Nuôi cá song, cà giò lồng biển

Loài nuôi ph!. bi n là Cá giò Rachycentron canadum Linnaeus, 1766, cá song Epinephelus tauvina Forskal, 1775, cá v c, cá tr ng + Lutjanus erythropterus Bloch, 1790... Giá cá gi ng c a cá

2.2 Nuôi cá song/cá giò l ng bi(n

2.2.1 Miêu t tình hình loài nuôi và h th ng nuôi

T0ng quan chung

Nuôi l ng bi n ã phát tri n nhanh chóng trong nh ng th&p niên g n ây Vi t Nam H u h t các

tr i nuôi u quy mô nh+, tr m t s doanh nghi p có v n u t n c ngoài V$ng Tàu T!ng

s n l ng nuôi l ng bi n n m 2005 là 3.510 t n v i t!ng s l ng nuôi là 16.319 S n l ng nuôi

l ng bi n ã có s t ng tr ng nhanh chóng t n m 1999, v i s l ng l ng kh i u lúc b y gi là

346 l ng và s n l ng là 52 t n H i Phòng, Qu ng Ninh, Bà R a- V$ng Tàu và Kiên Giang là

nh ng t#nh có s n l ng nuôi cá bi n l ng l n nh t trong c n c Ngh nuôi cá bi n ã phát tri n

c bi t nhanh chóng H i Phòng và Qu ng Ninh mà không d a trên m t quy ho ch c( th nào

N m 2000, Qu ng Ninh có 400 l ng ) n n m 2005 ã t ng lên 5.700 l ng v i s n l ng h n 1,300 t n Thành ph H i Phòng n m 2000 có 300 l ng v i s n l ng 45 t n, n n m 2005 ã

t ng lên 6000 l ng v i s n l ng 1.200 t n

S n l ng nuôi cá l ng bi n t ng c$ng d n t i nh ng quan ng i ngày càng t ng v các tác ng x u

c a nh ng ho t ng nuôi cá bi n i v i môi tr ng ) i phó v i tình tr ng trên, n m 2004,

U ban Nhân dân t#nh Qu ng Ninh ã ra thông báo bu c các l ng nuôi ph i di d i i b o v cho

di s n th gi i V nh H Long Do ó, m t s các l ng nuôi ã c chuy n n o Cát Bà, làm

t ng g p ôi s l ng l ng có khu v c này Tr c khi có nh ng l ng m i chuy n t i, n m 2003, các vùng nuôi Cát Bà ã có d u hi u ô nhi m môi tr ng

Loài nuôi ph! bi n là Cá giò (Rachycentron canadum (Linnaeus, 1766)), cá song (Epinephelus tauvina (Forskal, 1775)), cá v c, cá tr ng + (Lutjanus erythropterus (Bloch, 1790)) Cá song là

loài c nuôi nhi u nh t Ng i nuôi l ng bi n ch y u là các doanh nghi p quy mô nh+ H Long - Qu ng Ninh và Cát Bà - H i Phòng Ngoài ta, có 2 doanh nghi p l n V$ng Tài, m t là công ty có v n u t n c ngoài và doanh nghi p kia là c a nhà n c

Quy ho ch phát tri(n

Theo Quy ho ch T!ng th cho nuôi th y s n, s n l ng k ho ch c a nuôi l ng bi n s- t 100.000

t n vào n m 2005 và 200.000 t n vào n m 2010

Tuy nhiên, m(c tiêu trên r t khó có th t c vì s n l ng c a n m 2005 m i ch# m c 3.510

t n, t ng ng v i 1,8% k ho ch c a n m 2010 Trong s các nguyên nhân d n n s n l ng

th p nh v&y là ho t ng th c thi k ho ch còn y u và m c s n l ng k ho ch t ra không th c

t Nguyên nhân u tiên ph i k n là nuôi l ng bi n t tr c n nay ã phát tri n không d a trên m t quy ho ch c( th nào S n l ng nuôi l ng bi n ch# nh%m m(c ích áp ng nhu c u tiêu dùng t i s ng v i th tr ng h n h3p, trong khi các s n ph m cá bi n h u nh không c ch

bi n ông l nh do giá th tr ng th p Tuy nuôi l ng bi n phát tri n ch&m song ti m n ng c a ngành này t i các vùng ven bi n là r t l n

