Đặc điểm tản văn giả bình ao

Luận văn cũng đã giải quyết được một số vấn đề cơ bản như: biểu hiện của tản văn hiện đại Trung Quốc, cách thức thể hiện của tản văn, phong cách viết văn của hai tác giả tiêu biểu từ đó

Hà Văn Vụ

ĐẶC ĐIỂM TẢN VĂN GIẢ BÌNH AO

Chuyên ngành: Văn học ngước ngoài

Mã số: 60 22 02 45

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA NƯỚC NGOÀI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS TS Đinh Phan Cẩm Vân

Thành ph ố Hồ Chí Minh – 2015

LỜI CAM ĐOAN

Kính gửi: Quý thầy cô Phòng Sau đại học

Quý thầy cô Khoa Ngữ Văn

Tên tôi là: Hà Văn Vụ

Sinh ngày: 07/ 01/ 1989

Quê quán: Nga Văn – Nga Sơn – Thanh Hóa

Thường trú: Số nhà 3/22 – Đường 25A – Khu phố 2 – P Tân Quy – Quận 7 - Tp

Hồ Chí Minh

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Tên đề tài luận văn: “ĐẶC ĐIỂM TẢN VĂN GIẢ BÌNH AO”

Giảng viên hướng dẫn khoa học: PGS TS Đinh Phan Cẩm Vân

Tôi xin cam đoan luận văn này là do tôi tự làm dưới sự hướng dẫn của PGS TS Đinh Phan Cẩm Vân

Tôi cam đoan những tri thức kế thừa của người đi trước, tôi đều trích dẫn đầy đủ, cho vào trong ngoặc kép, nguồn trích dẫn chính xác tên bài, số trang

Người cam đoan

Hà Văn Vụ

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới cô Đinh Phan Cẩm Vân Mặc dù

bận rộn nhiều công việc nhưng cô đã rất nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ, hỗ trợ và thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tôi trong suốt quá trình làm luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý thầy cô Khoa Ngữ Văn, quý thầy cô Phòng Sau đại học trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện

để tôi thực hiện luận văn trong thời gian cho phép

Dù đã cố gắng hoàn thành luận văn bằng tất cả tâm huyết và sự nỗ lực của mình, nhưng luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp xây dựng chân thành của quý thầy cô để luận văn hoàn thiện hơn

Tôi xin cảm ơn

Tp Hồ Chí Minh, Ngày tháng năm 2015

Hà Văn Vụ

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

1 Lí do ch ọn đề tài 1

2 L ịch sử vấn đề 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

3.1 Đối tượng 7

3.2 Phạm vi 7

4 Phương pháp nghiên cứu 7

4.1 Phương pháp nghiên cứu văn hóa, lịch sử 8

4.2 Phương pháp tiểu sử 8

4.3 Phương pháp hệ thống 8

4.4 Phương pháp thống kê, phân loại 8

4.5 Phương pháp so sánh 8

5 Đóng góp của luận văn 9

6 C ấu trúc của luận văn 9

6.1 Phần Mở đầu 9

6.2 Phần Nội dung 9

6.3 Phần Kết luận 10

C hương 1 KHÁI QUÁT VỀ TẢN VĂN TRUNG QUỐC 11

1.1 Thu ật ngữ “tản văn” và sự phát triển của tản văn Trung Quốc 11

1.1.1 Thuật ngữ “tản văn” 11

1.1.2 Sự hình thành và phát triển của tản văn Trung Quốc 14

1.2 Phân lo ại tản văn 21

1.2.1 Tản văn học giả 23

1.2.2 Tản văn văn hóa 24

1.3 T ản văn trong sự nghiệp sáng tác Giả Bình Ao 24

1.3.1 Giả Bình Ao - cuộc đời và sự nghiệp 24

1.3.2 Quan niệm văn chương 28

1.3.3 Tản văn trong sự nghiệp văn chương của Giả Bình Ao 32

C hương 2 TẢN VĂN GIẢ BÌNH AO – ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG 36

2.1 Nh ững vấn đề đời tư 36

2.1.1 Những “bậc thềm” cuộc sống 37

2.1.2 Hình ảnh quê hương 49

2.2 Tri ết lý về cuộc sống 52

2.2.1 Triết lý về gia đình 53

2.2.2 Triết lý về cách sống 60

2.2.3 Triết lý về “đàn bà” 68

C hương 3 TẢN VĂN GIẢ BÌNH AO – NHỮNG ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT 73

3.1 T ản văn theo mô hình truyện ngắn truyền thống 73

3.1.1 Cốt truyện 73

3.1.2 Nhân vật 75

3.1.3 Ngôi kể 76

3.1.4 Ngôn ngữ 79

3.2 Ngh ệ thuật trào phúng 84

3.2.1 Tính châm biếm 84

3.2.2 Tính hài hước 87

3.2.3 Tạo tiếng cười bằng nghệ thuật ẩn dụ, nhân hóa 88

3.3 K ết cấu 92

3.3.1 Kết cấu lặp lại 93

3.3.2 Kết cấu đầu cuối tương ứng 95

3.3.3 Kết cấu “lắp dựng” 97

K ẾT LUẬN 105

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 108

chất lượng Văn học thời kì mới này cũng đã tự tin tiếp nối một cách xứng đáng văn

học truyền thống Trên văn đàn ngàn năm đó xuất hiện nhiều nhà văn, nhà thơ nổi

tiếng, tiêu biểu như: Khuất Nguyên, Đào Uyên Minh, Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Tào Tuyết Cần, Lỗ Tấn, Lão Xá, Mạc Ngôn, Dư Thu Vũ, Giả Bình Ao

Có thể thấy, ở mỗi thời kỳ đều có dấu ấn riêng, với nhiều thể loại nổi bật, bao

gồm cả thơ, văn xuôi, kịch Những tác phẩm kinh điển như: Kinh Dịch, Kinh Thi, Kinh Thư, Thủy Hử, Hồng Lâu Mộng, Tam quốc diễn nghĩa,… đã không còn xa lạ với nhiều

độc giả đam mê văn học ở Trung Quốc nói riêng và độc giả trên khắp thế giới nói chung Lý do để lý giải cho sự thu hút của các tác phẩm đơn giản là các tác phẩm văn

học Trung Quốc được nuôi dưỡng, vun vén từ mảnh đất có nền văn hóa phong phú Đa

số các tác phẩm đều chứa đựng những nội dung sâu sắc và đạt chuẩn thước nghệ thuật, vượt khỏi rào cản thời gian để có thể tự khẳng định sự trường tồn theo năm tháng 1.2 Văn học thế giới ngày càng phát triển và không ngừng vươn đến những tầm cao mới Nhiều nhà văn Trung Quốc với tinh thần luôn hướng về phía trước, họ vẫn luôn học hỏi và thay đổi để tiếp tục đạt đến những đỉnh cao Nền văn học hiện đại Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu và tiếp tục thu hút sự quan tâm khá nhiều của độc giả Các tác giả Trung Quốc đã tự làm mới ngòi bút của mình trong đề tài lẫn phong cách sáng tác và xem đó như một nhiệm vụ mang tính sống còn trong nghiệp văn chương Nhiều nhà văn viết theo xu hướng về nguồn, có nhiều tác phẩm được đánh giá cao như Giả Bình Ao, Mạc Ngôn, Vương An Ức Các nhà văn giai đoạn đương đại này thành công ở nhiều thể loại như: tiểu thuyết, truyện ngắn, tạp văn, tản văn Giả Bình Ao được xem là một trong những tác giả có nhiều sáng tác nổi bật

Chính vì tinh thông văn hoá truyền thống Trung Quốc nên trong các tác phẩm của ông

nổi bật là sự hiểu biết cùng với lối viết chắc tay và thủ pháp nghệ thuật mang đậm chất

hiện đại

Giả Bình Ao thành danh ở Trung Quốc từ khá sớm và có số lượng độc giả nhất định trong nước và quốc tế Ở Việt Nam số lượng bạn đọc biết đến Giả Bình Ao cũng không hề nhỏ Sự yêu mến Giả Bình Ao được thể hiện ở việc các tác phẩm của ông

dịch ra tiếng Việt khá nhiều, tiêu biểu như: Phế đô, Hoài niệm sói, Qủy thành, Cuộc tình và nhiều tuyển tập tản văn và truyện ngắn khác

1.3 Trong quá trình học tập chúng tôi đã có dịp tìm hiểu về thể loại tản văn Nhưng hiện nay ý nghĩa và phạm vi của thuật ngữ tản văn ngày càng biến đổi không

ngừng Có thể nói giai đoạn hiện nay là giai đoạn lên ngôi của tản văn Ðặc biệt là tản văn hiện đại của Trung Quốc Có lẽ chính sự không câu nệ hình thức, đề tài, cũng như ranh giới thể loại phóng khoáng hơn là chất xúc tác để các tác giả bén duyên, cắm rễ ở thể loại này Những tác giả thành danh với các thể loại khác đã coi tản văn là thể loại mới để khai phá một vùng ý nghĩ của mình Lựa chọn tản văn để chuyển tải những tứ của đời sống có cái hấp dẫn là cho phép thoải mái mổ xẻ và đưa ra quan niệm của mình Độ tương tác cao của tản văn với đời sống là một thách thức cũng thú vị

Về phía người viết, tản văn hấp dẫn bởi nhiều lý do, trong đó có nhu cầu chia sẻ cảm nghĩ, hoài niệm kinh nghiệm sống, nhiều nhà văn có tiếng cũng thử sức với thể loại này Còn về phía đọc giả, trong cuộc sống gấp gáp hiện nay, tản văn được nhiều người sử dụng bởi số lượng chữ ít, chỉ một vài trang và không quá tốn thời gian để thưởng thức Với thể loại tản văn được gắn liền với báo chí, nội dung đi vào những vấn đề nóng bỏng của xã hội Những người chuyên về tản văn hầu như đều được đặt viết, giữ chuyên mục cho các tờ báo và đã được in ấn ra rất nhiều Theo giám đốc Nhà xuất bản Trẻ Nguyễn Minh Nhựt chia sẻ khi phát triển dòng sách này, ngay trong nhà xuất bản cũng có ý kiến cho rằng tản văn ít độc giả, nhưng doanh số đã chứng minh cho nhu cầu đọc thể loại này “Trong 3 năm trở lại đây, Nhà xuất bản Trẻ đã có 47 đầu sách (tản văn) được ấn hành, trong đó, tác giả ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh chiếm tỷ trọng lớn Tính riêng 6 tháng đầu năm nay, đã có 18 đầu sách với doanh số hơn 32.000 bản tại chi nhánh Hà Nội Khoảng 2.000 bản cho một đầu sách văn học là không lớn,

nhưng với kết quả ấy, chúng tôi tiếp tục thẩm định và cho xuất bản các tập tản văn” [101]

Mặc dù tản văn là thể văn dễ viết nhưng viết khó hay Họa sỹ, nhà văn Đỗ Phấn

đã có lần tâm sự, đại loại: “Viết mấy chục năm mới nghiệm thấy, sa vào cái thể văn ngăn ngắn be bé tưởng không đâu vào đâu ấy hóa ra cần phải có một nội lực chữ nghĩa kinh người thì may ra mới viết được gọi là tàm tạm” [98] Có thể thấy rằng đây không phải là một nhận định bâng quơ Vì vậy việc nghiên cứu tản văn nói chung và tản văn

của Trung Quốc hiện đại nói riêng đang là vấn đề được rất nhiều người quan tâm Chính vì những lí do trên cộng với niềm đam mê của một độc giả yêu thích tản

văn của Giả Bình Ao, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài “Đặc điểm tản văn Giả Bình Ao” để thấy hết được sự sâu sắc về nội dung và nghệ thuật ở thể loại tản văn của ông Đây cũng là cơ hội để bản thân có cái nhìn sâu rộng cũng như hy vọng góp chút sức

lực nhỏ trong việc giới thiệu tản văn của Giả Bình Ao đến với độc giả Việt Nam, đóng góp vào kho tài liệu nghiên cứu về sự nghiệp văn chương của tác giả Giả Bình Ao ở

Các nhà lý luận cũng bắt đầu đưa ánh nhìn đến các trang sách in ấn mang tên tác

giả Giả Bình Ao Trong số đó, chúng tôi thấy tiêu biểu là hai công trình của tác giả Hồ

