y học tài liệu

UNG THƯ TỤY... MỤC TIÊU • Trình bày được sơ lược GP, chức năng tuyến tụy • Trình bày được tổn thương GPB của ung thư tụy • Trình bày được phân loại UTT theo TNM, xếp giai đoạn bệnh theo

UNG THƯ TỤY

MỤC TIÊU

• Trình bày được sơ lược GP, chức năng tuyến tụy

• Trình bày được tổn thương GPB của ung thư tụy

• Trình bày được phân loại UTT theo TNM,

xếp giai đoạn bệnh theo AJCC

• Chẩn đoán được 1 trường hợp ung thư tụy điển hình

• Kể được các phương pháp điều trị UTT

ĐẠI CƯƠNG

• UTT: có nhiều loại, thường nhất adenocar ống tụy

• Lâm sàng: tùy vị trí u, gđoạn bệnh

• Phôi thai: hình thành từ nụ tụy bụng và nụ tụy lưng

• 4 phần(đầu, cổ, thân, đuôi) từ khung TT đến rốn lách

• Chức năng:

- Nội tiết: tiểu đảo Langerhans, insulin

- Ngoại tiết: tb tiểu thùy tiết enzym tiêu hóa,

dịch điện giải

DỊCH TỄ

• Tần suất: VN? Mỹ

- 25-30 ngàn mới mắc/năm

- Nguyên nhân TV do K hàng thứ 4-5

• Nam > nữ, 80% ở tuổi 60-80, chỉ 2% < 40 tuổi

• Yếu tố nguy cơ:

- Người da đen > da trắng

- Gia đình: có người K tụy, viêm tụy di truyền,

K ĐT di truyền không polip, Peutz-Jeghers

- Khác: viêm tụy mạn, thuốc lá, chất độc hóa học

GIẢI PHẪU BÊNH

• Đại thể: 70% ở đầu tụy-mỏm móc

- U màu vàng-xám, chắc-cứng, giới hạn không rõ

- Khi phát hiện: u > 3cm, di căn hạch, di căn xa

- U thân-đuôi: phát hiện rất muộn

• Vi thể:

- 80-90% carcinoma tuyến ống tụy

- Phản ứng mô đệm, xơ hóa mãnh liệt quanh u

(viêm tụy mạn do tắc ống tụy)

- Xâm lấn m máu, bạch huyết, TK mạnh (đau)

PHÂN LOẠI BÊNH THEO TNM

Tis u tại chỗ

T1 u < 2 cm

T2 u > 2 cm

T3 chưa xâm lấn ĐM thân tạng, ĐM MMT trên

T4 Xâm lấn ĐM chính quanh tụy → không cắt được

GIAI ĐOẠN BÊNH THEO AJCC

TRIÊU CHỨNG CƠ NĂNG

• Vàng da tắc mật (K đầu tụy): 80%, vàng da sậm dần,

tiểu sậm màu, phân bạc màu, ngứa

• Đau bụng: TV, âm ỉ, liên tục, lan ra lưng (xâm lấn TK)

• Sụt cân: thường gặp, nhất là K thân-đuôi tụy

• Khác: chán ăn, nôn (chèn ép TT), suy kiệt,

đái tháo đường

TRIÊU CHỨNG THỰC THỂ - TOÀN THÂN

• Triệu chứng thực thể:

- Vàng da tắc mật (K đầu tụy): vàng da sậm màu,

vết trầy xướt da (ngứa), túi mật to (Courvoisier)

- Khối u thượng vị: muộn

- Tổn thương di căn, xấm lấn:

* U gan, dịch báng ác tính

* ↑ áp TMC, TH bàng hệ: tắc TM MMT trên-cửa

* Hạch dưới rốn, hạch trên đòn trái

• Triệu chứng toàn thân: suy kiệt (gđ muộn)

CẬN LÂM SÀNG

• XN máu:

- Tắc mật: Bilirubin ↑ (TT), Phosphatase kiềm ↑

- CEA, CA19.9 ↑: độ nhạy và độ đặc hiệu 85%

• Chẩn đoán hình ảnh:

- Siêu âm: t thương đặc-nang, giãn OMC không sỏi

- CT, MRI: 95% phát hiện được u > 2cm

- ERCP: khi CT không thấy tt

dấu hiệu ống đôi

• Sinh thiết: hướng dẫn Echo, CT

CT: K đầu tụy chèn ép  giãn OMC, giãn ống tụy

ĐIỀU TRỊ

• Xu hướng chung: cắt bỏ u nếu có thể (không trừ căn)

• Phẫu thuật

- Cắt u: Whipple (đầu tụy), cắt thân-đuôi tụy + lách

- PT tạm: nối mật-ruột, nối vị tràng

• Nội khoa: tạm, không còn chỉ định PT

- Tắc mật: NS đặt stent kim loại

- Tắc TT: NS đặt stent (mổ nối vị tràng)

- Đau: morphin, phong bế TK (CT hướng dẫn)

• Hóa, xạ: ít hiệu quả

PT Whipple (K đầu tụy)

Nối vị - tràng

Nối mật – ruột (OMC – hổng tràng)

NS đặt stent OMC