark not defined
4.1.1 Tầm nhìn và mục tiêu phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt
Nam đến năm 2020 Error! Bookmark not defined
4.1.2 Một số định hướng hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt
Nam Error! Bookmark not defined
4.2 Một số khuyến nghị nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại
Việt Nam Error! Bookmark not defined
4.2.1 Xây dựng cơ cấu tài chính hợp lý Error! Bookmark not defined 4.2.2 Nâng cao năng lực quản lý chi phí Error! Bookmark not defined 4.2.3 Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined 4.2.4 Đảm bảo khả năng thanh khoản hợp lý Error! Bookmark not defined
4.2.5 Một số giải pháp khác……… …… 85
4.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
4.3.1 Kiến nghị với Chính phủ Error! Bookmark not defined
4.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt NamError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trang 4Ngân hàng thương mại là tổ chức trung gian tài chính giữ vai trò cầu nối giữa khu vực tiết kiệm và khu vực đầu tư, có vai trò rất lớn đối với việc thúc đẩy tăng trưởng kinh
tế vĩ mô Các NHTM hiện nay gặp phải sự cạnh tranh quyết liệt của các trung gian tài chính khác ngoài lĩnh vực ngân hàng và các ngân hàng nước ngoài Sự cạnh tranh ngày một gay gắt buộc các NHTM phải không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động của mình
để có thể đứng vững và tăng khả năng thích nghi với các biến động ngày các khó lường của môi trường kinh tế trong và ngoài nước Hệ thống NHTM tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong các hoạt động của các ngân hàng Hoạt động thiếu hiệu quả khiến các NHTM không giữ được sự ổn định, tăng sự rủi ro, ảnh làm giảm khả năng cạnh tranh với các tổ chức và định chế tài chính khác Điều đó cho thấy nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM là việc làm cấp bách, cần được sự quan tâm của không chỉ các NHTM mà còn của các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài chính-ngân hàng
Cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống NHTM là phân tích các nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động của các NHTM tại Việt Nam hiện nay Nghiên cứu các nhân tố này sẽ giúp phát hiện những nhân tố có ảnh hưởng, thực trạng và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này đến hiệu quả hoạt động của các NHTM để từ đó, đưa ra được những khuyến nghị vừa có tính khoa học, vừa mang tính thực tiễn cao
2 Mục tiêu nghiên cứu của luận văn
- Vận dụng lý thuyết về hiệu quả hoạt động của ngân hàng, căn cứ vào các công trình nghiên cứu có liên quan ở trong nước và nước ngoài và nghiên cứu định tính nhằm xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các NHTM cổ phần tại Việt Nam
- Phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các NHTM cổ phần tại Việt Nam
- Đánh giá sự tác động của các nhân tố đến hiệu quả hoạt động của các NHTM cổ phần tại Việt Nam bằng việc sử dụng phân tích định lượng
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các Ngân hàng Việt Nam
Trang 53 Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Các vấn đề cơ bản về các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
Chương 2: Phân tích thực trạng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Chương 3: Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Nội dung cụ thể:
Chương 1: Các vấn đề cơ bản về các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
Tổng quan các về ngân hàng thương mại và hiệu quả hoạt động của ngân
hàng thương mại
- Về khái niệm ngân hàng thương mại : “Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, nhận tiền gửi từ các tác nhân trong nền kinh tế, sau đó thực hiện các nghiệp vụ cho vay và đầu tư vào các tài sản có khả năng sinh lời khác, đồng thời thực hiện cung cấp đa dạng các danh mục dịch vụ tài chính, tín dụng, thanh toán cho các tác nhân trong nền kinh tế.”
- “Hiệu quả hoạt động ngân hàng có thể được đo lường, đánh giá trên nhiều góc độ khác nhau Do hạn chế về thời gian thực hiện đề tài và công tác thu thập số liệu, quan điểm mà luận văn sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động của NHTM là xem xét mối quan hệ giữa kết quả kinh doanh và chi phí bỏ ra để có được kết quả ấy.”
- Một số chỉ tiêu thường được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động tương đối của NHTM là:
+ Tỉ số thu nhập ròng trên tổng tài sản (ROA): “phản ánh khả năng của NHTM trong tạo các nguồn thu, khả năng kiểm soát các loại chi phí hoạt động.”
Trang 6+ Tỉ số thu nhập ròng trên vốn chủ sỡ hữu (ROE): “ROE là tỉ số đặc biệt quan trọng với các cổ đông, phản ánh một lượng vốn bỏ ra và tích lũy thu được bao nhiêu lợi nhuận.”
