BÁO CÁO GIỮ KỲ CTXH CÁ NHÂN

Dưới đây lànhững ưu điểm mà sinh viên nhận được khi tham gia các hoạt động thực hành côngtác xã hội tại các cơ sở: - Hoạt động thực hành công tác xã hội yêu cầu sinh viên có khả năng tổn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA XÃ HỘI HỌC - -

BÁO CÁO GIỮA KỲ CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN

Hà Giang, ngày 28 tháng 6 năm 2020

MỤC LỤC

Phần 1: Tổng quan về địa bàn

1 Thực hành công tác xã hội tại cơ sở 1

2 Ưu điểm khi tham gia TH CTXH tại các cơ sở 2

3 Hạn chế còn tồn tại khi tham gia TH CTXH tại các cơ sở 3

Phần 2: Kinh nghiệm cá nhân trong thực tập cho phát triển nghề , chuyên môn sau này 1 Giới thiệu về cơ sở thực tập 31

2 Những khó khăn, thuận lợi khi sinh viên tham gia thực hành 36

3 Thực trạng ứng dụng kiến thức, lý thuyết thực hành 38

4 Kĩ năng, kĩ thuật sử dụng trong quá trình thực hành 45

5 Phương pháp nghiên cứu 46

6 Hoạt động của sinh viên tại cơ sở 50

6.1 Nhận diện vấn đề của thân chủ 51

6.2 Tạo lập mối quan hệ với thân chủ và cơ sở thực hành 57

6.3 Tạo lập mối quan hệ với gia đình thân chủ 64

7 Vai trò của sinh viên với tư cách là NVCTXH tại cơ sở thực hành 64

Phần 3: Kết luận 1 Bài học kinh nghiệm 67

1.1 Khi tham gia học tập trên lớp 67

1.2 Khi thực hành tại cơ sở 68

2 Kết luận 69

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 72

PHỤ LỤC 74

2

Phụ lục 1: Kế hoạch thực hành của sinh viên 74 Phụ lục 2: Bản cam kết trong quá trình thực tập 81 Phụ lục 3: Thang lượng giá tự kỷ trẻ em CARS 82

3

Phần 1: Tổng quan về địa bàn xã Nàn Xỉn

1 Đặc điểm chung về địa bàn xã Nàn Xỉn

Nàn Xỉn là một xã biên giới nằm ở phía Bắc của huyện Xín Mần và tiếpgiáp với Trung Quốc

- Phía Bắc tiếp giáp với Mao Bình trấn Đô Long - huyện Mã Quan - tỉnh VânNam Trung quốc

- phía tây tiếp giáp xã Xín Mần - huyện Xín Mần

- Phía Nam tiếp giáp với Xã Bản Díu

- Phia Đông tiếp giáp với Xã Bản Phùng huyện Hoàng Su Phì

Có 1 trụ sở UBND xã hai tầng, với 01 hội trường và 6 phòng làm việc, có 03đơn vị trường học, 01 trạm y tế được xây dựng khang trang và có 03 y sỹ, 01 nữ hộsinh, 01điều dưỡng, 01 dược tá Trạm có 9 giường bệnh phục vụ cho công tác khámchữa bệnh cho nhân dân Công tác chăm sóc sức khỏe phục vụ người dân được đảmbảo

Đường giao thông đi lại gặp nhiều khó khăn, thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô,toàn xã có 8 thôn bản, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèocao chiếm 65,56%

Giáo dục chính trị tư tưởng

Đảng ủy xã thường xuyên triển khai, quán triệt các Chỉ thị, Nghị quyết củaĐảng bộ xã đến từng chi bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân thực hiện Đặc biệtchú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao nhận thức trong mỗi cán bộ đảng viên về

tinh thần đạo đức cách mạng " Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" Cải tiến nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ gắn liền với việc triển khai

thực hiện nhiệm vụ chính trị tại cơ sở, từ đó mỗi cán bộ đảng viên xác định được vịtrí, vai trò của mình trong việc gương mẫu thực hiện nhiệm vụ xây dựng và pháttriển kinh tế -xã hội, văn hóa, quốc phòng an ninh trên địa bàn

Công tác tổ chức xây dựng Đảng

Xác định mục tiêu phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng lànhiệm vụ then chốt Đảng bộ xã đã thường xuyên chú trọng đến việc bồi dưỡngnâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên, tăng cường bồi dưỡng lý luận chính trị chođội ngũ Bí thư chi bộ thôn, xã phát triển nhanh và bền vững

Phát triển kinh tế

Được sự quan tâm của các cấp, các ngành, trực tiếp là Đảng bộ xã Nàn Xỉn Hệthống tổ chức Đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể quần chúng từ thôn, bảnđến cơ sở xã đã từng bước được củng cố đi vào hoạt động ổn định Đảng bộ vànhân dân các dân tộc trong xã đoàn kết một lòng, không cam chịu đói nghèo, quyếttâm xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc Triển khai thực hiện các nhiệm vụ củaĐảng, Nhà nước thực hiện thắng lợi kế hoạch 5 năm ( 2014-2018) do Đại hội Đảng

bộ xã và Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp đề ra

Hoạt động thương mại dịch vụ từng bước phát triển, việc giao lưu hàng hóatrên thị trường dần được mở rộng tạo ra sức cạnh tranh thu hút các thành phần kinh

tế tham gia dần đáp ứng nhu cầu đời sống của nhân dân

Tuy nhiên do điều kiện tự nhiên không ưu đãi nên đời sống của nhân dântrong xã còn gặp nhiều khó khăn, hầu hết là các hộ lao động tự do, nguồn thu nhậpchính của họ chủ yếu là lao động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi chưa thực sựtheo hướng sản xuất hàng hóa, trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đượccấp ủy, chính quyền xã chú trọng đã góp phần quan trọng trong công tác xóa đóigiảm nghèo, nâng cao ổn định đời sống cho người dân, đàn gia súc gia cầm tăngbình quân hàng năm 8%

