I.Cách sử dụng từ ngữ trong bài văn nghị luận 1.Ví dụ 1 a.. Ví dụ 2 a.Những từ ngữ in đậm chỉ những khái niệm trừu t ợng thuộc lĩnh vực tinh thần, mang nét nghĩa chung: u sầu, lặng lẽ
Trang 1diễn đạt
trong văn nghị luận
Tiết 85
Trang 2I.Cách sử dụng từ ngữ trong bài văn nghị luận
1.Ví dụ 1
a -Nội dung hai đoạn giống nhau.
- Cách dùng từ hai đoạn khác nhau:
Đoạn 1 Đoạn 2
- Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về…
- trong lúc nhàn rỗi…
- Bác vốn chẳng thích làm thơ…
-…vẻ đẹp lung linh
- Vẻ đẹp ấy thể hiện
rõ trong những bài thơ…
- Chúng ta không thể không nhắc tới…
-trong những thời khắc hiếm hoi đ ợc thanh nhàn bất đắc dĩ…
-Thơ không phải là mục
đích cao nhất của…
-những vần thơ vang lên của…
-là những thi phẩm tiêu biểu cho tinh thần đó.
Thảo luận nhóm: 7 phút
- Nhóm 1+3: Thực hiện các
yêu cầu ở ví dụ 1 (ý a,b) -
SGK tr 136,137
- Nhóm 2+4: Thực hiện các
yêu cầu của ví dụ 2 - SGK tr
137
Trang 3Đoạn 1: dùng từ mang màu sắc khẩu ngữ, sáo rỗng, khụng phù hợp
đối t ợng đ ợc nói đến: nhàn rỗi, chẳng
thích làm thơ, vẻ đẹp lung linh
Đoạn 2:
- Dùng phép thay thế từ ngữ để
tránh trùng lặp: Hồ Chí Minh, Bác, Ng
ời
- Cách trích lại các từ ngữ của các nhà nghiên cứu, các nhà thơ khác làm
đoạn văn hình ảnh, sinh động, thuyết phục hơn
Trang 4diễn đạt trong văn nghị luận
Cụm từ không phù
- "lúc nhàn rỗi ở
nhà lao cực
khổ"
- "chẳng thích
làm thơ"
- "vẻ đẹp lung
linh"
- " những khoảnh
khắc thanh nhàn hiếm hoi trong lao tù"
- " không coi thơ
là mục đích của cuộc đời"
- " vẻ đẹp giản dị
"
b.
Trang 5diễn đạt trong văn nghị luận
2 Ví dụ 2
a.Những từ ngữ in đậm chỉ
những khái niệm trừu t ợng thuộc lĩnh vực tinh thần, mang nét nghĩa
chung: u sầu, lặng lẽ, rất phù hợp với tõm trạng nhà thơ Huy Cận trong tập
Lửa thiêng
b.Sắc thái biểu cảm của các từ
ngữ đó phù hợp với đối t ợng nghị luận vì đây là một đoạn văn nghị luận
về thế giới tinh thần của một thi sĩ
lớn.
Trang 6diễn đạt trong văn nghị luận
3 Ví dụ 3
những từ ngữ
không phù hợp bằng các từ ngữ Có thể thay thế
- vĩ đại
- kiệt tác
- thể xác
- chẳng là gì cả
- anh chàng
- cũng thế mà
thôi
- tên hàng thịt
- nổi tiếng
- tác phẩm hay
- thân xác
- không là gì
- nhân vật
- cũng vậy
- anh hàng thịt
Trang 7diễn đạt trong văn nghị luận
4 Những yêu cầu về cách dùng từ ngữ trong bài văn nghị luận:
- Lựa chọn từ ngữ chính xác, phù hợp,
tránh dùng những từ ngữ sáo rỗng, cầu kì.
- Kết hợp sử dụng các phép tu từ từ
vựng và một số từ ngữ mang tính
biểu cảm, gợi hình t ợng để bộc lộ cảm xúc phù hợp.
Trang 8diễn đạt trong văn nghị luận
II.Cách sử dụng kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận
1 Ví dụ 1
a.
- Đoạn 1: Sử dụng câu t ờng thuật, cấu tạo cơ bản giống nhau: câu chủ
động với chủ ngữ là Trọng Thuỷ Cách diễn đạt này không sai nh ng đơn
điệu, thiếu sức gợi cảm.
- Đoạn 2: Sử dụng nhiều kiểu câu:
câu t ờng thuật, câu hỏi tu từ, sử
dụng một số phép tu từ về câu: phép chêm xen, phép liệt kê
=> Đoạn văn linh hoạt, uyển chuyển,
phù hợp với lập luận và cảm xúc của ng
ời viết
Thảo luận nhóm
(theo bàn): 7
phút
- Các bàn ở dãy 1:
Thực hiện các yêu cầu của ví dụ 1
(SGK tr 138,139).
- Các bàn dãy 2:
Thực hiện các yêu cầu của ví dụ 2
(SGK tr 139,140).
Trang 9diễn đạt trong văn nghị luận
b Sử dụng nhiều kiểu câu trong
đoạn văn khiến cho việc diễn đạt trở nên linh hoạt, lập luận chặt chẽ, có sự hài hòa giữa lí lẽ và cảm xúc.
c Đoạn 2 sử dụng các biện pháp tu
từ cú pháp: câu hỏi tu từ, lặp cú pháp -> diễn đạt khắc sâu về ý, biểu hiện
rõ thái độ, tình cảm của ng ời viết.
d Sử dụng các biện pháp tu từ cú pháp sẽ kết hợp đ ợc nhiều kiểu câu -> diễn đạt trở nên linh hoạt và phong
Trang 10diễn đạt trong văn nghị luận
2 Ví dụ 2
a Đoạn trích sử dụng các kiểu câu miêu
tả với những từ ngữ, hình ảnh giàu
hình t ợng => gợi lên ở ng ời đọc những t ởng t ợng cụ thể, sinh động về làng quê của Nguyễn Bính.
b Phân tích giá trị câu: Chỉ nghĩ lại
cũng đã se lòng.
+ Câu ngắn gọn hơn so với câu tr ớc
và sau nó, có tác dụng dồn nén thông
tin, nh một sự khẳng định dứt khoát.
+ Câu không có chủ ngữ nên có giá
trị khái quát Điều Chỉ nghĩ lại cũng đã
se lòng không chỉ của riêng ng ời viết
mà của nhiều ng ời đọc.
Trang 11diễn đạt trong văn nghị luận
3 Ví dụ 3
- Cả hai đoạn văn đều mắc lỗi sử dụng một mô hình câu cho cả đoạn
văn, dẫn đến cảm giác nặng nề, đơn
điệu, nhàm chán.
- Sửa lại bằng cách kết hợp các kiểu câu khác nhau.
Trang 12diễn đạt trong văn nghị luận
4 Những yêu cầu về cách sử
dụng kết hợp các kiểu câu:
- Kết hợp một số kiểu câu trong
đoạn để tạo nên giọng điệu linh
hoạt, biểu hiện cảm xúc.
- Sử dụng các phép tu từ cú pháp
để tạo nhịp điệu, nhấn mạnh thái
độ, cảm xúc
