báo cáo thực tế xã cốc san

MỞ BÀI 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, mọi quốc gia, địa phương, cơ sở đều phấn đấu vì mục tiêu phát triển, trong đó phát triển kinh tế là yếu tố cơ bản của sự phát triển nói chung. Quá trình phát triển kinh tế của nhiều địa phương ở nước ta đang đứng trước những cơ hội và thách thức to lớn như sự tác động của cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, hội nhập kinh tế quốc tế, diễn biến phức tạp của thị trường, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nông thôn ngày càng gia tăng, các cấp luôn tìm nhiều cách để tăng trưởng kinh tế nhưng việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, những rào cản hay nguồn lực cơ bản đối với việc phát triển kinh tế chưa được nhận định đầy đủ và sử dụng hợp lý, rất nhiều địa phương đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn mô hình và giải pháp phát triển kinh tế phù hợp.... những vấn đề đặt ra đòi hỏi chúng ta phải có nhìn nhận, đánh giá, nghiên cứu xu hướng và mục tiêu phát triển để chọn những bước đòi, cách làm mới phù hợp, mang lại hiệu quả lâu dài. Xã Cốc San thuộc thành phố Lào Cai, xã sản xuất nông nghiệp là chủ yếu. Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, quản lý, điều hành của chính quyền, tham gia tổ chức thực hiện của Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể, sự nỗ lực cố gắng của người dân trên địa bàn xã, đến nay các chỉ tiêu kinh tế xã hội có bước phát triển tích cực, đời sống của nhân dân được nâng lên; kết cấu hạ tầng được đầu tư nâng cấp; nông nghiệp chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa; tiến bộ khoa học kỹ thuật được ứng dụng; các cây, con giống mới có giá trị kinh tế cao được đưa vào sản xuất có kết quả tốt, bước đầu hình thành một số vùng sản xuất tập trung như: trồng lúa chất lượng cao, trồng các loại rau màu; vùng sản xuất nuôi trồng thủy sản; vùng chăn nuôi tập trung. Các hợp tác xã, trang trại, doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh có hiệu quả; các tổ hợp tác theo nhóm hộ cùng sở thích sản xuất liên kết được hình thành, làm đầu mối tiêu thụ sản phẩm nông sản; giá trị thu nhập trên một đơn vị canh tác được nâng lên; thu nhập và đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt; phong trào xây dựng nông thôn mới được nhân dân nhiệt tình hưởng ứng, các tiêu chí nông thôn mới tiếp tục được duy trì, giữ vững và phát triển theo bộ tiêu chí nâng cao. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tự nêu trên, xã Cốc san còn những hạn chế như: Còn lúng túng trong công tác chỉ đạo phát triển kinh tế trên địa bàn, chưa chú trọng phát triển các thành phần kinh tế chủ đạo; thiếu sự quy hoạch các vùng sản xuất, kinh doanh nhất lầ trong lĩnh vực nông nghiệp; tiếp cận nguồn vốn của người dân cho phát triển kinh tế còn rất hạn chế. Trình độ của người dân còn hạn chế trong sản xuất kinh doanh… Với lý do trên tôi chọn chủ đề “phát triển kinh tế trang trại và nhân tố con người trong xây dựng nông thôn mới ở xã Cốc San, Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai” lầm đề tài nghiên cứu thực tế. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu về phát triển kinh tế trang trại và nhân tố con người (nông dân) trong xây dựng nông thôn mới ở xã Cốc San, Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai Phạm vi trên địa bàn xã Cốc San từ năm 2016 2020 NỘI DUNG THỰC TRẠNG KINH TẾ TRANG TRẠI VÀ VAI TRÒ CỦA NGƯỜI DÂN (NÔN DÂN) TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở XÃ CỐC SAN, THÀNH PHỐ LÀO CAI, TỈNH LÀO CAI 1. Điều kiện kinh tế xã hội ở xã Cốc San Cốc San là xã loại II thuộc thành phố Lào Cai xã có tuyến đường quốc lộ 4D đi qua. Tổng diện tích đất tự nhiên của xã là: 1906 ha. Vị trí, phía đông giáp phường Bắc Cường, phía nam giáp xã Tả phời và xã Tòng Sành huyện Bát Xát; phía tây giáp với xã Tòng Sành, xã Quang Kim; phía bắc giáp với xã Quang Kim và xã Đồng Tuyển Địa hình có dạng trung du miền núi bắc bộ gồm nhiều dải đồi thấp liên tiếp thấp dần từ Tây Nam xuống Đông Bắc, điểm cao nhất có độ cao 768m, điểm thấp nhất 88m, độ cao trung bình 200m 420m. Tốc độ gia tăng giá trị sản xuất khu vực đạt mức cao. Cơ cấu kinh tế chuyển biến keo hướng tích cực, sự chuyển dịch phù hợp với xu thế chung. Năm 2020 cơ cấu kinh tế của xã như sau: Nông, lâm nghiệp: 40%, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ: 60%, thu nhập bình quân người: 39,01 triệu đồng người năm. Sản xuất nông, lâm nghiệp từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hoá tập trung quy mô vừa và nhỏ: + Trồng trọt: Năng suất sản lượng các loại cây trồng tăng do tỷ lệ giống mới được đưa vào sử dụng phổ biến, đặc biệt là các giống lúa cao sản, ngô hàng hoá, hoa cây cảnh giá trị sản xuất nông nghiệp trên 1 đơn vị diện tích đất canh tác đạt 75 triệu đồng. + Chăn nuôi qua các năm vẫn giữ mức phát triển ổn định, tuy có xảy ra một số loại dịch bệnh, nhưng các cấp các ngành đã chỉ đạo ngăn chặn kịp thời, người dân có biện pháp phòng chống giá rét hữu hiệu cho đàn gia súc, gia cầm, từng bước chuyển

MỞ BÀI

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, mọi quốc gia, địa phương, cơ sở đều phấn đấu vì mục tiêu phát triển,trong đó phát triển kinh tế là yếu tố cơ bản của sự phát triển nói chung Quá trình pháttriển kinh tế của nhiều địa phương ở nước ta đang đứng trước những cơ hội và tháchthức to lớn như sự tác động của cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại, hội nhậpkinh tế quốc tế, diễn biến phức tạp của thị trường, quá trình công nghiệp hóa và đô thịhóa nông thôn ngày càng gia tăng, các cấp luôn tìm nhiều cách để tăng trưởng kinh tếnhưng việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, những rào cản hay nguồn lực cơbản đối với việc phát triển kinh tế chưa được nhận định đầy đủ và sử dụng hợp lý, rấtnhiều địa phương đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn mô hình và giải pháp pháttriển kinh tế phù hợp những vấn đề đặt ra đòi hỏi chúng ta phải có nhìn nhận, đánhgiá, nghiên cứu xu hướng và mục tiêu phát triển để chọn những bước đòi, cách làmmới phù hợp, mang lại hiệu quả lâu dài

