Nổi bật lên trong tác phẩm Chí Phèo là hai nhân vật đối địch nhau: Bá Kiến và Chí Phèo. Đó là sự đối đầu giữa một bên là Bá Kiến, đại diện cho giai cấp thống trị của xã hội đương thời và một bên là Chí Phèo, tiêu biểu cho tầng lớp nông dân bị tha hóa về mặt nhân cách. Cũng cần nói thêm sự tha hóa của Chí không phải là bẩm sinh mà nó được phát sinh trong quá trình vận động và phát triển của nhân vật giữa xã hội thối tha vô nhân đạo.
Trang 1Đ bài: Ý nghĩa 3 l n Chí Phèo đ n nhà Bá Ki nề ầ ế ế
Bài làm
N i b t lên trong tác ph m Chí Phèo là hai nhân v t đ i đ ch nhau: Bá Ki n và Chí Phèo.ổ ậ ẩ ậ ố ị ế
Đó là s đ i đ u gi a m t bên là Bá Ki n, đ i di n cho giai c p th ng tr c a xã h iự ố ầ ữ ộ ế ạ ệ ấ ố ị ủ ộ
đương th i và m t bên là Chí Phèo, tiêu bi u cho t ng l p nông dân b tha hóa v m tờ ộ ể ầ ớ ị ề ặ nhân cách. Cũng c n nói thêm s tha hóa c a Chí không ph i là b m sinh mà nó đầ ự ủ ả ẩ ược phát sinh trong quá trình v n đ ng và phát tri n c a nhân v t gi a xã h i th i tha vô nhân đ o.ậ ộ ể ủ ậ ữ ộ ố ạ
Trước kia Chí cũng là m t ngộ ườ ươi l ng thi n t ng làm canh đi n cho nhà c Bá, sau đó bệ ừ ề ụ ị
Bá Ki n đ y vào vòng tù t i. Cu c đ i tù đày đã làm thay đ i h n con ngế ẩ ộ ộ ờ ổ ẳ ười hi n lànhề
ch t phác, Chí tr thành m t k li u lĩnh, m t con qu c a làng Vũ Đ i, k b bi n ch t.,ấ ở ộ ẻ ề ộ ỷ ủ ạ ẻ ị ế ấ
b tha hóa v m t nhân cách. Và ôm p trong lòng m t m i thu không gì xóa đị ề ặ ấ ộ ố ược, n uế
th i đi m Chí ra tù làm m c thì có th nói Chí đã ba l n đi tìm g p k thù là Bá Ki n. Baờ ể ố ể ầ ặ ẻ ế
l n di n ra trong ba hoàn c nh, ba đ ng c kh c nhau.ầ ễ ả ộ ơ ắ
L n th nh t, là lúc Chí v a tù v "H n v hôm trầ ứ ấ ừ ở ề ắ ề ước, hôm sau đó th y ng i chấ ồ ở ợ
u ng rố ượu" và trong c n say khơ ướt, đã xách v chai đ n c ng nhà Bá Ki n g i tên t c raỏ ế ổ ế ọ ụ
mà ch i. Đó là l i hành đ ng c a m t k say rử ố ộ ủ ộ ẻ ượu mà đã có trong ti m th c c a Chíề ứ ủ Phèo. C ng thêm nh ng năm tháng tù đày m i thù y càng độ ữ ố ấ ược hun đúc, nuôi dưỡng ngày càng sâu s c và đ m h n. Bao năm ng i tù Chí đã có d p nghi n ng m cân nh c trắ ậ ơ ồ ị ề ẫ ắ ước khi
đi đ n quy t đ nh đúng đ n. Cho nên, h n bao gi h t, v a r i kh i nhà tù là Chí đã sôiế ế ị ắ ơ ờ ế ừ ờ ỏ
s c m t ý th c tr thù. S căm thù k gây ra t i l i và đ y mình vào con đụ ộ ứ ả ự ẻ ộ ỗ ẩ ường đau khổ
đã d n đẫ ường Chí đ n nhà c Bá dù là đang trong c n say khế ụ ơ ướt. Hành vi c a Chí hoànủ toàn li u lĩnh và mang tính b t phát. H n n a dù gì trong sâu xa b n ch t c a Chí cũng chề ộ ơ ữ ả ấ ủ ỉ
là m t nông dân th t thà đ n m c g n nh ngây th cho nên s th t b i c a Ch trong l nộ ậ ế ứ ầ ư ơ ự ấ ạ ủ ị ầ
đ i đ u đ u tiên này là m t chuy n r t hi n nhiên. Làm sao qua đố ầ ầ ộ ệ ấ ể ược k khôn róc đ iẻ ờ
nh Bá Ki n. Bá Ki n là k tinh ma x o quy t, l m m u nhi u k nên đ i phó v i Chíư ế ế ẻ ả ệ ắ ư ề ế ố ớ
ch ng l y gì là khó khăn. Ch thoáng nhìn qua là Bá Ki n đã hi u đẳ ấ ỉ ế ể ược ý đ c a đ iồ ủ ố
phương. Nên Chí m i th t b i ê ch , cay đ ng trớ ấ ạ ề ổ ước nh ng l i vu t ve, ngon ng t c ngữ ờ ố ọ ộ thêm vài đ ng đã làm lóa m t Chí. T m t v trí là k đi h i t i k thù ch tho t m t cáiồ ắ ừ ộ ị ẻ ỏ ộ ẻ ỉ ắ ộ ván c đã l t ngờ ậ ược: k có t i l i ung dung nh m t k ra n còn ngẻ ộ ạ ư ộ ẻ ơ ườ ỏ ộ ại h i t i l i thành
Trang 2tay sai ph c d ch cho k thù mà không hay bi t.ụ ị ẻ ế
