CHẤN THƯƠNG TRONG TDTT

MỤC LỤCPhần I CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA CÁC CHÂN THƯƠNG CƠ XƯƠNG: 1 PHÂN LOẠI CÁC NGUYÊN NHÂN VẬT LÝ GÂY CHÂN THƯƠNG 2 PHÒNG NGỪA CHÂN THƯƠNG 3 CÁC CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG PHẦN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TPHCM

KHOA :GDTC

ĐỀ TÀI :

CHẤN THƯƠNG TRONG THỂ THAO

TRẦN MỸ DƯƠNG

Giới thiệu

Dù có thời gian chuẩn bị chu đáo (thường gọi nóng người), thì cũng không tránh khỏi những sự cố xảy ra trong vận động TDTT.

• Các rủi ro đó càng tăng gấp bội nếu có yếu tố

căng thẳng), hội thi biểu diễn…

Và những tai nạn quan trọng do từ bên ngoài Môi trường xung quanh hay đấu thủ: va chạm, quật té Chúng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.

MỤC LỤC

Phần I )CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA CÁC CHÂN THƯƠNG CƠ XƯƠNG:

1) PHÂN LOẠI CÁC NGUYÊN NHÂN VẬT LÝ GÂY CHÂN THƯƠNG

2) PHÒNG NGỪA CHÂN THƯƠNG

3) CÁC CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG

PHẦN II)CÁC YẾU TỐ ĐẶC HIỆU MÔ LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC PHÒNG NGỪA CHÂÙN THƯƠNG:

1) SỤN

2) GÂN VÀ DÂY CHẰNG

3) CƠ BẮP

4) TỐC ĐỘ CƠ

5) TÍNH MỀN DẺO

6) SỨC BỀN CỦA CƠ

8)T THẾ Ư

Phần I )CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA CÁC CHÂN THƯƠNG CƠ XƯƠNG:

• 1) PHÂN LOẠI CÁC NGUYÊN NHÂN VẬT LÝ GÂY CHÂN THƯƠNG

• Các vết thương thể thao diễn ra do chấn thương, vận động quá mức

và vận động lặp đi lặp lại Các vết thương này cĩ thể phân loại ra

bên ngồi (chấn thương) hoặc bên trong theo như Muckle (1978),

ơng cho rằng vết thương bên trong tính ra chiếm khoảng 1/3 tất thảy các vết thương thể thao, song lại chiếm hơn một nửa số vết thương trên đường đua hoặc bài tập

• Chấn thương là một biến cố bên ngồi do ngã, tiếp xúc với một cá

thể khác hoặc với vật thể khác ví dụ gậy bĩng chày

2) PHÒNG NGỪA CHÂN THƯƠNG 2.1 Các yếu tố tâm lý xã hội

• Một người lao động mà các yêu cầu nghề nghiệp của họ vượt quá khả năng thể lực của anh/chị ta thì hồn thành được cơng việc sẽ cĩ nhiều nguy cơ chấn thương

• Các nghiên cứu về mơi trường tại sân bãi thể thao, cũng như tại nơi làm việc cũng quan trọng Sự chú ý đến việc chiếu sáng, an tồn nơi sân bãi, nhiệt độ, độ ẩm và ơ nhiễm hết sức liên quan đến thành tích

an tồn

• Tránh một vết thương nhỏ làm hại đến mơ mềm bao quanh, làm suy sút sự dinh dưỡng cho khớp nối và cĩ thể gây ra tổn hại nhiều hơn Khơng được bỏ qua những vết thương nhẹ, bởi vì các vận động viên

dễ chấn thương cĩ khuynh hướng tự chê bai quá đáng

• Sự lớn lên của cơ thể là một stress đối với hệ cơ xương Bởi vì đa

số thanh niên đều tham gia thể thao nên các stress của một hệ thống tăng trưởng lên cơ, dây chằng gân và xương cần phải được tính