Xã Cốc San thuộc thành phố Lào Cai, xã sản xuất nông nghiệp là chủ yếu Dưới

sự lãnh đạo của Đảng ủy, quản lý, điều hành của chính quyền, tham gia tổ chức thựchiện của Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể, sự nỗ lực cố gắng của người dân trên địa bàn

xã, đến nay các chỉ tiêu kinh tế - xã hội có bước phát triển tích cực, đời sống của nhândân được nâng lên; kết cấu hạ tầng được đầu tư nâng cấp; nông nghiệp chuyển dịchtheo hướng sản xuất hàng hóa; tiến bộ khoa học kỹ thuật được ứng dụng; các cây, congiống mới có giá trị kinh tế cao được đưa vào sản xuất có kết quả tốt, bước đầu hìnhthành một số vùng sản xuất tập trung như: trồng lúa chất lượng cao, trồng các loại raumàu; vùng sản xuất nuôi trồng thủy sản; vùng chăn nuôi tập trung Các hợp tác xã,trang trại, doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh có hiệu quả; các tổ hợp táctheo nhóm hộ cùng sở thích sản xuất liên kết được hình thành, làm đầu mối tiêu thụsản phẩm nông sản; giá trị thu nhập trên một đơn vị canh tác được nâng lên; thu nhập

và đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt; phong trào xây dựng nông thôn mớiđược nhân dân nhiệt tình hưởng ứng, các tiêu chí nông thôn mới tiếp tục được duy trì,giữ vững và phát triển theo bộ tiêu chí nâng cao

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tự nêu trên, xã Cốc san còn những hạn chếnhư: Còn lúng túng trong công tác chỉ đạo phát triển kinh tế trên địa bàn, chưa chútrọng phát triển các thành phần kinh tế chủ đạo; thiếu sự quy hoạch các vùng sản xuất,kinh doanh nhất lầ trong lĩnh vực nông nghiệp; tiếp cận nguồn vốn của người dân cho

phát triển kinh tế còn rất hạn chế Trình độ của người dân còn hạn chế trong sản xuấtkinh doanh…

Với lý do trên tôi chọn chủ đề “phát triển kinh tế trang trại và nhân tố con người trong xây dựng nông thôn mới ở xã Cốc San, Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai” lầm đề tài nghiên cứu thực tế.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về phát triển kinh tế trang trại và nhân tố con người (nôngdân) trong xây dựng nông thôn mới ở xã Cốc San, Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai

Phạm vi trên địa bàn xã Cốc San từ năm 2016 - 2020

NỘI DUNG THỰC TRẠNG KINH TẾ TRANG TRẠI VÀ VAI TRÒ CỦA NGƯỜI DÂN (NÔN DÂN) TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở XÃ CỐC SAN,

THÀNH PHỐ LÀO CAI, TỈNH LÀO CAI

1 Điều kiện kinh tế - xã hội ở xã Cốc San

Cốc San là xã loại II thuộc thành phố Lào Cai xã có tuyến đường quốc lộ 4D điqua Tổng diện tích đất tự nhiên của xã là: 1906 ha Vị trí, phía đông giáp phường BắcCường, phía nam giáp xã Tả phời và xã Tòng Sành huyện Bát Xát; phía tây giáp với

xã Tòng Sành, xã Quang Kim; phía bắc giáp với xã Quang Kim và xã Đồng TuyểnĐịa hình có dạng trung du miền núi bắc bộ gồm nhiều dải đồi thấp liên tiếp thấpdần từ Tây Nam xuống Đông Bắc, điểm cao nhất có độ cao 768m, điểm thấp nhất88m, độ cao trung bình 200m - 420m

Tốc độ gia tăng giá trị sản xuất khu vực đạt mức cao Cơ cấu kinh tế chuyển biếnkeo hướng tích cực, sự chuyển dịch phù hợp với xu thế chung

Năm 2020 cơ cấu kinh tế của xã như sau: Nông, lâm nghiệp: 40%, tiểu thủ côngnghiệp, dịch vụ: 60%, thu nhập bình quân/ người: 39,01 triệu đồng/ người/ năm

- Sản xuất nông, lâm nghiệp từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hoá tậptrung quy mô vừa và nhỏ:

+ Trồng trọt: Năng suất sản lượng các loại cây trồng tăng do tỷ lệ giống mới đượcđưa vào sử dụng phổ biến, đặc biệt là các giống lúa cao sản, ngô hàng hoá, hoa cây cảnhgiá trị sản xuất nông nghiệp trên 1 đơn vị diện tích đất canh tác đạt 75 triệu đồng

+ Chăn nuôi qua các năm vẫn giữ mức phát triển ổn định, tuy có xảy ra một sốloại dịch bệnh, nhưng các cấp các ngành đã chỉ đạo ngăn chặn kịp thời, người dân có

biện pháp phòng chống giá rét hữu hiệu cho đàn gia súc, gia cầm, từng bước chuyểndịch phát triển đàn gia súc theo hướng hàng hoá.

+ Lâm nghiệp: Công tác chăm sóc và bảo vệ rừng luôn được chú trọng, diện tíchrừng trong những năm gần đây tăng khá mạnh đặc biệt là sau khi có chủ trương rà soát 3loại rừng, kinh tế lâm nghiệp bước đầu đã chiếm một phần tỷ trọng đáng kể trong nềnkinh tế của địa phương, tỷ lệ che phủ của rừng hàng năm tăng liên tục năm sau cao hơnnăm trước năm 2020 tỷ lệ che phủ của rừng là 50%

Trên địa bàn xã có 06 mô hình trang trại nông - lâm kết hợp phát triển sản xuất,kinh doanh làm ăn có hiệu quả, loại mô hình này đang được nhân rộng và phát triển

- Sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, Hiện nay có 02 đơn vị kinh tếđóng trên địa bàn xã và 15 hộ kinh doanh nhiều lĩnh vực, sản xuất VLXD như gạch bêtông xi măng, thân thiện với môi trường, chế biến xay xát, chế biến gỗ và một sốngành nghề khác, tạo dựng cơ sở cho sự đầu tư và phát triển các năm tiếp theo

- Thương mại - dịch vụ: hiện nay có 02 điểm trưng bày giới thiệu sản phẩm, 137

hộ kinh doanh - dịch vụ trên địa bàn xã đang dần hình thành và phát triển mạnh, các

hộ gia đình buôn bán trao đổi hàng hoá, xây dựng nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉnhưng còn ở quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ nhu cầu đời sống dân cư trên địa bàn vàtrong khu vực

- Đánh giá tiềm năng đất đai và hiện trạng sử dụng đất: Tổng diện tích đất tựnhiên: 1.906,21 ha

Diện tích nhóm đất nông nghiệp: 1.537,82ha

Diện tích nhóm đất phi nông nghiệp: 209,33 ha

Diện tích nhóm đất chưa sử dụng: 156,06 ha

Đất đai của xã Cốc San khá phong phú, đa dạng về chủng loại, độ pH trung bình

từ 4 - 6%, thuộc loại đất trung tính nên thích hợp cho việc phát triển nhiều loại câytrồng trong nông nghiệp, Lúa, Ngô, Khoai, Sắn, Đậu Tương v v có năng suất và giátrị kinh tế cao Bên cạnh đó diện tích đất có rừng trên địa bàn xã hiện nay có độ chephủ đạt 50%, cần phát triển mạnh ngành lâm nghiệp hơn nữa phát huy tốt phong tràotrồng rừng, khoanh nuôi bảo vệ rừng tự nhiên hiện có

Quy hoạch diện tích đất có rừng của xã đến năm 2025 đạt mức độ che phủ 55% , đây là điều kiện tốt để gìn giữ và bảo vệ nguồn tài nguyên rừng, tài nguyênnước, cân bằng hệ sinh thái trong khu vực