) có th t c m(c tiêu ã t ra, B Th y s n ã a ra m t s quy ho ch phát tri n nh quy

ho ch nuôi bi n n n m 2010 Qu ng Ninh - H i Phòng, ch ng trình qu c giá v gi ng, à m t

s ch ng trình khoa h c k* thu&t, xây d ng ngu n nhân l c ã c hình thành Hi n t i, Vi n NCNTTS 1 và 2 ang s n xu t gi ng cho cá giò, cá song, cá v c, cá tr ng + v i kh n ng có th

áp ng c nhu c u v con gi ng cho nuôi bi n

Vùng nuôi & Phát tri(n

Hi n nay, nuôi cá l ng bi n c phát tri n ch y u c v s n l ng và s lòng nuôi các t#nh ven

bi n phía B"c bao g m các t#nh Qu ng Ninh và H i Phòng, ngoài ra còn có m s t#nh phía nam

nh Bà R a – V$ng Tàu và Kiên Giang Sau ây là danh sách m t s n i chính có ho t ng nuôi

Nuôi cá l ng bi n các t#nh ven bi n phía B"c ã phát tri n trong nh ng n m g n ây và t c

m t s thành công T 1999–2005, di n tích và s l ng l ng nuôi ã t ng lên nhanh chóng t 300

Trong n'a u n m 2005, s l ng l ng và bè nuôi Cát Bà ã t ng lên nhanh chóng Nguyên

nhân c a s t ng nhanh này m t ph n là do s gia t ng s l ng các l ng và bè m i và ph n khác

là do ng dân chuy n bè nuôi c a mình t t#nh Qu ng Ninh ra khu v c này, khi n cho t!ng s bè

lên n 411, t ng ng v i 6.000 l ng (DARD

Qu ng Ninh, 2004) Các ho t ng nuôi l ng này t&p trung ch y u v nh C ng Cá và B n Bèo

Có báo cáo cho th y s phát tri n nhanh chóng c a nuôi l ng bi n v nh B n Bèo có liên quan t i

vi c môi tr ng b ô nhi m và các tác ng tiêu c c n h sinh thái bi n D ch b nh ã x y ra t o

nên các thi t h i v kinh t Tuy nhiên, c n có thêm các nghiên c u v l/nh v c này

Các quy ho ch phát tri n

Quy ho ch t!ng th v phát tri n ngành th y s n bao g m vi c phát tri n di n tích là 6.000 ha,

trong ó di n tích dành cho nuôi l ng bi n là 16% Quy ho ch cho Tung Gau là 2,400 ha, Soi

Gianh là 1,860 ha, Van Boi là 1.000 ha ) n nay, vi c phát tri n nuôi l ng bi n m i ch# t&p trung

quanh vùng Cát Bà – Long Châu - B ch Long V/ v i loài nuôi ch y u là nh ng loài cá có giá tr

kinh t cao Nuôi bi n truy n th ng c k t h p v i hình th c nuôi c g i là nuôi m theo quy

ho ch c a B Th y s n cho vùng ven bi n H i Phòng và Qu ng Ninh

B ng 29 S n l ng nuôi cá l ng bi n theo k ho ch trong Quy ho ch t!ng th cho H i Phòng và Qu ng Ninh

Thi t k h th ng nuôi & ho t ng s n xu3t

, Cát Bà, thi t k l ng ph! bi n là lo i có kích c 3 x 3 x3m c quây b%ng l i xung quanh Tu0 theo i u ki n kinh t , m i h nuôi có t 5 -10 l ng nuôi H có 2 lo i l ng th gi ng và nuôi cá

cho n khi t t i kích c th ng ph m S n l ng nuôi n%m trong kho ng t 7 n 15 kg/m3/n m

M t bè nuôi c tr ng có thi t k và c i m nh sau:

- Kích c 2m x 2m x 2m ho c 3m x 3m x 3m

- L i làm b%ng s i ho c Polyetylen (PE) v i kích c m"t l i là 2a = 0.5 - 1cm

- L ng nuôi c c nh vào m t khung g Con chì ho c á v i tr ng l ng t 1.5 n 2 kg c g"n c nh vào các góc ph n áy l i nh%m o b o cho l i c ng kín xu ng t&n bên d i bè nuôi

