Dạy học theo chuẩn KTKN Hóa

Để đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên tập trung vào phần trọng tâm của bài và chú ý hướng dẫn học sinh tự học theo SGK + Hình thức bài soạn không qui định cứng nhắc Tùy theo khả nă

DẠY HỌC THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

TRONG CHƯƠNG TRÌNH MÔN HÓA HỌC THCS

A GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHUẨN: (trang 5, 6 hướng dẫn…)

I Thế nào là chuẩn?

II Chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dục phổ thông III Chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình môn học.

IV Chuẩn kiến thức, kỹ năng của một đơn vị kiến thức.

V Chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình cấp học.

* Chuẩn kiến thức, kỹ năng là thành phần của chương trình GDPT Việc chỉ đạo dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng sẽ tạo nên sự thống nhất; làm hạn chế tình trạng dạy học quá tải, đưa thêm nhiều nội dung nặng nề, quá cao so với chuẩn kiến thức, kỹ năng vào dạy học – kiểm tra – đánh giá; góp phần làm giảm tiêu cực của dạy thêm, học thêm; tạo điều kiện cơ bản, quan trọng để có thể tổ chức giảng dạy, học tập, kiểm tra đánh

B HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN DẠY HỌC THEO CHUẨN KIẾN

THỨC, KĨ NĂNG MÔN HÓA HỌC THCS

I Những nguyên tắc định hướng dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ

năng của chương trình giáo dục phổ thong:

1 Về thực hiện nội dung dạy học:

+ Soạn giáo án đầy đủ, chi tiết, nhưng bài lên lớp không nhất thiết phải tiến hành

toàn bộ các phần của sách giáo khoa Để đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên tập

trung vào phần trọng tâm của bài và chú ý hướng dẫn học sinh tự học theo SGK

+ Hình thức bài soạn không qui định cứng nhắc ( Tùy theo khả năng của giáo viên

và trình độ của HS) Nội dung bài soạn phải nêu rõ các bước tiến hành của GV và

các hoạt động của HS Kiến thức trong bài soạn và khi lên lớp phải bám sát chuẩn

kiến thức, kĩ năng của chương trình đã hướng dẫn

+ Khi tiến hành bài lên lớp theo hướng đổi mới phương pháp dạy học, nhất thiết

phải dựa vào các hoạt động, hệ thống câu hỏi (đặc biệt cần có các hoạt động dãn dắt vào bài, chuyển phần sao cho tạo được hứng thú học tập cho HS) Tránh chép nguyên nội dung SGK lên bảng

+ Môn hóa học là môn khoa học thực nghiệm, các bài lên lớp luôn gắn liền với thí nghiệm ( dùng cac thí nghiệm hóa học để dẫn dắt vấn đề, tạo niềm tin khoa học cho HS) và luôn liên hệ với các sự vật, hiện tượng thực tế xảy ra xung quanh ta

II – Cấu trúc của hướng dẫn: trong mỗi bài cụ thể gồm có 3 phần:

+ Tận dụng tối đa các thiết bị thí nghiệm và các phương tiện hỗ trợ, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin trong bài lên lớp ( máy vi tính, phần mềm, dữ liệu mô phỏng, thí nghiệm ảo, tranh ảnh, sơ đồ trực quan…)

+ Nên tận dụng tối đa phòng học bộ môn hóa học và tiến hành các thí nghiệm thực hành theo hướng đổi mới phương pháp dạy học thực hành

* Để đi đến thống nhất theo chuẩn kiến thức, kỹ năng SGK

hóa 8 và 9 các nhóm cần nghiên cứu trong tài liệu hướng dẫn

và SGK, trao đổi để rút ra những điểm khác biệt giữa chuẩn

kiến thức, kỹ năng với SGK trong từng bài học ở lớp 8 và lớp 9 theo mẫu

TT

chương -bài

Tên chương-bài

Nội dung có trong SGK nhưng không có trong chuẩn kiến thức, kỹ năng

Nội dung có trong chuẩn kiến thức, kỹ năng nhưng không

có trong SGK

HÓA HỌC 8 (9)