53 Đánh giá sự phù hợp về bố trí không gian hệ thống đô thị và nông thôn, hạ tầng

kỹ thuật, hạ tầng xã hội

Cơ sở hạ tầng KT - XH đã được nâng cao từng bước, tuy nhiên chưa có quyhoạch thống nhất, quy mô nhỏ, năng lực thiết kế chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụtrong giai đoạn tới Hiện nay một số công trình đã xuống cấp hư hỏng nặng do thiêntai, bão lũ, cần phải sửa chữa để phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh

Cơ sở vật chất phục vụ cho sự nghiệp giáo dục, ytế, văn hoá bước đầu đã đượcđầu tư nhưng quy mô còn nhỏ, chưa đồng bộ, trang thiết bị ytế, giáo dục còn thiếu, cơ

sở vật chất văn hoá còn thiếu thốn, một số nhà văn hoá đã được đầu tư quy mô cònnhỏ, chưa cứ trang thiết bị, các hình thức hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao hàngnăm vẫn diễn ra nhưng hiệu quả còn thấp

Nhà ở và môi trường: Do phong tục tập quán sinh sống của đồng bào dân tộc, đờisống kinh tế còn gặp nhiều khó khăn nên hệ thống vệ sinh cũng như chuồng trại cònảnh hưởng lớn tới môi trường

Để khắc phục những bất cập còn tồn tại và xây dựng được cấu trúc không gianphù hợp, với sự phát triển cân bằng giữa các ngành, các lĩnh vực một cách hiện đại,văn minh cần phải xây dựng một quy hoạch để xác định hướng phát triển và giải phápthực hiện mục tiêu nói trên

2 Thực trạng kinh tế trang trại ở xã Cốc San, Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai

2.1 Những kết quả đạt được

Trong những năm qua, kinh tế trang trại xã Cốc San đã có sự phát triển khôngchỉ về số lượng, loại hình mà ngày càng đi vào phát triển chiều sâu, theo hướng côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của trangtrại Sự phát triển của kinh tế trang trại xã Cốc San thể hiện trên các mặt:

Kinh tế trang trại đã phát triển dần về số lượng và đa dạng hình thức tổ chức sản xuất

Số lượng trang trại: từ năm 2011, theo tiêu chí xác định trang trại mới của Bộ

Nông nghiệp và phát triển nông thôn, số lượng trang trại ở xã Cốc San có sự giảm sútmạnh Từ 23 trang trại năm 2010 xuống còn 07 trang trại năm 2020 Đây là sự biếnđộng giảm nằm trong xu hướng chung của cả nước khi có sự thay đổi tiêu chí về trangtrại với những điều kiện cao hơn và làm tăng chất lượng của trang trại Nhưng cũngđặt ra một số khó khăn trong phát triển kinh tế trang trại của xã Các chủ trang trạikhông đủ tiêu chuẩn, phần lớn là do thiếu vốn sản xuất, không được cấp giấy chứngnhận kinh tế trang trại, điều kiện tiên quyết để các chủ trang trại có thể tiếp cận vớinguồn vốn từ các ngân hàng, cũng như các chính sách hỗ trợ của Nhà nước Đồng

nghĩa với việc, các chủ trang trại không đủ tiêu chuẩn phải tự huy động vốn, tự tìmhướng kinh doanh phù hợp để tồn tại và phát triển, dẫn tới sự phá vỡ quy hoạch chungcủa xã về phát triển kinh tế trang trại Vì vậy, số lượng trang trại ở xã Cốc San đạtmức thấp so với mặt bằng chung của cả Thành phố.

Loại hình trang trại: trang trại trồng cây lâu năm, trang trại trồng cây hàng

năm, trang trại chăn nuôi, trang trại nuôi trồng thủy sản Trong đó, theo số liệu thống

kê năm 2020, loại hình trang trại chăn nuôi chiếm ưu thế vượt trội, 0,4 trang trại(chiếm tới 66% tổng số trang trại của xã), nuôi trồng thủy sản 02 trang trại Và chỉ cómột mô hình trang trại tổng hợp

Quy mô trang trại ở xã Cốc San có sự gia tăng về vốn, lao động, diện tích đất

sử dụng và có sự chuyển dịch theo hướng phát triển trang trại chăn nuôi

Theo diện tích đất sản xuất kinh doanh, năm 2020, tổng diện tích đất sản xuấtcủa kinh tế trang trại ở xã Cốc San đạt 14,7ha, đất sở hữu của chủ trang trại Tỷ lệ bìnhquân diện tích đất sản xuất trên một trạng trại đạt 2,1 ha Tuy nhiên, quy mô đất đaibình quân một trang trại của xã Cốc San hiện nay vẫn thấp hơn mức trung bình củaThành phố (3,63 ha/trang trại) và cả nước (4,7 ha/trang trại) Mặt khác, số liệu về quy

mô sử dụng đất ở các trang trại xã Cốc San cũng cho thấy có sự chuyển dịch dần từloại hình sản xuất trang trại trồng trọt sang trang trại chăn nuôi

Về vốn kinh doanh, năm 2019, tổng vốn sản xuất kinh doanh của trang trạităng 7,5 tỷ đồng, tăng 103% so với với năm 2016 Trong đó, trang trại chăn nuôi tăngnhiều nhất với 4,5 tỷ đồng, trang trại cây lâu năm tăng 2,0 tỷ đồng Đặc biệt các trangtrại thuỷ sản tuy giảm về số lượng nhưng vốn sản xuất kinh doanh tăng 2,6 tỷ đồngcho thấy loại hình trang trại này được đầu tư theo hướng sản xuất công nghiệp, ápdụng kỹ thuật tiên tiến trong nuôi trồng thủy sản

Về quy mô lao động, năm 2020, các trang trại đã sử dụng 42 lao động, bìnhquân 01 trang trại sử dụng 6 lao động Năm 2020, số lượng lao động trong các trangtrại có sự giảm sút, tuy nhiên, số lao động thuê mướn thời vụ lại tăng đáng kể, chothấy các chủ trang trại biết tận dụng công lao động nhàn rỗi tại địa phương cho sảnxuất kinh doanh của trang trại đạt hiệu quả cao nhất So sánh mức bình quân lao động,quy mô lao động trong trang trại của xã Cốc San thấp hơn trang trại trong toàn tỉnh(6,5 lao động/trang trại) Cho thấy, các trang trại ở xã Cốc San ngày càng đi vào pháttriển chiều sâu, theo hướng tăng cường hiện đại hóa và cơ giới hóa trong sản xuất

Trình độ quản lý, lao động, trình độ kỹ thuật, công nghệ sử dụng trong kinh tế trang trại được nâng cao

Các máy móc thiết bị hiện đại là một trong những yếu tố tác động quan trọngđến năng xuất lao động của sản xuất nông nghiệp nói chung và của các trang trại nóiriêng Từ đó giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh và quyết định đến hiệuquả sản xuất của các trang trại Chính vì vậy mà các chủ trang trại đều chú ý đến việctrang bị các máy móc thiết bị vào quá trình sản xuất Việc sử dụng máy móc hiện đại