L n th hai cũng trong dáng đi u say mèm Chí ng t ngầ ứ ệ ậ ưỡng đ n nhà Bá Ki n g p h n đế ế ặ ắ ể xin được đi tù. Th t là m t chuy n ngậ ộ ệ ược đ i. Thu nay ch a th y ai làm m t chuy n phiờ ở ư ấ ộ ệ
lý đ n m c v y ch c ch có Chí Phèo. Tuy là ngh ch lý đây nh ng l i ph n ánh đúng th cế ứ ậ ắ ỉ ị ư ạ ả ự
t i c a Chí. Không có c m ăn, áo m c, m t m nh đ t c m dùi cũng không. C nh ng biạ ủ ơ ặ ộ ả ấ ắ ả ộ đát c a Chí cũng ph n nào ph n ánh đúng hi n tr ng xã h i lúc b y gi đó là nh ngủ ầ ả ệ ạ ộ ấ ờ ữ
ngườ ầi l m đường l c l i, trót sa chân vào vũng bùn c a t i l i thì không sao rút chân raạ ố ủ ộ ỗ
được. Chí b tù đ n khi đị ế ược tr v cu c s ng đ i thả ề ộ ố ờ ường thì l i không tìm đạ ược k sinhế nhai hay nói đúng h n là không đơ ược ti p nh n và vì th l i ti p t c b đ y vào bế ậ ế ạ ế ụ ị ẩ ướ c
đường cùng. Nghe Chí nói v i Bá Ki n mà th y xót xa trong d : "B m qu đi tù sớ ế ấ ạ ẩ ả ướ ng quá đi, tù có c m ăn, bây gi v làng v nở ơ ờ ề ề ước m t thộ ước c m dùi không có ". S th tắ ự ậ
nh th ? Nhà tù là ch n dung thân ? Trên câu ch thì ta không th nghĩ khác đư ế ư ố ư ữ ể ượ c
Nh ng n u nghĩ sâu xa m t chút ta m i th y ng ngàng và lư ế ộ ớ ấ ỡ ương tâm ch ng đẳ ược thanh
th n. Nhà tù nuôi con ngả ườ ưi ? Không, b o nó nuôi dả ưỡng nh ng con ngữ ườ ịi b tha hóa,
nh ng con qu nh Chí Phèo thì đúng h n. N u nh ý nghĩa c a nhà tù là đ c nh t nh,ữ ỷ ư ơ ế ư ủ ể ả ỉ
c i t o con ngả ạ ười, tr con ngả ườ ề ới v v i cu c s ng hoàn lộ ố ương thì nhà tù đây l i th cở ạ ự
hi n ngệ ượ ạc l i. Nó bi n nh ng k lế ữ ẻ ương thi n tr thành m t lo i ngệ ở ộ ạ ườ ưi l u manh kh nố
n n. Nhà văn Huygô r t đúng khi nói: "Khi ch a vào tù anh là m t cành cây tạ ấ ư ộ ươi, khi ra tù anh là m t cây c i khô". Cũng nh l n trộ ủ ư ầ ước, Chí l i th t b i trạ ấ ạ ước cái khôn róc đ i c aờ ủ
c Bá: b g t mà không h nh n ra. m m u c a Bá Ki n m i thâm đ c làm sao. "Dùngụ ị ạ ề ậ ư ủ ế ớ ộ
đ c tr đ c", dùng Chí Phèo đ tr đ i T o. C Chí và đ iộ ị ộ ể ị ộ ả ả ộ
T t c đ u là k thù c a h n, nên và ch ng có x y ra xô xát, ai đấ ả ề ẻ ủ ắ ẳ ả ược, ai m t c đ u cóấ ụ ề
l i, v a th a mãn đợ ừ ỏ ược ý đ nh tr thù v a không ph i mang ti ng là k báo thù nh nhen,ị ả ừ ả ế ẻ ỏ
đê ti n.ệ
L n th ba cũng là l n chót Chí đ n g p Bá Ki n. Cũng v i dáng d p c a th ng say rầ ứ ầ ế ặ ế ớ ấ ủ ằ ượ u
nh ng l n này Chí mang trong lòng m t tâm tr ng, m t ý đ nh khác h n v i nh ng l nư ầ ộ ạ ộ ị ẳ ớ ữ ầ
trước. B i vì Chí Phèo sau khi b Th N c tuy t tình c m c a mình đã hoàn toàn r i vàoở ị ị ở ự ệ ả ủ ơ tuy t v ng. Trong thâm tâm Chí đang ôm p ý đ nh làm lành, mu n quay v con đệ ọ ấ ị ố ề ườ ng hoàn lương s ng cu c đ i lố ộ ờ ương thi n nh bao ngệ ư ười khác. Nh ng xã h i vô nhân đ o đãư ộ ạ
Trang 3quay l ng trư ướ ực s ăn năn sám h i c a m t t i đ , tình thố ủ ộ ộ ồ ương đã khép l i, xã h i đã rútạ ộ
đường tr v c a Chí cũng nh c tuy t quy n làm ngở ề ủ ư ự ệ ề ườ ủi c a m t con ngộ ười. Vĩnh vi nễ Chí không tìm th y h nh phúc cu c đ i này. B n ch t ngấ ạ ở ộ ờ ả ấ ườ ừi v a tr i d y l i b đè b pỗ ậ ạ ị ẹ không thương ti c. Có th nói đây là nh ng gi phút t nh táo nh t trong c cu c đ i sayế ể ữ ờ ỉ ấ ả ộ ờ
s a c a Chí, nh ng phút mà ý th c ph n kháng tr i d y mãnh li t nh t. Đi g n h t cu cư ủ ữ ứ ả ỗ ậ ệ ấ ầ ế ộ
đ i, cho đ n lúc này Chí m i phát hi n m i nh n ra chân lý cu c s ng. Dù là mu n màngờ ế ớ ệ ớ ậ ộ ố ộ
nh ng v i Chí s khám phá y quý giá bi t bao và Chí quy t gi ch t l y nó không đ nóư ớ ự ấ ế ế ữ ặ ấ ể