Y tế, văn hóa, xã hội

Cùng với chú trọng phát triển kinh tế, các mặt về văn hóa, xã hội thường xuyênđược quan tâm, đầu tư và có bước phát triển Tỷ lệ huy động trẻ hàng năm đếntrường đúng độ tuổi đạt 92%

Các chương trình mục tiêu y tế Quốc gia được thực hiện nghiêm túc Tỷ lệcác cháu dưới 5 tuổi được uống vắc xin và tiêm chủng đạt 100%, tỷ lệ trẻ em suydinh dưỡng giảm

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ được phát triển Hiện xã đã thành lập đượcđội văn nghệ không chuyên thường xuyên duy trì luyện tập và tham gia biểu diễn.Thực hiện tốt các nội dung " Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khudân cư" nơi cơ quan và đơn vị trường học Hàng năm có bình xét gia đình văn hóa,thôn bản văn hóa đảm bảo quy định

Về quốc phòng - an ninh

Công tác quốc phòng – an ninh thường xuyên được giữ vững trong 5 nămqua Đảng ủy, chính quyền đã tập trung tăng cường công tác lãnh đạo củng cố xâydựng lực lượng quốc phòng, an ninh Thường xuyên làm tốt công tác giáo dục

chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ dân quân tự vệ, dự bị động viên, nâng cao ýthức cảnh giác cách mạng, củng cố xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thếtrận an ninh nhân dân ngày càng vững manh Xây dựng và củng cố được 10 dânquân nòng cốt

- Thực hiện theo kế hoạch hàng năm tổ chức mở các lớp tập huấn giáo dụcquốc phòng cho các đối tượng 4 và 5 được 3 đợt với hơn 12 lượt người tham gia

Tổ chức tham gia huấn luyện, diễn tập đều đạt loại khá và giỏi Đăng ký quản lý

125 thanh niên trong độ tuổi sẵn sàng nhập ngũ, tổ chức khám sơ tuyển được 25thanh niên, gọi lên đường nhập ngũ được 01 thanh niên, đảm bảo chỉ tiêu kế hoạchtrên giao Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc được phát triển sâu rộng, thếtrận an ninh nhân dân được xây dựng ngày càng vững chắc, tình hình an ninh chínhtrị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn được giữ vững

- Xã thường xuyên quan tâm đến An sinh xã hôi của địa phươp hỗ trợ lươngthực cho hộ nghèo người gia neo đơn,người khuyết tật, người già phụ nữ đơn thân

hỗ trợ cho họ được đón tết

* Thuận lợi

Địa hình thôn khá đa dạng, phong phú, thuân lợi cho việc phát triển nền kinh tế đadạng, nhiều thành phần, có nền văn hoá và tinh thần đoàn kết gắn bó trong sinh hoạt vàlao động sản xuất Có một trụ sở văn hoá thôn thường xuyên tổ chức các họat động vănhoá văn nghệ, thể dục thể thao tại trụ sở thôn

Về Ban quản lý thôn gồm: Mặt trận tổ quốc; Hội Phu Nữ; Đoàn thanh niên; HộiNông dân; Hội Cựu Chiến Binh; Hội Người cao tuổi; hội nghệ nhân Dân Gian, tổ tựquản; tổ tự quản về An ninh trật tự

2 Ưu điểm khi tham gia thực hành CTXH tại các cơ sở

Khi tham gia thực hành tại thôn Péo Suối Ngài bản thân tôi đã nhận được rấtnhiều trợ giúp của cán bộ thôn, giới thiệu sơ đồ thôn, bản sắc văn hoá của thôn, nên

tôi rất thuận lợi trong việc thu thập thông tin một cách chính sác nhất và tiếp cậnthân chủ Bản thân tôi nhận thấy rằng : việc thực hành công tác xã hội ở cơ sở là vôcùng quan trọng và cần thiết Khi sinh viên tham gia thực hành tại các cơ sở, điềunày không chỉ giúp cho sinh viên cải thiện những kĩ năng thực tế của mình mà còn

hỗ trợ được những hoàn cảnh cần được trợ giúp tại cơ sở thực hành Dưới đây lànhững ưu điểm mà sinh viên nhận được khi tham gia các hoạt động thực hành côngtác xã hội tại các cơ sở:

- Hoạt động thực hành công tác xã hội yêu cầu sinh viên có khả năng tổnghợp, đánh giá giữa lý thuyết công tác xã hội với thực tiễn, từ thực tiễn; từ đó giúpsinh viên phân tích và vận dụng phù hợp những lý thuyết đã học để thực hành mộtcách chính sác nhất

- Thông qua hoạt động thực hành, sinh viên có thể phân tích được cácnguyên tắc hành động, quy chuẩn đạo đức của nghề công tác xã hội và các phẩmchất năng lực cần có của nhân viên công tác xã hội;

- Học viên có thể ứng dụng được các kiến thức, kỹ năng đã học vào thực tếtại cơ sở thực hành;

- Học viên có khả năng vận dụng được các lý thuyết về cá nhân, nhóm, giađình và công tác xã hội đã học để tổ chức các hoạt động thực hành tại cơ sở thựchành;

- Vận dụng được các kỹ năng quan sát, điều phối, tham vấn, kỹ năng nhậndiện vấn đề, lên kế hoạch giải quyết vấn đề vào quá trình thực hành với thân chủ tại

- Hoạt động thực hành CTXH còn có thể củng cố say mê nghiên cứu cácmôn học về công tác xã hội và muốn gắn bó với nghề công tác xã hội.