để phục vụ sản xuất trong các trang trại ở xã Cốc San rất được chú trọng, thể hiện quaviệc hầu hết các trang trại đều sử dụng máy móc trong sản xuất: máy kéo, động cơđiện, động cơ chạy xăng dầu diegien, máy phát điện, máy chế biến lương thực, bìnhphun thuốc sâu có động cơ, máy chế biến thức ăn gia súc v.v…Theo số liệu điều tra,đến 2020, các trang trại ở xã Cốc San có 02 máy kéo; 14 động cơ điện, động cơ chạyxăng dầu diegien, máy phát điện; 02 máy chế biến lương thực; 07 bình phun thuốc sâu

có động cơ, máy chế biến thức ăn gia súc

Về trình độ áp dụng công nghệ thông tin, năm 2020, xã Cốc San có 0,7 trangtrại sử dụng hệ thống máy vi tính phục vụ sản xuất, tất cả đề kết nối mạng nội bộ(LAN) và nối mạng Internet, 02 trang trại nắp hệ thống tưới tiêu tự động, 01 trang trại

có website, 01 trang trại bán hàng qua mạng với doanh số hàng trăm triệu đồng năm2020

Qua các số liệu trên đây cho thấy, kinh tế trang trại xã Cốc San đã có sự pháttriển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng Sự phát triển kinh tế trang trại ở xã CốcSan không những góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nông dân, giải quyếtviệc làm ở nông thôn mà còn tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu câytrồng, vật nuôi, cơ cấu lao động, từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệphàng hóa tập trung

Kinh tế trang trại đã tạo ra khối lượng giá trị hàng hóa dịch vụ lớn, mang lại thu nhập cao cho các hộ làm kinh tế trang trại và cho người lao động trong các trang trại

Do các chủ trang trại đã mạnh dạn mở rộng quy mô đất đai, đầu tư vào nhữnglĩnh vực có nhiều tiềm năng, tích cực đổi mới công tác quản lý, ứng dụng khoa học kỹthuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi trong quá trình sản xuất kinh doanh Vìvậy, kinh tế trang trại không chỉ tạo ra khối lượng giá trị sản lượng hàng hóa, dịch vụngày càng lớn mà còn mang lại thu nhập cao cho các chủ trang trại và người lao động

Tổng thu nhập của trang trại là phần thu nhập sau khi lấy tổng thu trừ đi tổngchi phí sản xuất (gồm các loại chi phí vật chất, tiền công thuê lao động bên ngoài vàcác khoản chi phí khác) Như vậy, trong phần thu nhập của trang trại bao hàm tiền

công lao động của chủ trang trại, tiền công lao động của các thành viên và lãi thuầncủa trang trại Trên cơ sở đó, theo báo cáo số liệu của cán bộ pbụ trách nông nghiệp

xã, năm 2019, tổng thu nhập trung bình của một trang trại đạt 410 triệu đồng

Thực trạng trên cho thấy, sự phát triển kinh tế trang trại xã Cốc San đã góp phầnthúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đầu tư phát triển các loại cây trồng, vật nuôi cógiá trị kinh tế cao, tổ chức sản xuất quy mô lớn, hạn chế tình trạng sản xuất phân tán,manh mún tạo nên những vùng sản xuất hàng hóa tập trung với trình độ thâm canhcao Đặc biệt, phát triển kinh tế trang trại luôn gắn liền với chương trình phát triển câytrồng vật nuôi chủ lực của xã và gắn liền với việc khai thác và sử dụng một cách đầy

đủ có hiệu quả các nguồn lực trong nông nghiệp, nông thôn Mặt khác, phát triển kinh

tế trang trại góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển của nông thôn và kinh tếnông thôn vì các trang trại luôn đi đầu trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật, ứng dụngcông nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng các loạinông sản hàng hóa có giá trị cao đồng thời khai thác có hiệu quả các nguồn lực hiện

có Đây là những yếu tố cơ bản góp phần vào sự tăng trưởng trong nông nghiệpđồng thời cũng là điều kiện thực hiện công bằng xã hội trong nông thôn

Tư duy kinh tế của người nông dân đã có sự đổi mới mạnh mẽ Rất nhiềunông hộ đã từ bỏ cung cách làm ăn manh mún, nhỏ lẻ, chuyển hẳn sang sản xuấthàng hóa quy mô lớn, mạnh dạn dồn đổi ruộng đất, vay mượn thêm vốn mở rộngsản xuất, kinh doanh, gắn với thị trường và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, không ngừngnâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế

Kinh tế trang trại đã thu hút và góp phàn thúc đẩy công tác khuyến nông,khuyến lâm, khuyến ngư ở các địa phương phát triển mạnh mẽ trong những nămvừa qua Công tác khuyến nông nói chung đã dần đáp ứng được nhu cầu, nguyệnvọng ngày càng gần sát với thực tế phát triển kinh tế trang trại của xã Nhiềuchương trình khuyến nông được triển khai nhằm hướng dẫn người dân và các chủtrang trại sử dụng, khai thác hợp lý quỹ đất đai, phòng chống dịch bệnh và tác động

bất lợi do thiên tai gây ra… Bên cạnh đó, với phương châm “đi tắt đón đầu”, hội khuyến nông của Thành phố và xã đã chuyển giao nhiều “công nghệ” trực tiếp cho

các chủ trang trại và người dân; vừa triển khai, vừa nghiên cứu hoàn thiện quy trìnhcông nghệ sản xuất, kinh doanh trong kinh tế trang trại

Các hội khuyến nông còn góp phần quan trọng trong việc kêu gọi, ký kếtcác dự án phát triển kinh tế nông nghiệp với các nhà đầu tư và trực tiếp hỗ trợ kinh

tế trang trại phát triển

Kinh tế trang trại đã ngày càng thu hút lực lượng lao động trẻ, có trình độnăng lực tham gia công tác quản lý điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh củacác trang trại Xuất hiện ngày càng nhiều chủ trang trại trẻ làm kinh tế giỏi

2.2 Hạn chế trong phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San

Bên cạnh những thành tựu, kinh tế trang trại ở xã Cốc San vẫn tồn tại nhữnghạn chế, bất cập

Thứ nhất, mặc dù số lượng trang trại có sự tăng mạnh, loại hình sản xuất phong phú, đa dạng, nhưng kinh tế trang trại xã Cốc San vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng và nguồn lực của địa phương, đặc biệt là tiềm năng về đất đai

Thực trạng phát triển kinh tế trang trại xã Cốc San cho thấy, những kết quảđạt được trong phát triển kinh tế trang trại của xã chưa phản đúng với điều kiện,khả năng và các nguồn lực hiện có của địa phương Theo thống kê, xã Cốc San có

1.906,21ha diện tích tự diện, trong đó đất nông nghiệp chiếm 1.537,82ha Trong khi

đó, tính đến năm 2020, tổng diện tích đất sản xuất kinh tế trang trại xã Cốc San mớiđạt 14,7ha (chiếm không đáng kể diện tích đất nông nghiệp) Đồng thời, kinh tếtrang trại xã Cốc San cũng thiên về phát triển trang trại chăn nuôi (chiếm tới 66%tổng số trang trại – năm 2020)