tu t kh i t m tay dù l ph i tr m t giá r t đ t. Chí nh v a th c d y sau m t gi c ngộ ỏ ầ ả ả ả ộ ấ ắ ư ừ ứ ậ ộ ấ ủ dài, m t s chuy n bi n r t l n đang di n ra trong tâm h n c a Chí. y là s tr i d y c aộ ự ể ế ấ ớ ễ ồ ủ Ấ ự ỗ ậ ủ tính người, tính lương thi n. Chí đã nh n ra chân tệ ậ ướng c a k thù, k y là Bá Ki n chủ ẻ ẻ ấ ế ứ không ai khác cho nên l ra ph i đ n nhà Th N thì ti m th c sâu xa đã d n Chí đ n nhàẽ ả ế ị ở ề ứ ẫ ế
Bá Ki n. Trong l n đ i đ u sau cu i này, Chí hoàn toàn đế ầ ố ầ ố ượ ộc l t xác, s thay đ i đ tự ổ ộ
ng t và nhanh chóng đ n m c Bá Ki n không ng độ ế ứ ế ờ ược. Chính vì không n m b t đắ ắ ượ c
đ i phố ương, l i ch quan khinh đ ch nên Bá Ki n th t b i m t cách th m h i. H n đãạ ủ ị ế ấ ạ ộ ả ạ ắ
ph i tr giá đ t cho hành vi t i l i c a chính h n. V i dáng d p hiên ngang, ng o m n,ả ả ắ ộ ỗ ủ ắ ớ ấ ạ ạ Chí ch tay vào m t Bá Ki n mà ra l i dõng d c: "Tao mu n làm ngỉ ặ ế ờ ạ ố ườ ươi l ng thi n". Tệ ư
th y ta ch a t ng b t g p Chí. Trế ấ ư ừ ắ ặ ở ước đây h n ch bi t cúi đ u l phép, m t đi uắ ỉ ế ầ ễ ộ ề
b m c hai đi u l y c Đó là s chuy n bi n và t kh ng đ nh mình c a Chí. Ngôn ngẩ ụ ề ạ ụ ự ể ế ự ẳ ị ủ ữ
c a Chí càng lúc càng đ m màu tri t lý: "Ai cho tao lủ ậ ế ương thi n? Tao không th là ngệ ể ườ i
lương thi n". L i cu i cùng đệ ờ ố ược th t lên v i t t c ni m cay đ ng xót xa. Chí đã b đ yố ớ ấ ả ề ắ ị ẩ
đ n bế ước đường cùng. Không còn l i thoát, không còn cách l a ch n nào khác ch cònố ự ọ ỉ
ch m d t cu c đ i c a k thù r i sau đó t ch m d t cu c đ i mình. Màn bi k ch k tấ ứ ộ ờ ủ ẻ ồ ự ấ ứ ộ ờ ị ế thúc đ m máu và nẫ ước m t.ắ
Tác ph m Chí Phèo đã đ l i trong lòng ngẩ ể ạ ười trăn tr , bao suy t ray r t. Truy n đã phácở ư ứ ệ
h a thành công b c tranh v đ i s ng nông thôn Vi t Nam th i kì 19301945. Nó đãọ ứ ề ờ ố ở ệ ờ trình bày s mâu thu n và xung đ t gay g t gi a b n cự ẫ ộ ắ ữ ọ ường hào ác bá và nh ng ngữ ườ i nông dân nghèo hèn rách rướ ị ẩi b đ y vào con đường t i l i, mà tiêu bi u là Bá Ki n vàộ ỗ ể ế Chí Phèo. Nh ng mâu thu n n i t i y đã cho th y s x u xa th i nát c a xã h i đữ ẫ ộ ạ ấ ấ ự ấ ố ủ ộ ươ ng
th i. H n bao gi h t b c tranh nông thôn Vi t Nam hi n ra m i x xác tiêu đi u làm sao.ờ ơ ờ ế ứ ệ ệ ớ ơ ề
Trang 4Nó đ y r y nh ng h ng ngầ ẫ ữ ạ ười hèn h , đ n m t (Bá Ki n, đ i T o, bà Ba ) cũng nhạ ố ạ ế ộ ả ư
nh ng t n n xã h i, rữ ệ ạ ộ ượu chè, c b c, tr m cờ ạ ộ ướp có th i c phát tri n. M t xã h iờ ơ ể ộ ộ không ch có s b n cùng hóa mà còn có c s l u manh hóa, v đi m này tác gi đã gâyỉ ự ầ ả ự ư ề ể ả
d ng r t thành công chân dung c a m t ngự ấ ủ ộ ười nông dân m i: Chí Phèo. Hình nh Chí trớ ả ở thành m t đi n hình văn h c, m t ki u m u c a lo i ngộ ể ọ ộ ể ẫ ủ ạ ườ ịi b tha hóa v m t nhân cách,ề ặ
v a s ng đ ng v a đ c đáo, m i m Cũng qua đó b t lên t m lòng nhân đ o cao c , m từ ố ộ ừ ộ ớ ẻ ậ ấ ạ ả ộ
s c m thông, m t thái đ tôn tr ng sâu s c đ i v i s ph n c a nh ng k th p c béự ả ộ ộ ọ ắ ố ớ ố ậ ủ ữ ẻ ấ ổ
h ng. B xã h i chà đ p. ru ng r y, ch i b th m chí tọ ị ộ ạ ồ ẫ ố ỏ ậ ước b c quy n làm ngỏ ả ề ườ ủ i c a
m t con ngộ ười. Nh ng k mà xã h i cho là c c k x u xa y, dữ ẻ ộ ự ỳ ấ ấ ưới con m t yêu thắ ươ ng
c a tác gi v n còn m t chút gì là tình ngủ ả ẫ ộ ười và s ph n kháng mu n ch ng l i xã h i,ự ả ố ố ạ ộ