3 Hạn chế còn tồn tại khi tham gia thực hành CTXH tại cơ sở

Qua quá trình thực hành 5 ngày tại Thôn Péo Suối Ngài còn nhiều hạn chế cụthể như sau:

Thôn 100% là dân tộc Mông, lại nằm trong vùng sâu cách đường bên mốcquốc giới chưa đầy 500m, mật độ dân cư thưa thớt không tập trung ở một nơi,đường đi laị rất khó khăn chưa có đường giao thông đi thông với các khu dân cư,trình độ học vấn còn thấp việc thu thập thông tin của thân chủ từ cộng đồng gặpnhiều khó khăn

100% nhân dân làm nghề nông lâm nghiệp ban ngày đi vắng nên khó gặpđược nên buổi tối phải đi vào ban đêm chợp tối để gặp được bạn bè, hàng xóm và

- Bản thân trước khi xuống thực hành tại địa bàn chưa được chuẩn bị kỹ còn

bỡ ngỡ, thiếu kinh nghiệm thực hành, cộng thêm thiếu các kĩ năng mềm do không

có cơ hội cọ sát như kĩ năng giao tiếp, kỹ năng hỏi đáp…

Phần 2: Kinh nghiệm cá nhân trong thực tập cho phát triển nghề , chuyên môn sau này.

Với tư cách là một nhân viên Công tác xã hội ứng dụng lý thuyết vào cáchoạt động thực tập, tôi nhận thấy: kiến thức sách vở chỉ là 1 phần, là công cụ đểtiến hành các hoạt động trong khi làm việc với thân chủ Điều quan trọng là phải

áp dụng những kiến thức phù hợp với từng đối tượng hay các hoạt động thực tiễn

cụ thể

Một nhân viên công tác xã hội, đầu tiên cần nắm vững các kiến thức lýthuyết, từ đó mới có cơ sở để trợ giúp thân chủ có hiệu quả tốt nhất Kiến thức lýthuyết là cái chung nhất, còn kiến thức thực tế là cái cụ thể mà nhân viên công tác

xã hội rút ra sau mỗi quá trình làm việc với thân chủ Và để có được kiến thức thực

tế thì cần dựa vào kiến thức lý thuyết Qua quá trình làm việc cụ thể, nhân viên xãhội được thực hành những kiến thức lý thuyết từ đó có sự hiểu sâu sắc hơn lýthuyết, cũng như việc thu lượm những kiến thức mới của riêng mình Với một nhânviên công tác xã hội thì việc có nhiều kiến thức thực tế là điều quan trọng, nó giúpcho nhân viên xã hội làm việc chuyên nghiệp hơn, trợ giúp có hiêu quả cao hơn

Nhờ có những đợt thực tập mà sinh viên có thể áp dụng những gì được họcvào quá trình làm việc với thân chủ để có được nhiều kiến thức thực tế hơn Đặtnền tảng cho quá trình hành nghề sau này

3.Mục tiêu của thực tập: nắm vững các kiến thức lý thuyết, từ đó mới có cơ sở

để trợ giúp thân chủ có hiệu quả tốt nhất Kiến thức lý thuyết là cái chung nhất, cònkiến thức thực tế là cái cụ thể mà nhân viên công tác xã hội rút ra sau mỗi quá trìnhlàm việc với thân chủ Và để có được kiến thức thực tế thì cần dựa vào kiến thức lý thuyết Qua quá trình làm việc cụ thể, nhân viên xã hội được thực hành những kiến thức lý thuyết từ đó có sự hiểu sâu sắc hơn lý thuyết, cũng như việc thu lượm

những kiến thức mới của riêng mình Với một nhân viên công tác xã hội thì việc có nhiều kiến thức thực tế là điều quan trọng, nó giúp cho nhân viên xã hội làm việc chuyên nghiệp hơn, trợ giúp có hiêu quả cao hơn Giúp thân chủ thoát khỏi khủng hoảng trở lại cuộc sống bình thường

2 Tiếp cận cơ sở thực tập

Để thực tập đạt kết quả tốt thì việc tiếp cận, làm việc với cơ sở là việc quantrọng cần thực hiện tốt

Với cán bộ quản lý và kiểm huấn viên thì cần chủ động làm việc với họ,như vậy thì mới được họ tin tưởng và trợ giúp trong quá trình thực tập.

Với thân chủ thì khi tiếp cận cần tạo được ở họ sự tin tưởng và thiện cảmvới sinh viên, có như vậy sẽ tạo tiền đề cho quá trình làm việc sau này với thân chủ

Và cần sự hòa đồng với cộng động liên quan để quá trình làm việc với thânchủ được thuận lợi và nhanh chóng hơn

3 Lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch

Để có thể có 1 bản kế hoạch hoàn chỉnh và đem lại hiệu quả thì người nhânviên công tác xã hội cần tìm hiểu kỹ về đối tượng mình sẽ làm việc Bởi ở mỗi thânchủ lại cần có 1 kế hoạch trợ giúp khác nhau Và để có được điều đó, trước khi lập

kế hoạch thì người nhân viên công tác xã hội cần tìm hiểu rõ về đối tượng mình sẽtrợ giúp, có hiểu rõ như vậy thì mới lập được một bản kế hoạch phù hợp Và khi lập

kế hoạch cần nêu chi tiết về các hoạt động Như vậy khi làm việc sẽ được thuận lợi