Thứ hai, về quy mô sử dụng đất, hầu hết trang trạng trồng trọt của xã đều

có quy mô ruộng đất chưa đạt mức hạn điền

Theo quy định của Luật đất đai năm 2013: “hạn mức giao đất trồng câyhàng năm, đất nuôi trồng thủy sản, đất chăn nuôi cho mỗi hộ gia đình, cá nhânkhông quá ba (03) héc ta đối với mỗi loại đất” Đất trồng cây ngắn ngày, lâu nămcho mỗi hộ gia đình trên 0,3ha trở lên Thực tế, diện tích đất bình quân các trangtrại ở xã Cốc San đều dưới mức quy định Như các trang trại chăn nuôi có diện tíchđất bình quân đạt 2,1ha; trang trại tổng hợp (kết hợp chăn nuôi trồng trọt) 01 trangtrại diễn tích đất là 2,3 ha Điều này dẫn đến hiện tượng phân tán ruộng đất của cáctrạng trại thành nhiều chủ hoặc chuyển nhượng ngầm còn diễn ra phổ biến

Thứ ba, trình độ văn hóa và trình độ quản lý của chủ trang trại và người lao động trong các trang trại xã Cốc San vẫn còn khá thấp

Thực tế cho thấy, kinh tế trang trại là loại hình sản xuất đi lên từ kinh tế hộ giađình nông dân, vì thế những người chủ trang trại hiện tại phần lớn xuất thân từ nông dân,sản xuất trong kinh tế trang trại xã Cốc San chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, nên khả năngnăm bắt thị trường và ứng dụng công nghệ khoa học vào sản xuất còn rất hạn chế Dẫn

đến hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại chưa đạt hiệu quả cao và còn bấpbênh Sự bấp bênh trong sản xuất kinh doanh của các trang trại ở xã Cốc San thể hiện rõtrong những năm gần đây, khi giá cả và thị trường nông sản trong tỉnh thường xuyênbiến động, nhiều trang trại đã phải chuyển đổi cây trồng, vật nuôi Mặt khác, do việc ápdụng khoa học công nghệ vào sản xuất còn hạn chế nên sản phẩm nông nghiệp làm rađạt chất lượng chưa cao, chưa đáp ứng được các yêu cầu của thị trường Vì vậy, đếnnay, vấn đề đầu ra cho nông sản vẫn là “bài toán khó” đối với các chủ trang trại, cũngnhư các cấp quản lý trong phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San

Thứ tư, đóng góp của KTTT vào ngân sách của xã Cốc San còn mức độ rất khiêm tốn.

2.3 Nguyên nhân hạn chế và những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San trong thời gian tới

* Nguyên nhân hạn chế trong phát triển kinh tế trang trại xã Cốc San

Các hạn chế trong phát triển kinh tế trang trại xã Cốc San bắt nguồn từ nhiềunguyên nhân, trong đó có hai nhóm nguyên nhân chính:

Một là, nhóm nguyên nhân khánh quan từ yếu tố môi trường kinh tế - xã hội và

môi trường pháp lý

Kinh tế trang trại ở xã Cốc San chưa phát huy hết tiềm năng, nguyên nhântrước hết là xuất phát từ chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội chung củaThành phố tập trung ưu tiên cao cho phát triển công nghiệp và thương mại, dịch vụ màchủ yếu là các ngành, lĩnh vực phi nông nghiệp Trong khi, trong lĩnh vực nôngnghiệp, các chương trình hỗ trợ của Thành phố còn khá hạn chế, tập trung chủ yếu vàohướng dẫn, thử nghiệm sản xuất nông sản sạch và hỗ trợ về cây giống, con giống màchưa có các chương trình hỗ trợ đồng bộ, đảm bảo từ đầu vào cho đến đầu ra của nôngsản

Nguyên nhân thứ hai là do địa phương thiếu sự quy hoạch trong phát triển nôngnghiệp dẫn đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của Thành phố nói chung và sản xuấttrang trại nói riêng vẫn mang tính tự phát cao Cộng với tác động của thị trường, nôngdân tập trung vào sản xuất những loại hàng hóa có giá hoặc có nhu cầu cao trên thị trườngmột cách ồ ạt, dẫn đến nghịch lý, nông dân và chủ trang trại thua lỗ khi nông sản đượcmùa Vì vậy, để trách rủi ro, các chủ trang trại ở xã Cốc San cùng xu hướng chung củaThành phố đã chọn kinh doanh sản xuất những hàng hóa có thị trường thuận lợi Trong

đó, chăn nuôi với thị trường tiêu thụ rộng lớn ở Thành phố Lào Cai và xuất khẩu

Nguyên nhân thứ ba xuất phát từ chính sách đất đai, chính sách tín dụng còn

có những bất cập gây cản trở quá trình tập trung ruộng đất, tư liệu sản xuất và mở rộngquy mô sản xuất của các chủ trang trại

Nguyên nhân thứ tư là ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất chưa được coitrọng nên hiệu quả sản xuất, chất lượng chưa cao, chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn

về chất lượng của thị trường trong nước

Nguyên nhân thứ năm là khả năng tiếp cận vốn của các chủ trang trại còn kháhạn chế từ quy định về buộc các chủ trang trại muốn được tiếp cận nguồn vốn này phải

có giấy chứng nhận trang trại Trong khi, quy định trên trở thành rào cản khó vượt quacủa các chủ trang trại khi muốn mở rộng đầu tư

Ngoài ra, còn có các nguyên nhân từ kết cấu hạ tầng kinh tế chưa tương xứngvới tiềm năng phát triển, trong khi phần lớn các trang trại hình thành trong khu vựcnông thôn, do đó ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển chế biến và tiêu thụ sản phẩmnông nghiệp; chính sách bảo hộ nông nghiệp và bảo hiểm một số sản phẩm nông nghiệpquan trọng chưa được thực hiện đã và đang làm cho người nông dân không yên tâm đầu

tư vào quá trình sản xuất; thiếu thông tin kinh tế, các sản phẩm sản xuất ra không đápứng được nhu cầu thị trường nên khó tiêu thụ Trong khi, thị trường và giá cả thườngxuyên biến động, bấp bênh

Hai là, nhóm nguyên nhân nội tại thuộc về các chủ trang trại mà chủ yếu là do tư

duy, trình độ quản lý kinh doanh của các chủ trang trại còn hạn chế nên không nắm bắtđược thị trường và chậm ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất Một trong những đòihỏi để kinh tế trang trại phát triển tốt trong nền kinh tế thị trường là phải tập trung đất đai

và tập trung sản xuất, chuyên môn hóa, nâng cao trình độ kỹ thuật thâm canh, hợp tác vàcạnh tranh Theo đó, chủ trang trại phải có sự chuyển đổi từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang sảnxuất hàng hóa tập trung gắn với thị trường để đem lại hiệu quả kinh tế cao Tuy nhiên, sựchuyển biến này ở xã Cốc San còn mức độ bởi tư duy sản xuất nhỏ lẻ bám rễ khá sâu tronglối làm ăn manh mún của nông dân Tâm lý lo ngại rủi ro, chưa mạnh dạn đầu tư sản xuấtquy mô lớn, chưa chịu khó tìm kiếm thị trường để ổn định đầu ra cho sản phẩm còn đangkhá phổ biến Nhiều trang trại sản xuất theo mô hình lấy ngắn nuôi dài quy mô nhỏ, vốnđầu tư thấp, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn khiêm tốn Nông sản chủyếu tiêu thụ dưới dạng thô chưa qua chế biến, giá bán bấp bênh, hiệu quả kinh tế thấp nênkhó chủ động trong sản xuất kinh doanh