mu n b t ra kh i xã h i vô nhân đ o không có m t chút tình thố ứ ỏ ộ ạ ộ ương ngườ ấi y. Toát lên từ tác ph m là ni m khát khao h nh phúc, khát khao quy n làm ngẩ ề ạ ề ười và khát khao tình
người. Đ c bi t là ti ng kêu trặ ệ ế ước lúc giãy ch t c a Chí Phèo. Nó ch a đ ng m t tế ủ ứ ự ộ ư
tưởng vô cùng cao đ p. Đó là ti ng kêu c u c a m t con ngẹ ế ứ ủ ộ ười, m t s ph n b vùi d p:ộ ố ậ ị ậ
"Ai cho tao lương thi n? Tao mu n làm ngệ ố ườ ươi l ng thi n". Ti ng kêu m i đau đ n vàệ ế ớ ớ tha thi t làm sao. Nó c xoáy vào lòng ngế ứ ười, nó làm ta ph i băn khoăn ray r t, nó kêu g i,ả ứ ọ hay nói đúng h n nó đ t ra m t v n đ có tính ch t nan gi i, m t v n đ chung khôngơ ặ ộ ấ ề ấ ả ộ ấ ề
c a riêng ai, y là: "S ph n con ngủ ấ ố ậ ười". Nó kêu g i tình ngọ ười, kêu g i s quan tâm đ nọ ự ế
s ph n c a nh ng k b t h nh. Kêu c u v n đ nhân ph m con ngố ậ ủ ữ ẻ ấ ạ ứ ấ ề ẩ ười đang trên đườ ng
h y ho i. Nó đ t ra m t nhi m v nóng b ng là hãy c u l y nhân ph m, hãy b o vủ ạ ặ ộ ệ ụ ỏ ứ ấ ẩ ả ệ quy n làm ngề ườ ủi c a m t con ngộ ười, kêu g i th c hi n chân lý: "Ngọ ự ệ ườ ới v i ngườ ố i s ng
đ yêu nhau''.ể
Tác ph m đã gián ti p t cáo xã h i nh p nhúa b n th u không có tính ngẩ ế ố ộ ớ ẩ ỉ ười. Xã h i y làộ ấ
n i s n sinh và nuôi dơ ả ưỡng nh ng ngữ ười nh Chí Phèo. Con ngư ườ ối s ng trong xã h i yộ ấ khác nào s ng trong vòng cùng qu n b t c. Chí Phèo này ch t đi thì có Chí Phèo khác raố ẫ ế ắ ế
đ i thay th Chi ti t cu i cùng c a tác ph m miêu t Th N (sau khi Chí Phèo ch t),ờ ế ế ố ủ ẩ ả ị ở ế thoáng th y hi n ra m t cái lò g ch b không, v ng ngấ ệ ộ ạ ỏ ắ ười qua l i Ph i chăng tác giạ ả ả kín đáo báo hi u m ; Chí Phèo con s p ra đ i.ệ ộ ắ ờ
Có người cho r ng đó là k t thúc bi quan. T i sao l i không nghĩ r ng Nam Cao đang kêuằ ế ạ ạ ằ
Trang 5g i chúng ta hãy c u l y nh ng đ a con Chí Phèo, hãy đ p nát nh ng lò g ch cũ đ choọ ứ ấ ữ ứ ậ ữ ạ ể con ngườ ối s ng v i nhau trong sáng h n, cao đ p h n? ớ ơ ẹ ơ
Bài M u S 2: ẫ ố
T khi ra tù tr v làng cho đ n lúc t k t li u đ i mình, không bi t Chí Phèo đã đ n nhàừ ở ề ế ự ế ễ ờ ế ế
bá Ki n bao nhiêu l n. Trong tác ph m Chí Phèo, Nam Cao đã k l i ba l n Chí Phèo đ nế ầ ẩ ể ạ ầ ế nhà bá Ki n, cũng là ba cái m c trong s phát tri n tính cách c a nhân v t trên con đế ố ự ể ủ ậ ườ ng
l u manh hoá.ư
Chí Phèo đ n nhà bá Ki n l n th nh t ngay hôm sau khi tr v làng. L n y, Chí Phèo raế ế ầ ứ ấ ở ề ầ ấ
ch ng i u ng rợ ồ ố ượu v i th t chó t sáng đ n chi u, mà l i uông quit ăn ch c. Th t no,ớ ị ừ ế ề ạ ạ ị
rượu say, Chí Phèo c m cái v chai đ n nhà bá Ki n v i ý đ nh đòi bá Ki n món n đ iầ ỏ ế ế ớ ị ế ợ ờ
mà mây năm trước h n đã n Chí Phèo khi b ng d ng đ y Chí Phèo vào tù. Không có báắ ợ ỗ ư ẩ
Ki n nhà, Chí Phèo ch đế ở ỉ ược đón ti p b ng nh ng ti ng s a m ĩ c a đàn chó d và vế ằ ữ ế ủ ầ ủ ữ ẻ
s hãi c a đàn bà, tr con. Khi lý Cợ ủ ẻ ường tr v , Chí Phèo li n đ p v chai, l y m nh chaiở ề ề ậ ỡ ấ ả
r ch m t cho ch y máu, r i v a la làng v a ăn v Trong lúc lí Cạ ặ ả ồ ừ ừ ạ ường v a lúng túng thìừ
bá Kiên tr v V n là tay cáo già trong vi c áp b c, bóc l t ngở ề ố ệ ứ ộ ười nghèo, Bá Ki n mauế chóng ph nh n nh Chí Phèo, m i Chí Phèo vào nhà, l y rỉ ị ờ ấ ượu, gi t gà, thi t Chí Phèo. Xongế ế
rượu th t, bá Ki n còn đãi Chí m t đ ng b c g i là đ thu c men. Chí Phèo quên h t lòngị ế ộ ồ ạ ọ ể ố ế thù h n, vui v ra v ậ ẻ ề
Ch m y hôm sau đó, khi đã u ng rỉ ấ ố ượu h t đ ng b c mà bá Ki n cho, Chí Phèo l i tìmế ồ ạ ế ạ