và nhanh hơn

Như cá nhân tôi, trước khi đi thực tập đã lập bản kế hoạch là sẽ làm việcvới thân chủ là học sinh thoát khỏi tự ti trong cuộc sống Nhưng khi xuống địa bànthì khó để tìm được đối tượng phù hợp với bản kế hoạch đó Mà tôi chọn đối tượngcũng là học sinh khủng hoảng tâm lý Các hoạt động của tôi cần phải thay đổi chophù hợp với thân chủ của mình Như vậy có thể thấy, để có được một bản kế hoạch

có thể áp dụng vào cuộc sống hiệu quả thì nhân viên công tác xã hội cần tìm hiểu kỹ

về thân chủ của mình và đưa ra kế hoạch phù hợp

Bài học mà tôi rút ra khi thực hiện kế hoạch là cần phải có sự thay đổi kếhoạch cho phù hợp với thân chủ của mình Bản kế hoạch mà nhân viên xã hội vạch

ra khi thực hiện thì cần có sự thay đổi sao cho phù hợp với thân chủ và hoàn cảnhhiện tại của thân chủ Và khi thực hiện kế hoạch thì nên lượng giá về các hoạt động

để có thể thay đổi sao cho kết quả tốt hơn Cần thông báo cho thân chủ về các hoạtđộng sẽ thực hiện, và cả khi thay đổi để thân chủ có sự chuẩn bị Khi thực hiện kếhoạch cần có sự thay đổi linh hoạt sao cho các hoạt động đem lại hiệu quả cao

4.Giải quyết khó khăn

Đối với sinh viên còn ít kinh nghiệm thì việc gặp khó khăn trong quá trìnhlàm việc với thân chủ là không thể tránh khỏi Nhưng khi gặp khó khăn thì cần bìnhtĩnh và tìm ra hướng giải quyết những khó khăn đó

Đối với tôi, trong quá trình làm việc cũng gặp không ít những khó khănnhư thân chủ không muốn chia sẻ về bản thân, tôi đã cố gắng tìm ra cách khắc phụcnhư vừa giúp thân chủ dọn dẹp phòng hay dẫn ra ngoài vừa hỏi các thông tin cầnthiết, khi thân chủ không muốn chia sẻ thì tôi cố gắng dành nhiều thời gian để tròchuyện với thân chủ hơn

Với vốn kinh nghiệm còn íthì tôi cũng nhờ đến sự trợ giúp của các sinhviên khác như cùng tôi trò chuyện với thân chủ hay cùng tổ chức cho nhóm thânchủ

Trong quá trình làm việc với thân chủ thì sẽ gặp không ít khó khăn, nhânviên công tác xã hội cần bình tĩnh để tìm cách giải quyết các khó khăn để có thể trợgiúp thân chủ 1 cách hiệu quả

4 Lý thuyết sử dụng trong hoạt động thực hành công tác xã hội

Vấn đề lý thuyết và thực hành công tác xã hội, làm thế nào để đưa lýthuyết vào trong các mô hình thực hành hiệu quả là một quá trình dài hơi và cầnnhiều công sức để cùng trao đổi và đưa ra những giải pháp cụ thể

5.Những kĩ năng, kĩ thuật thường được sử dụng trong hoạt động thực hàn công tác xã hội

3.2Một số kỹ năng trong công tác xã hội

- Đảm bảo những quyền lợi của TC

- Đại diện cho lợi ích của TC

- Tìm kiếm những dịch vụ TC cần

- Bày tỏ quan điểm và ước vọng của TC

- Kỹ năng liên kết, điều phối nguồn lực

- Kỹ năng liên kết có mục đích:

-Tạo mối quan hệ giữa các cá nhân, cơ quan tổ chức cung cấp dịch vụ

-Tăng cường nguồn lực: khai thác tiềm năng, phát huy những nguồn lực từnhiều cơ quan đối tác để đối phó với những thiếu hụt về tài chính và kĩ thuật trongquá trình giải quyết vấn đề của thân chủ

-Tránh sự chồng chéo, chống lãng phí: Trong quá trình triển khai và duy trìmạng lưới, các thông tin về các chương trình hỗ trợ, các hoạt động đã được thựchiện sẽ được thông tin cho tất cả các thành viên của mạng lưới cũng như các tổchức đơn vị khác, như vậy sẽ tránh việc lặp lại các dịch vụ hay các hoạt động hỗtrợ, tránh sự lãng phí

- Tăng cơ hội lựa chọn trong lập kế hoạch Khi có thêm nguồn lực về conngười và kinh phí tài chính, nhiều giải pháp sẽ được tính tới, việc quyết định giảipháp tốt nhất không lệ thuộc vào vấn đề tài chính mà dựa vào tính hiệu quả của nó

- Thiết lập mạng lưới liên kết: gồm cá nhân, cơ quan tổ chức cung cấp cácdịch vụ xã hội; các cơ sở bảo trợ xã hội; các trung tâm tham vấn, tư vấn; cácchương trình dự án; các tổ chức phi chính phủ trong và ngoài nước; các tổ chức xãhội chính thức và không chính thức, …

- Tăng cường nguồn lực, tránh sự chồng chéo, tránh sự lãng phí, tăng cơ hộilựa chọn trong lập kế hoạch,…

* Điều phối nguồn lực có mục đích:

Điều phối nguồn lực là một trong nhiệm vụ trong tâm trong CTXH, nhất làtrong quản lý ca Vì mục tiêu của CTXH là làm thế nào giúp thân chủ tiếp cận đượccác nguồn lực trong cộng đồng có hiệu quả, điều này phụ thuộc nhiều vào khả năng

điều tiết các nguồn lực của nhân viên xã hội Do đó mục đích của điều phối nguồnlực: tạo cơ hội cho thân chủ tiếp cận được các nguồn lực, tránh sự chồng chéo, sựlãng phí.