2.3 Một số giải pháp và kiến nghị địa phương về phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San

Từ thực trạng phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San những năm qua bêncạnh những thành tựu đạt được cũng còn tồn tại không ít những hạn chế, bất cập.Bởi vậy, để thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San những năm tới, gópphần tích cực vào hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của xã CốcSan cần quán triệt thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung vào cácgiải pháp chủ yếu sau:

2.3.1 Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân xã Cốc San về chủ trương, chính sách phát triển kinh tế trang trại

Vấn đề mấu chốt và trung tâm của sự phát triển nói chung, phát triển kinh tếtrang trại nói riêng vẫn là con người Vì vậy, công tác tuyên truyền, giáo dục tạo sựchuyển biến tích cực trong nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân xã CốcSan về chủ trương, chính sách phát triển kinh tế trang trại có ý nghĩa quan trọng, làtiền đề cho sự phát triển của kinh tế trang trại

Nội dung tuyên truyền, giáo dục hướng tới việc đổi mới, nâng cao nhận thức,nhất là của cán bộ, đảng viên và người dân về vai trò, vị trí và chủ trương, chính sáchcủa Đảng, Nhà nước cũng như của Đảng bộ, chính quyền xã Cốc San về kinh tế trangtrại và phát triển kinh tế trang trại trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa Với việc đánh giá đúng vai trò của kinh tế trang trại đối với đội ngũ cán bộ,đảng viên sẽ là nhân tố quan trọng giúp tham mưu, khuyến nghị cho chính quyền cáccấp hình thành các chủ trương, chính sách đúng đắn thúc đẩy kinh tế trang trại pháttriển

Đối với chủ trang trại, nội dung tuyên truyền, giáo dục tập trung vào định hướngsản xuất kinh doanh phải xuất phát từ thị trường để sản xuất các sản phẩm với số lượngngày càng lớn, sản phẩm sạch, vệ sinh an toàn thực phẩm đáp ứng với các tiêu chuẩn củathị trường Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các chủ trang trại cần phải quán triệtđầy đủ yêu cầu vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế cao, vừa nâng cao đời sống cho người laođộng và tích lũy mở rộng sản xuất Hơn nữa, trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tếhiện nay, các chủ trang trại cũng cần có nhận thức đúng đắn về việc liên doanh, liên kếtsản xuất kinh doanh để tăng cường khả năng cạnh tranh của sản phẩm sản xuất trên thịtrường Nắm bắt tốt thông tin thị trường để có định hướng xây dựng, mở rộng quy mô sảnxuất và chuyển đổi kinh doanh nhanh chóng Đồng thời, tiếp thu khoa học công nghệ,ứng dụng vào sản xuất, nhằm sản xuất ra các sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường vànâng cao sức cạnh tranh, giảm giá thành, đạt hiệu quả kinh tế cao

2.3.2 Tiếp tục tạo lập môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế trang trại xã Cốc San

Tiếp tục tạo lập môi trường và điệu kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tếtrang trại ở xã Cốc San là nhân tố quan trọng, quyết định sự thành bại của loại hìnhkinh tế này Việc tạo lập môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tếtrang trại ở xã Cốc San là thực hiện đồng bộ các nội dung cụ thể sau:

Về vốn sản xuất kinh doanh, thực tế phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San

những năm qua cho thấy, nguồn vốn đầu tư sản xuất kinh doanh của các trang trạichủ yếu vẫn là vốn tự có của chủ trang trại Vì vậy, xã kiến nghị Phòng Tài chínhthành phố phối hợp với các ngành có liên quan nghiên cứu, tham mưu cho Ủy bannhân dân xã Cốc San có những chính sách hỗ trợ, đặc biệt là những giải pháp nhằmcải tiến quan hệ giao dịch vay vốn giữa ngân hàng và chủ trang trại, tạo điều kiệncho chủ trang trại dễ tiếp cận với nguồn vốn Xây dựng gói tín dụng với với lãi xuất

ưu đãi cho các trang trại mới thành lập Bảo trợ cho việc hình thành các tổ chứctương trợ về vốn của các chủ trang trại…

Về quy hoạch, tiếp tục rà soát, bổ sung quy hoạch phát triển kinh tế trang trại

nhằm đưa kinh tế trang trại phát triển phù hợp với quy hoạch phát triển nông nghiệpnông thôn của xã, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn sản xuất vớichế biến Khắc phục tình trạng phát triển tự phát, hiệu quả thấp, kém bền vững của cáctrang trại, bảo đảm khai thác có hiệu quả tài nguyên đất đai, nguồn nước, lao động,vốn và các tiềm năng kinh tế khác và đảm bảo vệ sinh môi trường trong phát triển kinh

tế trang trại xã Cốc San

Mở rộng và nâng cấp đường giao thông nông thôn nhằm tạo điều kiện thuậnlợi cho các trang trại chuyển hàng hóa đến nơi tiêu thụ Mở rộng mạng lưới điện nôngthôn nhằm nâng cao tỷ lệ sử dụng điện tối đa đạt 100% để phục vụ cho nhu cầu tướitiêu của các trang trại

Về đất đai, vì có vị trí quan trọng hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp, cũng là

quan tâm hàng đầu của những người làm kinh tế trang trại trên địa bàn xã Cốc San Vìvậy, chính sách đất đai của xã Cốc San cần dựa trên cơ sở khuyến khích sản xuất pháttriển Hoàn thành qui hoạch sử dụng đất đai, đẩy nhanh tiến độ giao quyền sử dụngđất Cần qui hoạch cụ thể cho từng vùng để định hình phát triển hệ thống cơ sở hạ tầngthích ứng Nhanh chóng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cho cácchủ trang trại chưa có quyền sử dụng đất, cụ thể là sổ đỏ để họ an tâm sản xuất và tiện

lợi cho việc thế chấp vay vốn ngân hàng Khuyến khích các chủ trang trại khai thác,

sử dụng đất hoang, đất trống, đồi núi trọc, mặt nước để phát triển trang trại

2.3.4 Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng trình độ quản lý, trình độ lao động trong kinh tế trang trại, đáp ứng yêu cầu đặt ra

Thực tế phát triển kinh tế trang trại ở xã Cốc San cho thấy, chất lượng nguồnnhân lực của loại hình kinh tế này còn rất thấp Do đó, công tác nâng cao chất lượngđào tạo, bồi dưỡng trình độ quản lý, trình độ lao động, nhận thức và nắm bắt thông tinkhoa học công nghệ và thị trường cho các chủ trang trại và lực lượng lao động là vấn

đề cấp bách Vì vậy, cần phải thường xuyên mở các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác, kĩthuật chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh, kịp thời thông tin đến các trang trại, thông tin

về khoa học công nghệ, về thị trường ; tổ chức tham quan, chuyển giao tiến bộ khoahọc, kỹ thuật… với sự tham gia của các cơ sở chuyên đào tạo ở địa phương, của các tổchức khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; liên kết cơ sở đào tạo chuyên nghiệp vàdạy nghề…