Sĩ Hiệp; công trình thứ nhất có tựa “Một số vấn đề văn học Trung Quốc thời kỳ mới” [38] ở công trình này tác giả có một số nhận định quan trọng về tản văn Trung Quốc trong đó có một số nhận định liên quan tới sự thành công của tác giả Giả Bình Ao ở

thể loại tản văn Trong công trình nghiên cứu thứ hai “Nhà văn ăn khách Giả Bình Ao”

tác giả Hồ Sĩ Hiệp giới thiệu khái lược về cuộc đời sự nghiệp của nhà văn và đã đưa ra

một số nhận định, lí giải chỉ ra nguyên nhân tại sao các tác phẩm của tác giả Giả Bình

Ao lại “ăn khách” đến như vậy

Đáng chú ý nữa đó là bài nghiên cứu khoa học của Phạm Thị Ánh Sao “Giả Bình

Ao nhà văn không ngừng khám phá những chân trời nghệ thuật mới” [56] Trong bài nghiên cứu này tác giả đã có cái nhìn cơ bản nhất những đặc điểm, và những phát hiện

mới của Giả Bình Ao chủ yếu ở thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn Tác giả có những

lập luận sâu sắc về tác phẩm Phế Đô ở góc độ nôi dung và nghệ thuật Tuy có điểm qua thể loại tản văn của Giả Bình Ao nhưng chỉ là một vài nét về tản văn trong sự nghiệp sáng tác của ông chứ chưa có những đánh giá, nhận định mang tính chuyên sâu

ở thể loại này

Một công trình nghiên cứu được coi là khá rộng nữa chính là đề tài khoa học công nghệ của Đỗ Thu Thủy năm 2008 “Giá trị nội dung tản văn của Giả Bình Ao” [100] Công trình nghiên cứu tập trung khai thác các đặc điểm chung về nội dung và

một vài nét về nghệ thuật tản văn của Giả Bình Ao Trong đó, về nội dung tác giả có cái nhìn chung về đời sống người trí thức, quan niệm sống, quan niệm về giáo dục và gia đình, cái cười trong tản văn của ông Về nghệ thuật tác giả điểm qua một vài nét sơ lược như bút pháp châm biếm, không gian thời gian nghệ thuật và tâm lý nhân vật Tuy nhiên công trình mới nghiên cứu một cách sơ lược, thiết nghĩ còn chưa xứng tầm

với những giá trị vốn có của tản văn Giả Bình Ao

Luận văn tốt nghiệp của Trần Thị Tuyết Mai “Tản văn hiện đại Trung Quốc qua hai trường hợp tản văn Giả Bình Ao và tản văn Mạc Ngôn” [47] Tác giả đưa ra được

một số điểm mới trong tản văn của Giả Bình Ao và Mạc Ngôn về nội dung và nghệ thuật Luận văn cũng đã giải quyết được một số vấn đề cơ bản như: biểu hiện của tản văn hiện đại Trung Quốc, cách thức thể hiện của tản văn, phong cách viết văn của hai tác giả tiêu biểu từ đó người viết tập hợp so sánh để khái quát những đặc điểm chính

của thể loại tản văn hiện đại Trung Quốc biểu hiện trong các tác phẩm của hai tác giả

Mạc Ngôn và Giả Bình Ao

Luận văn tốt nghiệp đại học của Tô Thị Nghi “Cách nhìn của Giả Bình Ao trong

một số truyện ngắn viết về nông thôn” [49] đưa ra được một số nét nổi bật về quan

điểm của nhà văn ở thể loại truyện ngắn Nghiên cứu đề tài: “Cách nhìn của Giả Bình

Ao trong một số truyện ngắn viết về nông thôn” tác giả đã giúp chúng ta nhận ra cách nhìn của tác giả về người nông dân trong giai đoạn mới Đó là những người nông dân

có cuộc sống giản dị bình thường nơi đồng quê Trung Quốc, chúng ta sẽ hiểu được

mối quan hệ cũng như cuộc sống hôm nay của họ Ở đó luôn tồn tại cái tốt cái xấu, cái vui, cái buồn, hài hước và dí dỏm Truyện Giả Bình Ao như bức tranh trung thực phản ánh cuộc sống mà thông qua đó ta sẽ cảm nhận được sự phát triển và bước đi của nông thôn, ta sẽ có được cái nhìn toàn diện và đầy đủ về nền văn học Trung Quốc thời

kì hiện đại và đặc biệt khi nghiên cứu đề tài này sẽ giúp ích cho ta rất nhiều về

việc hiểu biết mở mang tri thức và quan trọng hơn là việc giảng dạy văn học Trung

Quốc sau này Giả Bình Ao là nhà văn có cái nhìn sâu sắc đối với con người, nghiên

cứu đề tài này không chỉ giúp ta hiểu hơn về nội dung nghệ thuật truyện mà còn giúp

ta hiểu rõ về con người, phong cách sáng tác của Giả Bình Ao - nhà văn của nông thôn - “nhà văn hương thổ” Tác giả đã làm rõ cách nhìn của Giả Bình Ao trong một

số truyện ngắn viết về nông thôn Đó là cách nhìn đầy yêu thương đồng thời cũng

là cách nhìn đầy phê phán đối với con người Yêu thương trân trọng nhưng nghiêm khắc, phê phán mạnh mẽ nhưng đầy lòng tin, và một điều quan trọng nữa là từ

đó ta phải thấy được mối quan hệ giữa hai cách nhìn đó tuy có phần mâu thuẫn đối lập nhưng nó thống nhất và bổ sung nhau song song tồn tại để hoàn chỉnh bức tranh nông thôn Trung Quốc thời kì hiện đại Tác giả cũng đã tìm hiểu đôi nét về nhà văn Giả Bình Ao và khẳng định ông là một nhà văn lớn của văn học Trung Quốc đương đại, có nhiều thành tựu rực rỡ và chói sáng nhất trong giai đoạn hiện đại Đó cũng là những

vấn đề bổ ích mà đề tài của chúng tôi quan tâm, tìm hiểu

Trên một số trang mạng học thuất đáng tin cậy cũng có một số bài nghiên cứu liên quan tới tản văn Trung Quốc và tác giả Giả Bình Ao Tiêu biểu là một số sông trình của tác giả Đỗ Văn Hiểu liên quan đến tản văn như “Tản văn”, “Đặc trưng của

tản văn”, “Đặc trưng của tạp văn và tùy bút”, “Tản văn Trung Quốc thập niên 90” Ở các công trình này tác giả tổng hợp và đưa ra những lí luận chung nhất về thể loại tản văn và phần nào lí giải được sự thú vị cũng như sức hấp dẫn của tản văn nói chung và

tản văn Trung Quốc nói riêng đối với độc giả trong và ngoài nước

Ngoài ra cũng có một số bài nghiên cứu về thể loại tản văn và về tác giả Giả Bình Ao như “Hương vị đặc biệt của tản văn Trung Quốc” [87] của Dương Minh Hào,

“Tản văn “Đối nguyệt” và nhà văn Giả Bình Ao” [110] của đài tiếng nói nhân dân Trung Hoa CRI

2.2 Ở nước ngoài

Ngay từ khi xuất hiện trên văn đàn, Giả Bình Ao đã cho ra đời các tác phẩm gây

tiếng vang ở nhiều thể loại Nghiệp viết cũng khiến ông sớm mãn nguyện vì các tác

phẩm ghi được khá nhiều dấu ấn trong lòng độc giả Nhưng cũng ít thấy công trình nghiên cứu công phu về tác phẩm của ông, chỉ thấy có vài bài nghiên cứu mang tính

chất cảm nhận về các tác phẩm Giả Bình Ao Chẳn hạn, nhà văn Tôn Hỷ Kỷ năm 1994

đã xuất bản hai tập tiểu luận nghiên cứu về thân thế và sự nghiệp văn học của Giả Bình

Ao nhan đề “Giả Bình Ao – Qủy tài”

Mới đây nhất là công trình “Văn học Trung Quốc” của tập thể các tác giả Diêu Đan, Đặng Cẩm Huy, Vương Phong đã được dịch giả Đặng Thúy Thúy dịch được nhà

xuất bản Tổng hợp xuất bản năm 2013 Trong công trình này tập thể tác giả có cái nhìn bao quát về văn học Trung Quốc như Kinh thi, tản văn chư tử, Sử ký, văn học Ngụy

Tần, Từ, tiểu Thuyết Minh Thanh, tiểu thuyết hiện đại, thơ mới, kịch nói, văn học thời

kì mới, văn học đương đại Trung Quốc cùng các tác giả tên tuổi như Khuất Nguyên,

Lí Bạch và Đỗ Phủ, Lỗ Tấn Trong đó đáng chú ý là những nghiên cứu về tản văn Trung Quốc như mục nghiên cứu tản văn chư tử và bài nghiên cứu “Tản văn văn hóa:

mở ra một phong cách thời đại mới” [21, tr.192-195] ở bài nghiên cứu này các tác giả

đã phân loại tản văn Trung Quốc thành hai loại lớn là “tản văn học giả” và “tản văn văn hóa” có ảnh hưởng khá nhiều tới công trình nghiên cứu của chúng tôi về Giả Bình

Ao

Với sự quan tâm trên, chúng ta cũng phần nào thấy được những tác phẩm của Giả Bình Ao thật sự mang đến những giá trị văn học quý giá thế nào trên văn đàn hiện đại Tuy nhiên, để thật sự tìm hiểu và có cách nhìn nhận đúng đắn, bao quát hết những thăng trầm mà Giả Bình Ao đã đi, thì sự nghiên cứu về các tác phẩm của ông hiện thời chưa thật xứng đáng Trong luận văn này chúng tôi đưa ra đề tài nghiên cứu: “Đặc

điểm tản văn Giả Bình Ao” để xác định rõ đặc điểm cũng như tính chất nội hàm của

tản văn nói chung và tản văn Giả Bình Ao nói riêng

Nghiên cứu đề tài này chúng tôi dựa trên sự cảm nhận và những hiểu biết riêng

bản thân, thiết nghĩ trong tương lai có thể Giả Bình Ao và những tác phẩm của ông sẽ được nhiều người quan tâm tìm hiểu Hi vọng Giả Bình Ao sẽ trở thành một trong

những nhà văn được độc giả trong và ngoài nước yêu thích, quan tâm nghiên cứu nhiều hơn nữa

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

Chúng tôi xác định đối tượng nghiên cứu của đề tài này là: Đặc điểm tản văn Giả Bình Ao Nghiên cứu vấn đề này, chúng tôi muốn người quan tâm hiểu được các giá

trị về nội dung và nghệ thuật tạo nên phong cách riêng biệt cho nhà văn Đồng thời,

luận văn cũng góp phần lý giải cho nguyên nhân của sức cuốn hút độc giả và vị thế nhà văn Giả Bình Ao trên văn đàn Trung Quốc hiện đại

3.2 Phạm vi

Phạm vi nghiêu cứu của đề tài này là các tác phẩm tản văn của Giả Bình Ao Các tác phẩm này được nhiều dịch giả tuyển chọn dịch thuật và in ấn trong “Tuyển tập truyện ngắn và tản văn Giả Bình Ao - Nxb Văn học”

Bên cạnh tuyển tập trên, chúng tôi còn sử dụng nhiều tư liệu khác bao gồm: nhiều tản văn của một số nhà văn nổi tiếng đương thời, các tài liệu chuyển ngữ, các trang web mang nội dung học thuật tin cậy, Nhằm có cái nhìn sâu sắc, toàn diện khi nghiêu cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

Dựa vào các tản văn Giả Bình Ao, chúng tôi sẽ tiến hành phần tích, liệt kê, sau

đó phân loại, tổng hợp lại các vấn đề theo định hướng đã đặt ra về các mặt nội dung, nghệ thuật Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ tìm hiểu các vấn đề một cách chi tiết và rõ ràng hơn Cùng với các kỹ năng nói trên, chúng tôi sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

4.1 Phương pháp nghiên cứu văn hóa, lịch sử

Phương pháp này giúp chúng tôi tìm hiểu quá trình hình thành, vận động các thể

loại tản văn qua từng thời đại Đồng thời chúng tôi hiểu sâu hơn về chế độ xã hội, đời

sống người dân Trung Quốc dưới ngòi bút của nhà văn

4.2 Phương pháp tiểu sử

Đây là một phương pháp rất quan trọng trong nghiên cứu văn chương Bất kỳ tác

phẩm nào ra đời cũng mang đặc điểm thể hiện phong cách của người mẹ tạo nên dáng hình, tính cách của đứa con nghệ thuật Phương pháp tiểu sử được xem là phương pháp nghiêu cứu văn học, văn hóa Sử dụng phương pháp này, chúng tôi sẽ tìm hiểu rõ

tiểu sử, tính cách cũng như quan niệm, nguyên tắc sống và viết của nhà văn Giả Bình