* Lưu ý: Một số nhầm lẫn trong hướng dẫn thực hiện chuẩn KT,KN:

-Lớp 8: + Bài 22: Tính theo PTHH ( phần trọng tâm)

-Lớp 9: + Bài 7,8: Ba zơ ( phần kiến thức )

+ Bài 26: Clo ( phần kiến thức)

+ Bài 34: K/n về hợp chât hữu cơ ( Phần kiến thức)

* Phân chia các nhóm như sau:

Chia lớp thành 5 nhóm

- Nhóm 1 gồm (…): Đối chiếu chương I hóa 9

- Nhóm 2 gồm (…): Đối chiếu chương II, III hóa 9

- Nhóm 3 gồm (…): Đối chiếu chương IV, V hóa 9

- Nhóm 4 gồm (…):Đối chiếu chương I,II,III hóa 8

- Nhóm 5 gồm ( …): Đối chiếu chương IV,V,IV hóa 8

NHỮNG KHÁC BIỆT GIỮA CHUẨN KIẾN THỨC,

Nội dung có trong chuẩn kiến thức, kỹ năng nhưng không có trong SGK

- Nhận biết HCl và muối clorua

- Bài toán tính % khối lượng hỗn hợp các axit.

- Kiểm t/d với dd muối

- Tính khối lượng hoặc thể tích

- Bài toán tính % hỗn hợp các Bazơ và xác định CTHH bazơ

? Bazơ chung t/d với chất chỉ thị màu

* Mối quan hệ giữa các loại hợp chất vô cơ

Kim loại

- T/c, dãy hoạt động hóa học của kim loại

- Trạng thái tự nhiên và cách khai thác NaCl

- Những nhu cầu của cây trồng

- Bài toán tính % khối lượng hỗn hợp các muối và xác định CTHH muối.

- Bài toán tính % khối lượng hỗn hợp các chất , xác định CTHH hợp chất vô cơ.

trọng luyện giải bài toán hỗn hợp và xác định CTHH của các h/c vô có.

-Bài tóan Xác định kim lọai

- Không

- Không

- Bài toán tính khối lượng phi kim, % khối lượng hỗn hợp phi kim và xác định nguyên tố phi kim

- Không

- B/t xác định CTHH hợp chất chứa Clo

tử hợp chất hữu cơ

Sự biến đổi của chất

Mol và Tính toán hóa học

* Mol, sự chuyển đổi…

* Tính theo PTHH

III Có bao nhiêu nguyên

*Lưu ý: Xác định trọng tâm bị với CTHH

* NHỮNG KHÁC BiỆT GIƯA CHUẨN KiẾN THỨC, KỸ NĂNG

VỚI SGK HÓA LỚP 8

gia hoặc tạo thành trong phản ứng

hóa là quá trình nhường electron…

cho HS Không phải tất cả

C YÊU CẦU DẠY HỌC BÁM SÁT CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG:

( Trang 9, 10 hướng dẫn…)

I - Yêu cầu chung.

II - Yêu cầu đối với cán bộ quản lý cơ sở Giáo dục

III - Yêu cầu đối với giáo viên

1 Bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng để thiết kế bài giảng, với mục

tiêu là đạt được các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, dạy không quá tải và không quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK Việc khai thác sâu kiến thức, kĩ năng phải phù hợp với khả năng tiếp thu của HS.

2 Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập

với các hình thức (kỹ thuật) đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng bài học, với đặc điểm và trình độ HS, với điều kiện cụ thể của lớp, trường và địa phương.

3 Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho HS được

tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá, phát hiện, đề xuất và lĩnh hội kiến thức; chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng đã có của HS; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho HS;

giúp HS phát triển tối đa năng lực, tiềm năng của bản thân.

4 Thiết kế và hướng dẫn HS thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập

phát triển tư duy và rèn luyện kĩ năng; hướng dẫn sử dụng các thiết

bị dạy học; tổ chức có hiệu quả các giờ thực hành; hướng dẫn HS có thói quen vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vẫn đề thực tiễn.

