Chuyên đề GDCD 2010

Hởng ứng cuộc vận động trên phạm vi toàn quốc với nội dung tích cực học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh, Bộ GD và ĐT chủ trơng thực hiện chơng trình tích hợp học tập nội dun

và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao

động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”

Môn GDCD góp phần phát triển nhân cách nói chung hình thành và phát triển tâm lực nói riêng ở HS, cũng nh ở mọi ngời nói chung

Nếu nh ở các môn học khác nh: Văn, sử, địa… hình thành giáo dục đạo đức nhân cách phẩm chất của HS một cách gián tiếp (thông qua những kiến thức chuyên ngành) thỡ môn GDCD có vai trò giáo dục đạo đức nhân cách HS một cách trực tiếp (qua những bài học về hành vi đạo đức và pháp luật)

Môn GDCD ở trờng THCS nhằm giáo dục cho HS các chuẩn mực của ngời công dân ở mức độ phù hợp với lứa tuổi trên cơ sở đó góp phần hình thành những phẩm chất nhân cách của con ngời Việt Nam trong giai đoạn hiện tại, phù hợp với xu thế phát triển và tiến bộ của thời đại

2 Cơ sở thực tiễn

Chủ tịch Hồ Chí Minh thờng nói: “ Đạo đức cách mạng là cái gốc” Hởng ứng

cuộc vận động trên phạm vi toàn quốc với nội dung tích cực học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh, Bộ GD và ĐT chủ trơng thực hiện chơng trình tích hợp học tập nội dung “ Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh” vào giảng dạy các môn học trong nhà trờng PT

Môn GDCD có đặc điểm nổi bật là gần gũi với con ngời và xã hội, gắn bó mật thiết với đời sống thực tiễn sinh động của gia đình, nhà trờng và xã hội Đặc điểm này tạo cho môn GDCD có những lợi thế để có thể tích hợp những nội dung giáo dục cần thiết cho HS nh: “ Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh”, GD môi trờng, GD an toàn giao thụng , GD kỹ năng sống, GD giới tớnh… Trong những nội dung tích hợp này, tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh” giữ vị trí quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho HS ở nớc ta hiện nay

Vấn đề đặt ra là tích hợp nội dung gì và tích hợp nh thế nào để có thể đáp ứng

đợc yêu cầu cho HS về học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Bác Hồ để vẫn đảm bảo nguyên tắc: không gợng ép, không làm nặng nội dung và không làm biến dạng môn học

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn nh trên, chúng tôi chọn đề tài: tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh” để mở ra một hớng tìm hiểu và vận dụng các phơng pháp dạy học sao cho đạt đợc mục đích đặt ra một cách hiệu quả

II Mục đích nghiên cứu

Thực hiện nghiên cứu đề tài này, nhóm GV dạy GDCD chúng tôi nhằm mục

đích trình bày một số hớng tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gơng đạo

đức Hồ Chí Minh” theo chủ đề vào các bài học môn GDCD THCS, trên cơ sở đó bớc

đầu đa ra một số định hớng về phơng pháp tổ chức một giờ học GDCD theo nguyên tắc tích hợp các chủ đề đã chọn

III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

- Chuyên đề tập trung khảo sát nội dung dạy học trong chơng trình GDCD THCS đặc biệt những tiết học có nội dung tích hợp toàn phần

- Thực tế giảng dạy và học tập môn GDCD của giáo viên và HS trờng THCS Cao Minh

IV Phơng pháp nghiên cứu

Thống kê, phân loại, so sánh, phân tích, tổng hợp

Nội dung

I Những vấn đề chung

1 Mục đích tích hợp giáo dục tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh

Trang bị cho HS những hiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó các em, có đợc nhận thức thái độ và hành vi tích cực theo tấm gơng đạo đức

Hồ Chí Minh

Giáo dục ý thức quan tâm tới việc học tập, làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh, làm cho việc học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh trở thành thói quen và nếp sống của HS

Phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh

Góp phần giáo dục cho HS trở thành ngời công dân tốt, biết sống và làm việc theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh và có trách nhiệm đối với đất nớc

2 Chủ đề tích hợp giáo dục tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh.

Giáo dục về tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh cho HS cần tập trung vào các đặc

điểm chủ yếu sau:

(1) Tấm gơng trọn đời phấn đấu, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con ngời

(2) Tấm gơng kiên trì, rèn luyện tự hoàn thiện bản thân, kiên trì phấn đấu để

đạt đợc mục đích ích quốc, lợi dân

(3) Tấm gơng về một con ngời yêu quê hơng, đất nớc, thiết tha cống hiến trọn

(6) Tấm gơng cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô t , đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thờng.

(7) Tấm gơng tôn trọng kỉ luật và pháp luật, không dành cho mình bất cứ đặc quyền, đặc lợi nào

Tùy theo lứa tuổi HS ở các khối lớp mà các nội dung này đợc cung cấp cho

HS ở các mức độ khác nhau

3 Mức độ tích hợp giáo dục tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh.

Tùy theo nội dung, đặc điểm và khả năng thực hiện việc tích hợp giáo dục về tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh của từng đơn vị bài học để lựa chọn mức độ tích hợp thích hợp

- Liên hệ ( mức độ thấp nhất): chỉ khai thác nội dung bài học và liên hệ với kiến thức

về tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh

- Tích hợp bộ phận ( mức độ trung bình): chỉ một phần của bài học lồng ghép hoạt

động thực hiện nội dung giáo dục về tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh

- Tích hợp toàn phần ( mức độ cao nhất): cả một bài có nội dung trùng khớp với nội dung giáo dục về tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh

II chơng trình tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm

g-ơng đạo đức Hồ Chí Minh” trong môn GDCD THCS

Stt Lớp Tên bài Chủ đề Mức độ Nội dung tích hợp Tài liệu tham khảo

1 6 Bài 3:

Tiết kiệm

Tấm

g-ơng về tiết kiệm của Bác Hồ

Liên hệ - Bác Hồ luôn sử

dụng hợp lí,

đúng mức của cải vật chất

- Sự tiết kiệm trong tiêu dùng của Bác Hồ thể hiện sự quý

- Chuyện kể về Bác

Hồ, NXB Giáo dục Việt Nam tr 174-175, 195-196

- Chuyện kể về Bác

Hồ NXB Văn học, tr49, 99

kỉ luật

Tấm

g-ơng tôn trọng kỉ luật của Bác Hồ

Liên hệ

Dù ở cơng vị Chủ tịch nớc, Bác Hồ vẫn luôn tôn trọng nội quy, quy định chung

Kể chuyện Bác Hồ- tập 5, NXB Giáo dục Việt Nam, tr 84

3 6 Bài 6:

Biết ơn

Lòng biết

ơn của Bác Hồ với những ngời có công với nớc

Lồng ghép

bộ phận

- Bác xót xa trớc các thơng binh;

kính cẩn trớc vong linh liệt sĩ

- Bác gơng mẫu thực hiện và vận

động nhân dân biết ơn, giúp đỡ thơng bệnh binh, gia đình liệt sĩ

Tháng 6-1947, Bác đề nghị chính phủ chọn một ngày trong năm là “ ngày thơng binh”

chính phủ đã lấy ngày 27/7 hàng năm là “ ngày thơng binh, liệt

- Chuyện kể Bác Hồ, NXB văn học, tr 154

- 117 chuyện kể về tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo Trung -

ơng 2007, tr 319, 321

Bài 1:

Sống giản dị

Tấm

g-ơng sống giản dị của Bác Hồ

- Lồng ghép

bộ phận

- Liên hệ

- Bác Hồ là chủ tịch nớc nhng luôn sống giản

dị, phù hợp với hoàn cảnh của

đất nớc Sự giản

dị đó không làm tầm thờng con ngời Bác, mà ngợc lại làm cho Bác trở nên trong sáng, cao

