chủ đề tập tính của động vật

- Nêu được một số tập tính của động vật thông qua các ví dụ tự chọn, từ đó nêu lên định nghĩa về tập tính động vật.. - Phân biệt các loại tập tính bẩm sinh và tập tính học được trong đ

Trang 1

CHỦ ĐỀ: TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT

Thời lượng dạy học: 3 tiết.

Ngày soạn: 5/12/2019

11

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

Tiết 1.

- Nêu được một số tập tính của động vật thông qua các ví dụ tự chọn, từ đó nêu lên định nghĩa về tập tính động vật

- Phân biệt các loại tập tính bẩm sinh và tập tính học được trong đời sống cá thể và bầy đàn

- Phân tích được ý nghĩa của các tập tính đối với đời sống của động vật và cơ sở thần kinh của các tập tính động vật

Tiết 2.

- Trình bày được một số hình thức học tập chính ở động vật: Như quen nhờn, in vết, điều kiện hóa, học ngầm, học khôn

- Trình bày được một số tập tính phổ biến ở động vật

- Các ví dụ liên quan đến tập tính

- Nêu được các ví dụ về ứng dụng hiểu biết về một số dạng tập tính

Tiết 3.

- Tìm được những ví dụ về con người sử dụng một số tập tính của động vật trong bảo vệ nông nghiệp, trong đời sống

- Nêu được ví dụ về việc xây dựng một số tập tính cho động vật qua huấn luyện, bằng con đường thành lập phản xạ có điều kiện

- Xây dựng thói quen trong nếp sống ở thời đại văn minh của con người

- Có ý thức bảo vệ động vật quý hiếm bằng cách tạo điều kiện sống thật tốt để chung sinh sản và tăng nhanh về số lượng, bảo vệ nguồn gen quý hiếm, bảo vệ độ đa dạng sinh học

- Lên án hành động săn bắt động vật hoang dã quý hiếm

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát tranh hình

- Rèn kĩ năng phân tích, so sánh, khái quát kiến thức

- Vận dụng lí thuyết giải thích các hiện tượng thực tế

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp

- Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về khái niệm tập tính, các dạng tập tính và cơ sở thần kinh của tập tính ở động vật

- Kĩ năng quản lí thời gian, đảm nhận trách nhiệm, hợp tác trong hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Xây dựng thói quen trong nếp sống ở thời đại văn minh của con người

Trang 2

- Có ý thức bảo vệ động vật quý hiếm bằng cách tạo điều kiện sống thật tốt để chung sinh sản và tăng nhanh về số lượng, bảo vệ nguồn gen quý hiếm, bảo vệ độ đa dạng sinh học

- Lên án hành động săn bắt động vật hoang dã quý hiếm

4 Định hướng phát triển năng lực: Năng lực quan sát, hợp tác, thuyết trình, phán đoán.

II Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của giáo viên: Máy chiếu, giáo án, bảng phụ

2 Chuẩn bị của học viên: SGK, đồ dùng học tập

III Phương pháp dạy học

Thảo luận, trực quan và vấn đáp tìm tòi

IV KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ:

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy học

Thời lượng

Thời điểm

Thiết bị

DH, Học liệu

Ghi chú

- Khái niệm tập tính

- Phân loại tập tính

- Cơ sở thần kinh của

tập tính

Trên lớp 1 tiết 31

Tranh, ảnh Phim máy chiếu

- Hình thức học tập ở

động vật

- Dạng tập tính phổ

biến ở động vật

- Ứng dụng tập tính

của động vật

- Tổ chức trò chơi

Tìm tòi mở rộng Tại nhà

V CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Tiết 1.

11

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Qua trình truyền tin qua xinap gồm những giai đoạn nào?

- Tại sao quá trình truyền tin qua xinap chỉ truyền theo một chiều từ màng trước tới màng sau mà không theo chiều ngược lại?

3 Bài mới

A Khởi động

1 Mục tiêu:

- HV xem đoạn video và trả lời câu hỏi: Đặt tên cho đoạn video?

- Nêu được ví dụ

2 Nhiệm vụ học tập của học viên:

Trang 3

Quan sát, nhận xét, trả lời câu hỏi của GV về: Khái niệm tập tính, Phân biệt các loại tập tính?