đ n nhà bá Ki n, c m theo m t con dao nh Chí Phèo xin bá Ki n l i cho đi tù vì " tùế ế ầ ộ ỏ ế ạ ở ở
sướng quá", không ph i lo l ng, nêuả ắ
không thì Chí Phèo s đâm ch t vài th ng đé đẽ ế ằ ược đi tù. Bi t đây là m t cách t ng ti n,ở ế ộ ổ ề
bá Ki n s d ng ngón võ "l y đ c tr đ c", sai Chí Phèo đi đòi món n năm ch c b c n iế ử ụ ấ ộ ị ộ ợ ụ ạ ơ
Đ i T o, m t tay kình đ ch s ng s c a h n. Đ i T o đang m, v đ i T o mu n choộ ả ộ ị ừ ỏ ủ ắ ộ ả ố ợ ộ ả ố yên chuy n, đã đ a cho Chí Phèo món ti n đó. Đòi đệ ư ề ược n , bá Ki n càng tâng b c Chíợ ế ố Phèo, h a gi ti n cho Chí Phèo, l i còn cho Chí Phèo đ t vứ ữ ề ạ ấ ườn đ Chí Phèo ra v v iể ở ề ớ tâm tr ng đ c bi t hí h ng, cho r ng anh hùng trong làng này không ai b ng mình. K tạ ặ ệ ử ằ ằ ể ừ đây, Chí Phèo t nguy n làm tay sai cho bá Ki n, coi bá Ki n là ân nhân, tr thành con quự ệ ế ế ở ỷ
d đ i v i ngữ ố ớ ườ ươi l ng thi n.ệ
Trang 6Chí Phèo đ n nhà bá Ki n l n th ba sau cu c g p g v i th N Đế ế ầ ứ ộ ặ ỡ ớ ị ở ược th N yêuị ở
thương, đ c bi t là đặ ệ ược th N đem đ n cho m t bát cháo hành lúc Chí Phèo đang m,ị ở ế ộ ố con ngườ ươi l ng thi n trong Chí Phèo b ng th c t nh. Nh l i nh ng gi c m ngày x a,ệ ỗ ứ ỉ ớ ạ ữ ấ ơ ư quãng đ i lờ ương thi n ngày x a, Chí Phèo khát khao tr l i đ i lệ ư ở ạ ờ ương thi n, th N s làệ ị ở ẽ chi c c u n i cho Chí Phèo tr l i cu c đ i y. Nh ng bà cô th N c m th N l y Chíế ầ ố ở ạ ộ ờ ấ ư ị ở ấ ị ở ấ Phèo. U t c, Chí Phèo c m dao đ nh đ n nhà cô cháu th N , nh ng tr n đấ ứ ầ ị ế ị ở ư ộ ường đi, vì đang say, Chí Phèo không vào nhà th N mà đi th ng đ n nhà bá Ki n. Khi bá Ki nị ở ẳ ế ế ế
qu ng ti n cho Chí Phèo đ h n cút đi cho khu t m t, Chí Phèo thét vào m t bá Ki n:ẳ ề ể ắ ấ ắ ặ ế
"Tao mu n làm ngố ườ ươi l ng thi n". R i ti p: "Nh ng ai cho tao lệ ồ ế ư ương thi n? Ch có cáiệ ỉ này!". V a nói Chí Phèo v a c m dao lên đâm t i t p vào ngừ ừ ầ ớ ấ ười bá Ki n. Sau đó Chí Phèoế quay mũi dao l i, t đâm vào c , k t li u đ i mình. Khi m i ngạ ự ổ ế ễ ờ ọ ườ ổ ới đ t i, Chí Phèo đã
n m trên vũng máu lênh láng, mi ng ngáp ngáp nh mu n nói đi u gì mà nói không đằ ệ ư ố ề ược
K l i ba l n g p g này, Nam Cao đã th hi n đ y đ và sinh đ ng s chuy n hóa trongể ạ ầ ặ ỡ ể ệ ầ ủ ộ ự ể tâm h n m t ngồ ộ ười nông dân nghèo kh t bổ ừ ước đ u l u manh hóa, tr thành tay sai c aầ ư ở ủ
k thông tr , cho đ n khi t nh gi c m t cách mu n màng. Ngòi bút c a Nam Cao qua baẻ ị ế ỉ ấ ộ ộ ủ
cu c g p g đã t ra hi n th c m t cách s c s o, đ ng th i cũng th hi n m t trái timộ ặ ỡ ỏ ệ ự ộ ắ ả ồ ờ ể ệ ộ
đ y tình c m nhân đ o cao c ầ ả ạ ả
Trong cu c g p g l n th nh t, Chí Phèo d u hung hăng, li u lĩnh, th c ra ch là m t conộ ặ ỡ ầ ứ ấ ẫ ề ự ỉ ộ
c u non c a con sói bá Kiên, m t tên cừ ủ ộ ường hào v a tham lam, đ c ác, v a khôn ngoanừ ộ ừ
x o quy t đ n t t đ Đ n nhà bá Ki n, Chí Phèo mang theo m i thù h n cá nhân, mu nả ệ ế ộ ộ ế ế ố ằ ố
t kh ng đ nh mình trự ẳ ị ước m t bá Ki n, bu c h n ph i s mình, b ng ngón đòn r ch m t,ặ ế ộ ắ ả ợ ằ ạ ặ
ăn v Bá Ki n đã nhanh chóng tạ ế ước vũ khí c a Chí Phèo b ng m t thái đ c u thân giủ ằ ộ ộ ầ ả
d i và nh ng l i tâng b c, ph nh n nh. Th là Chí Phèo c m th y mình đòi đố ữ ờ ố ỉ ị ế ả ấ ược cái c nầ đòi, d dàng mãn nguy n nh nhân v t A.Q đã mãn nguy n b ng phép th ng l i tinh th nễ ệ ư ậ ệ ằ ắ ợ ầ trong A.Q chính truy n c a L T n. Đó là ch y u trong tính cách c a ngệ ủ ỗ ấ ỗ ế ủ ười nông dân mà