Để đạt được mục đích đề ra nhân viên xã hội cần lưu ý một số điều sau đây:trước hết cần đánh giá phân tích nguồn lực của thân chủ (trẻ em), gia đình và nguồnlực bên ngoài: nguồn lực từ các cơ quan tổ chức trong cộng đồng Sau đây là cáccông cụ dùng để đánh giá, phân tích, điều phối nguồn lực hiệu quả

- Kỹ năng thu hút sự tham gia

- Các đối tượng cần thu hút sự tham gia:

- Thu hút thân chủ tham gia vào tiến trình: một trong những nguyên tắc củacông tác xã hội là nhân viên xã hội không làm thay cho thân chủ mà cùng làm vớithân chủ Sự thu hút thân chủ trong tiến trình CTXH sẽ giúp cải thiện tình trạng củathân chủ nhanh hơn, bền vững hơn Ví dụ thân chủ bị khủng hoảng do c« d¬n nhiềulần thì ngoài chữa trị bằng thuốc, nhân viên xã hội thúc đẩy thân chủ tham gia vănthể mỹ, học tập văn hóa giúp cho thân chủ ổn định cả thể chất lẫn tinh thần

Thu hút gia đình thân chủ tham gia vào tiến trình: trong tiến trình quản lý ca,việc thu hút gia đình, người thân của thân chủ tham gia vào tiến trình CTXH sẽgiúp cho kết quả đạt được tốt hơn Tình thương yêu của anh em, của người thân làmột liều thuốc tinh thần quan trọng; ngược lại sự kỳ thị, lãnh cảm của gia đình vàngười thân khi trong nhà có thân chủ bị nhiễm sẽ tạo khoảng cách mà chính điều đólàm tình trạng thân chủ sẽ càng trầm trọng hơn Ngoài ra, một số thân chủ có người

thân với khả năng tài chính dồi dào nếu quan tâm, giúp đỡ thân chủ sẽ có điều kiệnchăms sóc tốt hơn Một số trường hợp thay vì thân chủ ở tại các trung tâm, nếuđược người thân đem về nuôi dưỡng tại gia đình sẽ tạo điều kiện thân chủ dễ hộinhập với môi trường xung quanh.

- Thu hút các cá nhân, tổ chức tham gia vào tiến trình: khi thân chủ em cóvấn đề thì nhu cầu được tiếp cận với các dịch vụ xã hội rất lớn Vì vậy nhân viên xãhội phải tác động làm sao để các cá nhân, các tổ chức có thẩm quyền, có liên quantạo điều kiện cho thân chủ được đáp ứng nhu cầu Ngoài ra sự quan tâm của từng

cá nhân, từng tổ chức tác động đến gia đình, công đồng, các cơ sở dịch vụ xã hội,các tổ chức cơ quan có thẩm quyền như là hình thức biện hộ, sẽ giúp cho những tổchức cơ quan quan tâm và sẵn sang hỗ trợ giúp đỡ cho thân chủ

* Kỹ năng lưu trữ thông tin, hồ sơ của thân chủ

- Mục đích:

- Tạo nên hồ sơ thân chủ phục vụ cho hoạt động theo dõi giám sát kết quảtrợ giúp

- Hồ sơ phục vụ cho những mục đích liên quan tới pháp lý

- Hồ sơ phục vụ cho hoạt động hội thảo ca của các nhà chuyên môn để đưa

ra những hướng trợ giúp tối ưu

- Văn bản căn cứ để đánh giá chất lượng dịch vụ trợ giúp và hiệu quả củacông tác quản lý ca

- Giúp chẩn đoán, lập kế hoạch hỗ trợ và can thiệp

- Dùng để tham khảo tiến độ của ca và những quyết định trước đó

- Giúp tổ chức sắp xếp dịch vụ hỗ trợ

- Phục vụ cho những mục đích liên quan tới vấn đề pháp lý

- Tránh lặp lại công việc và làm cơ sở cho trị liệu can thiệp mới dựa vàokinh nghiệm trước đó

* Ý nghĩa:

- Lưu trữ thông tin, hồ sơ là một khía cạnh quan trọng trong hoạt động quản

lý ca mang tính chuyên nghiệp Hồ sơ về thân chủ, ca có các chức năng quan trọngsau:

- Là phương tiện để lưu trữ thông tin về ca theo suốt tiến trình

- Cho phép trao đổi thông tin giữa các nhân viên với các chuyên gia, cấptrên

- Đáp ứng yêu cầu pháp lý về lưu trữ hồ sơ khi những thông tin này cần tớicho những liên quan về pháp lý

- Là phương tiện để theo dõi tiến trình của can thiệp

- Là cơ sở để nhân viên xã hội đá giá tổng quan hoạt động trợ giúp củanhân viên xã hội và của tổ chức

- Cơ sở để giám sát hoạt động cung cấp dịch vụ

* Kỹ năng lắng nghe và kỹ thuật lắng nghe tích cực

- Người nhân viên xã hội nghe thân chủ không chỉ bằng tai mà cả bằng mắt,bằng trái tim Nghe và quan sát thế nào đó để tạo cho thân chủ cảm giác được tôntrọng, được người khác chú ý đến lời mình nói, đến câu chuyện mình đang trìnhbày

- Thân chủ trình bày và im lặng đến mức cần thiết Người nhân viên xã hộiphải chú ý đến thân chủ, chú ý đến câu chuyện của thân chủ và phải đảm bảonguyên tắc 20% và 80% (nhân viên xã hội phải lắng nghe thân chủ nói và chỉ nói20%, còn thân chủ nói 80%)