2.3.5 Thực hiện tốt việc liên kết “bốn nhà” trong phát triển kinh tế trang trại xã Cốc San

Liên kết “bốn nhà” bao gồm nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nôngdân, có ý nghĩa rất quan trọng, quyết định thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại từ khâuđầu vào, đến quy trình sản xuất và đầu ra của sản phẩm Trong đó, nhà nước đóng vaitrò trung tâm, thông qua việc ban hành các chính sách, giải pháp về kinh tế - xã hội,nhằm gắn kết nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân vào giải quyết nguồn vốn,chuyển giao công nghệ và đầu ra cho sản phẩm trong quy trình sản xuất của trang trại

Đối với giải quyết đầu ra cho các trang trại trên địa bàn xã Cốc San là một vần

đề cần thiết và cấp bách Vì hầu hết các sản phẩm mà trang trại sản xuất ra chủ yếubán dưới dạng thô, bị thương lái ép giá Do đó, các giải pháp phát triển kinh tế trangtrại xã Cốc San cần tập trung ưu tiên giải quyết đầu ra cho các sản phẩm của trangtrại

Về phía xã Cốc San, cần thực hiện có hiệu quả việc đảm bảo yếu tố đầu vàoqua kí kết hợp đồng, cung ứng một cách kịp thời với giá cả thỏa đáng, tránh tư thươngxen vào ép giá, nhằm tăng khả năng cạnh tranh đối với sản phẩm của trang trại; xúctiến tìm kiếm và giới thiệu thị trường, giá cả nông sản phẩm trong và ngoài nước chocác trang trại, khắ phục tình trạng ép giá của tư thương ở địa phương; tổ chức quảng

bá nông sản ở trung tâm khu thương mại để bán sản phẩm nông sản của trang trại

Về phía chủ trang trại, thực hiện nghiêm việc tổ chức sản xuất dựa vào nhu cầu, thịhiếu của khách hàng, của người tiêu dùng; không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, hạgiá thành nâng cao tính cạnh tranh sản phẩm của trang trại; gắn quá trình sản xuất kinhdoanh của các trang trại với quá trình chế biến và tiêu thụ sản phẩm bằng cách kí kết hợpđồng hợp tác với các công ty chế biến - thương mại, nhằm tăng tính cạnh tranh cũng nhưgiảm bớt sự biến động giá cả tiêu thụ.

23.6 Bảo đảm thị trường cho sự phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn xã Cốc San

Vấn đề cốt lõi quyết định hiệu quả sản xuất kinh doanh của trang trại vẫn làđầu vào và đầu ra của sản phẩm, đặc biệt là đầu ra Bởi lẽ, sản phẩm nông nghiệpthường có tuổi thọ ngắn Thực tế thời gian qua đã phát sinh những vấn đề gay gắttrong tiêu thụ sản phẩm và sự phát triển bền vững của KTTT trên địa bàn xã Cốc SanHiện tượng nhiều trang trại chăn nuôi lợn bị thương lái ép giá dẫn tới thua lỗ, nợ nầnphải chuyển đổi hình thức hoạt động kinh doanh…, đó là sự báo động về tính bềnvững của KTTT trong cơ chế thị trường Trong thời gian tới, khi KTTT ở xã Cốc Sanbước vào thời kỳ phát triển mạnh, nhiều trang trại đã có sản phẩm thu hoạch thì vấn đềthị trường tiêu thụ sản phẩm càng trở nên căng thẳng hơn Từ thực trạng đó, nếukhông giải quyết tốt vấn đề thị trường thì các chủ trang trại và các hộ gia đình sản xuấthàng hóa quy mô lớn phải chịu nhiều thua thiệt ở cả thị trường đầu vào lẫn đầu ra Quatìm hiểu thực tế, ở tỉnh ta nói chung và xã Cốc San nói riêng trong những năm gầnđây cho thấy: bản thân các chủ hộ và chủ trang trại không thể tự mình giải quyết vấn

đề này mà cần phải có sự can thiệp của các cơ quan chức năng Nhà nước và của xãCốc San

2.3.7 Một số kiến nghị

Chính sách phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa; chính sách phát triển côngnghiệp hỗ trợ cho nông nghiệp; chính sách phát triển nông thôn mới bền vững; chínhsách huy động các nguồn lực xã hội, doanh nghiệp, nông dân tham gia xây dựng nôngthôn mới; chính sách hỗ trợ phát triển nông thôn mới trên tất cả các lĩnh vực: pháttriển đồng bộ cơ sở hạ tầng (giao thông, thủy lợi, điện, trường học, xử lý rác thải…),xây dựng các thiết chế văn hóa, phát triển kinh tế mà trọng tâm là ứng dụng tiến bộKH&CN để phát triển bền vững…

Về công tác đào tạo, kiểm tra, giám sát, tăng cường công tác tập huấn, bồidưỡng, chuyển giao kiến thức khoa học kỹ thuật cho nông dân; đào tạo nghề cho lao

động nông thôn để chuyển đổi nghề hoặc tham gia xuất khẩu lao động, góp phần nângcao thu nhập ổn định cho người dân.

Tiếp tục củng cố, phân công nhiệm vụ cụ thể của các thành viên Ban Chỉ đạo,

có chương trình công tác, kế hoạch kiểm tra, thường xuyên chỉ đạo, hỗ trợ kịp thờitháo gỡ khó khăn cho các địa phương

Về đầu tư tài chính, sở KH&CN kiến nghị cần huy động đa dạng các nguồn lựccho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn phục vụ sản xuất và dân sinh; ưu tiênnguồn vốn ngân sách Nhà nước đầu tư cho các xã có điều kiện khó khăn, xã điểmtrong xây dựng nông thôn mới

Tập trung đầu tư cơ bản hoàn chỉnh hệ thống đường giao thông nông thôn, thủylợi; quan tâm đầu tư hệ thống cơ sở vật chất trường lớp, trạm y tế đạt chuẩn quốc gia,cải tạo, nâng cấp, mở rộng hạ tầng điện, nước, cơ sở xử lý rác thải sinh học, viễnthông đáp ứng tốt yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn

Chú trọng hỗ trợ cư dân nông thôn về vốn vay, về chuyển giao tiến bộ KH&CN

để mở rộng ứng dụng trong sản xuất và đời sống

3 Vai trò của người dân (nông dân) trong chương trình xây dựng nông thôn mới ở xã Cốc San

3.1 Thực trạng phát huy vai trò chủ thể của nông dân xã Cốc San trong tham gia quy hoạch nông thôn mới và thực hiện quy hoạch

Chủ trương XDNTM là một sự kiện CT - XH quan trọng được nông dân xã CốcSan đón nhận với tinh thần phấn khởi Trong XDNTM, công tác quy hoạch phải đitrước một bước tạo tiền đề để thực hiện toàn thể chương trình XDNTM Vì vậy, ngay

từ đầu công tác lập quy hoạch XDNTM trên địa bàn xã Cốc San quan tâm, chỉ đạophân công cán bộ có năng lực, trình độ chuyên môn tốt giúp xã thẩm định các đồ ánquy hoạch trước khi phê duyệt, lựa chọn đơn vị tư vấn có năng lực lập quy hoạch Tuynhiên, quá trình lập quy hoạch không tránh khỏi khó khăn Cho nên, chính việc pháthuy vai trò chủ thể của nông dân trong tham gia quy hoạch và thực hiện quy hoạchXDNTM thông qua tiến hành tổ chức lấy ý kiến rộng rãi trong dân cư nông thôn đãgóp phần tháo gỡ được nhiều vướng mắc vì suy cho cùng không ai hiểu về nông thônbằng chính nông dân

