TAI LIỆU môn ĐUN TNXH

Bài tập: Hãy liệt kê tối đa năm thay đổi Thầy/Cô đã thực hiện đối với việc giảng dạy của mình để hỗ trợ tốt hơn cho việc phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh qua môn Tự nhi

LỚP: SPS.01.18.01.01

MÃ HỌC VIÊN: SPS.51.01.18.012

02/12/2020 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC

MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

TỔNG QUAN

Hướng dẫn học tập

I Giới thiệu module 2.4

II Một số vấn đề cơ bản của chương trình tự nhiên và xã hội

III Phương pháp và kĩ thuật dạy học

1 Định hướng chung

1 1 Video về định hướng chung

1.2 Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học

4.2 Lựa chọn và xây dựng nội dung phương pháp kĩ thuật dạy học

5 Kế hoạch bài dạy

5.1 Kế hoạch bài dạy minh họa

5.2 Video minh họa bài dạy

5.3 Lời bình các phương pháp video minh họa

- Một số vấn đề cơ bản của chương trình TNXH

- Một số phương pháp kĩ thuật dạy học ở môn tự nhiên và xã hội nhằm phát triển phẩmchất năng lực học sinh

- Quy trình lựa chọn và xây dựng nội dung phương pháp kĩ thuật dạy học một số bài họcmôn tự nhiên xã hội

-3 Bài tập:

Hãy liệt kê tối đa năm thay đổi Thầy/Cô đã thực hiện đối với việc giảng dạy của mình để hỗ trợ tốt hơn cho việc phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh qua môn Tự nhiên và xã hội kể từ sau khi hoàn thành mô đun 1: Hướng dẫn Thực hiện CTGDPT - MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

- Tạo điều kiện cho học sinh tích cực hơn, tự chủ hơn trong các hoạt động

- Quan tâm phát triển các năng lực và phẩm chất của học sinh theo yêu cầu của Chươngtrình Giáo dục Phổ thông 2018

- Thay đổi phương pháp đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh dựa theo các tiêuchí của Chương trình môn TNXH yêu cầu

- Giáo viên có thể lựa chọn, vận dụng tất cả các phương pháp, hình thức tổ chức dạy họclinh hoạt hơn đẻ phát huy tối đa hiệu quả của bài học

* Những thay đổi này đem lại lợi ích gì cho học sinh?

- Học sinh tích cực hơn trong các hoạt động, có thái độ yêu thích môn Tự nhiên và Xãhội

- Các năng lực và phẩm chất của học sinh được hình thành và bộc lộ rõ hơn qua quátrình học tập

Trả lời câu hỏi:

Thầy/Cô muốn biết thêm điều gì liên quan đến việc thực hiện CTGDPT -MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI ?

- Cách vận dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học,đánh giá học sinh phùhợp mục tiêu chương trình

- Tài liệu hướng dẫn cụ thể về các năng lục và phẩm chất cần giáo dục cho học sinh quacác chủ đề và bài học

II Một số vấn đề cơ bản của CT TNXH:

1 Mục tiêu chương trình: Hình thành và phát triển ở học sinh

- Các phẩm chất chủ yếu

- Các năng lực chung và năng lực khoa học

2 Về nội dung chương trình môn tự nhiên xã hội

- Chia thành 6 chủ đề:

+ Gia đình+ Trường học+ Thực vật và động vật+ Cộng đồng và địa phương+ Con người và sức khỏe+ Trái đất và bầu trời

- Một số điểm mới:

+ Số lượng chủ đề đã tăng lên chúng ta có 6 chủ đề thay về 3 chủ đề như hiện nay và các mạch nội dung của chủ đề sạch xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 3.

+ Về thời lượng: môn học đã được tăng lên thành 70 tiết/1 năm học ở cả ba lớp.+ Về yêu cầu cần đạt:

• Hình thành và phát triển ở học sinh tình yêu con người thiên nhiên

• Hình ảnh và phát triển ở sinh đức tính chăm chỉ

• Ý thức bảo vệ sức khỏe của bản thân gia đình cộng đồng

• Ý thức tiết kiệm giữ gìn bảo vệ tài sản và tinh thần trách nhiệm với môi trường sống

+ Về các năng lực được hình thành qua môn tự nhiên xã hội bao gồm:

1 Chọn cặp tương ứng bằng cách click ô bên trái và sau đó ô bên phải tương ứng

Nối ý ở cột "Thành phần năng lực" với ý ở cột "Biểu hiện" cho phù hợp

1Nhận thức khoa học

1Nêu, nhận biết được ở mức độ đơn giản một số sự vật, hiện tượng, mối quan hệ thường gặp trong môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh như về sức khoẻ và sự an toàn trong cuộc sống, mối quan hệ của học sinh với gia đình, nhà trường, cộng đồng và thế giới tự nhiên, …