Ao Từ đó, chúng tôi sẽ có được cơ sở vững chắc trong quá trình tìm hiểu các sáng tác

của ông

4.3 Phương pháp hệ thống

Với phương pháp này, chúng tôi sẽ hệ thống được các yếu tố có chung đặc điểm

về nội dung và nghệ thuật trong các tác phẩm Thông qua đó, chúng tôi sẽ tìm được quan điểm của tác giả với các đề tài trong các tản văn

4.4 Phương pháp thống kê, phân loại

Đây là phương pháp quan trọng trong việc giúp chúng tôi hình thành những luận điểm khoa học Áp dụng phương pháp này để thống kê và tìm ra các nội dung đề tài, các phương pháp nghệ thuật trong các tác phẩm

4.5 Phương pháp so sánh

So sánh với một số nhà văn viết tản văn khác để có thể nêu bật phong cách qua

nội dung chủ đề, nhân vật, nghệ thuật Qua đó, chúng tôi sẽ tìm ra những nét riêng của

Giả Bình Ao

Bên cạnh các phương pháp trên, chúng tôi còn sử dụng thao tác phân tích, tổng hợp Đây là thao tác chủ yếu được sử dụng thường xuyên trong quá trình nghiên cứu Vận dụng thao tác này, chúng tôi phân tích tác phẩm nhằm tìm những điểm đặc sắc trong các tản văn Từ đó, chúng tôi sẽ tìm ra những điểm chung và tổng hợp lại để tìm

ra phong cách riêng biệt của nhà văn thể hiện trong đề tài của luận văn

5 Đóng góp của luận văn

Trước hết là bổ sung thêm vào kho tài liệu nghiên cứu về tiểu thuyết của tác giả

Giả Bình Ao ở Việt Nam Việc tìm hiểu sâu hơn vào tản văn của Giả Bình Ao có ý nghĩa quan trọng đối với các bạn đọc và các đối tượng đang quan tâm đến tác giả, các tác phẩm đạt giải thưởng lớn của ông

Một mục đích khác của luận văn này là khám phá sự đặc biệt trong việc chọn chủ

đề, đề tài và chọn phương pháp thể hiện; đồng thời cũng muốn tái tạo những cái mới

bắt đầu từ những cái cũ trong thể loại tản văn ở một bước cách tân hơn trong cách viết

của Giả Bình Ao

Qua đó, chúng ta sẽ biết thêm những thông tin về Giả Bình Ao, về mối quan hệ

giữa cuộc đời và tác phẩm của tác giả Đặc biệt, chúng ta sẽ có cái nhìn phong phú về

thể loại tản văn trong thời đại ngày nay

6 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần tài liệu tham khảo luận văn được chia làm 3 phần lớn: Mở đầu, Nội

dung, K ết luận

6.1 Phần Mở đầu

Giới thiệu ở các phương diện: Lý do chọn đề tài, Đối tượng và Phạm vi nghiên

cứu, Lịch sử nghiên cứu, Phương pháp nghiên cứu, Đóng góp và ý nghĩa của luận văn,

Cấu trúc luận văn

6.2 Phần Nội dung

Gồm 3 chương:

Chương 1 là chương cơ sở lý luận Chương này sẽ cung cấp cho người đọc

những thông tin kiến thức về thuật ngữ tản văn xét từ nhiều góc độ, bao gồm các khái

niệm, sự phát triển thể loại tản văn trong văn học Trung Quốc, tản văn trong sự nghiệp sáng tác của Giả Bình Ao

Chương 2 đề cập đến các vấn đề tiêu biểu về mặt nội dung trong các tác văn của tác giả Các chủ đề nghiên cứu bao gồm: hiện thực xã hội, mối quan hệ giữa người với người, cá nhân và cuộc sống

Chương 3 giới thiệu về một số phương thức nghệ thuật tiêu biểu mà tác giả sử

dụng thành công như: nghệ thuật châm biếm, gây cười từ cái mâu thuẫn, nói ngược, cách dùng từ và hành văn,

6.3 Phần Kết luận

Nêu kết quả giải quyết những vấn đề đặt ra ban đầu và những tồn tại, hướng mở

của luận văn cùng một vài suy nghĩ từ việc nghiên cứu về đặc điểm nội dung và nghệ thuật tản văn Giả Bình Ao

C hương 1 KHÁI QUÁT VỀ TẢN VĂN TRUNG QUỐC 1.1 T huật ngữ “tản văn” và sự phát triển của tản văn Trung Quốc

Từ đầu thế kỷ XXI đến nay, nhìn vào đời sống văn chương ở góc độ thể loại, có thể thấy loại sách “tản văn” (có người còn gọi bằng một vài cái tên khác như “tạp văn” hoặc “tạp bút”) xuất hiện ngày một nhiều Tản văn là một trong những thể loại ra đời khá lâu ở Trung Quốc Từ xa xưa, nhiều người dùng thuật ngữ tản văn để chỉ các sáng tác không phải thơ, từ, ca, phú, khúc, Tức là, dựa trên những đặc điểm về hình thức

hoặc cấu trúc ngữ pháp mà người sáng tác hoặc bình văn có thể phân biệt tản văn với các thể loại khác

Giới nghiên cứu có người cho tản văn là một loại kí, có người cho rằng ký chỉ bao gồm một phạm vi hẹp hơn tản văn Có hai ý kiến như trên bởi khái niệm tản văn được hiểu theo nghĩa rộng hoặc nghĩa hẹp Theo nghĩa rộng, tản văn là văn xuôi, đối

lập với vận văn (văn vần) Lưu Hiệp trong Văn tâm điêu long chia toàn bộ thư tịch

thành “văn” và “bút”, trong đó văn là “vận văn”, còn bút là tản văn Trong văn học cổ các áng văn xuôi không viết theo văn biền ngẫu như kinh, truyện, sử, tập, biểu, chiếu, cáo, hịch, phú, minh, luận đều là tản văn Theo nghĩa hẹp, tản văn là tác phẩm văn xuôi ngắn gọn, hàm súc, giàu khả năng khơi gợi với kết cấu có sự kết hợp linh hoạt tất

cả các phương thức, phương tiện biểu hiện nghệ thuật, nội dung thường thể hiện đời

sống theo kiểu chấm phá và đặc trưng quan trọng nhất là nó thể hiện đậm nét dấu ấn cá nhân của người cầm bút

Tản văn là một trong những thể loại quan trọng của văn học Trung Quốc Nhiều

ý kiến cho rằng, từ khi có văn tự để ghi chép thì đã bắt đầu có thể loại tản văn Các tài liệu thời cổ đại Trung Quốc ghi chép lại nội dung bói tính, cũng như các bài được khắc trên chuông đỉnh thời đó tuy nội dung còn thô sơ, nhưng ghi chép sự việc (tự sự) đã khá hoàn chỉnh, ngôn ngữ sinh động, có thể xem là hình thức cổ xưa nhất của tản văn Trung Quốc Trải qua hơn 3000 năm phát triển cho đến nay, tản văn trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra sự hình thành và hưng thịnh của các thể loại văn học khác, trong đó tiêu biểu nhất là phú và biền văn Khái niệm tản văn cũng được xác định theo nhiều góc độ khác nhau Nếu nhìn từ nghĩa hẹp, tản văn, phú và biền văn là ba thể loại văn

học độc lập nhau Còn xét từ nghĩa rộng, phú và biền văn đều là những thể loại nhỏ thuộc tản văn, được hình thành trên nền tảng đặc trưng thể loại của tản văn Hơn nữa, khái niệm tản văn truyền thống cũng khác xa với khái niệm tản văn phổ biến hiện nay Khái niệm tản văn truyền thống được dùng để phân biệt với văn vần (vận văn), bao gồm những trước tác thuộc các lĩnh vực văn – sử – triết, có hoặc không có đặc tính văn học và sử dụng các thủ pháp sáng tác của văn học cổ điển Trong khi khái niệm tản văn từ phong trào Ngũ Tứ (năm 1919) trở về sau chịu ảnh hưởng của lí luận văn học phương Tây, được dùng để phân biệt với thơ ca, tiểu thuyết và hí kịch; chỉ bao hàm những sáng tác mang đặc tính văn học và sử dụng các thủ pháp sáng tác của văn học hiện đại

Trong Từ điển thuật ngữ văn học – Nxb Giáo dục thì “tản văn là loại văn xuôi

ngắn gọn, hàm súc, có thể trữ tình, tự sự, nghị luận, miêu tả phong cảnh, khắc họa nhân vật Lối thể hiện đời sống của tản văn mang tính chất khám phá, không nhất thiết đòi hỏi có cốt truyện phức tạp, nhân vật hoàn chỉnh nhưng có cấu tứ độc đáo, có giọng điệu, cốt cách cá nhân Điều cốt yếu là tản văn tái hiện được nét chính của các hiện tượng giàu ý nghĩa xã hội, bộc lộ trực tiếp tình cảm, mang đậm cá tính của tác giả” [31, tr.293] “Tản văn là loại văn tự do, dài ngắn tùy ý, cách thể hiện đa dạng, đặc biệt

là thể hiện nổi bật chính kiến và cá tính tác giả” [31, tr.294] Từ những hiểu biết và trải nghiệm đời sống, nhiều nhà văn đã chọn cách giãi bày bằng tản văn Và thể loại vừa hiện thực, sắc sảo vừa trữ tình, cảm xúc này đã mang lại thành công cho họ

Từ “Tản văn” ngày nay cũng được dùng theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp Theo nghĩa rộng, tản văn chỉ tất cả những thể loại ngoài thơ ca, bao gồm tác phẩm văn học

và luận văn khoa học, văn bản hành chính công vụ Theo nghĩa hẹp, tản văn được dùng với ý nghĩa văn học thuần túy, là một thể loại văn học bên cạnh thơ ca, tiểu thuyết, kịch, thường gọi là “tản văn văn học” hoặc “tản văn nghệ thuật” Loại tản văn này là thể loại văn học chú trọng việc ghi lại những gì đã trải qua, đã nghe thấy, cảm thấy, thể nghiệm liên tưởng của cái tôi hoặc ghi lại những câu chuyện, những trạng thái cảnh vật hoặc trữ tình hoài niệm; là loại tác phẩm văn học giàu tính trữ tình, đề tài rộng, nội dung tinh túy, khuôn khổ tương đối nhỏ, ngôn ngữ tự nhiên mới mẻ, thủ pháp biểu hiện linh hoạt, văn phong sáng sủa

Trong cuốn Khái niệm và thuật ngữ lý luận văn học Trung Quốc, tác giả Phạm

Thị Hảo cũng đề cập đến khái niệm tản văn “Tản văn trỏ tất cả các loại văn ngoài thơ

văn theo nghĩa hẹp chuyên trỏ loại tiểu phẩm tự sự hoặc trữ tình biểu hiện những tư

Trong Văn học Trung Quốc – tủ sách văn hoá nghệ thuật Trung Quốc, hai tác giả

Trịnh Ân Ba và Trịnh Thu Lôi đã khái quát cả quá trình hình thành và phát triển của

tản văn Ra đời từ thời Ân Thương, tản văn đã trải qua một giai đoạn dài phát triển và

khẳng định vị trí của mình trong văn học Cho đến thời hiện đại thì tản văn thực sự trở thành một thể loại độc lập hoàn toàn Hai tác giả giới thiệu những tác phẩm tiêu biểu cùng với việc phân tích những thành tựu của tản văn ở từng giai đoạn Chi tiết hơn là quyển Khái yếu lịch sử văn học Trung Quốc – tập 2 [28], do tập thể 74 tác giả biên

soạn về quá trình ra đời và phát triển của tản văn Diễn biến của tản văn trong từng

thời đại được trình bày rất tỉ mỉ, chi tiết

Tản văn văn học với ý nghĩa hiện đại có lịch sử phát triển chưa dài Năm 1917

Lưu Bán Nông trong Quan niệm cải lương về văn học của tôi: đã xác định “tản văn

văn học” là một khái niệm, ông nói: “cái gọi là tản văn, cũng gọi là tản văn văn học, nhưng là tản văn không lời” [88], nhưng trong tản văn như lời ông nói còn bao hàm cả

tiểu thuyết, tạp văn cho nên khái niệm tản văn văn học không thực sự rõ ràng Tháng 6 năm 1921, Chu Tác Nhân với bút danh Tử Nghiêm đã phát biểu một bài luận ngắn về

