1 thuchanhsinhhoc VN

7 Trình bày kết quả thí nghiệm  Ghi chép lại tất cả các hiện tượng và số liệu thí nghiệm.. Các lỗi hệ thống  Lỗi hệ thống xuất hiện khi các giá trị đo được trong thực nghiệm luôn khá

Giả thiết

 Đây là ý tưởng cần được kiểm chứng bởi thực nghiệm

 Một nhận định có thể kiểm chứng được bằng thực nghiệm

 Một nhận định về mối quan hệ giữa “biến độc lập” và “biến phụ thuộc”

v.d 1 Cường độ sáng ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của cây

2 Nhiệt độ tăng ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng enzym

3 Độ ẩm ảnh hưởng đến tốc độ phân hủy của chất hữu cơ

4 Nồng độ cơ chất ảnh hưởng đến hoạt tính của enzym

3

Biến độc lập

 Đôi khi còn gọi là “biến thí nghiệm”

 Biến này được thay đổi một cách chủ động (chủ ý)

 Thường được biểu diễn trên trục X của đồ thị

v.d 1 Cường độ sáng

2 Nhiệt độ

3 Độ ẩm

4 Nồng độ cơ chất

Biến phụ thuộc

 Biến thay đổi do sự thay đổi của biến độc lập

 Thường được biểu diễn trên trục Y của đồ thị

v.d 1 Tốc độ tăng trưởng của cây

2 Tốc độ phản ứng enzym

3 Tốc độ phân hủy chất hữu cơ

4 Nồng độ sản phẩm hình thành

5 Hoạt độ enzym

5

Các yếu tố cố định

 Bao gồm tất cả các yếu tố được giữ nguyên trong

toàn bộ thí nghiệm

 Mỗi thí nghiệm thường chỉ có một biến độc lập Tất cả

các yếu tố khác phải được cố định

v.d 1 nhiệt độ, cường độ sáng, lượng nước tưới, loại và

lượng phân bốn, loại chậu trồng (kích thước, hình dạng, vật liệu)

2 pH, nồng độ enzym, nồng độ cơ chất

Biên độ / độ phân giải

 Biên độ là đơn vị nhỏ nhất có thể đo được bởi một thiết bị

thí nghiệm (vd pH, cân, quang phổ, pipetman)

 Đây là thuộc tính kỹ thuật của thiết bị đo

 Được xác định bằng các chỉ số trên thiết bị đo

 Đặc trưng kỹ thuật của từng thiết bị

v.d Độ phân giải cao = 0.0001g (cân phân tích)

Độ phân giải trung bình = 0.001g (cân kỹ thuật)

Độ phân giải thấp = 0.1g (cân bàn)

7

Trình bày kết quả thí nghiệm

 Ghi chép lại tất cả các hiện tượng và số liệu thí nghiệm

 Lập bảng số liệu có tiêu đề và các đơn vị đo phù hợp với

Đặc điểm của đồ thị

(thống nhất, đồng đều và sử dụng phần lớn khoảng đo)

số liệu thực nghiệm)

• Lưu ý đơn vị của các biến

số phải được viết rõ ràng và chính xác

• Có hay không các điểm tọa độ không nhất quán?