đẹp hơn

- Bác giản dị trong lời nói, trong văn phong ( các bài viết), trong cử chỉ, trang phục…

- Kể chuyện Bác Hồ- Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, tr 131, 238-241

- Kể chuyện Bác Hồ- Tập 3 NXB Giáo dục Việt Nam, tr 290-

292, 309-310, 393

392 Chuyện kể về Bác

Hồ, NXB Văn học, tr 154

5 7 Bài 5:

Yêu

th-ơng con ng-

ời

Tấm

g-ơng yêu thơng con ngời của Bác

Lồng ghép

bộ phận

- Bác luôn dành tình yêu thơng cho mọi ngời

- Bác quan tâm, chăm sóc từng

dân công; cảm thông, giúp đỡ ngời có hoàn cảnh khó khăn.

Hồ về vai trò của

đoàn kết

Lồng ghép

bộ phận

Đoàn kết là gốc của thành công ( qua câu nói :

Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết

Thành công, thành công, đại thành công

- Kể chuyện Bác tập 3.NXB Giáo dục Việt Nam, tr 121-

Hồ-122, 134

- Bác Hồ với thiếu nhi và phụ nữ, NXB Thanh niên, tr 70

Liên hệ

Bác thông cảm

và tha thứ cho ngời có lỗi lầm, biết hối cải

- Kể chuyện Bác Hồ- tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, tr 234

- Kể chuyện Bác Hồ- tập 2 NXB Giáo dục Việt Nam, tr 210-215

8 8 Bài 2:

Liêm khiết

Tấm

g-ơng liêm khiết của Bác Hồ

Liên hệ Cả cuộc đời Bác

luôn sống trong sạch không hám danh lợi, không toan tính riêng t cho bản thân, khớc từ những u

đãi dành cho chủ tịch nớc để chăm lo cho

- Bác Hồ với thiếu niên và phụ nữ, NXB Thanh niên, tr 70

- Kể chuyện Bác Hồ- Tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, tr 137-139

- Kể chuyện Bác Hồ- tập 4 NXB Giáo dục Việt Nam , tr 134

tín của Bác Hồ

Liên hệ

Bác Hồ luôn giữ

lời hứa với mọi ngời và coi trọng lòng tin của mọi ngời với mình

- Bác Hồ- ngời Việt Nam đẹp nhất, NXB giáo dục 1986

- Chuyện với ngời cháu gần nhất của Bác Hồ, NXB thanh niên, tr 74

10 9

Bài 1:

Chí công vô t

Tấm

g-ơng về Chí công vô t của Bác Hồ

Lồng ghép

bộ phận

- Trong công việc, Bác Hồ luôn công bằng, không thiên vị

- Bác luôn đặt lợi ích chung của đất nớc của nhân dân lên trên lợi ích của bản thân

- Chuyện với ngời cháu gần nhất của Bác Hồ, NXB Thanh niên, tr 38-40

- Chuyện kể về Bác

Hồ, NXB Giáo dục Việt Nam, tr 209-210

- T tởng Hồ Chí Minh về đạo đức, NXB giáo dục, tr 432-437, 465

11 9 Bài 7:

Kế thừa

và phát huy truyền

Tấm

g-ơng Kế thừa và phát huy truyền thống tốt

đẹp của dân tộc ở

Lồng ghép

bộ phận

Bác Hồ không những tiếp nhận truyền thống

đạo đức của dân tộc nh: yêu quê hơng đất nớc, nhân ái, khoan dung, nhân

Kể chuyện Bác Hồ- tập 4, tr 8-9

- T tởng Hồ Chí Minh về đạo đức, NXB Giáo dục, tr 459-474, 466-468

thống tốt đẹp của dân tộc

Bác Hồ

nghĩa, cần cù lao động, giản

dị, tiết kiệm, liêm khiết, chí công vô t, khiên tốn… Mà còn phát huy truyền thống đó bằng cách thực hiện tốt các giá trị