“Mĩ học”, trong đó, từ phương diện thể văn, xác nhận vị trí độc lập của tản văn văn

học, chỉ ra, loại tản văn này “là thể loại văn học mang tính nghệ thuật, còn gọi là thể văn sáng tạo cái Đẹp Nó có thể được phân ra thành tự sự và trữ tình, nhưng hai loại này thường xuyên xuyến thấm vào nhau” [88] Kiếm Tam (Vương Thống Chiêu), năm

1923 đã gọi nó là “tản văn thuần nhất” (pure prose)

Trong tản văn, tác giả sử dụng ngôn ngữ đời thường, mang cấu trúc của văn xuôi

gần gũi với các bài phát biểu hàng ngày và có thể có sự nhịp nhàng của ngôn ngữ, mang đậm chất thơ Bởi lẽ, phong cách vần điệu này của tản văn hầu như luôn tìm

thấy trong thơ ca Xét về ngoại diên, tản văn có dung lượng khiêm tốn Tuy nhiên, nội hàm của tản văn lại lớn hơn so với kí, bởi nó chuyển tải được nhiều vấn đề lớn, nhỏ

trong cùng một tác phẩm thông qua cấu tứ hết sức độc đáo Trong văn học cổ, tản văn bao gồm các áng văn: kinh, truyện, tử, tập như Mạnh Tử, Tả truyện, Sử kí; các bài bi ểu, chiếu, cáo, hịch, phú, minh, luận Trong văn học hiện đại, tản văn bao gồm

các thể kí, tùy bút, văn tiểu phẩm, văn chính luận, tạp văn, ngụ ngôn, chân dung văn

h ọc

Đặc điểm phổ quát và quan trọng nhất của tản văn chính là sự hiện diện thường

trực của cái tôi tác giả Các tác giả đều có một vị thế của một chủ thể ung dung, thư thái, vượt lên khỏi thói thường thể hiện quan điểm, cách cảm, cách nhìn trước những

sự kiện Bằng cách hành văn linh hoạt, phóng túng nhằm liên kết các hình ảnh, các chi

tiết, người viết có thể giúp cho độc giả khám phá thời cuộc, trải nghiệm cuộc sống,

hoặc cảm nhận được ý vị của đời sống nhân sinh

Ngày nay, với sự phát triển của báo chí, truyền thông, thể loại tản văn phát triển

mạnh Ở cả Việt Nam, Trung Quốc đều xuất hiện các tác phẩm với nhiều cây bút nổi

tiếng như Tản Đà, Ngô Tất Tố, Nguyễn Tuân, Vũ Bằng, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Băng Sơn, Lỗ Tấn, Giả Bình Ao, Vệ Tuệ,

Với góc nhìn thể loại văn học truyền thống thì Tản văn, phú và biền văn là ba thể

loại có đặc trưng khá gần gũi nhau Mặc dù ra đời từ thời Ân Thương nhưng cách gọi

tản văn chỉ thật sự xuất hiện vào thời Tống và phổ biến rộng rãi thời Thanh Tập tản

văn Trung Quốc sớm nhất còn giữ lại hiện nay là sách Thượng thư, trong đó thiên đầu tiên là Bàn Canh Bàn Canh tương truyền là vua nhà Thương, muốn dời đô đến đất nhà

Ân trước đây nhưng bị thần dân phản đối, nên đã tổ chức ba lần diễn thuyết để nói rõ nguyên nhân dời đô

Vì tản văn dễ đọc, dễ viết nên được giới văn sĩ vận dụng rộng rãi từ trước đến nay và có mối quan hệ chặt chẽ, tác động lên quá trình hình thành và chịu ảnh hưởng lẫn nhau về mặt đặc trưng thể loại Mối quan hệ giữa ba thể loại này cho ta thấy rõ hơn tiến trình phát triển thể loại của văn học cổ điển Trung Quốc, một nền văn học mà như

nhiều học giả nhận định:“Lịch sử văn học Trung Quốc là lịch sử của các thể loại văn

h ọc”

Trải qua hàng năm phát triển, tản văn trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra sự hình thành

và hưng thịnh của các thể loại văn học khác, trong đó, tiêu biểu nhất là phú và biền văn Theo cách đánh giá đặc điểm đó thì tản văn truyền thống có thể có hoặc không có đặc tính văn học và sử dụng các thủ pháp sáng tác của văn học cổ điển Quan niệm này hoàn toàn trái ngược với quan niệm trong lí luận văn học phương Tây, được dùng để phân biệt với thơ ca, tiểu thuyết và kịch Chịu ảnh hưởng quan niệm này, khái niệm

tản văn của Trung Quốc từ năm 1919 trở về sau cũng đồng khái niệm, bao hàm những sáng tác mang đặc tính văn học và sử dụng các thủ pháp sáng tác của văn học hiện đại

Tản văn Trung Quốc dưới góc nhìn truyền thống đã được xác định theo nhiều góc độ khác nhau Nhiều nhà lí luận cũng dựa vào các tiêu chí khác nhau để phân loại,

và đưa ra định nghĩa Tản văn không có những qui định bó buộc, hay phải theo bất kì khuôn mẫu nào Tản văn bao gồm các thủ pháp biểu hiện một cách tự do, linh hoạt, đa dạng và lấy biểu đạt ý làm mục đích chính Người viết tản văn không cần quá câu nệ

về thanh điệu, vần luật, sự cân đối giữa các câu văn, số lượng chữ mỗi câu Với những đặc điểm này, người thưởng thức chỉ cần đọc lớn để hiểu rõ ý truyền đạt của người viết chứ không cần có ngắt nhịp điệu

Sau Ngũ Tứ, văn học Trung Quốc dấy lên phong trào sáng tác tản văn với một

loạt những tác giả nổi tiếng như Lỗ Tấn, Chu Tự Thanh, Lâm Ngữ Đường, Lương Ngộ Xuân,… Tản văn bắt đầu được đắc dụng vì những đặc điểm thuận lợi trong quá trình

biểu hiện cảm xúc Tản văn có sự phát triển đổi mới về đặc điểm của thể loại này từ

thập niên 90 Sự thịnh hành này bắt nguồn từ những nguyên nhân khác nhau, từ phía

xã hội và sự vận động tự thân thể loại văn học

Với sự bùng nổ của báo chí, đặc biệt là các số cuối tuần, cuối tháng, những số báo cuối tuần và phụ san trong thời điểm này có nhu cầu cần một lượng lớn tùy bút tản văn, cần một loạt các chuyên mục sáng tác tản văn, cùng với những tạp chí thuần tản

văn như: Mĩ văn, Tản văn Trung Hoa, Thiên địa tản văn, Tản văn đương đại [85] Các

nhà xuất bản cũng cho ra đời một loạt tủ sách, tuyển tập, tuyển chọn, tổng tập, bộ sách, các tạp chí văn học cũng xuất hiện chuyên mục tản văn, rồi các cuộc thi tản văn

Những cơ hội này đã tạo nên thanh thế và trận địa rộng lớn cho tản văn và tạo điều

kiện cho nó được sản xuất với số lượng lớn Sự tham gia của tiểu thuyết gia, nhà thơ

thậm chí cả những nhà bình luận cũng làm cho tản văn phát triển

Thập niên 90 cũng là thời kì mà Trung Quốc nằm trong sự xung kích mãnh liệt

của kinh tế hàng hóa, nhịp độ cuộc sống tăng lên, đối diện với vấn đề sinh tồn căng

thẳng hơn bao giờ hết Trước các hiện tượng xã hội đó, con người cảm thấy hưng phấn,

hứng thú, nhưng mặt khác đôi khi lại cảm thấy mệt mỏi, bất an Họ cần được không gian yên tĩnh, truy tìm những thú tiêu khiển tao nhã, văn chương, trí thức, cho nên

muốn trong thời gian ngắn nhất có thể nắm được tri thức liên quan đến văn hóa, triết

học, nhân sinh, xã hội, thậm chí muốn thông qua tản văn để có được sự hưởng thụ

thẩm mĩ ở tầm cao

Bên cạnh đó, sự hưng thịnh của tản văn thập niên 90 cũng còn xuất phát từ nguyên do tự thân phát triển, đổi mới đặc điểm của thể loại Có thể thấy, ở thời kì Ngũ

tứ tản văn phát triển mạnh mẽ, nhưng lúc đó tản văn chưa hoàn toàn thoát khỏi sự gò

bó của quan niệm cũ, mặt khác còn chưa có được ý thức thể loại một cách tự giác, cho nên rất dễ dàng bị các thể loại tiểu thuyết, thơ ca, phóng sự và điện ảnh thay thế Nhưng đến thập niên 90, các thể loại khác đã luân phiên nóng lên, gồm cả tản văn, do

đó độc giả ít nhiều cũng đã thất vọng đối với những dạng thức văn học cũ Tất cả sự

thịnh suy đó tạo nên nguồn mạch, hình dáng cho đặc điểm văn học Trung Quốc Tại

thời điểm, thơ ca và tiểu thuyết không có gì nổi trội, tản văn với lợi thế là mở ra một quan niệm mới, một góc nhìn khác, tự do tự tại, kết hợp hài hòa lí trí tình cảm,… tự nhiên trở thành đối tượng chính của văn đàn, được độc giả đón nhận rộng rãi

Đây là giai đoạn các sáng tác tản văn phát triển mạnh mẽ cùng lực lượng sáng tác hùng hậu với nhiều thành phần phong phú Đội ngũ ấy bao gồm các nhà tiểu thuyết, nhà thơ, nhà nghệ thuật, thậm chí là cả các nhà khoa học cũng gia nhập hàng ngũ sáng tác tản văn Những người chuyên viết tản văn càng ngày càng ít, những người kiêm

viết tản văn ngày càng nhiều, bao gồm những người đang học, những người về hưu, các giáo sư, học giả cũng tình nguyện gia nhập hàng ngũ sáng tác tản văn Trong thời

kỳ này xuất hiện một loạt những cây bút tản văn nổi tiếng như Dư Thu Vũ, Giả Bình

Ao, Trương Trung Hành, Trương Thừa Chí…

Thậm chí, khi các tạp chí văn học thuần túy khác số lượng phát hành giảm sút,

thì những tạp chí tản văn thuần túy lại hoạt động rất tốt, số lượng phát hành rất cao, số

lượng lên đến hàng ngàn, hàng vạn bản: Tạp chí tuyển chọn tản văn (Hà Nam), Mĩ văn

(Thiểm Tây), Tản văn Trung Hoa (Bắc Kinh),… [85]

Nhiều tác giả sáng tác tản văn xuất phát từ nhiều động cơ khác nhau Có nhiều sáng tác được ra đời từ các hoạt động nghiệp dư, nhưng đối với một số nhà văn như Trương Thừa Chí, Lý Bảo Tồn lại là phương hướng sáng tác chủ yếu Sự ảnh hưởng

của những tác giả này có ảnh hưởng cực kỳ to lớn với một số nhà văn khác như Lưu

Tiểu Long, Chu Kiến Quốc Bên cạnh tản văn văn học, đội ngũ sáng tác còn được mở

rộng đến sáng tác nhà khoa học Chiêm Khắc Minh, họa sĩ Ngô Quan Trung,

Những năm trở lại đây, xuất hiện khái niệm “tản văn mới” với các tên tuổi trẻ trên mạng như Phương Hi, Độc Hóa, Lưu Xuân,… Nhiều người viết tản văn nghiệp dư như biên tập phổ thông, nhà báo, học sinh, tri thức thành thị cũng gia nhập đội ngũ tản văn Không chỉ nhiều thành phần nghề nghiệp, người sáng tác tản văn còn đa dạng xét

về góc độ tuổi tác Họ thuộc vào hàng ngũ tản văn thế kỉ mới bao gồm nhiều thế hệ, ngoài đông đảo nhà văn trẻ, những nhà văn lão thành như Lý Tiễn Lâm, Dương Giáng,… vẫn nhiệt tình sáng tác, những nhà văn tuổi đã cao như: Tôn Phác, Lâm Cân Lan, Lý Quốc Văn Nhiều tác phẩm tản văn cũng mang lại những đóng góp lớn, những

chủ lực trong sáng tác tản văn đương đại như Sử Thiết Sinh, Trương Thừa Chí, Hàn Thiếu Công bút lực vẫn không giảm

