Tiet 91 cac thao tac nghi luan

 Để triển khai một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc người nghe, cần sử dụng các thao tác nghị luận phù hợp... Điền từ đúng vào bảng hệ thống khái niệm: Kết hợp các phần, các mặt, các n

I.KHÁI NIỆM:

1 Thao tác:

 Thao tác là chỉ việc thực hiện những động tác theo trình tự và yêu cầu kỹ thuật nhất định.

 2 Thao tác nghị luận:

 Thao tác sử dụng trong văn nghị luận, khi viết bài văn nghị luận.

 Đã là phương pháp tư duy trừu tượng.

 VD: phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch.

 Để triển khai một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc người nghe, cần sử dụng các thao tác nghị luận phù hợp.

1 Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp

a Điền từ đúng vào bảng hệ thống khái niệm:

Kết hợp các phần, các mặt, các nhân tố của vấn đề cần bàn luận thành một chỉnh thể thống nhất để xem xét

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận …để có thể xem xét một cách cặn kẽ và kỹ lưỡng

Từ cái riêng suy ra cái chung, từ những sự vật cá biệt suy ra nguyên lí phổ biến

Từ tiền đề chung có tính phổ biến suy ra những kết luận

về những sự vật hiện tượng riêng

Tổng hợp

Phân tích

Quy nạp

Diễn dịch

b1, VD1:Tựa trích diễm thi tập ( Hoàng Đức Lương)

Thao tác phân tích: chia vấn đề lớn thành 4 vấn đề

nhỏ - 4 lí do để làm rõ.

1 Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp

a Điền từ đúng vào bảng hệ thống khái niệm:

b Cách thức triển khai các thao tác nghị luận:Qua vd

Thơ văn hay nhưng

khó, kén người

Thưởng thức

Thơ văn không lưu truyền được hết

ở đời là vì nhiều lí do:

Người có học thì không có thời gian hoặc không để ý đến việc biên tập

Người yêu thích thì×

tài lực kém cỏi, Ngại khó, không

kiên trì

Chính sách in ấn lưu hành bị hạn chế Bởi lệnh vua

 Câu 1: phân tích

Câu 2: diễn dịch

b2.VD2: Hiền tài là nguyên khí quốc gia (Thân Nhân Trung)

1 Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp

a Điền từ đúng vào bảng hệ thống khái niệm:

b Cách thức triển khai các thao tác nghị luận: Qua vd:

b2VD2: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia( Thân Nhân Trung

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước

Mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp Vì Vậy các đấng thánh đế minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên

(Thân Nhân Trung

Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu đại Bảo thứ ba)

Phân biệt

Phân tích

Từ một sự vật, hiện

tượng, vấn để, phân

chia (tách bóc) nhỏ

để tiếp tục xem xét,

đánh giá, bàn luận

Diễn dịch

Từ một tiền đề, vấn đề suy ra (diễn ra) những kết luận, những ý kiến về vấn

đề, sự vật, hiện

tượng.

1 Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp

a Điền từ đúng vào bảng hệ thống khái niệm:

b Cách thức triển khai các thao tác nghị luận:Qua vd

c Nhận diện và phân tích các thao tác trong các VD:

C1 VD: Tựa Trích diễm thi tập (Hoàng đức Lương)

 Thao tác tổng hợp: kết hợp 4 lí do trên thành kết luận chung

 Căn cứ vững chắc, khoa học, không thể bác bỏ.

C2 VD: Hịch tướng sĩ (Trần Quèc Tuấn)

 Thao tác quy nạp: từ nhiều dẫn chứng cụ thể khác nhau, tác giả suy ra nguyên lí chung phổ biến: đời nào cũng có các bậc trung thần nghĩa sĩ

 Kết luận đáng tin cây, đầy sức mạnh thuyết phục vì được quy nạp, rút ra từ nhiều thực tế khác nhau.

Phân biệt

Tổng hợp

Kết luận rút ra từ kết quả của

phân tích; là sự kết hợp các

phần, các mặt, nhân tố của

một hiện tượng, sự vật, vấn

đề Nhận xét bao quát, toàn

diện.