bá Ki n v n đã t ng tr i, đã khai thác và t n d ng.ế ố ừ ả ậ ụ
N u vi c Chí Phèo nguôi thù bá Ki n, tr thành tay sai c a bá Ki n là hi n th c thì cũngế ệ ế ở ủ ế ệ ự
r t hi n th c cho vi c Chí Phèo t nh ng , gi t bá Ki n. D u có làm tay sai cho bá Ki n đấ ệ ự ệ ỉ ộ ế ế ầ ế ể
tr thành con qu d làng Vũ Đ i, v b n ch t Chí Phèo v n là đ ng phía đ i l p v iở ỷ ữ ạ ề ả ấ ẫ ứ ở ố ậ ớ
Trang 7bá Ki n, có m i thù v i bá Ki n. M i thù gi a hai con ngế ố ớ ế ố ữ ười này không th d dàng để ễ ượ c hóa gi i, trả ước sau r i cũng b c l v b n ch t, con ngồ ộ ộ ề ả ấ ườ ươi l ng thi n v n t n t i trongệ ẫ ồ ạ Chí Phèo, trước sau r i cũng ph i t nh gi c. Con m t hi n th c s c s o, t m lòng nhânồ ả ỉ ấ ắ ệ ự ắ ả ấ
đ o cao c c a Nam Cao đã đạ ả ủ ược th hi n đi u này. Nhìn th y nh ng khát khao lể ệ ở ề ấ ữ ươ ng thi n v n còn ng yên trong tâm h n Chí Phèo nh phát hi n đệ ẫ ủ ồ ư ệ ược nh ng đ m l a đữ ố ử ượ c vùi l p dấ ưới tro tàn, Nam Cao cũng đã nhìn th y hoàn c nh và đi u ki n c n thi t choấ ả ề ệ ầ ế
nh ng đ m l a y bùng lên. S xu t hi n c a th N v i bát cháo hành th m l ng tìnhữ ố ử ấ ự ấ ệ ủ ị ở ớ ơ ừ
người, m t th tình thộ ứ ương vô t và t nguy n, đã có s c g t r a, đ a Chí Phèo t con ácư ự ệ ứ ộ ử ư ừ
qu tr l i làm ngỷ ở ạ ười. Th m thía v i tình ngấ ớ ười, Chí Phèo quy t đ nh không làm qu ,ế ị ỷ không ti p t c cu c s ng l u manh mê mu i c a mình. Đây chính là lúc bi k ch xu t hi n.ế ụ ộ ố ư ộ ủ ị ấ ệ Cái xã h i đã t ng ru ng b Chí Phèo, đ y Chí Phèo ra ngoài l c a cu c s ng, cũng làộ ừ ồ ỏ ẩ ề ủ ộ ố cái xã h i đ c ác không ch u dung n p Chí Phèo tr l i làm ngộ ộ ị ạ ở ạ ười. Nh ng khát v ng làmư ọ
ngườ ủi c a Chí Phèo mãnh li t vô cùng. Đê có th ti p t c làm ngệ ế ế ụ ười, Chí Phèo ch cònỉ
m t cách duy nh t là t h y di t m ng s ng c a mình. Nh ng làm sao Chí Phèo khôngộ ấ ự ủ ệ ạ ố ủ ư căm ph n trẫ ướ ốc s ph n nghi t ngã nh th Ch a th có đ ý th c đ nh n ra nguyênậ ệ ư ế ư ể ủ ứ ể ậ nhân n i kh c a mình là c m t xã h i, Chí Phèo ch nh n ra nguyên nhân y m t kỗ ổ ủ ả ộ ộ ỉ ậ ấ ờ ộ ẻ
c th là bá Ki n. Nam Cao đã r t sâu s c khi k r ng: tho t đ u Chí Phèo c m dao đ nhụ ể ế ấ ắ ể ằ ạ ầ ầ ị
đ n nhà cô cháu th N , nh ng b i đã say, Chí Phèo quên, đã đi th ng đ n nhà bá Ki n.ế ị ở ư ở ẳ ế ế Lúc đ u, Chí Phèo có th căm gi n bà cô th N nh ng trong ti m th c c a Chí Phèo, kầ ể ậ ị ở ư ề ứ ủ ẻ làm h h ng c cu c đ i Chí không ph i là ai khác ngoài bá Ki n. Vi c bá Kiên b đâmư ỏ ả ộ ờ ả ế ệ ị
ch t trế ước khi Chí Phèo t k t li u đ i mình là ph n ng t t y u c a m t con ngự ế ễ ờ ả ứ ấ ế ủ ộ ườ ị i b
d n đu i đ n bồ ổ ế ước đường cùng
"Tao mu n làm ngố ườ ươi l ng thi n!". Đi qua h n n a th k , ti ng kêu c a Chí Phèo đ nệ ơ ử ế ỉ ế ủ ế
v i chúng ta hôm nay v n còn khi n ta bàng hoàng. Ngày y, mu n làm ngớ ẫ ế ấ ố ườ ươ i l ng thi n khó đ n v y ? Ta bi t n Nam Cao đã giúp ta th m thía n i đau c a con ngệ ế ậ ư ế ơ ấ ỗ ủ ườ i ngày cũ đ bi t yêu cu c s ng có để ế ộ ố ược bây gi , nh t là bi t khát khao đ u tranh đ làmờ ấ ế ấ ể cho cu c s ng tr nên t t đ p h n, công b ng và nhân ái h n.ộ ố ở ố ẹ ơ ằ ơ
Bài M u S 3:ẫ ố
Trang 8M t hoang thai b c trong cái váy đ p lò g ch cũ, m t v t cho không, m t món hàng,ộ ọ ụ ở ạ ộ ậ ộ
m t đ a tr không cha không m đi l n h i, làm canh đi n cho Lý Ki n, đi tù 7, 8 nămộ ứ ẻ ẹ ở ầ ồ ề ế