Về phương diện đặc điểm của tản văn mới là thể loại có thể viết rất linh hoạt, tự do; dung lượng sáng tác có thể ngắn, có thể dài, được sử dụng phương pháp tự sự,

hoặc trữ tình, du kí hoặc cảm hoài Nội dung của tản văn cũng rất đa dạng, có thể bàn

về thời sự chính trị hoặc bàn về chuyện gia đình, hoặc bàn về đạo lí, văn hóa hoặc cảm

ngộ những việc nhỏ trong cuộc sống Cuộc sống cùng với mối quan hệ giữa người, suy nghĩ, thái độ sống cũng phức tạp, đa màu nên những bài văn ngắn, có tính tri thức,

hứng thú, tình cảm trên phụ san báo chí đâu đâu cũng có, trở thành cục nam châm thu hút độc giả Chính sự phát triển nhanh chóng, liên tục của xã hội đương đại đã khiến

tiết tấu của cuộc sống tăng nhanh, điều này rất phù hợp đối với nhà văn, khi không có

thời gian tập trung viết tác phẩm dài, khoảnh khắc rung động, một chút cảm ngộ là

chất liệu tuyệt vời cho tản văn Những nhà văn trải nghiệm nhiều kinh nghiệm sâu sắc

trong nhịp điệu của cuộc sống, họ có cơ hội tích lũy đời sống phong phú, điều này được xem là điều kiện rất cần khi sáng tác tản văn Đối với rất nhiều học giả, nhà nghệ thuật, thời gian ngoài nghiên cứu chuyên môn, viết tản văn là phương thức tốt để họ

hồi tưởng, thể hiện chân tình, sự quan tâm đến xã hội

Về nội dung, tản văn thế kỷ mới tập trung vào các đề tài lớn như tình cảm gia đình, tình cảm bạn bè, tình yêu; trần thuật, triết lí về những trải nghiệm trong cuộc

sống; nhìn hiện thực Trung Quốc, truy vấn lịch sử, tìm kiếm giá trị và ý nghĩa sinh tồn

của con người dưới góc nhìn nhân văn Các tác giả thể hiện sự quan tâm đến đời sống

xã hội đương thời, suy ngẫm, quan sát sự thay đổi lớn của kinh tế xã hội, sự thăng trầm

của nhân tình thế thái, sự phức tạp của đời sống thường nhật và những khó khăn mà nó mang đến Do đó, tản văn không chỉ có số lượng khổng lồ mà còn ẩn chứa lí tính, khí

thế mạnh mẽ, nội dung sâu sắc

Có thể thấy tản văn về tình cảm gia đình, tình cảm bạn bè, tình yêu,… luôn chiếm tỉ lệ lớn Nhiều tác giả dựa vào tình thân và sự cảm hoài của chính bản thân để

thể hiện cảm xúc Những tản văn nổi bật với đề tài này bao gồm Hồi ức về cha mẹ của

Lý Hán Vinh, M ẹ của Tôn Tôn, 38 bông hoa sen, Nhớ cha mẹ của Diêm Liên Khoa,…

Chẳng hạn, tác phẩm Nhớ quê hương tìm quê hương của Giả Ngọc Tuyền thể hiện nỗi

lòng nhớ quê hương, nhớ người thân Biệt li của Lâm Phi thì viết về cảm nhận khi nhà

văn cùng vợ đến sân bay đưa con đi Mĩ du học, thể hiện tình cảm ruột thịt sâu sắc

nồng nàn Những tác phẩm được người tiếp nhận biết đến qua văn bản in ấn thành sách, đài phát thanh và cả trên mạng

Bên cạnh đề tài tình cảm gia đình, các tác giả còn tập trung bộc lộ tình cảm, sự chân thành, triết lí về những cảm nhận, trạng thái tự nhiên của tâm sinh lý con người

Bằng kinh nghiệm cảm nhận cảm giác, sự đúc kết kiến thức, trau dồi từ bản thân để nhìn nhận, đánh giá về những ấn tượng hay kí ức Chẳng hạn, Thẩm Tùng Văn ngày thường của Hoàng Vĩnh Ngọc đã miêu tả Thẩm Tùng Văn từ góc độ đời sống thường

nhật, ông tài hoa, cốt cách cao ngạo nhưng cuộc sống lận đận Còn Tản văn Bắc Đảo:

trong cuộc sống Trong tản văn, chúng ta không thấy hình tượng thi nhân phẫn nộ, cái

mà chúng ta đọc được là những phiến đoạn của cuộc sống mà tác giả trải qua khi ở

nước ngoài Hoặc tác giả Chu Đào, Chiêm Khắc Minh lại đam mê và hứng thú tìm

kiếm tinh thần văn hóa khu vực trong những quần thể dân tộc thiểu số, làm sáng lên ánh hào quang của tinh thần nhân văn

Tuyển tập tản văn của Giả Bình Ao thể hiện sự quan tâm, thấu hiểu sâu sắc của nhà văn đối với bộ phận nông dân hương thôn, những con người trong gia đình, bạn bè xung quanh Giả Bình Ao đã khám phá những tính cách cần cù, thuần phác, dũng cảm,

trọng tình trọng nghĩa của con người trong mối quan hệ tình thân Dư Thu Vũ, Lâm Phi, Lí Nguyên Lạc cũng có nhiều tản văn được viết dựa trên các cuộc du ngoạn bôn

ba khắp phương nhưng lại không giới hạn ở du kí, cũng không bó hẹp trong bộc bạch tình cảm cá nhân, mà chủ trương dùng góc nhìn của nhân loại văn hóa học để lí giải phân tích sự biến đổi của tự nhiên, xã hội, lịch sử Với tác phẩm Tháp đạo sĩ, Mạc cao

thấy văn minh bị chà đạp, những linh hồn còn oan khuất vì chết tức tưởi, để độc giả có

thể thấu hiểu những khổ đau, những tranh chấp trong cuộc đời Tác giả đã dựa vào tu dưỡng văn hóa và năng lực cảm thụ nghệ thuật cũng như lương tri của bản thân ý thức

về số phận của con người hiện đại để cảm nhận chiều sâu văn hóa trong sự vật của thế

giới bên ngoài Với sự phân tích đa góc cạnh đó, người đọc không chỉ có thể nhìn thấy

vẻ đẹp cũng như mặt trái của văn hóa truyền thống, mà còn nhìn thấy sự phong phú

mới mẻ của văn hóa hiện đại

Mở rộng hơn nữa là tản văn Điều kiện cần thiết của cao nhã của Chu Bội Hồng

đã thể hiện khá đặc biệt nhiều mặt về phụ nữ với các phương diện như tình cảm, ái tình, sự cám dỗ, nỗi đau khổ hay tuyệt vọng Ngoài Chu Bội Hồng, còn có tiểu thuyết gia Thiết Ngưng, Triệu Mai và những nhà văn chuyên viết tản văn như Trương Lập

Cần, Hàn Tiểu Huệ, Chu Hiểu Phong cũng viết sâu về đời sống tình cảm của phụ nữ

Với sự phong phú về nội dung và đề tài của tản văn, chúng ta sẽ nhận ra một đặc điểm thẩm mĩ nổi trội của thể loại này chính là tính trữ tình Các sáng tác tản văn của các nhà văn phải là những tâm sự, giải bày xuất phát từ cảm xúc thật của chính họ Nghĩa là họ phải viết ra những gì họ nhìn thấy bằng mắt, họ nghe thấy bằng tai thì mới mong có những chia sẻ thống thiết, chân thành Do đó, đa số các tản văn được viết ra chính là những vấn đề, những trải nghiệm của chính đời tư tác giả Đặc điểm này có

thể giúp chúng ta phân biệt khá rõ so với đòi hỏi của thể loại tiểu thuyết Người sáng tác cũng sẽ có cơ hội biểu đạt một cách tự do, linh hoạt với đặc điểm phóng túng không gò bó về kết cấu, về phương pháp biểu hiện của tản văn Nhưng tuyệt đối tản văn phải mang màu sắc chân thực vì chỉ có chân thực mới đem lại linh hồn cho chính sáng tác của tác giả và đúng với bản chất của thể loại tản văn

Cùng với sự phong phú phức tạp của tản văn thập niên 90, các nhà lí luận tản văn cũng sôi nổi tranh luận, có rất nhiều quan điểm trong việc phân loại các tản văn Cơ sở phân loại ấy cũng dựa vào nội dung đề tài mà các tản văn đang hướng tới hoặc dựa vào dung lượng của tản văn Giới lí luận cũng có một cuộc tranh luận về vấn đề chân

thực và hư cấu của tản văn khá gay gắt Tuy nhiên, phần nhiều các nhà lí luận đều cho

rằng sự chân thực là nguồn dinh dưỡng duy trì sức sống cho tản văn Các tác phẩm tản văn viết ra phải mang tính hiện thực, không cho phép bất kì một hư cấu nào Bàn luận

về tính chân thực ấy, Lôi Đạt lại cho rằng, không nên hiểu vấn đề hiện thực một cách

hạn hẹp theo kiểu chân thực là sao chép máy móc Viết tản văn, quan trọng là nắm được linh hồn chân thực của tình cảm Bởi vì tản văn phải chú trọng hơn đến cảm xúc

của bản thân cá nhân chứ không hề cự tuyệt bất kì sự hư cấu nào, tuy nhiên cũng sẽ

phải loại trừ ở trường hợp biên tạo từ không thành có theo lối phi hiện thực Như vậy,

thập niên 90, nghiên cứu, tranh luận về lí luận tản văn cũng rất sôi nổi Những tranh

luận ấy xuất hiện trên các báo và tạp chí như: Báo văn học, Tạp chí tuyển chọn tản văn,

đề nghiên cứu là triển vọng về một tản văn mới, ý thức về tản văn hiện đại,…

Bên cạnh những thành công xét về đội ngũ sáng tác, sự đa dạng về đề tài, sự đổi

mới về đặc điểm thì tản văn trong giai đoạn thập niên 90 cũng không ít những hạn chế chưa tránh khỏi Điều dễ nhận thấy nhất là tình trạng các tác giả sáng tác chạy đua theo

số lượng để phù hợp với tính nóng sốt của thể loại mà bỏ qua các giá trị văn học của

thể loại Tản văn bán chạy, được tiếp nhận rộng rãi nhưng lại không có những đột phá cách tân trên phương diện hình thức Nhiều tản văn thuộc thành phần vui chơi giải trí chiếm vị trí quá lớn, những tác phẩm thể hiện chiều sâu tư tưởng và sức tác động văn hóa thì lại hiếm hoi Do vậy, người viết dần mất đi lập trường phê phán của phần tử trí

thức, khiến tản văn biến thành một loại ăn nhanh thiếu mĩ cảm, thành văn bản thể hiện

thứ tình cảm rẻ tiền, triết lí cơ hội, chủ nghĩa thực dụng, thiếu tinh thần trách nhiệm

với xã hội, không nhìn thấy những vấn đề mang tính chiều sâu của xã hội Có nhiều nhà văn vì muốn duy trì tốc độ mỗi ngày 2000 chữ, để tên tuổi mình xuất hiện đều đặn nên đã không ngừng lặp lại Đây chính là mặt tiêu cực của mục đích sáng tác, làm cho động cơ sáng tác trở nên tầm thường Cũng có nhà văn cho rằng tản văn là loại dễ sáng tác, nên đã viết một cách cẩu thả, thiếu nghiêm túc với nghiệp văn chương Tản văn

thời kì này còn có hiện tượng thiếu sức mạnh tinh thần, thiếu sự tác động mạnh mẽ đến tâm hồn tình cảm của độc giả Tuy nhiên, cũng không thể hoàn toàn phủ nhận về vị thế

của một số nhà văn đã cống hiến cũng như ý thức một cách nghiêm túc về nghề viết

của mình trong thể loại này như Mao Thuẫn, Trương Xá, Úc Đạt Phu, Mạc Ngôn, Giả Bình Ao,

Vai trò thúc đẩy đổi mới nghệ thuật của tản văn đã đem lại nhiều chiều hướng tích cực trong việc tạo ra nhiều tác phẩm giá trị sâu sắc Tuy nhiên, những tìm tòi, đổi

mới nghệ thuật của “tản văn mới” vẫn cần phải đợi sự kiểm nghiệm của thời gian Tóm lại, “tản văn mới” chỉ là một cách viết được đề xuất mang tính khuynh hướng

hiện đại Với những đặc điểm ấy tạo tiền đề cho việc sáng tác những cơ hội phát huy

tối đa bút lực cũng như có nhiểu góc nhìn đa diện Nhưng dù với sự vận hành và đổi

mới đến đâu thì sự hưng thịnh của tản văn đương đại cũng đã tạo được điểm nhấn sâu

sắc trong con đường phát triển văn học Trung Quốc Các tác giả đều phải có một khả năng sử dụng nhiều loại phong cách ngôn ngữ không bị hạn chế ở phong cách nghệ thuật mà còn là nói đến phong cách giao tiếp, phong cách hành chính, phong cách thông tấn, phong cách khoa học Những bài viết mang tính lý luận của nghiên cứu tản văn cũng cần có những đánh giá thỏa đáng từ những vị thế, khả năng hiểu chuyên sâu

về thể loại thì mới thật sự thuyết phục được người cầm bút cũng như góp phần vào sự đổi mới rực rỡ nhất của thể loại này

