⇒Định nghĩa: Ngụn ngữ sinh hoạt là lời ăn tiếng núi hàng ngàydựng để thụng tin, trao đổi ý nghĩ, tỡnh cảm.... Các dạng biểu hiện của ngôn ngữ sinh hoạt.. Ngôn ngữ sinh hoạt có những dạn
Trang 2TIẾT 36: TIẾNG VIỆT
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ SINH HOẠT
Trang 3I ngôn ngữ sinh hoạt
1 Khái niệm ngôn ngữ
sinh hoạt
Phân tích ví dụ (Sách giáo khoa):
(Buổi tr a tại khu tập thể X, hai bạn Lan và Hùng gọi bạn H ơng đi học)
- H ơng ơi! Đi học đi
(Im lặng)
- H ơng
ơi! Đi học đi (Lan và Hùng gào lên)
- Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày! Không cho ai
ngủ ngáy nữa à? (tiếng một ng ời đàn ông nói to)
- Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho các
bác ngủ tr a với! Nhanh lên con, H ơng! (tiếng mẹ H ơng
nhẹ nhàng, ôn tồn)
- Đây rồi, ra đây rồi (tiếng H ơng nhỏ nhẹ) - Gớm chậm
nh rùa ấy! Cô phê bình chết thôi (tiếng Lan càu nhàu)
-
Hôm nào cũng chậm! Lạch bà lạch bạch nh vịt bầu!
(tiếng Hùng tiếp lời)
Trang 4- Cuộc hội thoại
đú diễn ra trong khụng gian, thời
gian nào?
-Khụng gian: Tại khu tập thể X
- Thời gian: buổi trưa
Cỏc nhõn vật giao tiếp là ai ? Quan hệ giữa họ như thế nào ?
Nhân vật giao tiếp:
+ Lan, Hùng, H ơng: là các nhân vật chính, có quan hệ bạn bè, bình đẳng về vai giao tiếp + Mẹ H ơng, ng ời đàn ông: là các nhân vật phụ Mẹ H ơng có quan hệ ruột thịt với H ơng;
ng ời đàn ông và các bạn trẻ có quan hệ xã hội Cả 2 ng ời đó đều ở vai bề trên
Trang 5Nội dung ,hình thức và mục đích cuộc hội thoại này
là gì?
- Nội dung: báo đến giờ đi học
- Hình thức : gọi- đáp
- Mục đích: Đến lớp đúng giờ quy định.
Ngôn ngữ trong cuộc hội thoại có đặc điểm gì?
- Sử dụng nhiều từ hô- gọi, tình thái: ơi, ®i, à, chứ, với,
gớm, ấy, chết thôi
-Sử dụng những từ ngữ thân mật suồng sã, khẩu ngữ:
Chúng mày, lạch bà lạch bạch
- Sử dụng câu ngắn, câu tỉnh lược: Hương ơi! ra rồi đây, hôm nào cũng chậm
Trang 6Căn cứ kết quả phõn tớch cuộc thoại trờn, hóy cho biết ngụn ngữ sinh hoạt là gỡ?
⇒Định nghĩa: Ngụn ngữ sinh hoạt là lời ăn tiếng núi hàng ngàydựng để thụng tin, trao đổi ý nghĩ, tỡnh cảm Đỏp ứng những nhu cầu trong cuộc sống.
Những đặc
điểm ở VD trên
em th ờng thấy ở
đâu?
→Đó là những đặc điểm
th ờng thấy trong ngôn
ngữ sinh hoạt
Trang 72 Các dạng biểu hiện của ngôn ngữ sinh hoạt.
Ngôn ngữ sinh hoạt có những
dạng biểu hiện nào?
* Dạng nói (dạng chủ yếu): lời độc thoại, đối thoại
* Dạng viết: ( nhật ký, hồi ký cá nhân, thư từ).
Trang 8⇒ Chỳ ý: Dạng lời núi tỏi hiện thể hiện trong cỏc tỏc
phẩm văn học Đú là những mụ phỏng cỏc lời núi trong đời sống, nhưng đó được gọt giũa, biờn tập và phần
nào đú mang tớnh ước lệ, mang tớnh cỏch điệu cú chức năng như cỏc tớn hiệu nghệ thuật VD: lời núi của cỏc nhõn vẩt trong kịch, tuồng, chốo, truyện, tiểu thuyết
Ví dụ:
Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nh ng mấy cô gái lại cứ đẩy vai cô ả này ra với hắn, cư ời nh ư nắc nẻ:
Kìa anh ấy gọi! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!
Thị cong cớn:
Có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy!
Tràng ngoài cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt c ời:
Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!
Thị vùng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.
Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ – Thị liếc mắt,c ời tít.