đến

2.2 CÁC YẾU TỐ TOÀN THÂN

2.2.1 Sung sức:

• Sung sức tồn thân cĩ ý nghĩa dự phịng với chấn thương (Jesse, 1977) Khả năng chịu đựng của hệ tim mạch cĩ tầm quan trọng cơ bản với sung sức

• Chết đột ngột là tai biến cĩ thể cĩ khi tập luyện, song hút chết thì cịn

cĩ hậu quả rất nghiêm trọng gây stress quá mức cho cơ thể

2.2.2 Tình trạng dinh dưỡng :

• Phịng ngừa chấn thương trong thể thao cĩ nghĩa là chú ý đến tình trạng dinh dưỡng và chế độ ăn uống Chán ăn hoặc nhịn ăn gây teo

và yếu các cơ bắp gần, rối loạn các khớp háng và khớp vai nếu

người này tham gia các thể thao mạnh

• Việc cung cấp nước là thiết yếu đối với cân bằng nội mơi của cơ thể Vận động viên cĩ thể mất đi 1-1,8kg trong một cuộc thi đấu và nên khuyên dùng chất lỏng trước khi thi đấu Cà phê, chè, cola hoặc coca thì khơng nên dùng vì tăng bài tiết nước tiểu

3) CÁC CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG

• Sau khi đã xem xét việc phân loại các chấn thương thể thao, các yếu

tố tâm lý thúc đẩy, các yếu tố chung về sức khỏe và về dinh dưỡng

và các đặc điểm của hệ cơ xương, giờ đây chúng ta sẽ lưu ý đến

một chiến lược tổng thể phịng ngừa chấn thương và thành phần của chiến lược đĩ được liệt kê dưới đây:

• 1 Xác định các yêu cầu của hoạt động

• 2 Theo dõi một bảng câu hỏi về các yếu tố cĩ nguy cơ

• 3 Sàng lọc người liên quan đến các yêu cầu hoạt động

• 4 Lập kế hoạch tập luyện dựa trên việc sàng lọc đĩ

• 5 Khởi động và duỗi

• 6 Huấn luyện

• 7 Nghỉ xả hơi

• 8 Đánh giá lại và sửa đổi chương trình như đã chỉ dẫn

PHAÀN II :CÁC YẾU TỐ ĐẶC HIỆU MÔ LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC

PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG

• 1)XÖÔNG

• Mặc dù chúng ta không làm thử nghiệm thông

thường về mật độ xương hoặc tập luyện mô

xương một cách có ý thức, xương là một mô năng

động đáp ứng việc tập luyện Geusens và

Dequeker (1991) kết luận rằng trong cả nam giới

lẫn nữ giới và cả người trẻ lẫn người già, tập luyện

trong ít nhất 14 tuần lễ mà sức tải tác dụng lên

xương một cách tích cực sẽ có ảnh hưởng đến

mật độ xương Các trường hợp gẫy xương được

biết do sức nén hay gặp hơn ở người trẻ đã trưởng

thành, phản ánh sự đòi hỏi đang tăng lên hiện nay

ở các vận động viên trẻ Cần nghiên cứu nhiều

hơn thông tin này nhằm xác định hiệu lực của các

bài tập đặc biệt để làm tăng mật độ xương, đề

phòng giãn xương do sức nén ở vận động viên và

có thể giảm được tỷ lệ mắc xốp xương trong các

năm về sau (Dalsky, 1989)

2) SUÏN:

Là một mô không được tưới máu, hoạt động của nó cần thiết để duy trì tình trạng dinh dưỡng và sự toàn vẹn về chức năng của sụn trong suốt nối liền mọi bề mặt khớp của các khớp nối hoạt dịch Mặc dù sự thiếu vận động làm giảm tính mềm dẻo của toàn bộ khớp và thúc đẩy xơ sụn,

hoạt động nén quá sức hoặc rất không hợp sinh lý, có thể gây hao mòn liên tục, làm mềm hoặc cuối cùng thoái hóa sụn Chẳng hạn mang các túi quá nặng hoặc các vật quá dài có thể làm vỡ sụn trong suốt nối liền các tấm tận cùng của các cơ thể có xương sống và làm gẫy sụn xơ ở vòng xơ của các đĩa liên đốt sống Phòng ngừa các chấn thương bên trong này là việc cần phải hiểu biết rõ và đáp ứng thích hợp trong quá trình huấn

luyện

• 3) GÂN VÀ DÂY CHẰNG:

• Gân và dây chằng quanh khớp bảo vệ chống chấn thương và khơng dựa vào hoạt động hoặc sự kiểm sốt cĩ ý thức Khi và nếu hoạt động của cơ bắp khơng đủ để chống lại các lực đối kháng thì độ căng của bao khớp kìm hãm các phân đoạn cơ thể, giống như sợi dây xích kìm hãm sự chuyển động quá mức của cột buồm chiếc thuyền Hoạt động bảo vệ như vậy yêu cầu các cấu trúc mơ liên kết này vừa phải mạnh để đủ chống đỡ với mức lớn và tốc độ các lực đối kháng, vừa phải đàn hồi để phục hồi được trạng thái cũ của chúng trước khi bị kéo căng

• Gân cĩ chức năng gắn bắp thịt vào xương Đĩ là những cấu trúc thụ động tích trữ năng lượng và đĩng gĩp tới 50% tồn bộ năng lượng

để chạy (Cavagna và Kaneko, 1977) Giống như dây chằng, gân cĩ thể trở nên chặt căng khi dùng quá mức, bị kéo quá căng và đứt

• 4) CÔ BAÉP:

• Có thể thấy các vết rách bằng kính hiển vi ở tế bào cơ hoặc bằng mắt thường ở các chỗ nối cơ gân Trong mọi trường hợp, biến cố thúc đẩy dường như là sự co cơ lệch tâm mạnh Dưới đây nói đến một số dung mạo riêng biệt của việc thử nghiệm và thành tích của cơ bắp

• Sức mạnh của cơ bắp

• Sức mạnh này là ngẫu lực xoắn tĩnh hoặc động mà một bắp thịt có thể sinh ra ở một tư thế đặc biệt và vận tốc đặc biệt của chi, và là chức năng của miền cắt chéo của cơ bắp, số lượng các thớ cơ được hoạt hóa, góc cận xương và mức độ thu nạp các đơn vị vận động

Sự cố gắng có chủ định phải tối đa để đạt được một số đo thực tối

đa Ngẫu lực xoắn của động tác co lệch tâm bình thường, thường lớn hơn 1,5 lần so với sự cố gắng đồng tâm ở tốc độ thấp khi thử nghiệm, song nếu tăng tốc độ thử nghiệm thì sai khác ở ngẫu lực trở nên lớn hơn

Những biến đổi về kích thước cơ gặp khi đáp ứng với công việc luyện tập mạnh và bất động

(a) Khi luyện tập, miền thớ cắt chéo tăng tỷ lệ trực tiếp với sự tăng kích

cỡ thớ sợi cơ và số lượng

(b) Khi bất động miền thớ giảm tỷ lệ với sự giảm kích cỡ thớ sợi

(c) Sự chẽ tách thớ do tập luyện gây ra sẽ xảy ra trong những loài nhất định song ít xảy ra ở người trưởng thành Theo MacDougall (1986)

5) TỐC ĐỘ CƠ:

Trong nhiều mơn thể thao, tốc độ là tiêu chuẩn Chẳng hạn tốc độ

chạy phụ thuộc vào sự ức chế tất cả các loại trừ hoạt động ly tâm tối thiểu cần thiết của cơ duỗi háng (gân kheo và gluteus maximus) để cĩ

thể tăng nhanh gia tốc chi trước (Hagood và CS, 1990) Cân bằng

giữa hoạt động lệch tâm tối thiểu đĩ đủ để bảo vệ đầu gối cũng như xương chày tiến lên nhanh, nhưng khơng đủ để ảnh hưởng đến tốc