1.2 P hân loại tản văn

Thời gian gần đây, tản văn là thể loại được nhiều nhà văn và độc giả chú ý, bởi

nó thỏa mãn nhu cầu phản ánh cũng như tìm về sự thật Ngắn gọn về câu chữ, tản văn được coi là “đồ ăn nhanh” của người đọc, nhưng với nhiều nhà văn, để có “món ăn” ngon, tác phẩm hay, hoàn toàn không dễ

Ngày nay, internet được xem là một công cụ hữu ích giúp nhiều người phát triển công việc cũng như mở rộng tầm hiểu biết của mình Không nằm ngoài lợi ích đó, văn

học mạng Trung Quốc nói riêng và thế giới nói chung đã phát triển với tốc độ khó ngờ Khá nhiều blog, diễn đàn, trang web ra đời nhằm phục vụ cho sáng tác, phục vụ cho

việc kết nối những người yêu văn chương Có thể thấy được nhiều cây bút trẻ đã thực

sự thành công khi tác phẩm của họ được cộng đồng độc giả mạng chào đón hân hoan

Sự chào đón ấy thể hiện qua các lượt xem, ý kiến đánh giá cũng được thể hiện một cách trực tiếp Văn học mạng đã gây được nhiều tiếng vang, khẳng định tên tuổi của nhiều tác giả, đồng thời rút ngắn thời gian trong quá trình xuất bản Nhà văn Trang Hạ, cũng là dịch giả nhiều tác phẩm từ tiếng Trung, trong một buổi phỏng vấn có nhận xét

rằng: “Người ta có hẳn một dòng văn học riêng Có những nhà xuất bản chỉ in những

ở Việt Nam như Quách Kính Minh, Hàn Hàn chính là con đẻ của dòng văn học này” [85] Nhiều bạn đọc yêu văn chương có thể tự do và nhanh chóng tìm thấy, cập nhật các tác phẩm nổi tiếng hoặc tác phẩm mới

Vì thế dù những tản văn này có in ra thành sách, hay tản văn trên mạng thì cũng được độc giả đón nhận Mạng internet đã đóng vai trò là cánh cổng đem tới cho nhân

loại những kiến thức rộng thức rộng lớn, cánh cửa thần kỳ xóa đi mọi khoảng cách về

thời gian và không gian để giúp mọi người đến được những kho tàng tri thức quý báu được lưu giữ và chia sẻ của nhân loại Chúng tôi rất hoan nghênh sự phát triển vượt

bậc của thể loại tản văn không chỉ ở Việt Nam, Trung Quốc mà còn phát triển chung trên văn đàn thế giới thông qua mạng lưới internet rộng lớn này

Tản văn rất phong phú đa dạng, bất kể từ góc độ nào, căn cứ nào đều có thể chia

tản văn thành rất nhiều loại Nếu dựa vào tính chất của sáng tác, tản văn có hai loại: tự

sự và trữ tình Nhưng theo cách truyền thống tản văn chia làm hai loại lớn: tản văn triết lý và tản văn lịch sử Hiện nay cách phân loại tản văn đã có sự thay đổi so với truyền thống Theo các công trình nghiên cứu mới nhất, tản văn hiện đại chia làm hai

loại chính: tản văn học giả và tản văn văn hóa

1.2.1 Tản văn học giả

Đây là loại tản văn ưu tú do những nhà văn kiểu học giả sáng tác Nhà văn Đài

loan Dư Quang Trung trong bài Hãy cắt đứt đuôi sam của tản văn đã phân tích các

loại hình lớn của tản văn hiện đại Trung Quốc, trong đó có Tản văn học giả Đặc điểm

của loại tản văn này là tác giả của nó học rộng hiểu nhiều, kiến thức sâu rộng, có sự

kết hợp hoàn mĩ giữa kiến thức và văn tài, giữa cảm tính và lí tính, có giá trị thẩm mĩ

và phẩm vị văn hóa cao Nó đề cao cá tính, nhưng không giới hạn ở bi hoan li hợp, nó theo đuổi sự trau chuốt ngôn từ nhưng không cố ý phô trương, có lúc cũng viết những chuyện vụn vặt xung quanh nhưng không hoàn toàn bằng lòng với cái tầm thường, phong cách trang nhã, ngôn ngữ sắc nhọn, bay bổng Đặc điểm nổi bật nhất của nó là mang hoài bão lớn lao đối với văn hóa lịch sử trung quốc, quan tâm, phản tư về văn minh vật chất và tinh thần, tương lai xã hội loài người Đương thời, Dư Thu Vũ, Lí Nguyên Lạc, Lâm Phi, Trương Trung Hành và học giả Đài Loan Dư Quang Trung, học

giả Hong Kong Hoàng Duy Lương đều là những nhà văn đại diện cho tản văn học giả Đây là loại tản văn mà chúng ta có thể thấy nhà văn Giả Bình Ao tập trung sáng tác nhiều như: Chuyện phỉnh nịnh, Chuyện con cái, Chuyện gia đình, Với dạng tản văn

này, người sáng tác sẽ lấy sự việc để nói rõ đạo lý Phương pháp biểu hiện cơ bản của

tản văn này là nghị luận vấn đề Tác giả sẽ đưa ra những sự kiện, nhân vật, hiện tượng

có ý nghĩa điển hình trong đời sống, sau đó, lí giải, lập luận để đưa ra sự tán đồng hay

phản bác Tác giả dùng ngôn ngữ sinh động, giàu tính văn học, phối hợp với cách viết

rõ ràng, thuyết phục để chỉ rõ bản chất, làm nổi bật vấn đề Tản văn triết lý không chỉ đòi hỏi tác giả thể hiện cảm nhận sâu sắc, triết lý rõ ràng, mà tác giả còn phải có đề tài sáng tác rộng lớn, nội hàm phong phú, bao gồm toàn bộ xã hội nhân sinh, thể hiện

cảnh quan đời sống thiên biến vạn hóa Người viết tản văn triết lý phải có kiến thức sâu rộng, tư tưởng bao trùm, có tư duy nhanh nhạy, tinh tế Vì cho dù đề tài có bình thường, hạn hẹp thì tư duy trong tản văn triết lý cũng phải khá sâu sắc mới thể hiện được những tư tưởng, tình cảm cao thâm, vượt qua những loại tình cảm thông thường đạt đến cảnh giới của tinh thần

1.2.2 Tản văn văn hóa

Đây là một dạng tản văn mà trong đó người đọc có thể cảm nhận được những đặc trưng của vùng miền Họ sẽ có cơ hội nhìn ngắm những con hẻm, góc phố, hàng cây, món ăn, những nét sinh hoạt truyền thống của những con người ở một không gian nào nào đó mà tác giả đang miêu tả, đang kể Tất cả những cảnh vật sẽ được miêu tả một cách tỉ mỉ, chi tiết cùng những cảm giác, ấn tượng của tác giả Chúng ta có thể nhận

diện đặc điểm này qua tác phẩm Ngõ Ngũ Vị của Giả Bình Ao; Ấn tượng Hà Nội của Trương Gia Tường, Những kỷ niệm ấu thơ tại Hà Nội của Vương Phong,

Thêm hương sắc vào những bông hoa văn hóa đó, các tác giả Trung Quốc như

Lỗ Tấn, Mao Thuẫn, Vương Mông, Mạc Ngôn, Ba Kim, Trương Ái Linh, cũng cho ra

đời nhiều tác phẩm tản văn thuộc loại này đã được Nhà xuất bản văn học Việt Nam

tuyển chọn in ấn trong Những câu chuyện đi cùng năm tháng và Ánh nắng và màu trăng Trong số đó, có nhiều tác phẩm viết về Bác Hồ, về Sài Gòn, Hà Nội, những

không gian văn hóa tiêu biểu của đất nước

Điều này cho thấy từ sau giải phóng, đặc biệt là từ khi bước vào thập niên 90, tản văn Trung Quốc tiến từ truyền thống đến hiện đại Nếu như nói thập niên 20, 30 của

thế kỉ 20, tản văn Trung Quốc hoàn thành sự thay đổi mang tính lịch sử từ tản văn văn ngôn sang tản văn bạch thoại, thì kết thúc thập niên 90, về cơ bản lại thực hiện được sự chuyển biến từ “tản văn truyền thống” sang “tản văn hiện đại”

Như vậy, điểm qua số lượng khổng lồ tản văn, chúng ta tạm thời có thể chia ra

những loại chính như trên Hy vọng rằng với sự phân loại ấy, chúng tôi sẽ thuyết phục được các bạn độc giả quan tâm tản văn, để họ có một góc nhìn để phân loại dễ hiểu

nhất Dẫu biết rằng còn nhiều hạn chế, đồng thời còn phải trải qua nhiều kiểm nghiệm

của thời gian nhưng chúng tôi rất mong sẽ có những đóng góp bổ ích cho việc tìm hiểu nghiên cứu về thể loại văn học này

1.3 Tản văn trong sự nghiệp sáng tác Giả Bình Ao

Giả Bình Ao là nhà văn được xếp vào đội ngũ của thời kỳ tản văn mới Giả Bình

Ao là nhà văn không thể không nhắc tới trong hàng ngũ các nhà văn tạo nên sự phát triển thịnh vượng của tản văn Trung Quốc thời hiện đại

Thật khó để chúng ta có thể tưởng tượng hết được những gian lao, thống khổ tuổi thơ cũng như những bậc thềm cuộc sống của một nhà văn mà tình cảm lúc nào cũng quá thiết tha với gia đình, với quê hương và làng xóm Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, Giả Bình Ao sinh năm 1953, tại huyện Đan Phượng, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc Ông không thể nào quên được cảnh tượng mười mấy anh chị em trong một gia đình lớn luôn va muỗng thìa đôm đốp để tranh nhau từng miếng ăn trong cái nồi quai xanh bị thủng phải vá tới bảy cái đinh đồng Trải qua những tháng ngày khốn khó ấy, Giả Bình Ao cũng hiểu được những lo lắng, tâm tư của cha mình Ông biết cha mình là một nhà giáo, có thể viết được văn bằng, văn bia Tuy nhiên, trong thời cuộc này, cha ông lại phải trải qua biết bao lần những biến động vòng vo từ trường này đến trường kia Vì vậy, Giả Bình Ao luôn đau đáu những nỗi lo về sự nghèo nàn, túng thiếu và dâng lên thành tình cảm trong tận đáy lòng cảm thông, thương yêu cha mẹ Cuộc sống và cách dạy dỗ của cha mẹ ông đã có những ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm, nhân cách và con đường văn nghiệp của ông sau này

Bên cạnh sự ảnh hưởng ấy, chúng ta cũng sẽ rất ấn tượng với hình ảnh của cậu bé

Giả Bình Ao với một tâm hồn thanh khiết, lãng mạn Trong tản văn Tự truyện của ông,

chúng ta sẽ được chia sẻ những dòng cảm xúc rất thật Từ nhỏ, Giả Bình Ao đã ghét thói rượu chè be bét của những người đàn ông mà lại có một thói quen tao nhã lạ thường, là thích ngắm mây trắng đụn vòm to trên bầu trời cao xanh trôi lững lờ trên những nóc nhà của bản làng Hoặc cậu bé cũng hứng khởi không kém khi ra đầm sen đầu làng nhìn ngắm cái đuôi tươi rói của những chú chuồn chuồn xanh óng ánh đậu trên những chiếc lá sen, để suy ngẫm về những sinh linh đẹp đẽ ấy Thậm chí khi đi học, Giả Bình Ao cũng có những đam mê giản đơn mà khác thường là thích gom những chiếc lá khô đốt lên thành lửa để thấy được “lửa trong ánh lửa” Có lẽ, Giả Bình