Có thể nhận thấy, nông dân xã Cốc San tích cực tham gia công tác quy hoạch vàthực hiện quy hoạch, suy cho cùng, cũng là xuất phát từ chính lợi ích của bản thânngười nông dân Vì vậy, khi chính quyền cùng với các cơ quan chức năng thuận theo

các ý kiến đóng góp phù hợp, chí tình của các chủ thể nông dân tiến bộ sẽ là bệ phóng

để phát huy được vai trò của các chủ thể nông dân trên tất cả các mặt của quá trìnhXDNTM Sự thật là, ở cơ sở, khi quy hoạch được công bố và phổ biến rộng rãi đến tậnthôn tự quản đã được rất nhiều nông dân đến tham gia đông đủ để tìm hiểu về thôngtin quy hoạch, nhiệt tình đóng góp ý kiến, bày tỏ sự đồng thuận với những nội dungquy hoạch hợp lý, đồng thời thẳng thắn góp ý những điểm chưa hợp lý cần điều chỉnh,khắc phục Tuy nhiên, khi nông dân xã Cốc San tham gia công tác quy hoạch và thựchiện quy hoạch XDNTM cũng gặp không ít khó khăn, hạn chế và bất cập

Một là, một bộ phận khá đông nông dân bày tỏ thái độ thờ ơ, không tham dự các

buổi họp lấy ý kiến quy hoạch, xem quy hoạch XDNTM là việc của chính quyền, làchuyện “quốc gia đại sự” chứ không phải của người dân

Hai là, một bộ phận dân cư nông thôn do xuất phát từ lợi ích cá nhân, vì sự hẹp

hòi ích kỷ, không muốn bị mất đất hay xáo trộn cuộc sống nên không đồng tình vớicác đề án quy hoạch XDNTM, có thái độ phản ứng việc triển khai XDNTM, thậm chí

có cả những hành vi chống đối như tụ tập đông người, khiếu kiện vượt cấp, gây rối trật

tự công cộng làm mất ổn định CT - XH

3.2 Thực trạng phát huy vai trò chủ thể của nông dân xã Cốc San trong xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội ở nông thôn

Xây dựng hạ tầng KT - XH là vấn đề rất quan trọng trong Bộ Tiêu chí quốc gia

về XDNTM Tính chất quan trọng của hạ tầng KT - XH được thể hiện ở chỗ: nếutrong Bộ Tiêu chí quốc gia về XDNTM có tất cả 19 tiêu chí, thì riêng phần hạ tầng KT

- XH có đến 8 tiêu chí theo trình tự từ tiêu chí thứ 2 đến tiêu chí thứ 9 Như vậy, ởphần này tập trung khối lượng công việc rất lớn, mức độ huy động các nguồn lực đểđầu tư xây dựng rất cao, thời gian thực hiện lâu dài và cũng là thách thức lớn đối với

xã Cốc San Do đặc thù về điều kiện tự nhiên là một trong những lý do làm cho xãCốc San luôn có hiện trạng kết cấu hạ tầng KT - XH yếu, không đồng bộ, gây khókhăn và ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và sinh hoạt của nông dân Vì vậy, xây dựng

và phát triển kết cấu hạ tầng KT - XH là một trong những nội dung ưu tiên hàng đầucần đầu tư trước một bước (làm tiền đề và động lực cho sản xuất và sinh hoạt củangười dân), trong đó cần tập trung vào hai vấn đề cốt lõi đó là giao thông và thủy lợi.Những năm qua, nông dân xã Cốc San với bản tính năng động, sáng tạo, ý thức tự lực

tự cường, đang có những việc làm tích cực, thiết thực trong việc chinh phục, cải tạo tựnhiên, chủ động tham gia xây dựng hạ tầng KT - XH bằng việc chung sức, chung lònggóp vốn, hiến đất, hoa màu, hiện vật, ngày công lao động để thực hiện hai vấn đề cơ

bản, thiết yếu đó là thủy lợi và giao thông nông thôn Nhờ vậy, đến nay bức tranh toàncảnh về hệ thống thủy lợi và mạng lưới giao thông nông thôn xã Cốc San đang từngbước được hoàn thiện, phát triển và lan tỏa mạnh mẽ trên tất cả các thôn, bản, hìnhthành phong trào thi đua trong nông dân Đây là một trong những hoạt động sôi nổi, dễnhận thấy nhất trong XDNTM ở xã Cốc San do nông dân hiểu rõ xây dựng kết cấu hạtầng KT - XH là đem lại lợi ích cho chính mình Có thể thấy, với tính cách rộng rã, cởi

mở nên việc huy động sự đóng góp của nông dân xã Cốc San tham gia XDNTM, nhất

là xây dựng kết cấu hạ tầng KT - XH là đáng trân trọng trong điều kiện mức sống củanông dân xã Cốc San chưa cao Giai đoạn 2016 - 2019, tổng nguồn vốn huy động đầu

tư thực hiện chương trình XDNTM trên địa bàn xã là 52.304 triệu đồng, trong đónhân dân đóng góp là 2.417 triệu đồng

Kết quả huy động năm 2018, 3 nhà Văn hóa ngân sách tỉnh là 270.000.000đNhân dân đóng góp 702.500.000đ( không có giá trị thanh toán)

Nhân dân đóng góp ngày công và hiện vật quy đổi 136 ngày công và

4.500.000đ

4 hộ hiến đất làm các công trình cơ sở hạ tầng tại xã 1.200m2

Xã ủng hộ thôn kiểu mẫu 50.000.000đ

Năm 2019: 3 CT XD NTM :

Tiền SDĐ: 5.335 triệu đồng

Kết quả thực hiện các nguồn vốn

kết quả huy động năm 2018, 3 nhà Văn hóa ngân sách tỉnh là 270.000.000đNhân dân đóng góp 702.500.000đ( không có giá trị thanh toán)

Việc triển khai xây dựng hạ tầng KT - XH về cơ bản có được sự đồng thuậntrong nông dân, nhưng không phải không có những khó khăn nhất định từ chính tronglực lượng này Trên thực tế, quá trình thực hiện vẫn còn một bộ phận người dân, trong

đó chủ yếu là nông dân, do tính tư lợi nên dứt khoát không hưởng ứng chủ trương xãhội hóa xây dựng kết cấu hạ tầng KT - XH, thậm chí có những hộ dân vẫn “bình chânnhư vại” án binh bất động, bất chấp dư luận và dĩ nhiên gây khó khăn, cản trở việc thicông dù chỉ là đốn bỏ một vài cây keo, mỡ hay di dời hàng rào vào bên trong một ít.Trong khi đó, các công việc này khi thực hiện hoàn toàn mang tính tự nguyện, chínhquyền không được cưỡng chế hay ép buộc Chính vì điều này đã dẫn đến tình trạng ở

xã Cốc San có những con đường nông thôn sau khi làm mới nhưng lại uốn lượn, gấpkhúc bất thường do phải “né” các cây (của các hộ dân bất hợp tác kiên quyết khôngđốn bỏ), hay như con đường thẳng tắp thì lại có khoảng sân nhà và tường rào nhô ra