5 Sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một

cách hợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trưng của cấp học, môn học; nội dung, tính chất của bài học; đặc điểm và trình độ HS; thời lượng dạy học và các điều kiện dạy học cụ thể của trường, địa

* Để thực hiện đảm bảo các yêu cầu dạy học, bám sát chuẩn kiến thức kĩ năng nêu trên Chúng ta thử sử dụng chuẩn kiến thức, kĩ

năng để xác định mục tiêu một tiết dạy cụ thể như thế nào?

1 Yêu cầu:

Phải căn cứ vào tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định mục tiêu bài học, GV đối chiếu giữa tài liệu Hướng dẫn Chuẩn kiến thức kĩ năng với SGK để xác định kiến thức nào là kiến thức cơ bản, kiến thức nào là kiến thức trọng tâm, đồng thời xác định những kĩ năng cần hình thầnh cho học sinh Cụ thể là:

a) Về kiến thức

Học sinh có được hẹ thống kiến thức hóa học cơ bản ở cấp THCS, tương đối hiện đại và thiết thực từ đơn giản đến phức tạp, gồm:

- Kiến thức cơ sở hóa học chung;

- Hóa học vô cơ;

- Hóa học hữu cơ

b) Về kĩ năng

Học sinh có được hệ thống kĩ năng hóa học THCS cơ bản và

thói quen làm việc khoa học, gồm:

- Kĩ năng học tập hóa học:

Phát triển kĩ năng học tập, đặc biệt là tự học: biết thu thập và xử

lí thông tin; lập bảng, biểu, sơ đồ, đồ thị; làm việc cá nhân và làm

viẹc theo nhóm; làm các báo cáo nhỏ trình bày trước tổ, lớp,

- Kĩ năng thực hành hóa học:

Rèn luyện và phát triển kĩ năng quan sát, thí nghiệm Học sinh

được lắp đặt một số bộ thiết bị thí nghiệm hóa học, biết bố trí và

thực hiện một số thí nghiệm đơn giản để tìm hiểu nguyên nhân của

một số hiện tượng, quá trình hóa học

- Kĩ năng vận dụng kiến thức hóa học:

2 Ví dụ:

Sử dụng chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định mục tiêu bài thực hành 2 (SGK 8): Sự khuyếch tán của các phân tử

* Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT – KN:

- Sự lan tỏa (trong SGK) chính là sự khuyếch tán

- Hướng dẫn HS các thao tác của từng TN như:

+ Rót chất lỏng vào ống nghiệm

+ Thả mẩu giấy quỳ tím làm ướt vào đáy ống nghiệm

+ Tẩm dung dịch NH3 vào bông và đặt vào ống nghiệm

+ Thả chất rắn vào chất lỏng và khuyấy đều

+ Thả từ từ từng mẫu chất rắn vào chất lỏng

- Hướng dẫn HS quan sát hiện tượng xảy ra và nhận xét:

Thí nghiệm 1: Sự lan tỏa của amoniac

+ Sau khi đậy ống nghiệm thấy màu quỳ tím chuyển thành màu xanh dần

từ đầu này sang đầu kia => amoniac đã lan tỏa trong không khí, tan trong nước và làm xanh quỳ tím

Thí nghiệm 2: Sự lan tỏa của kali pemanganat trong nước

+ Trong cốc (1) sau khi khuấy tan hết, toàn bộ dung dịch nhuốm màu tím+ Trong cốc (2) những chỗ thuốc tím rơi xuống tạo thành các vết màu tím, sau đó các vết màu tím sẽ loang dần ra xung quanh

- Thực hành kĩ năng:

+ Rót chất lỏng vào ống nghiệm;

Như vậy, mục tiêu của bài học được xác định là:

- Kiến thức về sự khuếch tán của phân tử chất khí vào không khí và sự

khuếch tán của phân tử chất rắn vào chất lỏng

IV CÁC MỨC ĐỘ VỀ KIẾN THỨC, KĨ NĂNG: (Trang 6, 7, 8)