Ao luôn cảm thấy cô độc và ngược đời hơn khi chính ông đã thú nhận rằng ông càng

cô độc hơn khi đứng giữa thế giới đông người

Năm 1975, ông tốt nghiệp trường Đại học Tây Bắc, sau đó, ông về công tác với chức vụ biên tập cho Nhà xuất bản Thiểm Tây Con đường văn nghiệp của ông không phải suôn sẻ và êm đềm Ông cũng phải trải qua những tháng ngày khó khăn, vật vã với nghề viết để tìm ra hướng đi đúng cho mình Lúc còn học Đại học ông cũng đã thử

sức với nhiều thể loại gồm thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, Ông cũng từng dày dặn với những bài học kinh nghiệm từ việc gửi và nhận bản thảo trả về Ông không còn xa lạ với cảm giác thấp thỏm, hồi hộp, mong ngóng một niềm hy vọng lớn về bài viết của mình được đăng Tất cả những tình cảnh và tâm trạng ấy rồi cũng đi qua ông để trôi vào quá khứ rồi đọng thành những kỉ niệm bi thương mà đẹp đẽ nhất Đến năm 1983, Giả Bình Ao bắt đầu tập trung và chuyên sâu trong lĩnh vực sáng tác văn học

Sự vượt khó của ông còn phải tính đến biến cố lớn của gia đình Đó là thời kỳ Cách mạng văn hóa, cha ông bị lôi đi với án là “phần tử phản Cách mạng lịch sử” và

bị khai trừ ra khỏi hàng ngũ công chức về quê lao động cải tạo Về phần ông bị coi là đối tượng cần phải được dạy dỗ lại; từ đó, cuộc sống học sinh của ông gặp rất nhiều khó khăn Tuy nhiên, Giả Bình Ao đã vượt qua được khó khăn và tốt nghiệp Trung học phổ thông ở trường Thương Trấn Cũng bởi vì những biến cố về gia đình là khi cha ông bị bắt, gia đình trở nên nghèo khó, nên ông không được tiếp tục theo học mà phải về phụ giúp gia đình Với thời thơ ấu nghèo khó, Giả Bình Ao khi nhớ lại đã thốt

lên rằng: “nhớ lại thời khổ nạn đã qua cảm thấy thật là thê thảm, cũng lấy làm lạ tại sao mình qua được, Nỗi khổ thật sự ở làng quê, niềm vui thật sự ở trong nỗi khổ” [5,

tr.322] Nhưng những năm tháng sống khổ cực ở làng quê luôn khiến cho ông thêm yêu quê hương đất nước của mình Giả Bình Ao khẳng định mình là người yêu quê hương đất nước như yêu chính máu thịt của mình vậy Lòng yêu quê hương, thương xóm làng sâu nặng, tình cảm gia đình, tình thân cũng là đề tài mà ông thường đề cập đến trong nhiều sáng tác của mình

Đặc biệt, sinh trưởng trong một vùng không gian văn hóa mang nhiều nét đậm chất cổ xưa, nơi vẫn còn lưu giữ những giá trị văn hóa lớn, đậm chất nhân văn, con người Trung Hoa, Giả Bình Ao từ nhỏ đã thấm đẫm tinh thần văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo truyền thống của quê hương Sau này, khi bước vào con đường sáng tác văn học, những tình cảm, tri thức về quê hương đã góp phần giúp ông có những đề tài, tạo chất liệu giúp ông viết nên những tác phẩm vừa đậm chất hiện đại, vừa mang đậm sắc thái dân tộc, được người đọc đón nhận một cách nồng nhiệt Đặc biệt, ở thể loại tản văn, những tác phẩm về quê hương, phong cảnh thiên nhiên đất nước và hình tượng người

nông dân được ông khắc họa với nhiều góc độ vô cùng phong phú, gần gũi với hiện thực đương thời

Dưới đây, chúng tôi xin có cái nhìn tổng quát về một sự nghiệp sáng tác văn chương đồ sộ, mà ít nhiều đã khiến cho những nhà văn khác cảm thấy phải khâm phục Ông đã sáng tác khoảng 40 tập với nhiều thể loại khác nhau: tản văn, truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ,

• Tản văn: Ngũ đại thập thoại, Ngõ ngũ vị, Ham đọc sách, Một nhà văn, Cả cười,

• Truyện ngắn: Mã thập nhi, Thiên cẩu, Cao lão trang, Niềm vui trong nỗi khổ,

• Tiểu thuyết: Phế đô, Phù táo, Thương châu, Đêm trắng,

Giả Bình Ao đã cho xuất bản 15 tập truyện ngắn, 6 tập tản văn, thơ 1 tập và 1 tập

về luận văn Với phong cách viết luôn sáng tạo không ngừng, Giả Bình Ao được đánh giá là một cây bút có lối viết vừa sắc sảo, vừa mềm mại với những đặc điểm nội dung phong phú, cách sử dụng từ, nghệ thuật viết khéo léo, tinh tế Ông được đánh giá cao

trong số những nhà văn đương đại Trung Quốc Chính vì vậy, Giả Bình Ao đã được nhận 16 giải thưởng văn học của báo chí, nhà xuất bản và thành phố như sau:

• Tản văn Dấu vết của tình yêu, truyện ngắn Mã thập nhi được nhận giải thưởng

ưu tú cấp quốc gia ở Trung Quốc

• Truyện ngắn Tháng chạp – Tháng giêng được nhận giải thưởng ưu tú toàn quốc lần thứ ba, truyện ngắn Quê cũ quê cũ được giải thưởng tạp chí tháng 10 năm 1988

• Truyện ngắn Đầy tháng được giải thưởng ưu tú toàn quốc lần thứ nhất

• Giải thưởng văn học Con ngựa bay của Mỹ (1988) cho tiểu thuyết “Nôn nóng”, giải thưởng Femina của Pháp cho tiểu thuyết “Phế đô”, và gần đây, lần đầu tiên giải thưởng văn chương của Pháp giành cho một người châu Á là Giả Bình Ao

Có thể thấy, những tác phẩm của Giả Bình Ao đã vượt ra khỏi biên giới để đến với nhiều người đọc như các nước Anh, Pháp, Nhật Bản, Nga, Một số lượng không nhỏ những tác phẩm văn học tản văn và truyện ngắn đã được dịch và xuất bản ở Việt Nam như: “Phù táo”, “Hoài niệm sói”, “Phế đô”, “Cuộc tình”,

Sự nghiệp của Gả Bình Ao sẽ còn tiếp tục vươn đến đỉnh cao Đó là quy luật hiển nhiên cho một thái độ làm việc quy tắc, tinh thần không khuất phục của một người đề

cao sự sáng tạo Hy vọng tác giả còn sẽ cho ra những tác phẩm hay hơn nữa để độc giả khắp thế giới cũng như Việt Nam có cơ hội cảm được nét sinh động của cuộc sống, con người Trung Quốc

Dịch giả Vũ Công Hoan từng nhận xét trong tuyển tập truyện ngắn và tản văn

của Giả Bình Ao: “Giả Bình Ao không ham quyền lực, niềm say mê và mục tiêu duy

anh cũng có những phát hiện mới và cảm thụ độc đáo” [5, tr.6] Thật vậy, Giả Bình

Ao đã thể hiện trách nhiệm và sự nghiêm túc với nghề viết Trong một số tản văn, bạn đọc cũng sẽ thấy được một số quan niệm về văn chương của tác giả

Trong Tu ổi bốn mươi, Giả Bình Ao tự nhận mình “Tôi là một người miền núi, ở

nhà văn không giỏi biểu hiện tính chính trị mạnh, tôi chỉ phóng túng tất cả trong tác

ph ẩm, làm việc tự do thoải mái” [5, tr.66]

Nhìn lại, toàn bộ các tác phẩm tản văn của Giả Bình Ao, chúng ta có thể thấy ông

viết về cuộc sống nông thôn, tình yêu quê hương đất nước, triết lý về cách sống chứ không tác phẩm nào mang nội dung chính trị Tuy nhiên, chọn nội dung đề tài đó, nhà văn vẫn có những tiêu chuẩn rất gắt gao trong việc chọn lựa để sáng tác Đối với ông,

t ự nhiên viết ra những cái cần viết ” [5, tr.66]

Trong T ản văn là Tản văn, Giả Bình Ao đã thừa nhận “Tản văn dễ thể hiện tâm

tư nhất, mà tâm tư bây giờ lại phong phú hơn bất cứ lúc nào, có phấn chấn, có trầm

l ắng, có lành mạnh, có đồi bại, có xúc động, lạnh lùng, hoan hô, phản đối ” [5,

tr.11] Như vậy, theo ý tác giả, tản văn là thể loại mà người viết có đủ cơ hội để tuôn

trào cảm xúc của mình một cách tự do nhất Chính vì đặc điểm này nên tản văn đã phát triển thật đa dạng và phong phú về nội dung cũng như cách thức trình bày Nhà văn cũng xem chuyện nghệ thuật có lúc thịnh lúc suy và ý thức được giai đoạn cần thiết để phát triển thể loại tản văn “Nghệ thuật lúc thịnh lúc suy, đó là thời thế mà Quét sạch

và c ả lực” [5, tr.11]

Dù viết ở thể loại nào thì nhà văn vẫn xem trong quy tắc viết chân thực về hiện

thực Giả Bình Ao khuyên người sáng tác “Xin đừng làm văn chương trên danh lam, xin đừng làm văn chương trên thắng cảnh, bạn hãy đi vào cuộc sống hằng ngày, để đời sống thường ngày đi vào tản văn Chân văn mới là tân văn, tân văn mới là kì văn”

[5, tr.12] Theo lý luận của triết học, với sự tái hiện thế giới hiện thực, trong quan hệ

với nhận thức của con người, nghệ thuật vừa là phương tiện nhận thức, vừa là phương

tiện giao tiếp giữa tác giả với công chúng, giữa cá nhân với dân tộc Nhiều nhà văn đã

rất thành công khi dựa trên nguyên tắc phản ánh hiện thực để sáng tác Giả Bình Ao cũng đi theo nguyên tắc này Tác giả không cho rằng nhiệm vụ của văn chương là viết

về cái đẹp, viết sai, viết dối về những hiện thực cuộc đời ô trọc, về sự phũ phàng hay

của văn học mà chủ yếu là cách phản ánh hiện thực trong tác phẩm Thuật ngữ “chủ

nghĩa hiện thực” ở Ăng-ghen diễn tả một khái niệm thuộc về nội dung có tính chất loại hình của tác phẩm văn học chứ không phải thuộc mặt nội dung lịch sử - cụ thể của nó

Và Ăng-ghen cho rằng thành công vĩ đại nhất của chủ nghĩa hiện thực của Ban-dắc, không phải nhà văn Ban-dắc miêu tả trung thực xã hội Pháp thời đó mà chủ yếu ở chỗ nhà văn không bóp méo hiện thực, không miêu tả nhân vật theo cảm tình cá nhân và

lập trường giai cấp của mình, trái lại “bắt chúng hành động” đúng như trong cuộc

sống, theo quy luật tâm lý thực của mỗi nhân vật Vậy thì quan niệm của Giả Bình Ao

được hiểu theo cách lý luận của Ăng-ghen, đề cao hiện thực nhưng không quá mức Vì

việc đề cao quá mức đặc điểm phản ánh như nhiệm vụ mô tả hiện thực của văn học, đã cho thấy sự sai lệch bản chất của hoạt động sáng tạo nghệ thuật, coi nhẹ sự tìm tòi tư tưởng và thể hiện những suy nghĩ của cá nhân nghệ sĩ trong tác phẩm Tác phẩm nghệ thuật hay còn phải thể hiện cách nhìn của nhà văn về cuộc sống, sự khao khát công lý

xã hội Đó như là lời tâm sự hay sự sám hối, là tiếng nói của tình yêu cái đẹp, là sự tiếc

nuối dĩ vãng, là gánh nặng ưu tư về lẽ đời, sự sống còn của nhân sinh Như vậy, tác

phẩm văn học hay không phải là ghi chép, mô tả hiện thực mà là hành động tự nhận

thức của nhà văn, nhờ đó tác phẩm nghệ thuật trở thành mảnh đất nuôi dưỡng tình cảm con người, thành khu vườn nơi tâm hồn con người đến đơm hoa kết trái, như hình thức

tồn tại và phát triển độc đáo của đời sống tinh thần nhân loại

Nhà văn Giả Bình Ao viết về bản thân, về gia đình, về cuộc sống vốn dĩ như

những gì đang diễn ra nhưng đó không phải là sự kể lại một cách dối trá, hoa mỹ chán phèo, nhạt nhẽo như bông hoa không mùi mà đúng như ông nói “chỉ viết cái gì cần

viết”, chung quy cũng chỉ là cách viết, cách không nói dối và làm hiện thực xa lạ với chính nó Ông coi trọng tính chân thực, tức thành thật với những gì mình viết Đó cũng

là lý do lý giải tại sao nhiều tản văn viết tự truyện, viết đề tài nào cũng có sự thu hút

của Giả Bình Ao

Bên cạnh, đề cao tính chân thực, Giả Bình Ao cũng đưa ra thêm một đặc điểm về

tản văn “t ản văn không lấy miêu tả nhân vật làm mục đích, song có lí do nào lại bắt con người phải đứng ngoài cửa tản văn?” Điều này thể hiện đúng trong cách hành

văn của tác giả Nhiều tản văn của ông có cấu trúc theo mô hình truyện ngắn, cho nên

vẫn có nhân vật, lời thoại và tình tiết Phần này chúng tôi xin được làm rõ hơn ở chương 3