2Tìm hiểu môi trường Tự nhiên và Xã hội xung quanh

2Đặt được các câu hỏi đơn giản về một số sự vật, hiện tượng, mối quan hệ trong tự nhiên và xãhội xung quanh Quan sát, thực hành đơn giản để tìm hiểu được về sự vật, hiện tượng, mối quan hệ trong tự nhiên và xã hội xung quanh

3Vận dụng Kiến thức – Kĩ năng đã học

3Giải quyết được vấn đề, đưa ra được cách ứng xử phù hợp trong các tình huống có liên quan (ở mức độ đơn giản); trao đổi, chia sẻ với những người xung quanh để cùng thực hiện; nhận xét được cách ứng xử trong mỗi tình huống

Thật thà, ngay thẳng trong học tập, lao động và sinh hoạt hằng ngày

Ý thức bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình, cộng đồng

Ý thức sinh hoạt nền nếp

Tinh thần trách nhiệm với môi trường sống

III Phương pháp và kĩ thuật dạy học

1 Định hướng chung:

1.1 Video về định hướng chung:(3:26)

- Tổ chức cho học sinh học thông qua quan sát

- Tổ chức cho học sinh học thông qua trải nghiệm

- Tổ chức cho học sinh học thông qua tương tác

-* Bài tập về Định hướng chung:

1 Liệt kê một số phương pháp, kĩ thuật dạy học thường sử dụng ở môn TNXH mà theo thầy/cô, quá trình tổ chức của những phương pháp, kĩ thuật dạy học này học sinh được hoạt động tích cực để từ đó có thể hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực.

- Kĩ thuật giao nhiệm vụ

- Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Kĩ thuật “Hỏi và trả lời”

2 Trình bày các bước thực hiện và tác dụng của phương pháp, kĩ thuật dạy học đó đó trong việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh

2.1 Phương pháp dạy học nhóm

* Các bước thực hiện:

- Làm việc cả lớp: Nhập đề và giao nhiệm vụ

- Làm việc nhóm

- Làm việc cả lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực giải giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề

2.2 Phương pháp giải quyết vấn đề

* Các bước thực hiện:

- Xác định, nhận dạng vấn đề/tình huống;

- Thu thập thông tin có liên quan đến vấn đề/tình huống đặt ra;

- Liệt kê các cách giải quyết có thể có;

- Phân tích, đánh giá kết quả mỗi cách giải quyết (tích cực, hạn chế, cảm xúc, giá trị);

- So sánh kết quả các cách giải quyết;

- Lựa chọn cách giải quyết tối ưu nhất;

- Thực hiện theo cách giải quyết đã lựa chọn;

- Rút kinh nghiệm cho việc giải quyết những vấn đề, tình huống khác

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất: Hình thành và phát

triển năng lực giải quyết vấn đề, có tinh thần trách nhiệm

- GV kết luận, định hướng cho HS về cách ứng xử tích cực trong tình huống đã cho

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề, phẩm chất nhân ái, chăm chỉ

2.4 Phương pháp trò chơi

* Các bước thực hiện:

- GV phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho HS

- Chơi thử (nếu cần thiết)

- HS tiến hành chơi

- Đánh giá sau trò chơi

- Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề, năng lục giao tiếp và hợp tác, có tinhthần trách nhiệm, trung thực

2.5 Phương pháp bàn tay nặn bột

* Các bước thực hiện:

- Bước 1:Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

- Bước 2: Bộc lộ quan niệm ban đầu của học sinh.

- Bước 3: Đề xuất câu hỏi hay giả thuyết và thiết kế phương án thực nghiệm.

- Bước 4: Tiến hành thực nghiệm tìm tòi – nghiên cứu.

- Bước 5: Kết luận và hợp thức hoá kiến thức

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực tự chủ, giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và hợptác, có tinh thần trách nhiệm, chăm chỉ

2 6 Kĩ thuật chia nhóm

* Các bước thực hiện:

* Chia nhóm theo số điểm danh, theo các màu sắc, theo các loài hoa, các mùa trong năm,…:

- GV yêu cầu HS điểm danh từ 1 đến 4/5/6 (tùy theo số nhóm GV muốn có là 4,5 hay 6nhóm, ); hoặc điểm danh theo các màu (xanh, đỏ, tím, vàng, ); hoặc điểm danh theo các loàihoa (hồng, lan, huệ, cúc, ); hay điểm danh theo các mùa (xuân, hạ, thu, đông, )

- Yêu cầu các HS có cùng một số điểm danh hoặc cùng một mầu/cùng một loài hoa/cùngmột mùa sẽ vào cùng một nhóm

* Chia nhóm theo hình ghép:

- GV cắt một số bức hình ra thành 3/4/5 mảnh khác nhau, tùy theo số HS muốn có là3/4/5 HS trong mỗi nhóm Lưu ý là số bức hình cần tương ứng với số nhóm mà GV muốn có

- HS bốc ngẫu nhiên mỗi em một mảnh cắt

- HS phải tìm các bạn có các mảnh cắt phù hợp để ghép lại thành một tấm hình hoànchỉnh

- Những HS có mảnh cắt của cùng một bức hình sẽ tạo thành một nhóm

* Chia nhóm theo sở thích: GV có thể chia HS thành các nhóm có cùng sở thích để các em cóthể cùng thực hiện một công việc yêu thích hoặc biểu đạt kết quả công việc của nhóm dưới cáchình thức phù hợp với sở trường của các em.

* Chia nhóm theo tháng sinh: Các HS có cùng tháng sinh sẽ làm thành một nhóm

* Ngoài ra còn có nhiều cách chia nhóm khác như: nhóm cùng trình độ, nhóm hỗn hợp, nhómtheo giới tính,

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và hợp tác, có tinhthần trách nhiệm, nhân ái

2.7 Kĩ thuật giao nhiệm vụ

* Các bước thực hiện:

- Giao nhiệm vụ phải cụ thể, rõ ràng:

+ Nhiệm vụ giao cho cá nhân/nhóm nào?

+ Nhiệm vụ là gì?

+ Địa điểm thực hiện nhiệm vụ ở đâu?

+ Thời gian thực hiện nhiệm vụ là bao nhiêu?

+ Phương tiện thực hiện nhiệm vụ là gì?

+ Sản phẩm cuối cùng cần có là gì?

+ Cách thức trình bày/ đánh giá sản phẩm như thế nào?

- Nhiệm vụ phải phù hợp với: mục tiêu hoạt động, trình độ HS, thời gian, không gian hoạtđộng và cơ sở vật chất, trang thiết bị

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học, giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp

- Sử dụng câu hỏi có hiệu quả đem lại sự hiểu biết lẫn nhau giữa HS - GV và HS - HS Kĩnăng đặt câu hỏi càng tốt thì mức độ tham gia của HS càng nhiều; HS sẽ học tập tích cực hơn

- Khi đặt câu hỏi cần đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Câu hỏi phải liên quan đến việc thực hiện mục tiêu bài học

+ Ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu

+ Đúng lúc, đúng chỗ

+ Phù hợp với trình độ HS

+ Kích thích suy nghĩ của HS

+ Phù hợp với thời gian thực tế

+ Sắp xếp thep trình tự từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp

+ Không ghép nhiều câu hỏi thành một câu hỏi móc xích

+ Không hỏi nhiều vấn đề cùng một lúc

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học, có tinh thần trách nhiệm

2.9 Kĩ thuật động não

* Các bước thực hiện:

- Giáo viên nêu câu hỏi hoặc vấn đề (có nhiều cách trả lời) cần được tìm hiểu trước cảlớp hoặc trước nhóm

- Khích lệ HS phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt

- Liệt kê tất cả mọi ý kiến lên bảng hoặc giấy to không loại trừ một ý kiến nào, trừ trườnghợp trùng lặp

- Phân loại các ý kiến

- Làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ ràng

- Tổng hợp ý kiến của HS và rút ra kết luận

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học, chăm chỉ trong học tập

2.10 Kĩ thuật “Hỏi và trả lời”

- HS này sẽ tiếp tục quá trình trả lời và đặt câu hỏi cho các bạn cùng lớp, Cứ như vậycho đến khi GV quyết định dừng hoạt động này lại.

* Tác dụng trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất:

Hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học, chăm chỉ trong học tập

- Bước 3: Tổ chức và hướng dẫn cho học sinh quan sát: Cá nhân, nhóm, lớp

- Bước 4: Tổ chức cho học sinh báo cáo quan sát

-* Câu hỏi phương pháp quan sát

1 Hãy nêu 3 lợi ích của việc học tập qua quan sát trên đối với học sinh:

- Tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm để nắm bắt kiến thức

- Kiến thức thu được sẽ cụ thể, khắc sâu hơn trong quá trình quan sát

- Giúp học sinh rèn luyện năng lực và khả năng tư duy bậc cao

2 Liên hệ với việc dạy của Thầy/Cô Hãy suy nghĩ về cách Thầy/Cô có thể sử dụng để thúc đẩy việc sử dụng phương pháp quan sát

- Có kế hoạch hướng dẫn học sinh quan sát đối tượng cụ thể, rõ ràng, có tích hợp và phânhóa đối tượng học sinh

-3 Phương pháp hợp tác theo nhóm:

Nhấn mạnh hoạt động chung của nhóm, có sự phân công và có sản phẩm chung

- Bước 1: Phân công nhiệm vụ và hướng dẫn cho cả lớp

- Bước 2: Học sinh làm việc trong nhóm

- Bước 3: Thảo luận nhóm trước lớp

* Lưu ý: Tùy nhiệm vụ, chia nhóm 4-6; phân công hợp lí, cần quan sát hỗ trợ, GV giúp đỡkhi cần

*Tác dụng TLN: Giúp hình thành các năng lực và phẩm chất: GT và HT,Tự tin, Hợp

tác,GQVĐ và ST

-* Bài tập Phương pháp hợp tác theo nhóm

Hãy nêu 3 lợi ích của việc học tập qua hợp tác theo nhóm đối với học sinh:

- Học sinh được hình thành và rèn luyện các năng lực: giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn

đề và sáng tạo

- Học sinh được hình thành và rèn luyện các phẩm chất: Tự tin

- Rèn khả năng tư duy cho học sinh thông qua tình huống thảo luận nhóm

2 Liên hệ với việc dạy của Thầy/Cô Hãy suy nghĩ về cách Thầy/Cô có thể sử dụng để thúc đẩy việc sử dụng phương pháp hợp tác theo nhóm.

- Lập kế hoạch hướng dẫn học sinh hợp tác theo nhóm phù hợp với nội dung bài học và các vấn đề

2.3 Phương pháp bàn tay nặn bột:

- Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

- Bước 2: Quan niệm ban đầu và câu hỏi nghiên cứu

- Bước 3: Xây dựng giả thuyết, xây dựng phương án thực nghiệm

- Bước 4: Tiến hành thực nghiệm, tìm tòi nghiêm cứu

- Bước 5: Kết luận và hợp thức hóa kiến thức

* Hình thành những năng lực chung: Tự học, GT và HT

* Hình thành những năng lực KH: Nhận thức Khoa học: Tìm hiểu MT tự nhiên và MTXQ; Vận dụng KT-KN đã học

-* Bài tập Phương pháp bàn tay nặn bột

1 Hãy nêu 3 lợi ích của việc sử dụng phương pháp bàn tay nặn bột đối với giáo viên

- Giúp giáo viên hình thành và rèn luyện những năng lực chung cho học sinh: Tự học, giaotiếp và hợp tác

- Hình thành những năng lực khoa học: Nhận thức Khoa học, Tìm hiểu môi trường tự nhiên và môi trường xung quanh; Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học

- Sử dụng phương pháp tích cực khơi gợi tính tò mò, ham học hỏi của học sinh sẽ tích cựctham gia các hoạt động, hiệu quả đạt được của tiết học sẽ cao.

2 Liên hệ với việc dạy của Thầy/Cô Hãy suy nghĩ về cách Thầy/Cô có thể sử dụng

để thúc đẩy việc sử dụng phương pháp bàn tay nặn bột.

Lựa chọn nội dung bài phù hợp sử dụng phương pháp Bàn tay nặn bột, phân hóa họcsinh hợp lý

* Bài tập về các phương pháp dạy học

Chọn ba phương pháp có nhiều cơ hội phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội

Phương pháp quan sát

Phương pháp đóng vai

Phương pháp dạy học hợp tác

Phương pháp trò chơi

Phương pháp dạy học tình huống

Phương pháp điều tra

1HS sử dụng các giác quan, trước hết là cơ quan thị giác để thu thập thông tin Sau đó HS phải

xử lí thông tin đã tìm được để rút ra kết luận

2Phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm

2Mọi thành viên trong nhóm đều được phân công trách nhiệm, hợp tác với nhau để giải quyết nhiệm vụ chung được giao

3Phương pháp trò chơi

3HS tìm hiểu vấn đề học tập hay thể nghiệm những kiến thức, hành động, những thái độ,

những việc làm thông qua một trò chơi

4Phương pháp điều tra

4HS được tổ chức học ở ngoài lớp học để tìm hiểu một vấn đề và sau đó xử lí các thông tin thu thập được để rút ra kết luận, nêu các giải pháp hoặc kiến nghị

- Bước 1: Lựa chọn và nêu vấn đề cần tìm hiểu cho học sinh

- Bước 2: Tổ chức cho học sinh phát biểu ý kiến Không phê phán Đ, S

- Bước 3: Tổng hợp các ý kiến, thống nhất ý kiến đúng

4.2 KT Sơ dồ tư duy:

- Bước 1: Viết tên các chủ đề trung tâm

- Bước 2: Từ chủ đề trung tâm vẽ ra các nhánh chính, viết tên nhánh chính

- Bước 3: Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ

-* Bài tập về Các kĩ thuật dạy học:

Chọn hai kĩ thuật có nhiều cơ hội phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội

Kĩ thuật động não