độ mong muốn là một thế cân bằng mỏng manh Sự tập luyện quá nhanh chĩng hoặc sự chờ đợi những điều thần kỳ ở các cá nhân mà khơng cĩ khả năng thần kinh vận động như vậy dễ dẫn đến chấn

thương

• 6) TÍNH MEÀN DEÛO:

• Một cơ bắp chặt có chiều dài không đầy đủ là phát sinh vấn đề Trong môn vượt chướng ngại vật, gân kheo chặt bó khít sự gấp háng

và sự duỗi đầu gối, gây rách thường xuyên ở các chỗ nối gân cơ trong các cuộc thi vượt chướng ngại Kém quyết liệt, nhưng cũng làm mất sức là đau phần dưới lưng, một di chứng biết trước được do gân kheo chặt ở nam giới (Biering - Sorensen, 1984)

• Tính mềm dẻo là tổng hợp các cấu trúc gân, dây chằng và cơ bắp Davies (1985) tin rằng mức vận động khớp (joint range of montion - ROM) vận động viên có thể thực hiện được một cách chủ động, chứ không phải một cách thụ động do người giám sát, bởi vì các mức độ chủ động có tính hợp chức năng nhiều hơn

• 7) SỨC BỀN CỦA CƠ:

• Sự cố gắng lặp đi lặp lại hoặc sự co rút kéo dài trong bất kỳ thời gian dài như thế nào cũng địi hỏi những cơ chế ái khí vận dụng chu trình Kreb Khi khơng cĩ số lượng đầy đủ oxy cung cấp cho mơ nữa thì độ dẫn truyền của các thớ cơ chậm lại

• hệ thần kinh trung ương ngoại vi chỉ huy việc kiểm sốt vận động và do

đĩ ngăn ngừa chấn thương Ta biết rằng trong các gắng sức đồng tâm tự giác, các đơn vị vận động nhỏ (loại I) (chủ yếu cung cấp các sợi cơ giật chậm) được huy động đầu tiên Tuy nhiên, trong các gắng sức lệch tâm (Nardone và Schieppati, 1988) hoặc trong khi co rút khơng tự giác, như là khi cĩ kích thích bằng điện (Sinacore và CS, 1990) thì mơ hình này chưa được thể hiện và các đơn vị vận động loại II lớn hơn (cung cấp các sợi cơ giật nhanh), được huy động đầu tiên

• Mức độ cảm giác, nhận thức và phối hợp được thể hiện trong nhiều dạng sàng lọc trước mùa thi đấu và cần phải đánh giá cẩn thận

8) DA:

• Là bộ phận rộng nhất cơ thể và bộ phận có tầm quan trọng sống còn

để kiểm soát cân bằng nhiệt và cân bằng thể dịch Chú ý bảo vệ và chăm sóc da là điều rất quan trọng để đề phòng chấn thương Đối với trẻ nhỏ, vì da bao phủ bề mặt tương đối rộng nên trẻ em mất

nhiệt nhanh hơn và có khuynh hướng rét run nhiều hơn Hứng chịu tia tử ngoại thì da dễ bị carcinoma và cần được bảo vệ nhất là khi cường độ hứng chịu tăng cao vì nước, băng giá hay tuyết, thiếu ozôn

và khi lên độ cao Cần đeo kính lọc để bảo vệ mắt chống tia mặt trời, nước và băng

• 9)T THEÁ: Ư

• Tư thế tĩnh và động phản ánh tình trạng toàn vẹn của các mô hệ cơ xương Tư thế được đánh giá khi chọn vận động viên vì chắc chắn rằng sự bất đối xứng hoặc sắp xếp sai lệch là báo trước chấn thương

• Tư thế và sự sắp xếp đúng đắn các bộ phận được đánh giá và ghi lại trên nhiều dạng, trong số đó có cách mà Kendall và cộng sự miêu tả (1977) Các bài tập chỉnh thể đều có ích miễn là người tập kiên trì và miễn là vấn đề không phải là ở chỗ không cải thiện cấu trúc cơ thể được bằng luyện tập

Tài liệu tham khảo

 www.chanthuongthethao.com