tr v làng Vũ Đ i, tr thành m t trong hai con qu d , đ r i cu i cùng "b n chúng gi tở ề ạ ở ộ ỷ ữ ể ồ ố ọ ế nhau, nào có ph i c n đ n tay ngả ầ ế ười khác đâu". Đó là cu c đ i đ y máu và nộ ờ ầ ước m t, làắ
nh ng cu c r ch m t ăn v và đâm thuê chém mữ ộ ạ ặ ạ ướn c a Chí Phèo. T m t nông dânủ ừ ộ
lương thi n, Chí Phèo đã b xã h i th c dân phong ki n xô đ y vào con đệ ị ộ ự ế ẩ ường l u manhư
t i l i.ộ ỗ
Chí Phèo đi tù t năm 20 tu i. Chí v l i làng năm 27, 28 tu i. Năm h n t sát ngoài tu iừ ổ ề ạ ổ ắ ự ổ
b n mố ươi. Có l t khi Chí Phèo tr thành "anh đ y t chân tay" c a Bá Ki n trongẽ ừ ở ầ ớ ủ ế kho ng h n mả ơ ười năm tr i, h n đã đ n nhà "c Bá" r t nhi u l n đ "ngờ ắ ế ụ ấ ề ầ ể ười ta giao cho
h n" đâm chém, m u h i, phá phách Tuy nhiên, Nam Cao ch k l i 3 l n Chí Phèo đ nắ ư ạ ỉ ể ạ ầ ế nhà Bá Ki n.ế
L n th nh t h n đ n nhà Bá Ki n ngay hôm sau h n tr v làng. U ng rầ ứ ấ ắ ế ế ắ ở ề ố ượu, ăn th t chóị
ch , t tr a t i x chi u, say kh t, Chí Phèo c m cái v chai đ n nhà Bá Ki n, g i tên
t c ra ch i, làm cho "m m t tiên đ n l n lên m t". H n đ n đ tr thù, đ h i món nụ ử ồ ả ổ ế ộ ấ ắ ế ể ả ể ỏ ợ
Bá Ki n đ y h n vào tù. Xô xát v i Lí Cế ẩ ắ ớ ường, r i h n đ p chai vào c t c ng, r ch m t,ồ ắ ậ ộ ổ ạ ặ kêu làng, ăn v Nh ng c Bá ranh ma đã x nhũn, m i h n vào nhà, gi t gà m i h nạ ư ụ ử ờ ắ ế ờ ắ
u ng rố ượu. Chí b ng nhiên tr thành ngỗ ở ười có h v i Lí Cọ ớ ường, được đãi thêm đ ng b c,ồ ạ
h n h hê ra v ắ ả ề
B n hôm sau h t ti n, Chí Phèo ra quán mua ch u m t chai rố ế ề ị ộ ượu, v n ba b n qu chu iặ ố ả ố xanh, b c c a cô hàng xén m t nhúm con mu i, h n v cái mi u b sông u ng rố ủ ộ ố ắ ề ế ở ờ ố ượ u
nh m v i chu i xanh ch m mu i tr ng. No say, h n vác dao đ n th ng nhà Bá Ki n, g pắ ớ ố ấ ố ắ ắ ế ẳ ế ặ
ai h n cũng b o: "H n đ n nhà c Bá đòi n đây!". H n đ n kêu c Bá "l i cho con đi ắ ả ắ ế ụ ợ ắ ế ụ ạ ở tù" vì " tù sở ướng quá!". N u không đế ược "thì con đâm ch t dăm ba th ng, r i c b t conế ằ ồ ụ ắ
gi i huy n. H n nghi n răng, l y dao s c t n m n g t cái bàn lim". Tr không đả ệ ắ ế ấ ắ ầ ầ ọ ị ược thì
c dùng. Ch m t ti ng cụ ỉ ộ ế ười, m t câu nói khích, c Bá đã sai độ ụ ược Chí mang dao đ n nhàế
đ i T o, m t tay kình đ ch c a y, đòi n năm ch c b c. Ch ng c n đ máu, Chí Phèo l yộ ả ộ ị ủ ợ ụ ạ ẳ ầ ổ ấ
được món n C thợ ụ ưởng "cho Chí năm đ ng, c p cho Chí m nh vồ ấ ả ườn c nh b sông làmạ ờ
ch ". Chí t đ c, th y mình "oai thêm b c n a", vênh m t: "Anh hùng làng này cócỗ ở ự ắ ấ ậ ữ ặ
Trang 9th ng nào b ng ta!". Chí tr thành "anh đ y t chân tay m i" đ c l c c a Bá Ki n, conằ ằ ở ầ ớ ớ ắ ự ủ ế
qu d c a làng Vũ Đ i.ỷ ữ ủ ạ
L n th ba đầ ứ ược nói đ n, Chí Phèo đ n g p Bá Ki n lúc Chí Phèo đã "b n mế ế ặ ế ố ươi hay ngoài b n mố ươi". B m t c a Chí lúc b y gi là "m t c a m t con v t l " s o v n d cộ ặ ủ ấ ờ ặ ủ ộ ậ ạ ẹ ằ ọ
v n ngang màu "vàng vàng x m màu gio". Sau 5 ngày đêm cùng v i Th N ân ái "đôiằ ạ ớ ị ở
l a x ng đôi", đứ ứ ược ăn cháo hành, Chí Phèo mu n làm l i cu c đ i. Chí thèm lố ạ ộ ờ ương thi nệ
mu n làm hòa v i m i ngố ớ ọ ười. Bà cô Th N không cho Th N l y Chí Phèo. T c gi n,ị ở ị ở ấ ứ ậ Chí Phèo u ng rố ượu th t say tìm đ n nhà Th N Trên đậ ế ị ở ường đi, h n đã xông th ng đ nắ ẳ ế nhà Bá Ki n. Không c n xin ti n, h n dõng d c nói v i Bá Ki n: "Tao mu n làm ngế ầ ề ắ ạ ớ ế ố ườ i
lương thi n!". Nh ng "Ai cho tao lệ ư ương thi n? Tao không th là ngệ ể ườ ươi l ng thi nệ
