Tiet 84 dien dat trong van nghi luan

DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬNc Đoạn văn tham khảo: Ngâm thơ ta vốn không tham Nh ng vỡ trong ngục biết làm chi đây?. Chúng ta nói tới sự nghiệp văn học của Bác mà không nhắc đến Nhật kí

Trang 2

DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Trang 3

1.Bài tập 1/trang 136 (sgk):

Đọc các ví dụ (1) và (2) trong sgk và trả

lời các câu hỏi a, b, c.(trang 137)

Đề tài :Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh qua

một số bài thơ của tập Nhật kí trong tù :

Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù,tập leo núi.

I CÁCH SỬ DỤNG TỪ NGỮ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Trang 4

(1) Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về tập thơ

Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh Tập thơ gồm

những bài được Bác làm trong lúc nhàn rỗi ở nhà

lao cực khổ của bọn Tưởng Giới Thạch Bác vốn

chẳng thích làm thơ: “ Ngâm thơ ta vốn không

ham…” Nhưng trong hoàn cảnh nhà tù khổ sở,

tăm tối, tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh vẫn mang

một vẻ đẹp lung linh Vẻ đẹp ấy thể hiện rõ trong

các bài thơ: Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù, tập

leo núi.

I C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn.

1.Bài tập 1/trang 136 (sgk)

Trang 5

(2) Nhắc tới sự nghiệp sáng tác của Hồ Chí Minh, chúng ta không thể không nhắc tới tập Nhật kí trong tù Tập thơ được viết trong những thời khắc hiếm hoi – được thanh nhàn bất đắc dĩ của Bác giữa chốn lao tù Thơ không phải là mục

đích cao nhất của người chiến sĩ cách mạng, như người đã

tự bạch một cách khiêm tốn:

“ Ngâm thơ ta vốn không ham

Nhưng vì trong ngục biết làm chi đây?”

Nhưng những vần thơ vang lên trong cảnh tù đày, “tê tái

gông cùm” lại là những vần thơ thép”, “mà vẫn mênh mông bát ngát tình” Bởi lẽ, với người nghệ sĩ- chiến sĩ ấy, chỉ có thân thế ở trong lao”, còn tinh thần Người vẫn vượt thoát qua chấn song, qua xiềng xích, qua dây trói nhà tù Chiều tối; Giải đi sớm; Mới ra tù, tập leo núi ,… là những thi

phẩm tiêu biểu cho tinh thần ấy.

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n

nghÞ luËn.

1.Bài tập 1/trang 136 (sgk):

Trang 6

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn.

a So sánh cách dùng từ của hai ví dụ Chỉ rõ ưu điểm

và nhược điểm của từng cách dùng

b Chỉ rõ những từ ngữ không phù hợp

Sửa lại những từ không phù hợp đó

c Hãy viết một đoạn văn có nội dung cơ bản tương tự nhưng dùng một số từ ngữ khác

VÍ DỤ (1) SGK, tr 136

VÍ DỤ (2) SGK, tr 136

Trang 7

I.Cách sử dụng từ ngữ trong văn nghị luận.

a So sỏnh hai vớ dụ

- Nội dung hai đoạn giống nhau.

- Cách dùng từ hai đoạn khác nhau:Vớ dụ 1

-…trong những thời khắc hiếm hoi - đ ợc thanh nhàn bất đắc dĩ…

-Thơ không phải là mục

đích cao nhất của…

-…những vần thơ vang lên…của nhà tù.

-…là những thi phẩm tiêu biểu cho tinh thần đó.

Trang 8

(1) Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về tập thơ Nhật kí

trong tù của Hồ Chí Minh Tập thơ gồm những bài

được Bác làm trong lúc nhàn rỗi ở nhà lao cực khổ

của bọn Tưởng Giới Thạch Bác vốn chẳng thích

làm thơ: “ Ngâm thơ ta vốn không ham…” Nhưng

trong hoàn cảnh nhà tù khổ sở, tăm tối, tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh vẫn mang một vẻ đẹp lung linh

Vẻ đẹp ấy thể hiện rõ trong các bài thơ: Chiều tối;

Giải đi sớm; Mới ra tù, tập leo núi.

Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về

lúc nhàn rỗi ở nhà lao cực khổ

chẳng thích làm thơ

vẻ đẹp lung linh

Trang 9

Ví dụ (1) SGK, tr 136

Ví dụ (2) SGK, tr 136

,Người , người chiến sĩ cách mạng; người nghệ sĩ ;

- Trích các từ ngữ linh hoạt

Trang 10

-> “những khoảnh khắc thanh nhàn hiếm hoi trong lao tù”

-> “không coi thơ là mục đích của cuộc đời”

-> “vẻ đẹp giản dị”

Trang 11

c) Đoạn văn tham khảo:

Ngâm thơ ta vốn không tham

Nh ng vỡ trong ngục biết làm chi

đây?

Đó là tâm niệm của Bác trong những ngày

tháng bị đày đoạ chốn lao tù Chúng ta nói tới

sự nghiệp văn học của Bác mà không nhắc

đến Nhật kí trong tù - tập thơ ra đời trong

hoàn cảnh đặc biệt ấy sẽ là một sai sút lớn Tập thơ hiện lên chân dung tinh thần tự hoạ Hồ

Chí Minh với vẻ đẹp của một chiến sĩ- thi sĩ, với chất "thép" rắn rỏi và chất tình bát ngát,

mênh mông Mộ, Tào giải, Tân xuân ngục học

đăng sơn là ba bài thơ tiêu biểu cho vẻ đẹp

ấy

Trang 12

 Trong thơ Việt Nam, nghe bay dậy một tiếng địch buồn Không phải sáo Thiên Thai , không phải điệu ái tình , không phải lời li tao kể chuyện một cái “ tôi”; mà ấy là một bản ngậm ngùi dài :

có phải tiếng đìu hiu của khóm trúc , bông lau ; có phải niềm

than van của bờ sông , bãi cát ; có phải mặt trăng một mình

đang cảm thương cùng các vì sao ?

Trang 13

"buån th©n thế", "sÇu v¹n kØ".

Trang 14

2 Bài 2/ trang 137

b Sắc thái biểu cảm của các từ ngữ in đậm

rất phù hợp với đối t ợng nghị luận (hồn thơ

Huy Cận):

- Ng ời viết gọi Huy Cận là "chàng" vì tác giả

Lửa thiêng lúc đó còn rất trẻ (20 tuổi).

- Cỏc từ ngữ : linh hồn HC, nỗi hắt hiu trong cừi trời ,hơi giú

nhớ thương ,một tiếng địch buồn, sỏo Thiờn Thai, điệu ỏi tỡnh, lời li tao ,một bản ngậm ngựi dài ,tiếng đỡu hiu của khúm trỳc,

bụng lau, niềm than van của bờ sụng, bói cỏt,…->thuộc lĩnh

vực tinh thần, nột nghĩa chung :u sầu, lặng lẽ, rất phự hợp

với tõm trạng của Huy Cận (rất nhạy cảm với

không gian, đặc biệt là không gian vũ trụ

vô biên với những gió, mây, trăng, sao )

Trang 15

3 Bài 3/ trang 138

Chỉ ra những từ ngữ dựng khụng phự hợp trong đoạn văn:

 L u Quang Vũ là một kịch tỏc gia nổi tiếng Vở kịch

Hồn Tr ơng Ba, da hàng thịt xứng đáng là một kiệt tỏc

trong kho tàng văn học n ớc nhà Nhà văn đã nêu lên một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc: sự tranh chấp giữa linh hồn và thể xác trong quá trình con ng ời sống và h ớng tới sự hoàn thiện Thực ra, ng ời ta ai mà chẳng phải

sống bằng cả linh hồn và thể xác Linh hồn cú cao khiết, đẹp đẽ thế nàocũng chẳng là gỡ cả khi khụng cú thể xỏc Anh chàngTr ơng Ba trong vở kịch Hồn Tr ơng Ba, da hàng thịt cũng thế mà thụi Tr ơng Ba khụng thể chỉ sống bằng phần hồn Nh ng phần hồn ấy, vì những trớ trêu, éo le của số phận, lại

bị nhập vào xác của tờn hàng thịt Chẳng qua đó cúng chỉ là một cái xác "âm u, đui mù" nếu không có hồn Tr

ơng Ba Nh ng nó cũng không để hồn Tr ơng Ba đ ợc yên

mà làm hồn phát bệnh vì những đòi hỏi, ham muốn

quá quắt của nú.