đạo đức dân tộc nên đã trở thành tấm gơng đạo

đức trong sáng, cao đẹp tỏa sáng

để mọi ngời neo theo

III Phơng pháp tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gơng

đạo đức Hồ Chí Minh” trong môn GDCD THCS

Trong thực tiễn dạy học môn GDCD THCS có nhiều phơng pháp dạy học truyền thống và hiện đại đã đợc GV làm quen và thực hiện qua các giờ dạy học trên lớp nh: thuyết trình, đàm thoại, nêu gơng, sử dụng đồ dùng trực quan, thảo luận nhóm, động não, xử lí tình huống… Trong phạm vi của chủ đề này chúng tôi chỉ giới thiệu một số phơng pháp điển hình thờng đợc áp dụng trong dạy học tích hợp “

Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh” ở THCS.

1 Phơng pháp nghiên cứu trờng hợp điển hình

Nghiên cứu trờng hợp điển hình là phơng pháp sử dụng một câu chuyện có thật về một ngời, một tập thể, một cơ quan, đơn vị, hoặc sử dụng một câu chuyện đợc viết dựa theo những trờng hợp gần gũi thờng xảy ra trong thực tiễn cuộc sống Nghiên cứu trờng hợp điển hình còn có thể đợc thực hiện qua băng catset hoặc băng video.

a Mục tiêu của phơng pháp

Làm cho bài học trở nên gần gũi, sinh động, dễ hiểu hơn với HS

b Cách thực hiện

- GV yêu cầu HS đọc câu chuyện về trờng hợp điển hình

- GV nêu câu hỏi thảo luận cho các nhóm

- Cỏc nhúm thảo luận và bỏo cỏo kết quả

- Giỏo viờn kết luận

c Một số lu ý

- Những trường hợp điển hỡnh phải là những cõu chuyện về người thật, việc thật trong cuộc sống hoặc là những trường hợp gần gũi, thường xuyờn xảy ra trong cuộc sống

- Cỏc trường hợp điển hỡnh phải thể hiện tớnh đa dạng của cuộc sống tương đối phức tạp, với cỏc dạng nhõn vật và những tỡnh huống khỏc nhau

- Nội dung trường hợp điển hỡnh phải phự hợp với chủ đề tớch hợp và chủ đề bài học GDCD, phự hợp với trỡnh độ và đặc điểm lứa tuổi học sinh

- Cõu chuyện cú độ dài vừa phải

d Vớ dụ minh họa:

Khi dạy tớch hợp bài 1 “ Sống giản dị” (GDCD 7) với chủ đề “ Tấm gương sống giản dị của Bỏc Hồ”, GV cú thể nờu trường hợp điển hỡnh qua cõu chuyện trong SGK GDCD 7 “ Bỏc Hồ trong ngày Tuyờn ngụn độc lập”

- HS đọc truyện

- HS thảo luận cỏc cõu hỏi:

1/ Bác Hồ đã có những cử chỉ, cách ăn mặc và lời nói như thế nào trong ngày Tuyên ngôn độc lập?

2/ Những điều đó thể hiện đức tính gì của Bác Hồ?

3/ Những biểu hiện của Bác Hồ đã dẫn đến suy nghĩ và tình cảm cña nhân dân dự

lễ đối với Bác như thế nào?

2 Phương pháp động não

Phương pháp động não thường được sử dụng trong dạy học tích hợp “ Học

tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trước khi giới thiệu bài mới, giới

thiệu một nội dung mới hoặc kết thúc một nội dung nào đấy

a.Mục tiêu của phương pháp.

- Tạo cho HS tập trung suy nghĩ, từng bước rèn luyện khả năng tư duy độc lập trong sự hướng dẫn của GV, khi cần tìm hiểu về một nội dung kiến thức

- Tạo cho HS làm quen với môi trường học tập tích cực, không bị áp đặt các luồng

tư duy và khả năng làm việc sáng tạo

b Cách thực hiện.