* Mức độ cần đạt được về kiến thức (theo Bloom): được xác định

2- Về kĩ năng: Biết vận dụng các kiến thức đã học để trả lời câu hỏi, giải

bài tập, làm thực hành; có kĩ năng tính toán, vẽ hình, dựng biểu đồ…

1- Về kiến thức: Yêu cầu học sinh phải nhớ, nắm vững và hiểu rõ các kiến thức

trong chương trình, sách giáo khoa, đó là nền tảng vững vàng để có thể phát

triển năng lực nhận thức ở cấp cao hơn

* Kiến thức kĩ năng phải dựa trên cơ sở phát triển năng lực, trí tuêh HS ở các mức

độ, từ đơn giản đến phức tạp; nội dung bao hàm các mức độ khác nhau của nhận thức.

* Vận dụng chuẩn kiến thức, kĩ năng và kĩ thuật dạy học tích cực để

xây dựng các hoạt động lên lớp: Bài soạn cho một tiết dạy theo hướng dạy học theo hoạt động được chuẩn bị theo 6 bước

Bước 4: Thiết kế các hoạt động của giáo viên và học sinh trong lớp học Khi nghiên cứu nội dung bài học ta có thể chia thành một số hoạt

động nhất định nối tiếp nhau Mối hoạt động nhằm thực hiện một mục tiêu đặt ra Các hoạt động này được sắp xếp theo một trình tự, logic và

có dự kiến thời gian cụ thể.

Hoạt động của giáo viên và học sinh trong một tiết học được chia theo tiến trình của tiết học, có thể gồm các hoạt động theo trình tự sau:

*Hoạt động khởi động (hoạt động vào bài): hoạt động này có

Bước 1: Xác định mục tiêu của bài học gồm: KT, KN, thái độ

Bước 2: Chuẩn bị đồ dùng dạy học

Bước 3: Xác định trọng tâm và phương pháp dạy học chủ yếu

*Các hoạt động nhằm đạt mục tiêu của bài học về KT – KN

bao gồm:

+ Hoạt động để chiếm lĩnh kiến thức mới: Tiến hành thí nghiệm, đọc sách trao đổi giữa giáo viên – học sinh, nhóm học sinh thảo luận, làm bài tập

+ Hoạt động củng cố kiến thức mới thu được

+ Hoạt động hình thành kĩ năng hóa học

*Các hoạt động kết thúc tiết học bao gồm:

+ Hoạt động đánh giá sự nắm vững kiến thức và vận dụng kiến

thức thu được

+ Ra bài tập và yêu cầu chuẩn bị cho bài sau

Bước 5: Dự kiến những nội dung kiến thức cơ bản nhất của bài học cần được ghi trên bảng

Bước 6: Xác định các bài tập để HS tự đánh giá và vận dụng kiến thức, hướng dẫn học tập ở nhà

Để việc điều khiển các hoạt động của HS trên lớp học tiến hành thuận tiện, nhanh chóng giáo viên thiết kế các phiếu học tập ghi rõ các yêu cầu hoạt động, sự hướng dẫn hoạt động, các mức độ đòi hỏi HS phải hoàn thành trong giờ học Các phiếu học tập cần đánh số thứ tự theo các hoạt động trong kế hoạch bài dạy Như vậy khi thiết kế kế hoạch giờ dạy (giáo án) theo hướng dạy học theo hoạt động đói hỏi người giáo viên phải dự kiến được các hoạt động điều khiển của mình trong giờ học và những mục tiêu cần đạt được cho các hoạt động tương ứng của HS Với dạng kế hoạch giờ dạy theo hướng này sẽ đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao vai trò chủ thể của HS trong học tập.

•Các kỹ thuật dạy học dược sử dụng trong dạy học tích cực:

1- Động não

10- Lược đồ tư duy

Để minh họa cho thiết kế các hoạt động và vận dụng các kĩ thuật dạy học nêu trên vào một nội dung cụ thể đề nghị các nhóm cùng nghiên cứu hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng

và SGK để soạn bài 26: Clo (tiết 35 – SGK 9) gồm các nội dung: Tính chất vật lí, tính chất hóa học.

* Phân công các nhóm ( mỗi nhóm minh họa mỗi phần)