3 Cách thức tiến hành hoạt động:

HV: Xem phim tập tính của động vật.

Xem tranh ảnh tập tính của động vật.

B Hình thành kiến thức mới:

Hoạt động 1 Khái niệm tập tính.

Bước 1 Giao nhiệm vụ.

- HV quan sát SGK, hình ảnh qua máy chiếu

- HV trả lời câu hỏi:

+ Nêu ra nhận xét chung, ý nghĩa của từng hiện tượng?

+ Tập tính của động vật là gì?

+ Từ khái niệm hãy cho biết thực chất của tập tính là gì?

+ Vậy tập tính có ý nghĩa gì đối với động vật

+ Có phải tất cả các hoạt động sống của cơ thể đều là tập tính( HĐ đều là sự trả lời kích thích đều là tập tính)

+ Phải chăng chỉ có động vật mới biểu hiện tập tính( đa số TV không biểu hiện trừ 1 số cây như : Trinh nữ, cây nắp ấm )

Bước 2 Học viên thực hiện nhiệm vụ được giao:

Bước 3 Báo cáo kết quả thực hiện.

Bước 4 Nhận xét, đánh giá kết quả.

Trang 4

Hoạt động 2 Phân loại tập tính.

- HV quan sát hình trong SGK, hình ảnh và phim qua máy chiếu

+ Phân biệt các loại tập tính:

+ Cơ sở của tập tính là gì?

+ Có những loại phản xạ nào? Phân biệt các loại đó?

+ Tập tính bẩm sinh và tập tính học được là thuộc loại phản xạ nào?

+ Ở động vật có tổ chức bậc thấp, các tập tính của chung đều là bẩm sinh, vì sao? + Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có nhiều tập tính học được?

Đáp án phiếu HT:

TT bẩm sinh

Là những hoạt động cơ bản của cơ thể động vật khi sinh ra đã có (Mang tính bản năng, được di truyền, không thay đổi, không chịu ảnh hưởng của điều kiện và hoàn cảnh sống)

Ví dụ Nhện giăng

lưới bắt mồi

TT học được

Là tập tính được hình thành trong qua trình sống do học tập hoặc do có sự bàn

Ví dụ Sư tử bắt

mồi

Trang 5

giao giữa các cá thể cùng loài.

Hoạt động 3 Tìm hiểu cơ sở thần kinh của tập tính.

+ Cơ sở của tập tính là gì?

+ Có những loại phản xạ nào? Phân biệt các loại đó?

+ Tập tính bẩm sinh và tập tính học được là thuộc loại phản xạ nào?

TIẾT 2:

Hoạt động 4 Tìm hiểu một số hình thức học tập ở động vật.

- HV hoàn thành phiều HT:

Hình

Quen nhờn

In vết Điều kiện hóa Học ngầm Học khôn Bước 2 Học viên thực hiện nhiệm vụ được giao:

Đáp án PHT:

Hình

Quen

nhờn

Động vật phớt lờ không trả lời kích thích nếu lặp đi lặp lại nhiều lần mà không gây nguy hiểm nào; Là

hình thức học tập đơn giản

Vỗ tay nhiều lần mà không cho cá ăn

Trang 6

In vết

Là sự bám theo của động vật để tìm lối đi khi nó nhìn thấy đầu tiên

Vịt con mới nở bám theo các vật chuyển động

Điều

kiện

hóa

- Điều kiện hóa đáp ứng: do sự liên kết hai kích thích tác động đồng thời( hình thành mối liên kết mới trong thần kinh trung ương dưới tác đọng của kích thích đồng thời)

Điều kiện hóa hành động là hình thức liên kết thử -sai( lặp lại hành vi khi đã thực hiện trước đó ít nhất 1 lần)

- Bật đèn và cho chó ăn

sẽ tiết nước bột

- SKG

Học

ngầm

Là học không chủ định không có ý thức, không biết

rõ mình đã học được; Khi có nhu cầu thì kiến thức

đó tái hiện giup đv tái hiện những tình huống tương tự

Nếu thả chuột vào khu vực có nhiều đường đi,

nó sẽ chạy thăm dò đường đi lối lại

Học

khôn

Học có chủ định, có chu ý, phối hợp các kinh nghiệm cũ để tìm cách giải quyết tình huống mới

Tinh tinh biết chồng các đồ để lấy thức ăn

Hoạt động 5 Tìm hiểu một số tập tính phổ biến ở động vật.