- Trả lời hoặc phản ánh bằng những từ mà thân chủ sử dụng hoặc tóm tắt ýcủa thân chủ Sử dụng ánh mắt, cử chỉ để chứng tỏ mình đang theo dõi câu chuyện.Người nhân viên xã hội không nên nhìn đi nơi khác và những “cái gật đầu cảmthông” cũng làm cho thân chủ cảm thấy mình được tôn trọng, được chú ý

- Sử dụng các câu hỏi đúng lúc, hợp lý Khi sử dụng những câu hỏi đúng lúchợp lý không những khai thác thông tin một cách chính xác mà còn làm cho thânchủ thấy mình được lắng nghe, được tôn trọng Bên cạnh đó cần phải tóm tắt nhữngthông tin, làm rõ ý, tâm trạng mà thân chủ trình bày

- Nhân viên xã hội phải tỏ sự đồng cảm, đặt mình vào vị trí và hoàn cảnh củathân chủ để hiểu họ

- Tuy chúng ta im lặng nhưng không có nghĩa là nghĩ đến việc khác, khôngluôn chú ý hay nghĩ cách ứng phó, trả lời của bản thân mà quên đi sự có mặt củangười ngồi trước mình.

- Không ngắt lời thân chủ giao tiếp, hãy để họ trình bày hết những ý định,suy nghĩ của họ trước khi hỏi họ hay có các ý kiến khác tham gia

- Địa điểm tổ chức nơi vấn đàm phải là nơi yên tĩnh, tránh khỏi sự phân tán

từ bên ngoài

- Không có sự dán nhãn lên thân chủ

- Nhân viên xã hội phải có khả năng suy nghĩ có tính kỷ luật, để giúp mìnhhiểu được những gì thân chủ nói, lưu ý về những gì thân chủ không nói và đặtnhững câu hỏi thích hợp Những chi tiết bị “cố tình bỏ quên” rất có ý nghĩa trongviệc hiểu vấn đề của thân chủ

- Thông qua lắng nghe tích cực nhân viên xã hội tạo được cảm giác yên tâmcho thân chủ về vấn đề đang trình bày và hiểu thấu đáo được vấn đề mà thân chủđang gặp Nhân viên xã hội trong quá trình lắng nghe phải chú ý đến những gì đượcnói ra, những gì không được nói ra và những gì được đề xuất Vì vậy, lắng nghe trởthành một hoạt động được thực thi một cách có ý thức đối với nhân viên xã hội, làmột khía cạnh của nguyên tắc chấp nhận

* Kỹ năng thấu cảm

- Trong quá trình giao tiếp, Nhân viên xã hội vừa phải hiểu ý nghĩa những lờinói của thân chủ, vừa phải hiểu họ thông qua những gì họ bộc lộ, cũng như khôngbộc lộ nên lời như: ánh mát, nụ cười, nét mặt, tư thế, điệu bộ Có nghĩa vừa phảihiểu những cảm xúc suy nghĩ, nhu cầu của thân chủ, lại vừa hiểu cả chính nhữngphút giây im lặng ở họ

- Trong giao tiếp với thân chủ, nhân viên xã hội phải giữ im lặng ở mức cầnthiết để tiếp nhận tất cả những gì mà thân chủ bày tỏ, không can thiệp quá mức màcan thiệp đúng lúc, đúng chỗ

- Để thể hiện cho thân chủ thấy mình hiểu họ thì trong quá trình tiếp xúc cán

sự xã hội phải thường xuyên có những biểu hiện như: gật đầu, tóm lược nội dungthân chủ vừa trình bày, nói những câu như: “à, thế à, rồi sao nữa” để gợi mở chothân chủ tiếp tục câu chuyện

- Không nên có những biểu hiện phê phán, sự thiếu trung thực, thiếu tôntrọng họ, tạo niềm tin cho họ Khi đó họ mới có thể bộc lộ cảm xúc một cách tựnhiên, chân thành, sâu sắc, rõ ràng Nhờ vậy Nhân viên xã hội mới dễ dàng hiểuđược họ hơn

* Kỹ năng quan sát

- Trong công tác xã hội cá nhân, quan sát là kỹ năng không thể thiếu trongquá trình giao tiếp Khi tiếp xúc với thân chủ, nhân viên xã hội phải quan sát Việcquan sát không phải để doạ nạt hay để khó chịu, mà để đo lường và nhận định tâmtrạng của thân chủ, để việc giao tiếp có thể chính xác và hữu hiệu hơn Vì mộttrong những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp là tâm trạng của thân chủ.Tâm trạng trong lúc giao tiếp ảnh hưởng đến thái độ, phương pháp truyền đạt,phong cách đối xử, cách phản hồi, quan điểm và cách nhận định vấn đề Khi tâmtrạng của thân chủ không được bình tĩnh thì dễ xảy ra những hiểu làm hoặc mâuthuẫn Vì vậy trong giao tiếp, nhân viên xã hội phải nắm bắt được tất cả nhữngthông tin biểu hiện của thân chủ thông để từ đó có những hành động phù hợp Cụthể là:

- Dáng vẻ bên ngoài: Nhân viên công tác xã hội cần chú ý đến quần áo thânchủ mặc (vì nó biểu thị cho tầng lớp kinh tế xã hội của họ), mức độ sạch sẽ, gọngàng,

- Biểu hiện qua nét mặt: buồn, giận và thù địch từ đó giúp nhân viên xã hộihiểu biết được những cảm nghĩ che giấu của họ

- Những dấu hiệu của sự lo lắng bất an: qua cách thân chủ ngồi (ngồi vì căngthẳng, cảm thấy xa lạ, hay ngồi một cách tự nhiên thoải mái ), qua phong cách

tham gia vào câu chuyện (thoải mái, căng thẳng, tiếp thu, không chú ý,tin cậy haynghi ngờ ) Từ đó giúp nhân viên xã hội nắm được các biểu hiện về cảm xúc củathân chủ và có giải pháp thích hợp.