- )áy và các m t c a khung c liên k t v i nhau b%ng dây th ng (

Hình 20)

Hình 20 Thi t k i n hình c a m t l ng nuôi cá bi n nh+

- L ng nuôi hình vuông ho c hình ch nh&t có kích c 3m x 3m x 3m ho c 5m x 5m x 4m

- Kích c c a m"t l i ph( thu c vào kích c c a loài nuôi trong ó:

G

L i

M u á/chì Phao

Neo

Chi u dài c a cá là 16-30 cm, kích c m"t l i là 2a = 2cm Chi u dài c a cá là 31-50 cm, kích c m"t l i là 2a = 5cm Chi u dài c a cá là trên 50 cm, kích c m"t l i là 2a = 8cm

th i gian ch ng 1.4 n m (612 ngày i v i Cá mú, 375 ngày i v i Cá giò, và 472 ngày i v i

lo i khác), kích c c a cá th ng ph m là kho ng 2.5 kg/con (Cá mú là 1,5kg/con, Cá giò là 4,3kg/con, và lo i khác là 1,6 kg/con)

Th c n c dùng ch y u là cá có giá tr th p ho c cá da tr n Kh i l ng s' d(ng trong nuôi cá

d a trên s tính toán c a ng i nông dân và túi ti n c a h T# l chuy n hoá th c n (FCR) m c cao, trung bình là 13.6

Nhu c u v nhân công cho nuôi cá l ng bi n không cao Theo các k t qu nghiên c u, nông dân không thuê nhân công t m th i mà ch# có 1 ng i cho n và qu n lý l ng N u di n tích l ng là 476m3/l ng, kho ng th i gian nuôi là t 6 n 12 tháng, m i tr i ph i có 1 ng i cho n và trông coi l ng trong 14 tháng

B ng 30 Các thông s s n xu t trung bình c a 10 nông dân nuôi cá song t i t#nh Khánh Hoà, mi n trung Vi t

Nam, 2005 S li u do VIFEP thu th&p (2005)

n c và ô nhi m môi tr ng t các l ng (ch8ng h n l"ng ng ch t th i) luôn m c cao H n n a, công vi c nuôi có th c$ng di n ra nh ng khu v c có khách du l ch n th m, ví d( xung quanh

o Cát Bà, tàu du l ch và ho t ng khác c$ng gây nh h ng n l ng nuôi nhi u m c khác nhau

Theo k t qu nghiên c u c a Tr n L u Khánh (2003) v nh B n Bèo ( o Cát Bà) và v nh V$ng Ngo n (v nh H Long), s ô nhi m c a ch t h u c và ch t th i t h th ng bè g dã t ng lên do s

l ng các l ng t ng lên T o n hoa, k c t o c, c$ng gây nên nh ng v n , thí d( nh t i v nh V$ng Ngo n

u vào chính - Cung c3p gi ng

Gi ng t nhiên

Theo truy n th ng gi ng t nhiên c ng dân a ph ng ánh b"t và sau ó c nuôi trong

l ng Ban u, ngu n gi ng t nhiên r t d i dào, nh ng nh ng n m g n ây nhu c u t ng lên trong khi l ng cung ng l i gi m xu ng không áp ng c nhu c u

và 600.000 gi ng Cá giò kích th c 7 - 9cm V i nh ng ti n b g n ây trong k* thu&t ng gi ng

và v i vi c s' d(ng cá b m3 c gi trong i u ki n nuôi, có th mong r%ng vi c nuôi cá gi ng s- c c i ti n v i ch t l ng gi ng t ng lên và gi m s ph( thu c v gi ng và cá b m3 trong t nhiên (MOFI, 2005c)

Giá cá gi ng c a các loài khác nhau là khác nhau Trung bình, cá tr ng + gi ng có giá kho ng 5.000 ng/con nh ng th ng cao h n khi vào v( chính Giá cá giò cá gi ng là kho ng 12.000 ng/con, và giá cá song kho ng 15.000 ng/con Tóm l i, giá cá gi ng thay !i theo v( và cao