Quy nạp

Từ nhiều sự vật, hiện tượng, vấn đề riêng lẻ khác nhau, suy ra nguyên lí, kết luận chung Kết luận trở nên vững chắc, đáng

tin, thuyết phục.

d Phân tích các nhận định:

 Đúng, với điều kiện:

o Tiền đề diễn dịch phải đúng, chân thực

o Cách suy luận phải đúng, chính xác, hợp lí.

 Kết luận sẽ đúng, tất yếu, không thể bác bỏ, không cần

chứng minh.

 Đúng, khi các dẫn chứng đã có cần và đủ (phong phú, toàn diện, tiêu biểu)

♣ Chưa đúng khi các dẫn chứng quy nạp còn thiếu, phiến

diện -> kết luận ch a đủ sức khái quát, thuyết phục.

 Đúng, vì sau phân tích cần tổng hợp thì quá trình phân

tích mới thực sự hoàn thành, vững chắc.

=>Mỗi thao tác có một vai trò, ưu thế

riêng; cần phải hiểu yêu cầu vận dụng các thao tác phù hợp với từng vấn đề

nghị luận.

* Phõn tớch ngữ liệu:

A VD1:

Tinh thần yờu nước của nhõn dõn ta (Hồ Chớ Minh)

 Thao tỏc so sỏnh – nhấn mạnh sự giống nhau : lũng nồng nàn yờu nước

 B VD2: Đại Việt sử kí (Lê Văn H u)

 So sánh nhấn mạnh sự khác nhau, sự hơn kém.

 So sánh là thao tác t duy, thao tác nghị luận, là

đối chiếu từ hai sự vật trở lên với nhau dựa trên

căn cứ xác định để tìm ra sự giống – khác – hơn – kém – ngang bằng để nhận xét, đánh giá sự vật, vấn đề chính xác, rõ ràng, thuyết phục.

 Các loại so sánh chính:

 So sánh giống nhau.

 So sánh khác nhau.

2 Thao tỏc so sỏnh

C Thảo luận:

 Đúng: nếu không có tối thiểu mối liên quan

về một ph ơng diện nào đó thì không có cơ

sở để so sánh.

 Không chính xác: vì đã hoàn toàn t ơng

đồng hay t ơng phản thì không phải so sánh nữa.

 Đúng: vì đó chính là cơ sở khoa học làm căn

cứ vững chắc cho sự so sánh.

 Đúng: vì đó chính là mục đích và yêu cầu làm nên giá trị của so sánh.

2 Thao tác so

sánh

* Phân tích ngữ

liệu:

*Kết luận : Những đối tượng được so sỏnh phải cú mối liờn quan với nhau về một mặt nào đú Sự so sỏnh phải dựa trờn tiờu chớ cụ thể rừ ràng và cú ý nghĩa quan trọng đối với

sự nhận thức bản chất của vấn đề

Bài tập 1.

a) Tác giả muốn chứng minh điều gì ?

-Chứng minh cho luận điểm : “Thơ Nôm Nguyễn Trãi đã tiếp thụ nhiều thành tựu của văn hóa dân gian, văn học dân gian”.

b) Tác giả sử dụng những thao tác nghị luận nào ?

- Thao tác phân tích và quy nạp.

- Tác giả đã phân chia luận điểm chung thành những bộ phận nhỏ.

- Câu cuối cùng tác giả sử dụng thao tác quy nạp: “Văn nghệ có thể

và phải nâng con người lên một tầm vóc cao đẹp hơn”

c) Cách dùng những thao tác nghị luận đó hay ở chổ nào ?

- Tác giả xem xét sự việc một cách thấu đáo nhờ phân tích

- Tư tưởng đọan trích được nâng cao hơn nhờ quy nạp

Hãy viết một đoạn văn nghị luận về mục đích học tập

người.

hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội.

trình tích mật của lòai ong, càng chăm chỉ mật sẽ càng

nhiều.

nhận thức và hành động của mỗi cá nhân,…

hiểu biết nhiều hơn Nếu không học tập, nhân loại sẽ

không hiểu biết lẫn nhau và sẽ không có sự tiến bộ của

loài người.

Bài tập 2

Hướng dẫn tự học ở nhà

• Soạn bài: “Tổng kết phần làm văn ” (tt)

- Xem lại nội dung các kiểu văn nghị luận:

- +Nghị luận xã hội:

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí.

Nghị luận về một hiện tượng đời sống.

*Chúc các bạn thành công.