chuong trinh dia phuong(tieng viet)

Phương ngữ Nam mũ mũ nón chân cẳng chân chơn không không không hổng quan tài hòm hòm bà mệ bà mẹ mạ má bố bọ tía đâu mô đâu giả vờ giả đò giả đò Phương ngữ miền Bắc Phương ngữ miền Tr

Héi gi¶ng chµo mõng ngµy Nhµ Gi¸o ViÖt Nam

(20 - 11 - 1982 * 20 - 11 - 2009)

Tiết 63: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG

Phương ngữ Nam

mũ mũ nón chân cẳng chân

(chơn) không không

(không) hổng quan

tài hòm hòm

bà mệ bà

mẹ mạ má

bố bọ tía đâu mô đâu giả vờ giả đò giả đò

Phương ngữ miền Bắc

Phương ngữ miền Trung

Phương ngữ miền Nam

Mẹ Bố

Bà Ngã Vứt Bẩn Màn

Mạ

Bọ, cha, ba Mệ Bổ Vất Dớp Mùng

Má Tía

Bà Té Dụt Nhơ Mùng

quan tài để người chết.

Bổ: ngã Ốm: gầy Mắc: bận

Nón:

chỉ chung cả nón và mũ.

Hòm:

quan tài để người chết.

Bổ: té Ốm: gầy Mắc: đắt

Nhút Bồn bồn

Cu đơ

Phu Thª

 Rượu Bầu Đá Bình Định R ượu Lµng V©n u Lµng V©n

"Vân hương mỹ tửu lừng biển Bắc.

Chiến công Như Nguyệt rạng trời Nam“

V¶i thiÒu Lôc Ng¹n B¸nh ®a KÕ

Bài tập 2.

Cho biết vì sao những từ ngữ địa phương như ở BT 1a không có từ ngữ tương đương trong phương ngữ khác và trong ngôn ngữ toàn dân?

=> Sự xuất hiện những từ ngữ đó thể hiện tính đa dạng về điều kiện tự nhiên và đời sống xã hội trên các vùng miền của đất

nước ta như thế nào?

*Nhận xét:

 - Sự xuất hiện những từ ngữ có ở địa

phương này mà không có ở những địa phương khác, cho thấy Việt Nam là một đất nước có sự khác biệt giữa các vùng, miền về điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa

lí, phong tục tập quán

 =>Tuy nhiên, sự khác biệt đó không quá lớn, bằng chứng là những từ ngữ thuộc nhóm này không nhiều.

? Từ ngữ địa phương có thể chuyển

thành từ ngữ toàn dân không? Vì sao?

- Có thể chuyển thành từ ngữ toàn dân vì

những sự vật hiện tượng mà từ ngữ này gọi tên vốn chỉ xuất hiện ở một địa

phương, nhưng sau đó dần dần phổ biến trên cả nước như: sầu riêng, măng cụt,

chôm chôm, v¶i thiÒu, nh·n lång

Sầu riêng

Chôm chôm

Măng cụt

Bài tập 3.

cho biết những từ ngữ nào (ở trường hợp b) và cách hiểu nào (ở trường hợp c) được coi là thuộc về ngôn ngữ toàn dân?

Bài tập 4 Đọc đoạn trích sau và nhận xét:

 Gan chi gan rứa, mẹ nờ?

 Mẹ rằng: Cứu nước mình chờ chi ai?

 Chẳng bằng con gái, con trai

 Sáu mươi còn một chút tài đò đưa

 Tàu bay hắn bắn sớm trưa

 Thì tui cứ việc nắng mưa đưa đò

 Ghé tai mẹ, hỏi tò mò:

 Cớ răng ông cũng ưng cho mẹ chèo?

 Mẹ cười: Nói cứng, phải xiêu

 Ra khơi ông còn dám, tui chẳng liều bằng ông!

 Nghe ra ông cũng vui lòng

 Tui đi, còn chạy ra sông dăn dò:

Bµi tËp 4: Đọc đoạn trích sau và chỉ ra những từ ngữ địa phương có trong đoạn trích Những từ đó thuộc phương ngữ nào? Việc sử dụng từ ngữ địa phương trong đoạn thơ có tác dụng gì?

Gan chi gan rứa mẹ nờ?

Mẹ rằng: cứu nước mình chờ chi ai?

Chẳng bằng con gái, con trai

Sáu mươi còn một chút tài đò đưa

Tàu bay hắn bắn sớm trưa

Thì tui cứ việc nắng mưa đưa đò

Ghé tai mẹ, hỏi tò mò:

Cớ răng ông cũng ưng cho mẹ chèo?

Mẹ cười: nói cứng phải xiêu

Ra khơi ông còn dám, tui chẳng liều bằng ông!

Nghe ra ông cũng vui lòng

Tui đi còn chạy ra sông dặn dò:

“Coi chừng sóng lớn, gió to

Màn xanh đây mụ, đắp cho kín mình!” ( Mẹ Suốt- Tố Hữu)

*Nhận xét:

 -Những từ ngữ địa phương: chi, rứa, nờ, tui, cớ

răng, ưng, mụ.

 => Thuéc Phương ngữ Trung.

 => Mẹ Suốt là bài thơ Tố Hữu viết về một bà mẹ Quảng Bình anh hùng Những từ ngữ địa

phương trên đây góp phần thể hiện chân thực hơn hình ảnh của một vùng quê và tình cảm,

suy nghĩ, tính cách của một người mẹ trên vùng

Chú giống con bọ hung

Một đơn vị bộ đội trên đường hành quân, đến Quảng Bình, vào nghĩ tại nhà một ông cụ Cụ già thăm hỏi từng chiến sĩ và chăm chú nhìn vào một chiến sĩ da ngăm

đen, rồi nói một cách rất tự nhiên:

- Chú này giống con bọ hung !

Người chiến sĩ là dân Bắc Bộ, không hiểu tiếng địa

phương, lấy làm bối rối Sau đó mới hiểu ý nghĩa của

câu nói ấy: “ Chú này rất giống con của bố”.

* Miền Trung: Nhớ- Hồng Nguyên

“Đồng chí mô nhớ nữa

Kể chuyện Bình Trị Thiên

Cho bầy tui nghe ví”

Tiếng hát sông Hương- Tố Hữu

“Răng không, cô gái trên sông!

Ngày mai cô sẽ từ trong tới ngoài Thơm như hoa nhuỵ hương nhài Sạch như nuớc suối ban mai giữa dòng.”

“Vân Tiên ghé lại bên đàng

Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô

.

Nghêu ngao nay chích mai dầm

Một bầu trời đất vui thầm ai hay.”

Dặn dò:

-Sưu tầm thêm các ví dụ về từ địa phương thuộc

phương ngữ các miền.

-Chuẩn bị tiết tiếp theo: Đối thoại, độc thoại và độc

thoại nội tâm trong văn bản tự sự.

- Đọc lại văn bản: Làng của Kim Lân, tìm những

đoạn đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản đó.