- HV hoàn thành phiếu HT:

1 Tập tính

kiếm ăn:

2 Tập tính

bảo vệ vùng

lãnh thổ:

3 Tập tính

sinh sản:

4 Tập tính

di cư:

5 Tập tính

xã hội:

Đáp án PHT:

Trang 7

1 Tập tính

kiếm ăn:

- Ở đv có tổ chức thần kinh chưa phát triển chủ yếu là tập tính bẩm sinh

- Động vật có hệ thần kinh phát triển thì tập tính phong phu và

phức tạp, kiếm ăn, săn mồi học được trong qua trình sống, qua

bố mẹ, đồng loại hay trải nghiệm bản thân

Hổ, báo…

2 Tập tính

bảo vệ vùng

lãnh thổ:

- Chấn giữ và bảo vệ vùng lãnh thổ là đặc tính quan trọng từ động vật bậc thấp đến động vật bậc cao nhằm chống lại các cá thể khác cùng loài để bảo vệ nguồn thức ăn, nơi ở và sinh sản

- Phạm vi bảo vệ lãnh thổ tuỳ loài

- Lớp thu dùng chất tiết từ tuyến thơm, nước tiểu… để đánh dấu vùng lãnh thổ, chiến đấu với kẻ thù bảo vệ nguồn thức ăn nơi ở…

hiêu…

3 Tập tính

sinh sản:

Tập tính sinh sản là tập tính bẩm sinh, mang tính bản năng gồm nhiều hoạt động kế tiếp thể hiện dưới một chuổi các phản xạ

(kích thích của môi trường ngoài: thời tiết, ánh sáng, âm thanh

hay do môi trường bên trong: tác động của hormone sinh dục)

Rùa…

4 Tập tính

di cư:

Là tập tính phức tập thể hiện sự di cư của các loài chim, các loài cá…

- Thay đổi nơi sống theo mùa

- ĐV di chuyển quãng đường dài một chiều hay hai chiều

- Di cư dựa vào vị trí mặt trời, trăng, sao, từ trườngtrái đất, hướng dòng nước chảy

Chim én…

5 Tập tính

xã hội:

Là tập tính bầy đàn theo thứ bậc hoặc hợp tác, hổ trợ nhau trong kiếm ăn, săn mồi hoặc cùng nhau chống kẻ thù

- Tập tính thứ bậc: Phân công con đầu đàn nhiệm vụ bảo vệ đàn và được ưu tiên về thức ăn và con cái trong mùa sính sản

- Tập tính vị tha: Hy sinh quyền lợi, tính mạng bản thân cho lợi ích của bầy đàn

Kiến…

TIẾT 3:

Hoạt động 6 Tìm hiểu ứng dụng tập tính trong chăn nuôi và trong nông nghiệp.

- HV hoàn thành câu hỏi:

+ Con người đã lợi dụng các tập tính học được của các con vật ứng dụng trong chăn nuôi như thế nào?

+ Hãy nêu các ví dụ về biện pháp đấu tranh sinh học trong nông nghiệp và ý nghĩa của nó? + Người ta làm như thế nào để một con khỉ có thể đi được trên xe đạp?

+ Một con voi có thể biểu diễn được trên sân khấu?

+ HV bổ sung thêm ví dụ thay đổi tập tính của động vật?

Trang 8

Hoạt động 7 Nhận dạng tập tính.

- HV hoàn thành câu hỏi:

+ Đặt tên cho các tập tính quan sát được?

+ Mô tả các tập tính quan sát được?

C Luyện tập, củng cô

Hoạt động 8 Hình thành tập tính cho động vật (tình huống giáo viên đưa ra)

- HV: Thảo luận thống nhất phương pháp hình thành tập tính cho động vật

- HV: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả

- HV: Nhận xét, đánh giá giữa các nhóm

- GV: Nhận xét, đánh giá riêng và chung cho các nhóm

Hoạt động 9 Các nhóm tự đưa ra tình huống về tập tính của động vật.