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
Hiệu quả hoạt động của NHTM chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố ảnh hưởng khác nhau
- Các yếu tố bên ngoài: Môi trường chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội; Lạm phát,
Tỉ lệ tăng trưởng GDP
- Các yếu tố bên trong: Thâm niên hoạt động; Quy mô ngân hàng; Cơ cấu các nguồn vốn; Cơ cấu tài sản; Hiệu quả quản lý chi phí; Rủi ro hoạt động
Chương 2: Phân tích thực trạng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Tình hình hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2011 -
2015
- Số lượng NHTM có sự tăng lên đáng kể
- Tình hình huy động vốn và đầu tư có sự giảm sút so với giai đoạn trước đó
- Nợ xấu gia tặng mạnh và bước đầu được kiểm soát từ năm 2014
- Một số vấn đề khác nổi bật như tái cơ cấu hệ thống NHTM được Ngân hàng Nhà nước thực hiện , tình hình vi phạm các quy định về quản lý trong ngành tăng mạnh…
Hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2011 –
2015
Các chỉ tiêu ROA, ROE giảm so với thời kì trước và tồn tại sự khác biệt rõ rệt trong hiệu quả hoạt động của các ngân hàng
Chương 3: Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Mô hình nghiên cứu
- Mô hình nghiên cứu đề xuất
Trang 7Hình vẽ: Mô hình nghiên cứu đề xuất
- Các giả thuyết
Giả thuyết 1(H1): “Chỉ số GDP tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động của NHTM.”
Giả thuyết 2 (H2): “Tỉ lệ lạm phát có mối quan hệ ngƣợc chiều với hiệu quả hoạt động của ngân hàng.”
Giả thuyết 3 (H3): “Tuổi của ngân hàng tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động của NHTM.”
Giả thuyết 4(H4): “Quy mô ngân hàng có mối quan hệ ngƣợc chiều với hiệu quả hoạt động của ngân hàng”
Giả thuyết 5(H5): “Lƣợng vốn chủ sở hữu có tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động của NHTM.”
Giả thuyết 6 (H6): “Tỉ lệ dự trữ trên cho vay có quan hệ ngƣợc chiều với hiệu quả hoạt động của NHTM.”
Giả thuyết 7(H7): “Tỉ lệ chi phí trên thu nhập ngân hàng có quan hệ ngƣợc chiều với hiệu quả hoạt động của ngân hàng.”
Tỉ lệ lạm phát
Thâm niên hoạt động
Quy mô ngân hàng
Cơ cấu tài chính
Cơ cấu tài sản
Hiệu quả quản lý chi phí
Hiệu quả hoạt động của NHTM Việt Nam
Rủi ro tín dụng
Trang 8Giả thuyết 8(H8): “Tỉ lệ tiền mặt tại NHTM có mối quan hệ ngược chiều với hiệu quả hoạt động của ngân hàng.”
Giả thuyết 9(H9): “Rủi ro tín dụng có tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động của NHTM.”
- Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu tổng hợp được, được trình bày dưới dạng bảng (panel data) và được phân tích bằng phần mềm STATA12
- Mô hình hồi quy
+ Mô hình tác động cố định(FEM) quy ước rằng mỗi ngân hàng có những đặc
điểm riêng biệt như phong cách quản lý, triết lý kinh doanh… có sự khác biệt so với các ngân hàng khác Các đặc điểm riêng biệt này là đơn nhất với mỗi ngân hàng và không có
sự tương quan với đặc điểm của ngân hàng khác
Mô hình FEM:
+ Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) được xây dựng trên cơ sở giả định rằng mỗi
ngân hàng cũng có những đặc điểm riêng biệt, tuy nhiên, các đặc điểm này là ngẫu nhiên
và không có sự tương quan với biến độc lập
Mô hình REM:
Thực trạng các ngân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam
- Tỉ lệ tăng trưởng GDP(GDP)
Tỉ lệ tăng trưởng GDP của Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015 là khá ổn định với mức trung bình khoảng 5.788%/năm Sự tăng trưởng GDP tốt cũng là tiền đề thuận lợi cho các NHTM tiếp tục hoạt động với kết quả tốt hơn, tiếp tục góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế
- Tỉ lệ lạm phát:
Yit= αi + β1GDPit + β2CPIit + β3Ageit + β4Scaleit + β5CapStrucit + β6AssStrucit
+ β7LiqRiskit + β8CreRiskit + β9Co-Init + ɛ it
Yit= (α + ui) + β1GDPit + β2CPIit + β3Ageit + β4Scaleit + β5CapStrucit +
