MULTIPLE PREGNANCY (da thai) sua

Các hội chứng kết hợp: - Thai cho: thiếu máu, chậm tăng trưởng, thiểu ối, vô ối... Tiên lượng: Trẻ sơ sinh chậm tăng trưởng trong tử cung thì có tỉ lệ tử vong và bệnh tật cao... Quản

ĐA THAI

Theo quy tắc Hellin, tần suất sinh đôi là 1/85 thai kỳ, sinh ba 1/85 và sinh tư 1/85

Có 4 loại song thai dị hợp tử:

1.Song thai hai màng đệm, hai màng ối :

- Do sự phân chia của hợp tử sau ngày thứ

2 Song thai một màng đệm và hai màng ối:

- Do sự phân chia tế bào xảy ra trong khoảng 3 đến 8 ngày sau thụ tinh

- Phân cách bởi 2 lớp gồm một màng ối của mỗi thai

- Chiếm khoảng 70% song thai dị hợp

tử

3 Song thai một màng đệm và một màng ối:

- Do sự phân chia hợp tử từ ngày thứ 13 đến ngày thứ 18 sau thụ tinh

- Không có sự phân cách giữa các màng Khoảng 1% thai kỳ

- Tỉ lệ tử vong cao gần 50%, do biến chứng

Trong song thai một màng đệm và 2 màng ối:

- Nguy cơ xảy ra hội chứng truyền máu trong song thai (TTTS)

- Tỉ lệ tử vong 90%

- 1/3 chậm phát triển tâm thần

III Phôi học:

sự phân chia không hòan tòan của dĩa phôi giai đọan trễ ở song thai một hợp tử (ít nhất

là 13 ngày sau thụ thai)

IV Dấu hiệu siêu âm:

- Hai đầu là một dạng đặc biệt của song thai dính: một thân và hai đầu

- Đa ối cũng thường gặp

V Kiểm soát lâm sàng:

- Kiểm tra bằng siêu âm bao gồm cả siêu âm tim Siêu âm kiểm tra định kỳ phát hiện phù thai và đánh giá độ tăng trửơng

- Tiên lượng được hội chẩn giữa bác sĩ sản khoa và bác sĩ phẫu nhi

- Thai chết trong tử cung chiếm khỏang 30%

VI Chăm sóc sau sinh:

- Điều trị những biến chứng sớm đặc biệt trong trường hợp trẻ suy hô hấp Xoa tim có thể thực hiện cho song thai dính ngực

- Phẫu thuật tách song thai

VII Tiên lượng:

Tùy thuộc vào vị trí và chiều dài của các bộ phận

bị dính

- Nếu phẫu thuật trước 3 tuần sau sinh thì tỉ lệ tử vong khỏang 50%, nếu phẫu thuật từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 14 thì tỉ lệ sống khỏang 90%

SONG THAI ĐẢO NGƯỢC

TUẦN HOÀN (TRAP sequence)

I Định nghĩa:

Đây là biến chứng phức tạp chỉ xảy ra đối song thai một hợp tử Trường hợp này thì một thai sẽ không có đầu hoặc tim, và một thai thứ hai

sẽ khỏe mạnh

II Tần suất: 1/ 35 000 trẻ, khoảng 1/150 song thai một hợp tử

III.Xétnghiệm: Alpha-fetoprotien tăng trong huyết thanh và nước

ối Test Acetylcholinesterase thường dương tính trong nước ối

Thai đựơc cung cấp máu thì vẫn khỏe mạnh Tuy nhiên thường phù thai và suy tim gây ra chết trong tử cung

V Dấu hiệu trên siêu âm:

Thai nhận thường sức khỏe bình thường

Có thể có phù thai Dấu hiệu suy tim và phù thai (gan to, phù phổi và tim, da phù, tim lớn, lớn nhĩ trái)

Thai cho thường thiểu ối hay vô ối Không chi trên hoặc chân khoèo

VI Kiểm soát lâm sàng:

Đa ối thì thường thấy do đó nên kiểm tra bằng siêu âm thường xuyên Việc ngăn chặn phù thai

và suy tim rất quan trọng ở thai “pump”

1. Quản lý thai

2. Rút nước ối để giảm đa ối

3. Thắt động mạch rốn ở thai nhận

4. Sử dụng Indomethacine có thể làm giảm đa ối

trong hội chứng này

VII Chăm sóc sau sinh:

Điều trị tích cực rất quan trọng sau sinh tùy thuộc vào mức độ suy tim thai, hoặc tuổi thai hay phù thai

HỘI CHỨNG TRUYỀN MÁU

SONG THAI

I Định nghĩa:

Hội chứng này chỉ có ở song thai dị hợp tư

Do sự mất cân bằng thông nối động tĩnh mạch

trong bánh nhau dẫn đến sự tổn thương mạch

máu ở thai

Thai cho cung cấp máu cho thai nhận cho nên thai cho chậm tăng trưỡng và thai nhận bị phù

Thai nhận có thể bị suy tim

Hai thai có thể chết trong tử cung

Đa ối chiếm tỉ lệ rất cao

II Tần xuất:

- Khoảng 5-10% trong các loại song thai

- Khoảng 5% song thai dị hợp tử

III Các hội chứng kết hợp:

- Thai cho: thiếu máu, chậm tăng trưởng, thiểu

ối, vô ối

- Thai nhận : thai lớn, đa ối, suy tim, phù thai

IV Dấu hiệu trên siêu âm:

 Song thai dị hợp tử thường thấy hai túi ối

 Sự mất cân đối về tăng trưởng giữa hai thai

 Thường cùng giới tính

 Thai nhận to, suy tim, phù thai và đa ối

 Thai cho thường thấy thiểu ối hay vô ối

 Chu vi của động mạch rốn không hợp lí

 Van nhĩ thất của thai nhận bị giảm khả năng do đa ối quá tải tuần hoàn

 Hiếm có sự tráo đổi tuần hoàn của hai thai

V Kiểm sóat lâm sàng:

Chẩn đóan chủ yếu dựa trên dấu hiệu cuả siêu

âm Bất thường NST và bất thường nhau được

ghi nhận

Việc phát hiện hội chứng truyền máu song

thai trước 20 tuần của tuổi thai thì rất khó Nếu phát hiện sớm thì nên giải thích cho thai phụ về tình trạng dị tật não có thể xảy ra hoặc tiên lượng không tốt

Siêu âm thai và tim thai định kì rất cần thiết

để phát hiện sớm tình trạng suy tim

Quản lí thai và rút bớt nước ối để giảm tình trạng đa ối

Những năm gần đây phương pháp làm đông mạch máu thông nối bằng laser có thể làm giảm tình trạng khuyết tật não Nếu có một thai đã chết trong quá trình mang thai thì thai còn laiï có nguy

cơ cao bị tổn thương não Điều này cũng gây khó khăn trong việc có nên chấm dứt thai kì sớm hay không

VI Chăm sóc sau sinh:

Chăm sóc tích cực Siêu âm xương sọ trẻ

ở giai đọan sơ sinh để phát hiện sớm nhồi

leukomalacia”

VII Tiên lượng:

- Tỉ lệ tử vong cao khỏang 50-90% ở những ca nặng

- Những biến chứng càng gia tăng nếu sanh non

- Nếu một thai đã chết trong tử cung thì thai còn lại sẽ có nguy cơ cao bị tổn thương

hệ thần kinh

SONG THAI CHẬM TĂNG

TRƯỞNG

I Định nghĩa:

Chậm tăng trưởng được chẩn đóan nếu ước lượng thai nhi dưới percenti thứ 5 Điều này cũng thường liên quan đến bất tương xứng kích thước giữa hai thai song thai

II Tần xuất:

xảy ra khoảng 12-47% songthai

III Dấu hiệu trên siêu âm:

- Một hoặc cả hai thai đều nhỏ hơn tuổi thai

- Chu vi vòng bụng, ngực thường thay đổi - Thiểu ối có thể gặp

Chẩn đoán phân biệt với Hội chứng truyền máu song thai nếu song thai hai nhau

IV Kiểm tra lâm sàng:

- Karyotype

- TORCK

- Siêu âm Doppler và siêu âm tim thai

- Cortisone để tăng độ trưởng thành phổi thì không thấy có hiệu quả rõ ràng ở song thai sanh non Một vài nghiên cứu cho thấy sử dụng hormon Thyrotropin-releasing có hiệu quả

V Chăm sóc sau sinh:

Suy thai và suy hô hấp thường gặp vì vậy cần chăm sóc đặc biệt

Thêm vào đó thì chứng đa hồng cầu, giảm đường máu và tăng Bilirubine có thể

có

VI Tiên lượng:

Trẻ sơ sinh chậm tăng trưởng trong tử cung thì có tỉ lệ tử vong và bệnh tật cao

SỰ RỐI LOẠN TĂNG

TRƯỞNG

MACROSOMIA

I Định nghĩa:

Trọng lượng sinh > 4000g hoặc ước lượng trọng lượng bào thai > 95th theo tuổi thai

Sự khác biệt giữa thể trạng bào thai lớn ( lớn do tuổi thai) và thai to do mẹ bệnh tiểu đường ( chu vi đầu phát triển bình thường, tăng chu vi bụng, tăng lớp mỡ dưới da)

III Tiền căn :

Theo di truyền; theo chiều cao cha mẹ.

Kiểm tra đường huyết Tiểu đường thai ky Thai to phát riển trong suốt thai kỳ

IV Hội chứng kết hợp

Thai to trong $ Beckwith-wiedemam, $

Weaver, $ Wotos

V Dấu hiệu siêu âm:

Tham số thai, chu vi vòng bụng > 95th , ước lượng trọng lượng thai đặc biệt với thai to tương đối không chính xác, độ nhạy lớn nhất 70%, giá trị tiên đoán dương 60% Chu vi vòng bụng là tham số chủ yếu cho thai to

Số đo ĐKLĐ/ CVVB ( bình thường >20%),

Không chính xác cho các tham số khác

Thường dư ối

Dấu đặc trưng là dày vùng cổ và má căng phồng ( khoảng cách giữa hai má được đo bằng pp Abramowicz), nhưng do mô mỡ hơn do phù

VI Quản lý lâm sàng:

Kiểm tra đường huyết, siêu âm,

Có thể thai sanh sớm ở tuần 38,

Nếu trọng lượng thai >4500g, đầu tiên là mổ lấy thai để tránh sanh khó do kẹt vai còn đang

được bàn cãi, vì ước lượng trọng lượng trong thai

to thường không chính xác

VII Chăm sóc sau sinh:

Thường cấp cứu hạ đường huyết sau sanh

VIII Tiên lượng:

Bình thường, trừ khi có những ca sanh khó và tổn thương mẹ sau sanh (Vd: sanh khó

do kẹt vai)

THAI CHẬM TĂNG

TRƯỞNG

I Định nghĩa:

Trọng lượng sanh thấp hơn 10th ,5th , 3rdcentile Trẻ chậm tăng trưởng do thai thiếu bánh nhau khác với trẻ chậm tăng trưởng do gen

3- 10% trẻ nếu áp dụng theo đúng đường cong percenti

III Tiền căn:

Trọng luợng sinh tuỳ thuộc vào gen di truyền

Có những gia đình sinh con nhẹ cân không phải

IV Phôi học:

Thai chậm tăng trưởng có thể là kết quả thiếu trao đổi nhau thai, yếu tố môi trường, thuốc, bệnh truyền nhiễm mẹ con hoặc do gen Sự chậm tăng trưởng không tương xứng là đặc tính của thiếu nhau, chu vi đầu và chiều dài xương đùi lớn hơn chu vi vòng bụng, mà chu vi bụng nhỏ hơn

so với tuổi thai

V Hội chứng kết hợp:

$ Cornelia de Lange, trisomy 9,10,18 …

VI Dấu hiệu siêu âm:

Các số đo của thai nhỏ hơn so với tuổi thai Không thể chẩn đoán chính xác thai chậm tăng trưởng bằng số đo chiều dài đầu mông ở thai 8 – 12 tuần

Có 2 loại:

1 Tương xứng: là ĐKLĐ và CVVB nhỏ hơn

so với tuổi thai

2 không tương xứng: ĐKLĐ bình thường, CVVB và chiều dài chi quá nhỏ

Thiểu ối là đặc trưng của thai thiếu nhau Dùng doppler màu để đánh giá bệnh lý huyết động học của thai và tuần hoàn nhau thai ( tăng trở kháng)

VII Quản lý lâm sàng:

Trong những dạng rất chậm tăng trưởng <

5th, đặc biệt là sự chậm tăng trưởng tương xứng

và chẩn đoán sớm trong thai kỳ và dopper là bình thường, karyotype, và loại trừ bệnh truyền nhiễm của mẹ là cần thiết

Theo dõi bằng siêu âm bao gồm các số đo doppler là có ý nghĩa

VIII Chăm sóc sau sanh:

Cần có BS nhi khoa để cấp cứu trong bé sau sanh

IV Tiên lượng:

Những ca thai chậm tăng trưởng nặng (dưới

3rd centile)hiện tượng thai chết trong tử cung tăng gấp 4 đến 8 lần

50% trẻ sống sót đều bệnh sơ sinh, nhưng

trong thời gian dài tỷ lệ mắc bệnh về thần kinh

thấp

TIỂU ĐƯỜNG VÀ THAI KỲ

I Định nghĩa:

Tiểu đường của phụ nữ mang thai được xem

là một nguy cơ quan trọng dẫn đến tỉ lệ thai chết trong tử cung cao 4% Tiểu đường và thai khác với tiểu đường trong thai kỳ

Tiểu đường và thai thường đi kèm thai to và sanh non, tăng tỉ lệ dị tật bẩm sinh, đặc biệt nếu không kiểm soát đường huyết tốt trong thời gian trước khi mang thai và trong TCN I

II Tần suất: 3% thai

III Hội chứng kết hợp:

Thai to và đa ối sau (TCN II) và khi tổn

thương mạch máu mẹ gây thai chậm tăng trưởng( siêu âm dopper mạch máu tử cung ở tuần 22)

IV Dị tật kết hợp:

Thai vô sọ, holoprosencephaly, khuyết ống thần kinh( 2%), đầu nhỏ Dị tật tim ( 2-4%) như chuyển vị đại động mạch, VSD, tứ chứng Fallot, tắc ruột, dị tật thận như giảm sản hoặc thận ứ

nước

V Chẩn đoán phân biệt:

Các $ liên quan thai to, $

Beckwth-Wiedemann,$ Marshall-Smith, $ sotos, $ Weaver

VI Kiểm tra lâm sàng:

Kiểm tra đường huyết mỗi ngày( thấp là

100mg% và cao không quá 130mg%)

VII Chăm sóc sau sanh:

Theo dõi sát hạ đường huyết sau sanh

VIII Tiên lượng:

Tăng nguy cơ chết trong tử cung, đặc biệt trong thai kỳ sau Vì thế nguy cơ sanh khó,sanh non do thai to ảnh hưởng độ trưởng thành phổi

VII Chăm sóc sau sanh:

Theo dõi sát hạ đường huyết sau sanh

VIII Tiên lượng:

Tăng nguy cơ chết trong tử cung, đặc biệt

trong thai kỳ sau Vì thế nguy cơ sanh khó Sanh non do thai to ảnh hưởng độ trưởng thành phổi

Xin chân thành cảm ơn