Tiết 15: Công cơ học

- Vận dụng công thức tính công cơ học trong các trường hợp phương của lực trùng với phương chuyển dời của vật.. công cơ học.Ví dụ 2: người lực sĩ đỡ quả tạ đứng yên tác dụng vào quả nặng

Ngày soạn: 21.11.2009 Vật lý 8

BÀI 13 CÔNG CƠ HỌC

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Biết được dấu hiệu để có công cơ học

- Nêu được các ví dụ trong thực tế để có công cơ học và không có công cơ học

- Phát biểu và viết được công thức tính công cơ học Nêu được tên các đại lượng và đơn vị của các đại lượng trong công thức

- Vận dụng công thức tính công cơ học trong các trường hợp phương của lực trùng với phương chuyển dời của vật

2 Kỹ năng:

- Phân tích lực thực hiện công

- Tính công cơ học

3 Thái độ:

- Có hứng thú, ham thích tìm tòi liên hệ thực tế

II Chuẩn bị:

- Tranh vẽ con bò kéo xe; vận động viên cử tạ; máy xúc đất đang làm việc

III Tổ chức hoạt động dạy và học

Hoạt động của giáo viên và học sinh Ghi bảng

* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ – tổ chức tình huống học tập (5’)

- Học sinh 1: Hãy cho biết điều kiện để vật nổi,

vật lơ lững và vật chìm? Trả lời câu C5?

- Học sinh 2: Chữa bài tập 12.2 trong sách bài

tập

* Tổ chức tình huống học tập: Trong đời sống

hàng ngày, người ta quan niệm rằng người nông

dân cấy lúa, người thợ xây nhà, em học sinh ngồi

học, con bò đang kéo xe … đều đang thực hiện

công Nhưng không phải công trong các trường

hợp này đều là “công cơ học” Vậy công cơ học

là gì?

Bài 13 CÔNG CƠ HỌC

* Hoạt động 2: Tìm hiểu khi nào thì có công cơ học (15’)

- Yêu cầu học sinh đọc thông tin phần 1 nhận

xét

- Giáo viên thuyết trình và nhấn mạnh lại:

Ví dụ 1: con bò kéo với lực kéo F > 0 và quảng

đường đi của xe s > 0, phương của lực kéo trùng

với phương chuyển động  con bò đã thực hiện

I Khi nào có công cơ học

1 Nhận xét

Ví dụ 1: con bò kéo với lực kéo F > 0 và quảng đường đi của xe s > 0, phương của lực kéo trùng với phương chuyển động  con bò đã thực hiện công cơ

công cơ học.

Ví dụ 2: người lực sĩ đỡ quả tạ đứng yên tác

dụng vào quả nặng một lực nâng lớn Fn lớn,

quảng đường dịch chuyển của quả tạ s = 0 

người lực sĩ không thực hiện công cơ học

- Từ sự phân tích ở trên, yêu cầu học sinh cho

biết khi nào thì có công cơ học?

- Học sinh: muốn có công cơ học thì phải có

lực tác dụng vào vật làm cho vật chuyển dời

- Gọi 3 học sinh nhắc lại cho học sinh nhớ kiến

thức

- Giáo viên đưa ra ví dụ: một người vát 1 bao

lúa đi từ nhà ra ngoài sân, một em học sinh

đang ngồi học

- Yêu cầu học sinh cho biết ví dụ nào có công

cơ học và ví dụ nào không có công cơ học?

- Học sinh: người vát 1 bao lúa từ nhà ra sân

 có công cơ học Em học sinh đang ngồi

học  không có công cơ học

- Yêu cầu học sinh suy nghỉ câu C2 và trả lời

- Giáo viên cho học sinh trả lời từng ý:

+ Chỉ có công cơ học khi nào?

+ Công cơ học của lực là gì?

+ Công cơ học gọi tắt là gì?

- Yêu cầu cá nhân học sinh làm câu C3

- Yêu cầu học sinh phân tích từng yếu tố sinh

công của mỗi trường hợp

Trường hợp a:

+ Có lực tác dụng F > 0

+ Có chuyển động s > 0

 người có sinh công cơ học

Trường hợp b:

+ Ngồi học bài  s = 0  Công cơ học bằng 0

Trường hợp c:

+ Lực tác dụng F > 0

+ Quảng đường dịch chuyển s > 0

 Có công cơ học

Trường hợp d:

+ Lực tác dụng F > 0

+ Quảng đường dịch chuyển s > 0

 Có công cơ học

- Yêu cầu học sinh nhắc lại: khi nào vật thực

học

Ví dụ 2: người lực sĩ đỡ quả tạ đứng yên tác dụng vào quả nặng một lực nâng lớn

Fn lớn, quảng đường dịch chuyển của quả tạ s = 0  người lực sĩ không thực hiện công cơ học

C1: Muốn có công cơ học thì phải có lực tác dụng vào vật làm cho vật chuyển dời

2 Kết luận:

C2:

- Chỉ có công cơ học khi có lực tác dụng vào vật và làm cho vật chuyển dời

- Công cơ học là công của lực (khi một vật tác dụng lực và lực này sinh công thì

ta có thể nói công đó là công của vật)

- Công cơ học thường được gọi tắt là công

3 Vận dụng

C3:

a Có công cơ học

b Không có công cơ học

c Có công cơ học

d Có công cơ học

C4:

a Lực của đầu tàu thực hiện công cơ học

b Trọng lực thực hiện công cơ học

hiện công?

- Yêu cầu cá nhân học sinh trả lời câu C4

c Người công nhân thực hiện công cơ học

* Hoạt động 3: Xây dựng công thức tính công cơ học (15’)

- Học sinh nghiên cứu tài liệu rút biểu thức tính

công cơ học

- Yêu cầu học sinh giải thích các đại lượng có

trong biểu thức

- Yêu cầu học sinh nêu đơn vị của các đại

lượng có trong biểu thức và tìm ra đơn vị của

công

- Giáo viên chú ý học sinh: Vật chuyển dời

phải theo phương của lực thì mới được gọi là

công cơ học

- Giáo viên thuyết trình và cung cấp thông tin

phần chú ý cho học sinh:

+ Nếu vật chuyển dời không theo phương của

lực thì công được tính bằng một công thức khác

sẽ học ở lớp trên.

+ Nếu vật chuyển dời theo phương vuông góc

với phương của lực thì công của lực đó bằng 0.

- Giáo viên vẽ hình một số ví dụ cho học sinh

quan sát

- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc và làm các

câu hỏi trong phần vận dụng

- Yêu cầu học sinh làm câu C5 vào trong vở

bài tập và lên bảng trình bày

- Gọi học sinh lên bảng làm, các học sinh dưới

lớp chú ý nhận xét bài làm của bạn

II Công thức tính công

1 Công thức tính công cơ học.

* Biểu thức:

Trong đó:

A là công của lực F

s là quãng đường vật dịch chuyển

F là lực tác dụng vào vật

* Đơn vị:

Khi F = 1N, s = 1m thì A = 1N.1m

= 1Nm

Đơn vị của công là Jun, kí hiệu là J

1J = 1Nm

* Chú ý:

+ Nếu vật chuyển dời không theo phương của lực thì công được tính bằng một công thức khác sẽ học ở lớp trên + Nếu vật chuyển dời theo phương vuông góc với phương của lực thì công của lực đó bằng 0.

2 Vận dụng

C5

F

v

F = 5000N

s = 1000m

A = ?

Giải

A = F.s = 5000.1000 = 5.106 J C6:

m = 2kg  P = 20N

h = 6m

A = ?

Giải

A = F.s = 20.6=120J C7* Phương của trọng lực vuông góc

A = F.s

với phương chuyển động nên AP = 0

* Hoạt động 4: Củng cố - hướng dẫn về nhà (10’)

- Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi củng cố:

+ Thuật ngữ công cơ học được sử dụng khi nào?

+ Công cơ học phụ thuộc vào những yếu tố nào?

+ Công thức tính công cơ học khi lực tác dụng

vào vật làm vật dịch chuyển theo phương của

lực?

+ Đơn vị của công là gì?

* Hướng dẫn về nhà:

+ Học bài và nắm được:

 Thuật ngữ công cơ học được dùng khi

nào? Cho ví dụ về các trường hợp lực

sinh công cơ học và lực không sinh

công cơ học?

 Công thức tính công? Đơn vị?

+ Làm các bài tập 13.1 đến 13.4 trong sách bài

tập

- Hướng dẫn học sinh làm bài 13.5:

Lực hơi nước tác dụng lên pittông là:

.

F

S

Gọi h là quãng đường dịch chuyển của pittông

thì thể tích của xilanh giữa 2 vị trí AB và A’B’ là

V = S.h h V

S

Do đó công của hơi nước đẩy pittông là

.V .

S

- Yêu cầu học sinh đổi đơn vị cho phù hợp và

thay số vào

+ Chuẩn bị Bài 14 Định luật về công