Nhu c u v cá t p trong nuôi cá l ng bi n cùng v i các nhu c u khác cho lo i cá này, nh s n xu t

b t cá, d n n áp l c cao lên ngu n cá t p v i nh ng r i ro c n ki t N m 2005, giá cá t p thay !i

t 1.000 n 3.000 ng/kg tu0 theo mùa FCR trung bình i v i cá giò và cá mú là 13.6 khi dùng

cá t p

u vào khác - s7 d)ng thu c sát trùng và t5y u

Thông tin v l a ch n vi c s' d(ng thu c sát trùng và t y u trong nuôi cá l ng bi n t ng i h n

ch Tuy nhiên, dùng nhi u công c( khác nhau ng n ng a và ch a tr b nh là i u c n thi t trong nuôi cá l ng bi n Vì v&y, nhi u hình th c và cách s' d(ng khác nhau c áp d(ng hàng ngày Vi c c n làm c p bách hi n nay là t&p h p và phân tích thông tin v cách s' d(ng vì chúng không nh ng có kh n ng nh h ng tiêu c c l n n môi tr ng, mà còn gây ra r i ro v b nh ngh nghi p i v i nông dân khi x' lý và áp d(ng các bi n pháp x' lý, ví d( ti p xúc v i hoá ch t Các hoá ch t ch y u c dùng bao g m phoóc-môn, KMnO4 và Xanh Malachite s' d(ng trong trong t"m cá v i n ng khác nhau tu0 theo i u ki n, loài cá và lo i b nh Thí d(, 0,5 n 1 lít phóc-môn th ng c dùng cho 6-8 b x' lý c a kho ng 10 kg cá 3 - 5 lít phóc-môn c dùng

m t tr i có 100 l ng và s n l ng trung bình kho ng 20 t n/n m T t c thu c sát trùng và t y u

ã qua s' d(ng c x tr c ti p ra bi n

Thông tin t&p h p v cách s' d(ng thu c sát trùng và t y u c n c phân tích nh%m m(c ích nêu

ra các cách th c hành s' d(ng m t cách th&n tr ng trong nuôi cá l ng bi n

M t tr i nuôi l ng th ng s- có m t hay nhi u thuy n r'a l i và dùng cho các m(c ích qu n

lý khác S v&n hành c a tàu s- d n n d u loang và x các ch t th i h u c khác

Các r i ro

R i ro t nhiên và thiên tai: Thiên tai ch y u là bão và áp th p nhi t i; chúng có th tàn phá các

m ng g , l ng và làm cá thoát ra bi n N m 2005, thi t h i do bão là áng k , nhi u m ng g b v

c bi t là g bên ngoài v nh

R i ro xã h i: an ninh xã h i, mâu thu n xã h i và s c nh tranh khu v c nuôi nh h ng n an ninh khu v c ven bi n

D ch b nh bùng phát: ây là s phá ho i ti m tàng i v i ngh nuôi cá l ng; ngày càng có nhi u

b nh nguy hi m phát sinh do m&t l ng l n và môi tr ng b hu ho i Các lo i b nh cá bao g m bênh ng ru t do s' d(ng các th c n ôi thiu, b nh ký sinh trùng và b nh VNN D ch b nh gây nhi u thi t h i cho nông dân

D a trên 10 h gia ình c ph+ng v n t#nh Khánh Hoà vào n m 2005, rõ ràng ngh nuôi cá có

th c x p vào ngành kinh doanh có r i ro cao Th i gian nuôi t ng i dài (th i gian ph i nhi m b nh s- dài) và l i nhu&n ròng hàng n m th p (vùng m kinh t m+ng) cho th y s linh

ho t v m t kinh t c a h th ng là r t th p C n y m nh vi c t&n d(ng th c n H n n a các tr i

gi ng th ng m i quy mô l n c n c hình thành gi m giá con gi ng v n hi n ang ph( thu c

l n vào ngu n gi ng ánh b"t trong t nhiên

Th/ tr ng và chu;i th/ tr ng

Th tr ng ch y u là cá t i s ng bán cho các nhà hàng a ph ng ho c các thành ph l n c a Trung Qu c g n ho c các thành ph l n các n c lân c&n khác Cá c v&n chuy n t i s ng