- Phong cách của thân chủ: phong cách và những cử chỉ theo thói quen cũng

có ý nghĩa quan trọng nhằm giúp nhân viên xã hội hiểu được những vấn đề ẩn dấubên trong

- Ngôn ngữ cơ thể: là những cử động của cơ thể để biểu lộ cảm nghĩ Nhữngđiều nảy sinh trong ngôn ngữ cơ thể là truyền thông không lời nhưng đó là truyềnthông không tự ý hay sự truyền tải ngoài ý muốn của người truyền đạt Tín hiệuthông tin hầu hết là xúc cảm, cảm nghĩ Người nói muốn giấu diếm thông tin vềcảm nghĩ mà họ trải qua, tuy thế thông tin vẫn cứ lộ ra Vì vậy, để hiểu cảm nghĩcủa thân chủ thì cán sự xã hội phải quan sát ngôn ngữ cơ thể của họ

- Biểu lộ cảm nghĩ không tự ý qua nét mặt: quan sát những cảm nghĩ không

tự ý này có ý nghĩa rất quan trọng giúp nhân viên xã hội nắm được những cảm nghĩthật của thân chủ mà đôi khi chính họ cũng không tự nhận biết được

- Tóm lại, trong quá trình tiếp xúc với thân chủ, nhân viên xã hội muốn giảiquyết được vấn đề của họ thì phải tạo cho họ niềm tin vào mình rằng: mình làngười mà họ có thể chia sẻ, có thể giúp họ vượt qua vấn đề của chính họ và có thểgiữ bí mật cho họ Để họ làm được điều đó thì nhân viên xã hội phải đánh giá đượcthân chủ thông qua: hành vi, thái độ, cử chỉ, ngôn ngữ… của họ Đó là nhiệm vụ cơbản của quan sát Chỉ có thông qua quan sát, nhân viên xã hội mới hiểu được thânchủ một cách toàn diện vì nhiều khi biểu hiện ngôn ngữ của họ khác hoàn toàn sovới những gì mà họ nghĩ Khi ta có được những thông tin đầy đủ, chính xác về thânchủ qua quan sát ta mới có thể thấu cảm với họ, có thể giúp họ vượt qua vấn đề mà

họ đang gặp phải trong cuộc sống

* Kỹ năng phỏng vấn

- Phỏng vấn là một hình thức thu thập, chia sẻ thông tin và thông tin thuđược là câu trả lời của người được phỏng vấn Mục đích của phỏng vấn là: (1) Thuthập thông tin từ thân chủ hay chia sẻ thông tin cho thân chủ (2) Khảo cứu và đánhgiá vấn đề của thân chủ và tình huống liên quan (3) Đưa ra sự giúp đỡ cho thânchủ.

- Phỏng vấn luôn là một cuộc giao tiếp có mục đích cụ thể rõ ràng: thông tinthu được trong phỏng vấn có giá trị nhất định và có mục đích cụ thể hay mục đíchtổng quát Mục đích có thể là thu thập thông tin từ thân chủ hay chia sẻ thông tincho thân chủ, khảo cứu và đánh giá vấn đề của thân chủ và tình huống liên quan,đưa ra sự giúp đỡ cho thân chủ

- Phỏng vấn cần có kế hoạch cụ thể: Do phỏng vấn là hoạt động nghề nghiệpchuyên nghiệp của nhân viên xã hội, nên không thể tuỳ tiện mà cần vạch ra khungchương trình với thời gian biểu hợp lý, khoa học để đi theo tiến trình đó thực hiện

- Phỏng vấn cần phải có phương pháp và kĩ năng: Bất kì nghề nghiệp nàocũng đòi hỏi đến kĩ năng, phương pháp chung và riêng bởi nó thể hiện tính chuyênnghiệp cũng như phản ánh hiệu quả của công việc phỏng vấn

* Kỹ năng và kỹ thuật tăng cường năng lực tình cảm

Chấp nhận xúc cảm của thân chủ:

Tạo thuận lợi trong việc bộc lộ cảm nghĩ:

- Đưa ra cảm nghĩ

- Giúp thân chủ làm thủ tục giấy tờ

- Làm dịu những cảm xúc đang áp đảo

- Gây tin tưởng và tạo sự tự tin

- Khuyến khích và làm yên tâm

- Có mặt với thân chủ

- Hỗ trợ cảm xúc

* Kỹ năng đánh giá năng lực, nhu cầu của thân chủ

Để đánh giá được năng lực và nhu cầu của thân chủ một cách đúng đắn bêncạnh một tấm lòng nhân ái những người làm CTXH còn cần có cơ sở lí luận vữngvàng thì mới có thể đưa ra những vấn đề mấu chốt để hiểu khách hàng Thôngthường người làm công tác xã hội sẽ sử dụng những lí luận phù hợp để đánh giá vềnhu cầu cũng như năng lực của thân chủ Một yếu tố khác trong quá trình đánh giá

là sự cộng tác chặt chẽ với khách hàng trong việc phát triển mục tiêu và cácphương tiện để đạt được mục tiêu đó

a, Kỹ thuật

Những kỹ thuật giúp đỡ trong CTXH cá nhân (CTXH giúp đỡ có kế hoạch,những kỹ thuật hỗ trợ, kỹ năng tăng cường tài nguyên)

