CTSN 1 y học

Tổn thương trong trục>< Ngoài trục Tổn thương nguyên phát >< Thứ phát PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO... TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃONhu mô não Màng mềm Màng nhện

HÌNH ẢNH CT

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Bs LÊ VĂN PHƯỚC

Khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Chợ Rẫy

CT là khảo sát hình ảnh được chọn

lựa đầu tiên

KHẢO SÁT HÌNH ẢNH CTSN

 Mất ý thức

 Thay đổi tình trạng tinh thần

 Dấu hiệu thần kinh khu trú

 Nghi ngờ vỡ nền sọ

Vỡ lún sọ

Tổn thương xuyên thấu (đạn)

CHỈ ĐỊNH CT

-Khảo sát không cản quang (CTSN cấp)

-Khảo sát có cản quang (mãn, biến chứng)

-Cắt liên tục/ Độ dày lát cắt: khoảng cách lát cắt 10/10 mm hay 5/5 mm

-Cửa sổ nhu mô- cửa sổ xương

KHẢO SÁT CT TRONG CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

Tổn thương CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Tổn thương trong trục>< Ngoài trục

Tổn thương nguyên phát >< Thứ phát

PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG TRONG

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Cấu trúc liên quan sọ-màng não-nhu

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Nhu mô

não

Màng mềm

Màng nhện

Màng cứng

Hộp sọ

Tụ máu ngoài màng cứng

Tụ máu dưới

Xuất huyết khoang dưới

nhện Trong trục Ngoài trục

Vỡ hộp sọ

Tổn thương ngoài trục (extra-axial)

-Tụ máu ngoài màng cứng-Tụ máu dưới màng cứng-Xuất huyết khoang dưới nhện

TỔN THƯƠNG NGUYÊN PHÁT

Tổn thương trong trục (intra-axial)

-Dập não

-Xuất huyết trong não

-Tổn thương trục lan toả

-Tổn thương chất xám sâu-Tổn thương cuống não

-Xuất huyết trong não thất

Tổn thương xương: Nứt sọ dạng đường, lún sọ, dãn khớp sọ

Tổn thương phần mềm

TỔN THƯƠNG HỘP SỌ

Tổn thương phần mềm hộp sọ

Tổn thương xương hộp sọ

-Hay gặp thái dương-đính (95%)

-Tổn thương động mạch màng não giữa

(90%), tĩnh mạch tuỷ sọ, xoang màng cứng (10%)

-Thường kết hợp với nứt sọ cùng bên và tụ máu dưới màng cứng đối bên (90%)

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

(Epidural hematoma)

-Hình hai mặt lồi (biconvex/ lenticular)

-Không vượt qua khớp sọ

-Chạy vượt qua nếp màng não (liềm, lều não)

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

(Epidural hematoma)

Tụ máu dưới màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng mãn

Tăng đậm độ các khe, rãnh não

XUẤT HUYẾT KHOANG DƯỚI NHỆN

XUẤT HUYẾT TRONG NÃO THẤT

(Intraventricular hemorrhage)

-Do đập vào mặt trong hộp sọ, liềm-lều não-Thái dươngtrán cạnh đường giữa

-Dạng tổn thương:

+dập phù não: hình giảm đậm độ

+nếu kèm xuất huyết não: tăng đậm độ

DẬP NÃO (Contusion)

Dập não Dập não kèm xuất huyết

-Thường hình ảnh CT bình thường

-Hoặc biểu hiện các nốt chảy máu nhỏ, rải rác

-Vị trí : vùng ranh giới chất trắng-xám bán cầu, thể chai, cuống não sau-bên

-MRI có giá trị trong chẩn đoán

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ (Diffuse axonal injure/ Shear injury)

-Đường đi của tác nhân

-Xác định mức độ lan

rộng (mảnh xương,

mảnh đạn)

-Vị trí mảnh đạn

-Liên quan mạch máu

TỔN THƯƠNG XUYÊN THẤU

-Thoát vị dưới liềm (Subfalcial H.)

-Thoát vị xuyên lều (Transtentorial H.)

+Hướng lên+Hứơng xuống -Thoát vị hạnh nhân tiểu não (Tonsilar H.)

THOÁT VỊ NÃO

-Thoát vị dưới liềm: hồi đai

qua dưới bờ tự do liềm não

Đường giữa lệch

-Ép não thất cùng bên

-Có thể rộng não thất đối bên

-Nhồi máu động mạch não

trước

THOÁT VỊ DƯỚI LIỀM NÃO

-Mỏm móc của hồi

cạnh hải mã thoát

vị qua khe lều tiểu

não xuống dưới

+Xoá bể trên yên

+Rộng bể góc cầu

tiểu não cùng bên

THOÁT VỊ XUYÊN LỀU HƯỚNG XUỐNG

-Thoát vị xuyên lều

từ dưới lên trên: do

khối choán chổ hố

sau đẩy tiểu não lên

cao qua khe lều tiểu

não

+Xoá - biến dạng bể

quanh cuống não

THOÁT VỊ XUYÊN LỀU HƯỚNG LÊN

-Do nhiều nguyên nhân

-Lớn xoang hang

-Dãn tĩnh mạch mắt trên

DÒ ĐỘNG MẠCH CẢNH-XOANG HANG

-Nhuyễn não (encephalomalacia)

-Teo não (atrophy)

Hình ảnh nhuyễn não và teo não vùng chẩm (T)

 Đường giữa

 Bất thường đậm độ, hình dáng hai bán cầu

 Các bể não, rãnh não [bể trên yên (pentagon) bể củ não sinh tư (smile sign)]

 Não thất (bên, IV)

ĐÁNH GIÁ PHIM CT CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO CẤP ?

Có máu tụ-hiệu ứng choán chổ hay không?

KẾT LUẬN

 Hình ảnh tổn thương CTSN trên CT đa dạng

 CT rất có giá trị trong bệnh lý chấn thương sọ não: chẩn đoán, theo dõi, tiên lượng, kế hoạch điều trị (trước và sau phẫu thuật)

XIN CÁM ƠN