- HV: Nêu ví dụ về tập tính của động vật bằng hình ảnh hoặc phim sưa tầm và đặt câu hỏi cho nhóm khác trả lời

- HV: Đưa ra một bức tranh tự vẽ về động vật và đặt câu hỏi cho đội bạn

- Lớp trưởng: Điều hành thảo luận

- GV: Theo dõi, nhận xét và đánh giá

- GV: Nêu một số câu hỏi

+ Một con mèo đang đói chỉ nghe thấy tiếng bày bát đĩa lách cách, nó đã vội vàng chạy xuống bếp Đây là hình thức học tập nào?

+ Thầy dạy toán yêu cầu bạn giải một bài tập đại số mới Dựa vào những kiến thức đã có, bạn đã giải được bài tập đó Đây là hình thức học tập nào?

+ Nếu thả một hòn đá nhỏ bên cạnh con rùa, rùa sẽ rụt đầu và chân vào mai Lặp lại hành động đó nhiều lần thì rùa sẽ không rụt đầu và mai vào nữa Đây là hình thức học tập nào? + Cóc rình mồi và bắt mồi, nhưng nhả ra và tránh mồi độc Đây là loại tập tính gì?( tập tính hỗn hợp)?

Trang 9

D Tìm tòi mở rộng.

Hình thành được một vài tập tính cho vật nuôi tại nhà.

Bước 2 Học sinh thực hiện nhiệm vụ được giao: Tại nhà.

Bước 3 Báo cáo kết quả thực hiện tại nhà.

III CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP:

1 Nhận biết:

Quan sát một sô tập tính ở động vật, trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1 Tập tính là gì? Ví dụ?

Câu 2 Phân biệt tập tính bẩm sinh và tập tính học được? Ví dụ minh họa?

Câu 3 Khi nhìn thấy đèn giao thông chuyển sang màu đỏ, người qua đường dừng lại Đây là

loại tập tính gì?

Câu 4 Quan sát hình ảnh, hãy chỉ ra các hình thức học tập ở động vật: Quen nhờn, in vết,

điều kiện hóa, học ngầm, học khôn?

Câu 5 Quan sát hình ảnh chỉ ra các tập tính phổ biến ở động vật?

Trang 10

2 Thông hiểu:

Câu 1 Trong các loại tập tính trên tập tính nào là tập tính bẩm sinh, tập tính nào là học được? Câu 2 Cơ sở thần kinh của tập tính là gì?

Câu 3 Một con mèo đang đói chỉ nghe thấy tiếng bày bát đĩa lách cách, nó đã vội vàng chạy

xuống bếp Đây là hình thức học tập nào?

Trang 11

Câu 4 Thầy dạy toán yêu cầu bạn giải một bài tập đại số mới Dựa vào những kiến thức đã

có, bạn đã giải được bài tập đó Đây là hình thức học tập nào?

Câu 5 Nếu thả một hòn đá nhỏ bên cạnh con rùa, rùa sẽ rụt đầu và chân vào mai Lặp lại

hành động đó nhiều lần thì rùa sẽ không rụt đầu và mai vào nữa Đây là hình thức học tập nào?

3 Vận dụng thấp:

Câu 1 Cóc rình mồi và bắt mồi, nhưng nhả ra và tránh mồi độc Đây là loại tập tính gì?( tập

tính hỗn hợp)?

Câu 2 Cho các ví dụ về tập tính kiếm ăn, tập tính bảo vệ lãnh thổ, tập tính sinh sản, tập tính

di cư và tập tính xã hội ở các loài động vật khác nhau?

4 Vận dụng cao:

Câu 1 Ở động vật có tổ chức bậc thấp, các tập tính của chung đều là bẩm sinh, vì sao?

Câu 2 Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có nhiều tập tính học được?

Câu 3 Cho vài ví dụ về tập tính học được chỉ có ở người (không có ở động vật)?

Câu 4 Hình thành được tập tính cho vật nuôi?

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	1,09 MB