Trang 16

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ

Trang 17

từ ngữ thuộc p/c ngôn ngữ sinh hoạt.

Trang 18

-> nhà viết kịch nổi tiÕng -> t¸c phÈm hay(vở kịch

có giá trị) -> đã là con người thì ai cũng, -> kh«ng lµ g×.

-> còng vËy.

-> nh©n vËt.

-> anh hµng thÞt.

->cũng không thể tồn tại -> lố lăng( thô lỗ, dục vọng)

I.C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n

nghÞ luËn.

3 Bài 3/ trang 138

Chữa lỗi sai:

Trang 19

4 Bài 4/ trang 138

 Khi sử dụng từ ngữ trong văn nghị luận cần chú ý :

 Lựa chọn từ ngữ chính xác, phù hợp với nội dung cần

nghị luận; tránh dùng từ sai lạc phong cách hay từ sáo

Trang 20

VĂN NGHỊ LUẬN

1.Bài tập 1/ SGK- trang 138->139

Tìm hiểu các ví dụ (1), (2)

 Đề bài: Phân tích nhân vật Trọng Thuỷ trong

Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ.

 a.C¸ch sö dông vµ kÕt hîp c¸c kiÓu

c©u trong hai ®o¹n v¨n:

- Nét chung : bàn về nhân vật Trọng Thuỷ trong

truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu-Trọng Thuỷ.

Trang 21

II.CÁCH SỬ DỤNG KẾT HỢP CÁC KIỂU CÂU TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

1.Bài tập 1/ trang 138-139:

a.Cách sử dụng và kết hợp các kiểu câu

trong hai đoạn văn:

- Đoạn (1) chủ yếu sử dụng kiểu câu tường

thuật, có sự kết hợp câu ngắn câu

dài.Cấu tạo giống nhau :đều là cõu chủ động cú chủ ngữ là “Trọng Thuỷ”.

Hiệu quả: Cỏch sử dụng này gợi sự đơn điệu, nhàm chỏn.

- Đoạn (2) sử dụng kết hợp các kiểu câu

đơn, câu ghép, câu ngắn, câu dài,

câu hỏi, câu cảm thán, sử dụng một số phộp tu

từ về cõu như :chờm xen, liệt kờ,…

Hiệu quả: Đoạn văn phong phỳ và cú cảm xỳc hơn.

Trang 22

I Cỏch sử dụng kết hợp cỏc kiểu cõu trong văn nghị luận

1.Bài tập 1/ trang 138-139:

 b Việc sử dụng và kết hợp các kiểu câu

khác nhau trong một đoạn văn nghị luận khiến cho việc diễn đạt trở nên linh hoạt, lập luận chặt chẽ, có sự hài hoà giữa lí lẽ

và cảm xúc, đồng thời tạo cho đoạn văn có nhạc điệu.

 c Đoạn (2) đã sử dụng biện pháp tu từ cú pháp Đó là câu hỏi tu từ, lặp cú pháp Sử dụng các biện pháp tu từ này làm cho

đoạn văn diễn đạt khắc sâu hơn về ý,

biểu hiện rõ hơn thái độ, tình cảm của

ng ời viết, lời văn có nhạc điệu.

Trang 23

d Trong bài văn nghị luận nên sử dụng một số biện pháp tu từ cỳ pháp vì sử dụng nh vậy sẽ kết hợp đ ợc nhiều kiểu câu khiến cho việc diễn đạt trở nên

linh hoạt, phong phú, có sắc thái tình cảm.

Các biện pháp tu từ cú pháp th ờng đ ợc sử dụng

trong văn nghị luận: Lặp cỳ phỏp, tỏch cõu, cõu hỏi tu từ,

điệp ngữ.