(Kim Lân, Vợ nhặt )
Trang 93 Luyện tập.
Phát biểu ý kiến của mình
về nội dung các câu sau
* Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
“ Chẳng mất tiền mua”:ngôn ngữ là tài sản chung của cộng
đồng,không mất tiền mua, ai cũng có thể sử dụng
“ Lựa lời”:Phải biết lựa chọn , dùng lời nói một cách có suy nghĩ, có ý thức, phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình
“ Vừa lòng nhau”: Tìm ra tiếng nói chung, không xúc phạm nhau,
không a dua theo những điều sai trái
⇒Khuyên chúng ta nói năng thận trọng và có văn hoá.
Trang 103 Luyện tập.
Phát biểu ý kiến của mình về
nội dung các câu sau
*Vàng thì thử lửa thử than, Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.
“ Vàng”:là vật chất có thể thử bằng các phương tiện cho kết quả rõ ràng
“Lời ngoan”:Phẩm chất năng lực không thể thử bằng các phương tiện vật chất như đo, gõ mà phải “ thử lời”, tức là thông qua hoạt động giao tiếp bằng lời nói chúng ta có thể biết trình độ, nhân cách ,quan hệ của người đó ⇒ Đó là căn cứ để đánh giá người đó” ngoan” hay “không ngoan”
“ Chuông”: Là vật chất có thể gõ hoặc thử bằng các phương tiện cho kết quả rõ ràng
⇒⇒ Đánh giá con người thông qua giao tiếp bằng lời
Trang 11Trong đoạn trớch dưới ngụn ngữ sinh hoạt được biểu hiện ở dạng nào?Em cú nhận xột gỡ về việc dựng từ ngữ ở đoạn trớch này
Đoạn văn;
ễng Năm Hờn đỏp:
-Sỏng mai sớm, đi cũng khụng muộn.
Tụi cần một người dẫn đường đến
ao cỏ sấu đú.Cú vậy thụi! Chừng một giờ đồng
hồ sau là xong chuyện! Sấu ở ao giữa rừng, tụi bắt nhiều rồi Bà con cứ tin tụi Xưa nay, bị sấu bắt là người đi ghe xuồng hoặc ngồi rửa chộn dưới bến, cú bao giờ sấu
rượt người ta giưa rừng mà ăn thịt ? Tụi đõy khụng tài giỏi gỡ hết, chẳng qua là biết
mưu mẹo chỳt ớt, theo như người khỏc thỡ họ núi đú là bựa phộp để kiếm tiền Nghề bắt
nhiờu khi nghe ở miền Rạch Giỏ, Cà Mau này cú nhiều con rạch, ngó ba mang tờn Đầu Sấu, Lưng Sấu, Bàu Sấu, sau này hỏi lại tụi mới biết đú là nơi ghờ ghớm, hồi xưa lỳc đất cũn hoang Rạch Cà Bơ He, đú là chỗ sấu lội nhiều, người Miờn sợ khụng dỏm đi qua nờn đặt tờn như vậy, cũng như phỏ Tam Giang, truụng nhà Hồ của mỡnh ở ngoài
Trả lời: - Dạng ngôn ngữ sinh hoạt:dạng lời nói tái hiện.
- Dùng nhiều từ địa ph ơng Nam Bộ: quới (quý), chén (bát), ngặt
(nh ng), ghe (thuyền nhỏ), r ợt (đuổi), cực (đau).
ý nghĩa: làm VB sinh động, mang đậm dấu án địa ph ơng và
khắc họa đ ợc những đặc điểm riêng của nhân vật Năm Hên
Trang 12* BÀI TẬP TỔNG KẾT
a Ngôn ngữ sinh hoạt là lời ăn tiếng nói hàng ngày
b Ngôn ngữ sinh hoạt đ ợc dùng trong những cuộc hội họp thảo luận
c Ngôn ngữ sinh hoạt dùng để trao đổi thông tin, ý nghĩ, tình cảm đáp ứng nhu cầu trong đời sống
Trong những nhận xét d ới
đây nhận xét nào sai?
Trong tác phẩm văn học lời thoại của nhân vật là
ở dạng nào?
a Dạng nói
b Dạng viết
c Dạng lời nói tái hiện
Ngôn ngữ sinh hoạt tồn tại ở dạng
nào?
a Dạng nói
b Dạng viết
c Dạng hình ảnh
d Cả dạng nói và dạng viết
Trang 13H íng dÉn häc ë nhµ
- Häc thuéc phÇn ghi nhí SGK/114
- Lµm c¸c bµi tËp 1,2,3 S¸ch bµi tËp Ng÷ v¨n 10 (TËp 1) Trang 73.
Trang 14
HÕT
cô và các Em học sinh!