GV có thể tiến hành theo các bước sau:

- Nêu câu hỏi hoặc vấn đề, trong đó có nhiều cách trả lời, cần được tìm hiểu trước

cả lớp hoặc trước nhóm

- Khích lệ HS phát biểu

- Liệt kê các ý kiến lên bảng hoặc giấy khổ to

- Phân loại các ý kiến, làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ

- Tổng hợp ý kiến của HS và rút ra kết luận

d Ví dụ minh họa:

Khi dạy bài 5 “ Yêu thương con người” (GDCD 7), GV có thể sử dụng phương pháp động não, nêu câu hỏi: Bác Hồ của chúng ta đã có những biểu hiện như thế nào về tình yêu thương con người?

HS có thể trả lời về các biểu hiện khác nhau ,mỗi em trả lời một hoặc hai biểu hiện GV ghi tất cả các ý kiến lên bảng , trừ những ý kiến trùng lặp GV cũng có thể gợi ý để giúp các em suy nghĩ nói đúng về một biểu hiện nào đó GV phân loại

ý kiến, kết luận về các biểu hiện đúng

3 Phương pháp thảo luận nhóm:

Phương pháp thảo luận nhóm có nhiều lợi thế sử dụng trong dạy học GDCD nói chung, trong dạy học tích hợp “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” nói riêng Đây là phương pháp trong đó GV tổ chức học tập cho HS theo những nhóm nhỏ nhằm giải quyết các vấn đề trong nội dung tích hợp, tạo điều kiện cho HS được giao lưu, học hỏi lẫn nhau, cùng nhau hợp tác để giải quyết những nhiệm vụ chung của cả nhóm

a Mục tiêu của phương pháp.

- Giúp HS có thể lĩnh hội được kiến thức nhanh hơn, dễ nhớ và nhớ chắc chắn hơn

- Nhờ không khí thảo luận tập thể cởi mở nên HS sẽ mạnh dạn hơn Thông qua thảo luận tập thể, HS biết lắng nghe ý kiến của bạn, tạo cơ sở giúp HS dễ hòa nhập vào tập thể nhóm, tạo cho các em niềm hứng thú trong học tập

- Thông qua thảo luận nhóm, HS có điều kiện phát triển kỹ năng giao tiếp và kỹ năng hợp tác

b Cách thực hiện.

- GV nêu chủ đề thảo luận

- Chia nhóm, giao nhiệm vụ cho HS , quy định thời gian và phân công vị trí của các nhóm

- Các nhóm thảo luận

- Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình Các nhóm khác quan sát, lắng nghe và cho ý kiến.

- GV tổng kết và nhận xét

c Một số lưu ý

- Thông thường, mỗi nhóm nên có khoảng 8 - 10 HS

- Nhiệm vụ thảo luận của các nhóm có thể độc lập hoặc trùng nhau

- Cần quy định rõ thời gian thảo luận nhóm và thời gian trình bày kết quả thảo luận của mỗi nhóm

- Trong khi các nhóm thảo luận, GV cần đến từng nhóm để quan sát, lắng nghe, gợi ý hoặc giúp đỡ khi cần thiết

d Ví dụ minh họa.

Khi dạy bài 1 “ Chí công vô tư” (GDCD 9), GV có thể tổ chức cho HS thảo luận về tấm gương Chí công vô tư của Bác Hồ

GV có thể nêu câu hỏi thảo luận cho cả lớp:

1/ Em có suy nghĩ gì về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh?

2/ Điều đó có tác động như thế nào đến tình cảm của nhân dân ta đối với Bác?

- HS trả lời

- GV kết luận:

+ Trong công việc, Bác Hồ luôn công bằng, không thiên vị

+ Bác luôn đặt lợi ích chung của đất nước, của nhân dân lên trên lợi ích của bản thân Bác đã dành trọn đời mình cho quyền lợi của dân tộc, của đất nước và cho hạnh phúc của nhân dân

+ Tình cảm của nhân dân ta đối với Bác : sự tin yêu, lòng kính trọng, khâm phục,

tự hào và sự gắn bó vô cùng gần gũi, thân thiết

4 Liên hệ và tự liên hệ thực tế.