độ và đơn vị phù hợp cho mỗi trục X/Y

• Xác định được đường hồi quy phù hợp

0 10 20 30 40 50 60

11

Các lỗi ngẫu nhiên

 Là các yếu tố ngẫu nhiên ảnh hưởng đến phép đo biến số

 Mức ảnh hưởng của lỗi ngẫu nhiên được phản ánh qua mức phân

tán của số liệu

 Tăng kích thước/số lượng mẫu và tính số trung bình có thể giúp làm

giảm ảnh hưởng của các lỗi ngẫu nhiên

 Tất cả các phép đo điều không có điều kiện “lý tưởng”, vì vậy không

bao giờ loại bỏ được hết các lỗi ngẫu nhiên

v.d chỉ số cân không thống nhất,

dung tích phản ứng enzym đo được không thống nhất

hoạt tính enzym giữa các lần thí nghiệm không thống nhất

Các lỗi hệ thống

 Lỗi hệ thống xuất hiện khi các giá trị đo được trong thực nghiệm luôn

khác giá trị thực một cách ổn định

 Thường liên quan đến đặt chuẩn sai các thiết bị, hoặc do thiết bị bị

hỏng, hoặc do thiết kế thí nghiệm không phù hợp

 Có xu hướng “sai” ổn định trong suốt thí nghiệm, vì vậy việc tăng kích

thước mẫu và tính trung bình không giải quyết được lỗi hệ thống

13

Các lỗi hệ thống

 Lặp lại thí nghiệm cùng việc thay đổi thiết bị và vật liệu thí nghiệm có

thể giúp xác định lỗi hệ thống

v.d cân phân tích đặt chuẩn sai, hoặc hóa chất bị nhiễm có thể gây ra

kết quả thí nghiệm sai hệ thống

 Kết quả ổn định mới cho phép rút ra các kết luận có giá trị

Kích thước mẫu

 Số lượng mẫu trong nhóm thí nghiệm

 Số lượng mẫu tăng giúp xác định số trung bình xác thực hơn

 Tăng số lượng mẫu làm giảm ảnh hưởng của các yếu tố ngẫu nhiên

và số liệu thí nghiệm ổn định và đáng tin cậy hơn

v.d Để kiểm tra ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng

enzym, cần phải đo ít nhất 3 lần (3 mẫu) ở mỗi điều kiện nhiệt độ

15

Độ tin cậy

 Độ tin cậy phản ánh khả năng thí nghiệm thu được cùng kết quả mỗi

khi nó được lặp lại

 Độ tin cậy cao thu được khi giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của các lỗi

ngẫu nhiên

v.d Đảm bảo mẫu phân tích có tính đại diện và đủ lớn

Cẩn thận, tỉ mị khi tiến hành các phép đo, ghi chép số liệu,

Lặp lại thí nghiệm

 Lặp lại thí nghiệm với cùng quy trình, nhưng với thiết bị khác hoặc ở

địa điểm khác để có thể xác định được lỗi hệ thống

 Lặp lại thí nghiệm để xác nhận tính phù hợp của thiết kế thí nghiệm,

để tăng độ tin cậy trong các kết luận thí nghiệm được rút ra

v.d Lặp lại thí nghiệm thường được thực hiện ở một địa điểm khác, hoặc bởi người thực hiện khác, với thiết bị /vật liệu mới và kiểm tra xem kết quả có nhất quán không

Chính xác

 Chính xác định được quyết định bởi việc

giảm thiểu tối đa các lỗi ngẫu nhiên

 Lỗi ngẫu nhiên xuất hiện khi các biến số

đo được phân tán rộng

đến tính chính xác của thí nghiệm

 Phân tán rộng phản ánh chính xác thấp

 Phân tán hẹp phản ánh chính xác cao

19

Chuẩn xác

 Chuẩn xác phản ánh độ gần giữa kết quả thực nghiệm và giá trị thực

 Độ chuẩn xác cao thu được khi loại bỏ được lỗi hệ thống

 Cách phù hợp nhất để xác định lỗi hệ thống là lặp lại thí nghiệm

v.d Đặt chuẩn lại thiết bị !

21

Phân tích và đánh giá thí nghiệm

 Xác định được nguồn gốc và phân biệt được các lỗi hệ

thống với các lỗi ngẫu nhiên

 Liệt kê các cách giúp cải tiến phương pháp / quy trình

 Bình luận về sự phù hợp và tầm quan trọng của kích

thước mẫu thí nghiệm

 Bình luận về độ chính xác và độ chuẩn xác của các kết

quả thí nghiệm

 Bình luận về khả năng lặp lại của thí nghiệm

Kết luận từ thí nghiệm

 Kết luận là những phát biểu ngắn liên quan đến giả thiết ban

đầu

 Chỉ nên viết ra sau khi toàn bộ thí nghiệm đã kết thúc

 Kết luận có thể ủng hộ hoặc bác bỏ giả thiết

 Độ tin cậy phụ thuộc vào chất lượng thiết kế thí nghiệm và tính

cẩn thận, chính xác trong quá trình thực hành thí nghiệm

v.d Thí nghiệm được thực hiện để chỉ ra ảnh hưởng của nhiệt

độ đến phản ứng enzym

nhiều yếu tố (lỗi) không kiểm soát được

CÁC PHƯƠNG PHÁP THỰC HÀNH SINH HỌC

PHÂN TỬ - TẾ BÀO CƠ BẢN

TẠI CÁC KỲ THI IBO

Giới thiệu

năng áp dụng các kỹ năng thực nghiệm của thí sinh trong việc giải quyết các vấn đề sinh học

trong NCKH, 2) Các kỹ năng sinh học cơ bản,

và 3) các phương pháp nghiên cứu sinh học

Các kỹ năng chung

thí nghiệm, thu thập số liệu, diễn giải kết quả và rút

ra kết luận

hợp (vd bao nhiêu số thập phân sau dấu phảy)

Các kỹ năng sinh học cơ bản

Các Phương pháp NC Sinh học

Tế bào học

Tập tính học

Các Phương pháp NC Sinh học

thân, lá, quả

Giải phẫu và sinh lý thực vật

Giải phẫu và sinh lý động vật

Các Phương pháp NC Sinh học

thủy tinh hoặc kim loại)

Các PP Vi sinh học

Các Phương pháp NC Sinh học

Phân loại học

Các Phương pháp NC Sinh học

Các PP Vật lý & Hóa học

Các PP thống kê

Nội dung tập huấn Hè 2011

Định lượng protein bằng quang phổ

(Phương pháp Bradford)

Nội dung tập huấn Hè 2011

Định lượng protein bằng quang phổ

(Phương pháp Bradford)

Nội dung tập huấn Hè 2011

Phân tích ADN bằng điện di

trên gel agarose