* Công tác xã hội giúp đỡ có kế hoạch

Công tác xã hội giúp đỡ có kế hoạch thực chất là sự giúp đỡ cá nhân có mụcđích và có đặt ra những kế hoạch, phương pháp cụ thể nhằm thúc đẩy những khảnăng tiềm tàng cần giúp đỡ của họ chứ không phải là giúp đỡ bừa bãi, vô tổ chức.Điều này có nghĩa nhân viên xã hội phải đánh giá đúng về mọi mặt trong vấn đềcủa thân chủ, phải đo lường tát cả các yếu tố phụ thuộc từ đó giúp họ tự đưa rađược giải pháp phù hợp cho vấn đề của mình

Thực tế có rất nhiều giải pháp nào được đưa ra để thực hiện việc giúp đỡ có

kế hoạch cho thân chủ như:

Tiếp xúc với những người thân trong gia đình thân chủ để kêu gọi mọi người

có liên quan điều chỉnh các mối quan hệ, những tương tác cho đúng

Trợ giúp thân chủ để trị liệu Đó là: giúp đỡ vật chất nhằm đáp ứng nhu cầucủa thân chủ về tiền bạc hay phẩm vật và giúp đỡ phi vật chất để đáp ứng sự thiếuthốn của thân chủ về thông tin, kiến thức nào đó, hay đem lại thay đổi nội tâm Bởi

sự thiếu thốn liên quan đến nhu cầu vật chất và tâm lý thường dễ gây ra ở thân chủnhững vấn đề thuộc về hành vi.

Tư vấn Đây là công cụ được sử dụng để đem lại thay đổi nội tâm- mộtphương pháp quan trọng trong CTXH

Những kĩ thuật hỗ trợ

* Chấp nhận

Đó là một cách tiếp cận, xếp đặt mà qua đó thân chủ cảm thấy đượcchào đón khi đến cơ sở xã hội và nhân viên xã hội muốn giúp đỡ mình Nhânviên xã hội chấp nhận thân chủ thông qua lời nói, âm điệu và toàn bộ hành vicủa mình, sự quan tâm, nhiệt tình đối với thân chủ mà thân chủ có thể thấyđược

Tuy nhiên chấp nhận không dễ dàng trong mọi trường hợp Vì có những thânchủ là người phạm pháp tự đem đến cho mình và cho người khác sự phiền muộn,khổ sở Có ba yếu tố tạo thuận lợi cho sự chấp nhận Trước hết, giá trị triết lý củangành CTXH có thể trở thành một tính cách nằm lòng tạo thuận lợi cho sự chấpnhận Thứ hai, sự nhập tâm những kiến thức về sự tăng trưởng và phát triển conngười, về hành vi con người, về cách thức con người ứng xử trong từng tình huống,

từ đó làm cho ta dễ dàng chấp nhận các hạng người khác nhau Yếu tố thứ ba là sự

ý thức về mình của nhân viên xã hội Một phần quan trọng của sự chấp nhận thânchủ là chấp nhận những xúc cảm của thân chủ Thân chủ mang đến cơ sở nhiềukiểu xúc cảm khác nhau khi muốn gặp nhân viên xã hội Có thể là sự buồn rầu, giận

dữ, tội lỗi, thất vọng hay những cảm xúc không hài lòng, không vui và có thể lànhững lúc bùng nổ cảm xúc Nhân viên xã hội phải thấu cảm để chấp nhận xúc cảmcủa thân chủ Nhân viên xã hội phải tự mình bảo vệ chống lại khuynh hướngchuyển giao cho thân chủ những xúc cảm mà thân chủ chưa trải qua

* Sự đảm bảo

Thân chủ phải được giúp đỡ để hiểu được sự khác biệt giữa cảm nghĩ vàhành động Một người có thể giận dữ muốn giết người nhưng đó chỉ là những cảmxúc trong lúc giận giữ và họ được thông cảm trong những trường hợp ấy Vì vậy

mà trong nhiều trường hợp than chủ cần sự đảm bảo xác thực trong suy nghĩ

* Tạo thuận lợi cho việc bộc lộ cảm nghĩ

Nhân viên CTXH phải giúp thân chủ bộc lộ được những suy nghĩ, cảm nghĩ.Nhân viên xã hội với việc lắng nghe chu đáo, đặt những câu hỏi thích hợp và kiềmchế những lời phê phán sẽ tạo thuận lợi cho thân chủ bộc lộ Nhân viên xã hội đóngvai trò người khích lệ và thúc đẩy

* Làm dịu đi những cảm xúc đang áp đảo

Những biến cố gây căng thẳng tạo ra những cảm giác mạnh trong con ngườithân chủ ảnh hưởng đến năng lực suy nghĩ và hành động một cách thích hợp Sựsuy ngẫm về những nguyên nhân gây căng thẳng đã đầy ắp tâm hồn, không còn chỗcho khả năng tư duy hợp lý Khi có sự trợ giúp của nhân viên xã hội thì thân chủbộc lộ, nhận thức tình trạng của họ một cách thực tế qua đó sẽ giảm nhẹ những cảmxúc áp đảo, từ đó thân chủ thấy đúng được vấn đề và tìm cách giải quyết chúng

* Gây tin tưởng và tạo sự tự tin

Nhân viên CTXH giúp thân chủ thấy được những ưu điểm của mình và từ đó

có thể tự tin để hoàn thành nhiệm vụ

- Những kĩ thuật tăng cường tài nguyên

* Cung cấp hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ vật chất

Có những thân chủ còn cần đến sự giúp đỡ về mặt vật chất Ngoài ngân quỹcủa các cơ sở xã hội, họ có thể nhận được sự giúp đỡ từ các quỹ từ thiện hoặc cácnhà hảo tâm Nhân viên xã hội thăm dò những người có tiềm năng và những dịch

vụ rồi giải thích nhu cầu của thân chủ với họ Một số thân chủ đã nhận được sựgiúp đỡ sau khi nhân viên xã hội khẩn khoán yêu cầu Tuy nhiên trong CTXH cá