n a ". Và "ch có m t cách là " Chí Phèo văng dao t i chém túi b i Bá Ki n. V a chémữ ỉ ộ ớ ụ ế ừ
v a kêu làng th t to. R i Chí Phèo t đâm vào c mình, t sát. Lúc ch t "m t h n tr nừ ậ ồ ự ổ ự ế ắ ắ ợ
ngược, m m h n ngáp ngáp, mu n nói, nh ng không ra ti ng". Xác h n n m "gi a baoồ ắ ố ư ế ắ ằ ữ nhiêu là máu tươi"
Sau m i l n Chí Phèo đ n g p Bá Ki n, h n b d d , b mua chu c, b n tính h n thayỗ ầ ế ặ ế ắ ị ụ ỗ ị ộ ả ắ
đ i, t m t nông dân, m t tên đi tù v , tr thành con qu d làng Vũ Đ i, Chí Phèo b l uổ ừ ộ ộ ề ở ỷ ữ ạ ị ư manh hóa, b Bá Ki n xô đ y vào vòng t i l i, đâm thuê chém mị ế ẩ ộ ỗ ướn, Nam Cao đã miêu
t tính cách Chí Phèo phát tri n theo con đả ể ường l u manh hóa c a h n. Chí Phèo đã đư ủ ắ ượ c xây d ng thành m t nhân v t đi n hình. N u truy n "Chí Phèo" đự ộ ậ ể ế ệ ược đánh giá là m t tácộ
ph m xu t s c trên c hai m t hi n th c và nhân đ o v đ tài nông dân thì nh ng đo nẩ ấ ắ ả ặ ệ ự ạ ề ề ữ ạ
k v chuy n Chí Phèo đ n nhà Bá Ki n là nh ng đo n c t lõi t o nên giá tr y.ể ề ệ ế ế ữ ạ ố ạ ị ấ
Truy n "Chí Phèo" không có nhi u nhân v t. T bà Ba đ n Th N , t bà cô Th N đ nệ ề ậ ừ ế ị ở ừ ị ở ế
T Lãng làm ngh th y cúng kiêm ho n l n, t Bá Ki n đ n Chí Phèo, nhà văn Namự ề ầ ạ ợ ừ ế ế Cao đã làm hi n lên b c tranh nông thôn Vi t Nam đêm trệ ứ ệ ước Cách m ng. Đ c bi t qua 2ạ ặ ệ nhân v t Bá Ki n và Chí Phèo, nh ng l n g p g , đ i đ ch nhau, Nam Cao đã cho th yậ ế ữ ầ ặ ỡ ố ị ấ
cu c xung đ t r t gay g t nông thôn nộ ộ ấ ắ ở ước ta trước đây. B n cọ ường hào gian ác mà tiêu
bi u là Bá Ki n "b n đ i làm t ng lý" vô cùng x o quy t không ch bóp n n làm giàuể ế ố ờ ổ ả ệ ỉ ặ
b ng s u thu , b ng chi m ru ng, c m nhà, mà còn dùng m i th đo n mua chu c, xôằ ư ế ằ ế ộ ắ ọ ủ ạ ộ
đ y ngẩ ười nông dân vào con đường l u manh, t i l i. Đau đ n nh t là Chí Phèo đã b bócư ộ ỗ ớ ấ ị
Trang 10l t t n xộ ậ ương t y, b củ ị ướp đi c hình ngả ườ ẫi l n linh h n ngồ ười. Cho dù Chí mu n ph cố ụ thi n, r t thèm lệ ấ ương thi n, mu n làm hòa v i đ ng lo i nh ng cũng không đệ ố ớ ồ ạ ư ược n a.ữ Con đường hoàn lương c a nh ng Binh Ch c, nh ng Chí Phèo đã b ch n đ ng. Hủ ữ ứ ữ ị ặ ứ ọ ngày m t b nh n chìm vào vũng bùn t i l i thành qu d và ch có th ch t mà thôi!ộ ị ấ ộ ỗ ỷ ữ ỉ ể ế Truy n "Chí Phèo" đã ph n ánh chi u sâu đ i s ng lam lũ, ki t qu , x xác, n n cệ ả ở ề ờ ố ệ ệ ơ ạ ờ
b c, rạ ượu chè, l u manh hóa c a ngư ủ ười nhà quê trong th i kì 19301945. M t b c tranhờ ộ ứ thê th m "sân đình máu ch y, đả ả ường thôn lính đ y" v i nh ng cu c đ i t i nh c "bátầ ớ ữ ộ ờ ủ ụ
c m chan đ y nơ ầ ước m t".ắ
Truy n "Chí Phèo" còn có giá tr nhân đ o sâu s c. V i cái nhìn thệ ị ạ ắ ớ ương c m, tác gi đãả ả phát hi n ra cái đ m l a c a thiên lệ ố ử ủ ương còn le lói trong đáy tâm h n c a nh ng ngồ ủ ữ ườ i lao đ ng b xã h i cũ làm cho bi n ch t. Nó cho ta th y lòng khao khát c a ngộ ị ộ ế ấ ấ ủ ười nghèo
kh mu n đổ ố ượ ốc s ng h nh phúc trong m t cu c đ i bình d , th y đạ ộ ộ ờ ị ấ ược nguyên c sâu xaớ tinh th n ph n kháng d d i, ti m tàng trong con ngầ ả ữ ộ ề ườ ọi h
Truy n ng n "Chí Phèo" đã đ l i nhi u ám nh trong lòng ngệ ắ ể ạ ề ả ườ ọi đ c. Nó mãi mãi là l iờ kêu c u, là ti ng chuông báo đ ng hãy c u l y con ngứ ế ộ ứ ấ ười, hãy b o v quy n s ng lả ệ ề ố ươ ng thi n c a ngệ ủ ười lao đ ng. Chính qu d đã gây m m qu d Có di t tr t n g c qu dộ ỷ ữ ầ ỷ ữ ệ ừ ậ ố ỷ ữ thì ngườ ươi l ng thi n m i đệ ớ ượ ốc s ng yên lành