n nhà hàng M t hàng này có r t ít s n ph m ông l nh

Giá c dao ng l n i v i m t hàng này tu0 theo v( nuôi và nhu c u t các nhà hàng Giá cá c$ng ph( thu c vào lo i cá Nh ng loài l n ch&m có giá "t trong khi các loài bình th ng l n nhanh h n có giá ch# b%ng m t n'a D i ây a ra m t s lo i giá nh ng c n l u ý r%ng các lo i giá ang bi n ng l n và ây là giá t c th i t i m t th i i m kh o sát:

có m t s b t l i nh : gây ô nhi m khu v c nuôi, lây lan d ch b nh, gây nhi u thi t h i H n n a,

nó c$ng xâm h i khu v c bi n c b o t n/b o v

2.2.2 !ánh giá v môi tr ng

/a i(m và v/ trí nuôi

L i th c a ngh nuôi cá l ng Cát Bà là v trí khu t gió, nh ng t# l trao !i n c th p Các ho t

ng du l ch c phát tri n m nh ây nên s rác th i ra môi tr ng r t áng k và c$ng nh

h ng x u n ch t l ng n c L ng nuôi c t v trí thu&n dòng ch y c a n c V i sâu 3m c quây l i xung quanh và s l ng cá bên trong, l ng t làm t# l ch y gi m 35% so v i

và th c n th a l"ng xu ng áy l ng r t khó thu gom ) gi m nh3 các v n v môi tr ng, d i

ây là m t s khuy n ngh cho thi t k và xây d ng

- Xây d ng h th ng phao và l i gi m t i a tác ng n dòng ch y

- S' d(ng l ng tròn v i khung b%ng nh a vùng bi n m gi m áp l c dòng ch y

- Có th s' d(ng b y l"ng ho c h th ng l i ph u thu gom rác th i

Cung ng th c 'n, cá b m= và cá gi ng

Ngu n gi ng t nhiên: ang gi m do m&t ánh b"t dày c Bên c nh ó, vi c s' d(ng các

ph ng pháp hu di t ánh b"t cá có giá tr th p c$ng tác ng n ngu n cá gi ng t nhiên

S n xu t gi ng nhân t o: v s l ng hi n nay áp ng c nhu c u v gi ng Gi ng nhân t o

c s' d(ng trong nuôi th ng ph m có ngu n g c t các tr i gi ng trong n c c$ng nh t Trung Qu c tu0 theo giá và s s5n có Hi n nay gi ng c nh&p kh u t Trung Qu c do giá th p

h n Tác ng ng c c a vi c này là ch t l ng gi ng r t khó ki m soát, t ng s r i ro v th t b i trong s n xu t

S' d(ng gi ng nhân t o không ch# gi m m&t ánh b"t mà còn b o v ngu n tài nguyên t nhiên

V n ch y u là m b o ch t l ng gi ng nhân t o vì th c ra công vi c s n xu t gi ng d a vào

cá b m3 c l a ch n Th c t là th c n cung c p cho cá b m3 và gi ng c theo dõi c n th&n tránh lây b nh và m b o cho ch t l ng c a gi ng Bên c nh ó, c n th c hi n m t s vi c sau:

• Nghiên c u vi c thu n hoá

• Phát tri n các tiêu chu n nghiêm ng t trong qu n lý tr i gi ng

• T ng c ng vi c tuân th các tiêu chu n v c i ti n công ngh

• Phát tri n h th ng ch ng nh&n cho các tr i gi ng có ch t l ng t t h n (c nh tranh lành

m nh gi a các tr i gi ng)

• ) y m nh vi c s' d(ng gi ng ch t l ng t t trong nông dân (BMP)

• Chi c(c b o v ngu n l i thu s n c n ki m ki m soát ch t ch- h n n a vi c tuân th c a các tr i gi ng

• Thay !i cách ánh b"t v cá b m3 gi m áp l c ánh b"t trong t nhiên

Cá thoát kh+i tr i có th giao ph i và làm thoái hoá gen thu n c a gi ng trong t nhiên Nh ng h&u

qu th ng là khôn l ng và ng i ta r t lo ng i v i u này D i ây là m t s khuy n ngh v

v n này:

- Qu n lý t t các l ng nuôi không cá thoát ra ngoài môi tr ng

- L a ch n lo i cá khi nh&p kh u không gây nh h ng n các loài trong n c

- Phát tri n nuôi cá trong vùng có giá tr kinh t

S7 d)ng n c và tác ng

Do s phát tri n không có k ho ch c a ngh nuôi cá l ng và s h n ch v trình con ng i,

ch t l ng n c b nh h ng x u Ch t l ng n c vùng nuôi cá l ng Cát Bà b nh h ng

b i các ho t ng xung quanh nh : nuôi cá l ng, tr i ng gi ng, rác th i c a khách du l ch và a

ph ng N u nh ng ho t ng này c qu n lý t t và m b o t t cho dòng ch y c a n c thì quá trình ng rác có th di n ra v i nh p ch&m h n làm gi m r i ro v phì d ng và thi u ôxy Bên c nh ó, nuôi cá l ng bi n c$ng gây nhi u tác ng x u n môi tr ng do x và ng ch t

th i Các tác ng c a nuôi cá l ng bi n n vùng n c có th c h n ch b%ng cách:

• Quy ho ch t t h n trong s c t i c a môi tr ng

• Th c hi n BMP trong vi c nuôi có trách nhi m

• T ng c ng luân chuy n l ng nuôi

• Giám sát ch t l ng n c và c n l"ng và c nh báo cho nông dân

• ) y m nh vi c nuôi cá bi n xa b

Ch3t th i và tác ng

Tác ng ch t th i là do nhi u ngu n t th c n cho cá, t chính cá và t ng i làm vi c các l ng nuôi

D u và ch t th i t d u c$ng t ng lên trong khu v c nuôi do các ho t ng v&n chuy n liên quan

n nuôi l ng cá và du l ch Kho ng 20 l ng thì c n m t xu ng máy có công su t kho ng 5 -6 cv Theo c tính d a trên kinh nghi m c a ng i nuôi, l ng d u th i ra kho ng 0,2 – 0,5 kg/ngày

Ch t th i gây nên s phì d ng c a môi tr ng sinh thái xung quanh Ch t th i này hình thành do

th c n d th a, có th d n t i:

i) T o n hoa

T o có th l n r t nhanh trên N và P d th a Hi n t ng t o n hoa khi n cho m&t t o dày c, trong ó ng i ta quan sát th y có kho ng 28 lo i t o c, chúng t o thành “thu tri u +” gây thi t

h i cho vi c nuôi cá l ng Cát Bà (Nguyên, 2004)

ii) Nhi u bùn l"ng và thi u d ng khí

T t c ch t dinh d ng d ng t!ng h p ho c tan vào trong l p bùn l"ng t!ng h p bao g m: NO2-, NO3- và PO43, chúng có m&t dày nh ng n i xung quanh l ng Sau nhi u n m, vi c nuôi cá

l ng làm t ng l ng ch t th i l"ng ng kho ng 3 -5 cm, làm thay !i ch t l ng môi tr ng bi n (Long, 2006)

iii) Ch t l ng n c kém – do ch t th i hình thành

T i vùng nuôi cá l ng v nh B n Bèo ( o Cát Bà), l ng ch t h u c và vô c có th gây ô nhi m môi tr ng ang t ng nhanh chóng cùng v i s gia t ng s l ng cá

Khuy n ngh gi m thi u các tác ng nh v&y n môi tr ng là:

• Quy ho ch t t h n trong s c t i c a môi tr ng

• Th c hi n BMP trong vi c nuôi có trách nhi m

• T ng c ng luân chuy n l ng nuôi

• Giám sát ch t l ng n c và c n l"ng và c nh báo cho nông dân

• ) y m nh vi c nuôi cá bi n xa b

• Nuôi a loài cá phù h p có th gi m c nh ng b nh v óng rong

Th c 'n và qu n lý th c 'n

S' d(ng th c n cá t p là v n l n i v i vi c qu n lý th c n Th c n cá t p có nguy c nhi m khu n cao và kích thích cách ánh b"t hu di t ho c ánh cá b t h p pháp (s' d(ng thu c n!, mìn

ho c i n) C n gi m vi c s' d(ng cá có giá tr th p (cá t p) làm th c n vì:

- Ngu n cung c p không !n nh và bi n ng theo th i gian

- Ch t l ng khó ki m soát

- D gây ô nhi m môi tr ng (FCR th p)

Nh ng b t l i này gây nh h ng n s n ph m, và nông dân ã hi u c s c n thi t ph i phát tri n và thay !i cách cho n Khuy n ngh h n ch các tác ng này là:

- T ng c ng s' d(ng th c n viên, thay !i trong quy nh và chính sách cho phép nh&p kh u th c

- Làm cho nông dân nh&n th c c nh ng nh h ng c a vi c s' d(ng cá t p làm th c n

- Nghiên c u công th c viên th c n

- Nghiên c u và y m nh các giá tr gia t ng c a cá t p (chuy n thành th c n cho ng i) xu t

- B nh do virus: VNN (Viral nervous necrosis – VNN) )ây là b nh thông th ng cá hay m"c ph i

B nh này trong nhi u n m qua luôn là m t v n và nó di n ra vào t t c các giai o n c a chu trình nuôi cá

- B nh do vi khu n: Ch y u bao g m vibrio spp và Pseudomonas Sp mà môi tr ng b ô nhi m

và th c n không c m b o là nguyên nhân chính

- B nh do ký sinh: S nhi m b nh ch y u do s' d(ng phân bón h u c và ch t l ng n c kém Nguy c ti m n c a lây lan d ch b nh là s nhi m b nh t cá trong t nhiên sang cá nuôi t ng i nông dân vào tình hu ng nguy hi m ti m tàng Nguy c lây b nh t tr i này sang tr i khác trong

cùng m t vùng khi các tr i này có d ch b nh c$ng rõ r t Nông dân th ng v t th8ng cá ch t xu ng

bi n Trong th i k0 có d ch b nh, có th có hàng nghìn con cá ch t trong khi ngày bình th ng ch#

có r t ít M&t các tr i cá và i u ki n v sinh kém c$ng th ng làm t ng d ch b nh và lây lan ký sinh trùng )i u này có th di n ra trong tr i, gi a các tr i và t cá nuôi n các con gi ng trong t nhiên

M t s l ng áng k thu c kháng sinh và hoá ch t c a vào l ng khi có d ch b nh và tác

ng nguy h i n h sinh thái Thu c kháng sinh thông th ng c s' d(ng có liên quan n Erythromycin, và Oxytetracyclin, chúng c tr n v i th c n và dùng t"m cho cá Cá d n d n

nh n v i thu c kháng sinh và vì th thu c ang c s' d(ng v i li u l ng ngày càng t ng nh ng

hi u qu l i r t th p Thu c kháng sinh có th trong môi tr ng ho c trong c th cá Tác d(ng

c a thu c kháng sinh n các loài khác và tác ng n toàn b h sinh thái th ng ch a th bi t

c S l m d(ng có th d n n kháng thu c

M t s lo i hoá ch t c dùng “t"m” cho cá phòng b nh ký sinh là phóc-môn, KMnO4, xanh Malachite Vi c s' d(ng các hoá ch t này ch"c ch"n gây nh h ng n môi tr ng và n an toàn v sinh th c ph m C n l u ý r%ng vi c s' d(ng xanh Malachite b c m Vi t Nam

M c dù m t s thu c có th có hi u qu , nh ng môi tr ng b ô nhi m và ngu n g c c a gi ng là

nh ng y u t mà nông dân không th ki m soát c ) phòng ng a d ch b nh, chúng ta c n có

nh ng cách th c qu n lý c bi t t quy ho ch, qu n lý th c n, nâng cao ki n th c khoa h c và trình , và các m i liên h gi a nh ng ng i nông dân trong vùng, … M t khi ki n th c c a nông dân v n còn h n ch thì d ch b nh có th x y ra b t c lúc nào trong các khu v c nuôi

Nhìn chung, tránh x y ra d ch b nh, nông dân c n làm nh ng vi c sau:

- C i thi n ch t l ng n c:

Quy ho ch t t h n trong s c t i c a môi tr ng

Th c hi n BMP trong vi c nuôi có trách nhi m

T ng c ng luân chuy n l ng nuôi