-Lặp cú pháp: "trời thu thì xanh ngắt những mấy

từng tre, cây tre thu lại chỉ còn coa một cành trúc, khói phủ thành tầng trên mặt n ớc, song cửa để

mặc ánh trăng vào, hoa năm nay giấu vào hó năm ngoái, tiếng ngỗng vang trong mơ hồ." (Lê Trí

Viễn-"Thu ẩm" của Nguyễn Khuyến).

- Câu hỏi tu từ: "Bác nói cùng ai? Hỡi đồng bào cả n ớc, lời mở đầu bản tuyên ngôn đã chỉ rõ Nh ng có phải chỉ nói với đồng bào ta không?" (Chế Lan Viên -Trời cao xanh ngắt sáng tuyên ngôn)

- Ngoài ra còn có thể sử dụng biện pháp liệt kờ, chờm xen

I Cỏch sử dụng kết hợp cỏc kiểu cõu trong văn nghị luận

1.Bài tập 1/ trang 138-139:

Trang 24

I Cách sử dụng kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận

2 Bài tập 2/trang 139-140:

a/Người viết chủ yếu sử dụng kiểu câu miêu tả với

những từ ngữ, hình ảnh giàu hình tượng(bóng mơ, mùa thối đất,xơ xác nước trắng đồng,gió lùa sóng đồng cờn lên, quằn lại,lật thuyền mảng,bó gối ngồi nhìn , se lòng,phấp phới ,hoa cải vàng tháng

chạp,mưa dây mưa dợ,trăng rằm sáng như ban

ngày , hoa hoè hoa sói ,

-Tác dụng:gợi những tưởng tượng cụ thể, sinh động

về làng quê của nhà thơ Nguyễn Bính, giúp ta hiểu hơn cái “chân quê”trong thơ ông.

Trang 25

b/Giá trị của câu văn “Chỉ nghĩ lại cũng đã se lòng”:

 Câu ngắn gọn hơn câu trước và sau nó dồn nén

thông tin khẳng định chắc gọn , dứt khoát.

 Câu không chủ ngữ khái quát khiến cho tất cả

mọi người đọc và nghĩ về cảnh làng quê của Nguyễn

Bính mà không chỉ riêng người viết

2 Bài tập 2/trang 139-140:

Trang 26

3.Bài tập 3/trang 140:

 Phát hiện, phân tích và sửa chữa lỗi về việc sử dụng

kết hợp các kiểu câu trong đoạn văn :

 Cả 2 đoạn văn đều mắc lỗi sử dụng 1 mô hình câu

cho cả đoạn ->gây cảm giác nặng nề, đơn điệu, buồn

chán-> cần sử dụng nhiều kiểu câu đoạn văn sinh

động hấp dẫn hơn

Trang 27

dân gian…" khiến cho ng ời đọc có cảm giác trùng lặp, nhàm chán.

 Cỏch sửa: Nờn sử dụng kết hợp nhiều kiểu cõu khỏc nhau.

Trang 28

Cỏch sử dụng kết hợp cỏc kiểu cõu trong văn nghị

luận

4.Bài tập 4/trang 141:

 Những yêu cầu cơ bản của việc sử dụng và

kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận.

 -Phối hợp một số kiểu câu trong đoạn, trong

bài để tránh sự đơn điệu, nặng nề, tạo nên giọng điệu linh hoạt, biểu hiện cảm xúc:

câu ngắn, câu dài, câu mở rộng thành

phần, câu nhiều tầng bậc,

 -Sử dụng các biện pháp tu từ cú pháp để tạo

nhịp điệu, nhấn mạnh rõ hơn thái độ, cảm

xúc: lặp cú pháp, song hành, liệt kê, câu hỏi

tu từ,

Trang 29

III TỔNG KẾT

Ghi nhớ ( SGK – Tr141)

Trang 31

DÆn dß

- Sưu tầm một số đoạn văn có sai lỗi diễn đạt, sau đó sửa lại cho đúng.

- Xem lại các bài làm văn đã viết và tự sửa lỗi

- So¹n bµi: Hồn Trương Ba, da hàng thịt.

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,33 MB