Giả Bình Ao còn nhấn mạnh “Điều quan trọng hơn của tản văn vẫn là chi tiết,

vào trò chơi từ vựng xanh xanh đỏ đỏ, sự thực đã chứng minh tản văn không cần luận điệu của đời sống là vô tri biết chừng nào” [5, tr.13] Về nhận xét chi tiết trong tản

văn còn tinh hơn trong tiểu thuyết, chúng ta cũng có thể thấy nhận xét này đúng với đặc điểm tản văn của Giả Bình Ao Các bạn có nhận thấy Ban–dắc đã quá tỉ mỉ với cách miêu tả không gian quán trọ, đặc điểm hình dáng bề ngoài cũng như tính cách nhân vật trong tiểu thuyết Lão Gô-ri-ô hay cách miêu tả tâm lý quá tài tình, sâu đến tận chân tóc đường tơ của Lép-tôn-xtôi trong tiểu thuyết “Anna Karenina” thì Giả Bình

Ao cũng xứng với những chức danh thiên tài trong việc vận dụng ngôn ngữ để miêu tả,

kể thật chi tiết trong những tản văn ngắn của mình

Chúng ta có thể nào tưởng tượng với dung lượng tản văn ngắn, với những ngôn

ngữ có vẻ vụn vặt, đời thường không hoa mỹ, không cao quý nhưng Giả Bình Ao đã

vẽ nên những bức tranh, vẽ nên cả được bước đi của thiên nhiên một cách bất ngờ

Trong Lá r ụng, Giả Bình Ao đã miêu tả chi tiết về cây ngô đồng “Ngoài cửa sổ có cây

ngô đồng của Pháp, dáng không lớn, ngày xuân nó mọc đầy lá, lá ở dưới cành màu

quan sát của mình, kèm theo những cảm xúc gán cho cây cỏ khiến chúng như có linh

hồn “Có lẽ mọc từ một mắt cuốn lá, những lá rụng cũng đã từng vui vẻ thoải mái,

đá nằm phủ phục sau khóm trúc phủ một lớp nhung xanh mượt mà trên rêu Trúc mới

dưới, từng lớp từng lớp xếp lên nhau, chiếc nào nằm vào vị trí của chiếc ấy Buồn quá, con giun đang cố hết sức dũi mình trong đất, ba bốn cái mầm trúc đội hòn đá, thò

làm cho độc giả thấy được sự gần gũi với thiên nhiên, cỏ cây thông qua kinh nghiệm

hiểu biết “có mười bảy cây to ba người ôm, cây to bằng miệng chậu thì nhà nào cũng

có, da đã sần sùi, cây thì như dây thừng cuốn bóm cây thì thẳng tắp như mương nước,

hái cây nào cũng được” [5, tr.361] Có thể nói, nhà văn đã thật sự viết theo cách cô

giáo Tiểu học đã dạy Tác giả đã viết cái gì thì viết chi tiết cái ấy Chú trọng lời dạy cũng là làm theo đúng sở trường và tạo nên phong cách của chính mình

Một quan niệm trong sáng tác của Giả Bình Ao nữa là văn học luôn đòi hỏi bản

thân nhà văn phải đổi mới, ý thức cao trong sự nghiệp cầm bút Trong Thế giới đòi hỏi

nghĩ, kiểm điểm lại bản thân, sự xấu hổ với các tác phẩm của mình trước đây đang

c ắn rứt trái tim, thuốc lá cứ rít hết điếu này đến điếu khác, khói thuốc lại thở ra đằng mũi, con người thật giống như cái lò luyện đan, nung nấu khó chịu” [5, tr.338] Giả

Bình Ao luôn cảm thấy vô trách nhiệm với những sáng tác cũ của mình vì ông cho

rằng chưa phát hiện ra những điều thực sự mới mẻ, chưa thực sự rộng lớn để vươn ra

tầm thế giới Ông tự dằn vặt mình và xem những sáng tác ấy chẳng khác nào những lỗi

lầm to lớn mong muốn sửa đổi vì “Múa rìu trước mắt thợ, tôi mới ngốc nghếch làm

thương!” [5, tr.254] Do vậy, ông luôn cho rằng “Thế giới đòi hỏi tôi phải mở to mắt,

được vốn sống, sự hiểu biết toàn diện về văn hoá, tri thức, lý tưởng xã hội và lý tưởng

thẩm mỹ, là nền tảng đem lại sự tái hiện cao hay thấp, rộng hay hẹp, về hiện thực Từ

đó, tác phẩm nghệ thuật có khả năng nhận thức sâu sắc hay nông cạn thế giới hiện thực

của nghệ thuật là phụ thuộc vào tài năng của chủ thể sáng tạo Chính vì lẽ đó, Giả Bình

Ao luôn luôn nhận thức lại mình

Là một nhà văn yêu quê hương đất nước, yêu làng xóm, yêu những con người nông thôn hiền lành, nghèo khó, Giả Bình Ao đã viết, đã kể họ bằng cảm xúc của mình Thông qua những xúc cảm đó, hình ảnh ngõ nhỏ, cây cối, giếng nước, bầu trời,

ao sen, con đường làng, tình yêu thương, Tất cả đã hiện lên một bức tranh động đầy

sắc màu nhưng yên ả, buồn lặng vì những ký ức mà mỗi khi lật lại khiến người đọc không khỏi bùi ngùi, xúc động

Giả Bình Ao đã chiếm lòng độc giả từ thuở sáng tác những tiểu thuyết đầu tiên,

thế nhưng tản văn là thể loại văn học xuyên suốt trong sự nghiệp sáng tác của Giả Bình Ao Ông đã đạt được nhiều thành công trong thể loại này khi đã thực sự tạo được

phong cách riêng biệt mà không trùng lặp với bất cứ một phong cách nào khác Trong thời kỳ văn học hiện đại, từ năm 1977, tản văn của ông đã được sánh vai với nhiều bậc tiền bối trong cùng lĩnh vực như: Ba Kim, Tôn Lê, Tông Phác, những người cùng trang lứa như: Trương Khiết, Vương Anh Kỳ, Trương Thừa Chí, Nội dung trong các tác phẩm tản văn của Giả Bình Ao đều mang nặng tình cảm quê hương, hình ảnh của người nông dân mộc mạc, người trí thức trong cơn biến chuyển của xã hội Những chất liệu đó đã giúp ông viết nên nhưng tác phẩm tản văn sâu sắc, gần gũi với người đọc mà đậm chất nhân văn ở trong đó

Đặc biệt, khi nghiên cứu về tản văn của Giả Bình Ao, người ta không chỉ nghiên cứu về nội dung, những nhà nghiên cứu thường đi sâu tìm hiểu những đặc điểm nghệ thuật trong phong cách tản văn của Giả Bình Ao Trong mỗi tác phẩm của mình, ông luôn sử dụng những hình tượng, câu chữ, lối nói toát lên một vẻ đẹp về nghệ thuật cho tản văn Những lần đó, Giả Bình Ao đều đưa ra những quan điểm nghệ thuật của riêng mình Từ đó, các nhà nghiên cứu, các nhà văn cũng bắt đầu hiểu được với ông nghệ thuật chân chính là thế nào

Vậy theo ông, nghệ thuật chân chính là gì? Giả Bình Ao cho rằng nghệ thuật chân chính không bao giờ quy nạp những kẻ bất tài vô dụng chỉ biết sao chép, sáng tác theo lối cũ kỹ, khuôn sáo Điều này tạo nên sự nhàm chán ở độc giả kén chọn, có cái nhìn tinh tế Bởi theo các nhà lí luận văn học vốn là một lĩnh vực rộng lớn, là nơi sáng tác nghệ thuật, một giá trị tinh thần vô giá Chính vì vậy nó phải được sáng tác bằng một tâm hồn nghệ thuật sáng tạo, màu sắc, một nghệ thuật chân chính Và chất liệu của nghệ thuật không phải ở đâu cao xa mà nó hiện hữu ở ngay trong đời sống của chúng

ta Và chỉ có những nhà văn thực thụ, có tài mới tạo được chỗ đứng riêng trên văn đàn Cho dù chất liệu hiện thực có tầm thường, đơn giản đi chăng nữa thì dưới ánh nhìn, soi chiếu, chiêm nghiệm của nhà văn cũng trở thành một tác phẩm vô giá và có giá trị với người đọc Những tác phẩm ấy mới được gọi là tác phẩm văn học chân chính, có giá trị, tồn tại mãi với thời gian và sống mãi trong lòng độc giả

Có lẽ với quan niệm luôn nghiêm túc với nghiệp viết mà nhà văn Giả Bình Ao đã thực sự tạo ra những tác phẩm tầm vóc như vậy Chúng ta có thể nhận ra những nhân vật của Giả Bình Ao thường hướng tới những đặc điểm chung ca ngợi tinh thần yêu

nước, hướng tới lý tưởng sống chân chính, những con người thật thà, tốt bụng Điển hình trong những sáng tác của ông là hình tượng người nông dân Đó là tầng lớp bình thường của xã hội nhưng lại là những đối tượng thật sự có những trải nghiệm thực tế khi chính họ đã đối mặt với những hoàn cảnh khó khăn hay khắc nghiệt trong cuộc sống Từ những bão giông mang tính thử thách ấy, tính cách của nhân vật chắc chẳng phải được thể hiện một cách rõ ràng Những hình ảnh về dáng vóc, hình hài, hành động, cách cư xử của họ đã cho thấy họ là những con người thật thà, tốt bụng Hoặc giả nếu độc giả có nhìn thấy những cư xử keo kiệt đến bủn xỉn nhưng sẽ cảm thông được vì bản chất của họ không xấu xa Chẳng qua do cuộc sống nghèo khó mà họ mới

có những tính cách keo kiệt như vậy

Bên cạnh đề tài về nông dân thì hình tượng người trí thức cũng được Giả Bình

Ao xây dựng thành công Những người tri thức có kiến thức là những người luôn theo đuổi cái thiện, họ hướng tới một cuộc sống tốt đẹp và luôn giúp đỡ người khác Họ luôn là những người có cuộc sống không may mắn nhưng ngược lại họ lại được phú cho một nghị lực phi thường để vượt qua tất cả mọi khó khăn Với quan niệm luôn đặt tính chân thực đối với hiện thực cuộc sống, đề cao phương thức biểu hiện cảm xúc chân thực, Giả Bình Ao luôn hướng họ thành con người tốt; đồng thời cũng dần cảm hóa những con người xấu chỉ biết lo cho lợi ích riêng của bản thân Qua đó, ta cũng thấy được Giả Bình Ao đang muốn hướng tới một xã hội tốt đẹp Ở nơi đó sẽ tồn tại những con người tuy bình thường nhưng thật sự không tầm thường chút nào

Giả Bình Ao đã có những đóng góp to lớn cho nền văn học Trung Quốc đương đại, đặc biệt trên phương diện đổi mới thể loại, cách tân thi pháp văn xuôi Tản văn, truyện ngắn và tiểu thuyết của Giả Bình Ao được xem là điểm nóng trong đời sống văn học thu hút sự chú ý của giới văn học và phê bình

Tản văn của Giả Bình Ao hiện tại đang được nhiều dịch giả chọn dịch ra trên nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam Cuốn sách “Tản văn và truyện ngắn” của Giả Bình Ao được nhà xuất bản Văn học xuất bản ấn là nguồn tài liệu chính cho chúng tôi nghiên cứu về đặc điểm tản văn của ông Để từ đó, có thể khái quát nên đặc điểm của tản văn trong văn học Trung Quốc hiện đại Đồng thời cũng chứng minh được Giả