β6AssStrucit + β7LiqRiskit + β8CreRiskit + β9Co-Init + ɛ it
Trang 9Giai đoạn 2011 – 2015 chứng kiến sự biến động đáng kể của tỉ lệ lạm phát Tỉ lệ làm phát trung bình trong giai đoạn này là khoảng 6.5%, tuy nhiên, độ lệch chuẩn lên tới 6.25% cho thấy tỉ lệ lạm phát có sự biến động mạnh Nhờ nhiều biện pháp quyết liệt của Chính phủ và NHNN, tỉ lệ lạm phát đã ổn định trở lại, giảm về mức khoảng 6% các năm
2012, 2013 và đặc biệt chỉ còn 1.84% vào năm 2014 và thấp nhất đạt 0.06% vào năm
2015 Nhờ vậy, lãi suất trên thị trường được kiềm chế, các NHTM có điều kiện để ổn định hoạt động và tăng cường cho vay
- Thâm niên hoạt động
Thâm niên hoạt động của các NHTM giai đoạn 2011 – 2015 có giá trị trung bình khoảng 20 năm Điều đó cho thấy các NHTM của Việt Nam giai đoạn này đã có thâm niên hoạt động nhất định, đã tích lũy được không ít kinh nghiệm trong hoạt động của mình
- Quy mô ngân hàng
Quy mô của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015 có giá trị trung bình là 18.195 Các NHTM có quy mô lớn thường có thâm niên hoạt động lâu năm, trong khi các NHTM có quy mô nhỏ thường mới hoạt động, hoặc là các NH tư nhân, có lượng vốn đầu
tư nhỏ
- Cơ cấu tài chính(CapStruc)
Tỉ lệ vốn chủ sở hữu/tổng tài sản có giá trị trung bình đạt 0.103 Điều này có ý nghĩa rằng, trong giai đoạn 2011 – 2015, trong 100 đơn vị vốn mà NHTM dùng cho hoạt động kinh doanh thì có 10.3 đồng(tương đương 10.3%) là từ nguồn vốn chủ sở hữu, còn lại 89.7 đồng là từ nguồn vốn huy động Tỉ lệ này cho thấy các NHTM trong giai đoạn này đã tích cực huy động và sử dụng nguồn vốn đi vay để tiến hành các hoạt động tài chính của ngân hàng
- Cơ cấu tài sản(AssStruc)
Cơ cấu tài sản trong luận văn được phản ánh dựa trên tỉ lệ tổng tiền mặt dự trữ và tiền gửi tại NHNN trên tổng cho vay Tỉ số này của các NHTM tại Việt Nam giai đoạn
2011 – 2015 có giá trị trung bình là 0.062 Tỉ số này cho thấy các NHTM đang dự trữ thanh khoản trong cơ cấu tài sản ở mức khá thấp
Trang 10- Hiệu quả quản lý chi phí
Hiệu quả quản lý chi phí của các NHTM giai đoạn 2011 – 2015 có thể đánh giá là không cao Theo kết quả phân tích 144 mẫu quan sát, giá trị trung bình của tỉ lệ chi phí trên doanh thu là 0.568, có nghĩa là với các NHTM trong giai đoạn này, với mỗi 100 đồng doanh thu, NH phải bỏ ra 56.8 đồng cho chi phí hoạt động
- Rủi ro thanh khoản
Rủi ro thanh khoản của các NHTM tại Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015 được đo bằng trạng thái tiền mặt của các ngân hàng Giá trị trung bình của tỉ số này là 0.178, tức
là lượng tiền mặt và tiền gửi tại các định chế tài chính của NHTM chiếm khoảng 17.8% trong tổng tài sản của ngân hàng
- Rủi ro tín dụng
Trong giai đoạn 2011 – 2015, tỉ lệ cho vay trên tổng tài sản của NHTM, tức đại lượng đo lường rủi ro tín dụng, có giá trị trung bình đạt 0.654 Điều này có ý nghĩa là trong tổng tài sản của các NHTM, trung bình tỷ lệ cho vay ròng đạt 65.4% trên tổng tài sản của NH.Rủi ro tín dụng ở mức cao một mặt tăng kết quả kinh doanh của NHTM nhưng cũng tiềm ẩn khả năng tăng tỷ lệ nợ xấu, làm giảm hiệu quả hoạt động của NH
Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Mức độ tác động của từng nhân tố đến hiệu quả hoạt động của các NHTM cổ phần được làm rõ thông qua phân tích hồi quy, trên cơ sở lựa chọn giữa mô hình Pooled OLS,
mô hình REM hoặc mô hình FEM
- Mô hình hồi quy FEM: Hệ số điều chỉnh R2 của mô hình là 0.7339
Mô hình cụ thể được viết như sau:
- Mô hình hồi quy FEM: Hệ số điều chỉnh R2 của mô hình là 0.7186
Mô hình FEM về ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả hoạt động của NHTM
có dạng:
ROAit= -0.0025Ageit + 0.0027Scaleit + 0.0266CapStrucit +
0.0107CreRisk – 0.0102LiqRisk - 0.0209Co-Init
ROAit= 0.0002CPIit - 0.0001Ageit + 0.001Scaleit + 0.0349CapStrucit +
0.0063CreRisk - 0.0223Co-Init
