Những hiện tượng liên quan tới sức khỏe

Caâc baâc sô coâ thïí khuýn baơn caâch chûôa lađ: lađm thïị nađo cho caâc chaâu khöng tin vađo kïịt quaê cuêa viïơc líịy tiïịng khoâc lađm vuô khñ ăïí ýu saâch ngûúđi lúân nûôa.. Sûơ mïơ

VIII NHÛÔNG HIÏƠN TÛÚƠNG LIÏN QUAN TÚÂI SÛÂC KHOEÊ

129 Nhûông cún khoâ chõu cuêa treê em

Ngađy nay, ngûúđi ta hay göơp chung möơt cuơm tûđ ñt nhiïìu mú höì

"nhûông cún khoâ chõu cuêa treê em" Nhûông hiïơn tûúơng röịi loaơn xaêy ra ăöơt ngöơt nhû: tñm taâi ăöơt ngöơt ngûđng thúê, chín tay mïìm nhuôn, ngíịt

ăi hoùơc lïn cún co giíơt

Nhûông hiïơn tûúơng trïn xaêy ra trong möơt thúđi gian ngùưn - vađi phuât hay vađi giađy - vađ seô qua ăi khi chaâu beâ ặúơc sùn soâc (lay ngûúđi, vuöịt ngûơc, tay, chín ) nhûng röìi laơi bõ trúê laơi, vađ coâ thïí ăïí laơi caâc di chûâng

Nguýn nhín thò nhiïìu nhû: bõ röịi loaơn tiïu hoâa, tim maơch hö híịp hoùơc bõ ngheơn thúê

Baâc sô phaêi tòm ặúơc nguýn nhín múâi ăïì ra ặúơc caâc phûúng phaâp chûôa trõ hûôu hiïơu, hoùơc caâc phûúng phaâp phođng bïơnh

130 TIÏỊNG KHOÂC CUÊA BEÂ

Khi Beâ chûa biïịt noâi thò tiïịng khoâc cuêa Beâ lađ phûúng tiïơn thöng tin vúâi ngûúđi lúân vïì traơng thaâi cuêa mònh, ăang khoâ chõu hay dïî chõu, ăang cíìn gò, muöịn gò, ăang ăau hay súơ

Do ăoâ, ngûúđi lúân cíìn hiïíu tiïịng khoâc cuêa Beâ muöịn diïîn ăaơt ăiïìu gò?

Beâ Ăoâi: khoâc to, líu

Beâ Ăau: khoâc reâ lïn, to nhoê tuđy theo bi ăau ñt hay nhiïìu

Beâ Ăau rím ran, khoâ chõu: Tiïịng khoâc ăïìu ăïìu, rùơn ra, dai dùỉng

Beâ Quíịy, lađm nuông: Khoâc nûâc núê

Caâc bađ meơ lađ nhûông ngûúđi dïî thöng hiïíu tiïịng khoâc cuêa con nhíịt vađ cođn chuâ yâ caê túâi nhûông neât mùơt, ăöơng taâc tay chín, caâch

nùìm, quíîy, nhõp thúê v.v cuêa Beâ nûôa Thñ duơ Beâ khoâc ăuâng giúđ vađo möîi buöíi chiïìu lađ cíìn ăi õ Bíịt chúơt reâ lïn hay rïn kheô: Beâ bõ ăau tai hoùơc ăau buơng

131 CÚN KHOÂC

Treê em thûúđng coâ nhûông cún gađo, cún khoâc, ăïịn nöîi mùơt xanh

ăi vò phaêi nhõn thúê Coâ chaâu coâ thïí ngíịt ăi möơt laât Tuy caâc hiïơn tûúơng nađy dïî gíy xuâc ăöơng cho ngûúđi lúân, nhûng khöng coâ gò nguy hiïím

Caâc chaâu coâ tñnh hay húđn, döîi thûúđng coâ nhûông cún nhû thïị Caâc baâc sô coâ thïí khuýn baơn caâch chûôa lađ: lađm thïị nađo cho caâc chaâu khöng tin vađo kïịt quaê cuêa viïơc líịy tiïịng khoâc lađm vuô khñ ăïí ýu saâch ngûúđi lúân nûôa

132 MÏƠT

Míịy tuíìn nay, sùưc mùơt cuêa con baơn coâ veê taâi nhúơt, mùưt thím quíìng, neât mïơt moêi Chaâu khöng chõu chúi, ngíơm ngoân tay vađ khöng chõu ùn Chaâu chó muöịn nùìm duđ thín nhiïơt khöng cao, khöng söịt

Sûơ mïơt moêi cuêa chaâu coâ thïí lađ do sûơ phaât triïín cuêa cú thïí hoùơc

vò bõ míịt nguê trong nhûông ngađy vûđa qua do ăi nguê muöơn, díơy súâm ăïí túâi trûúđng, khöng nguê ặúơc vò tiïịng öìn cuêa ra-ăi-ö, ti-vi Nhûng cuông ríịt coâ thïí, ăoâ lađ díịu hiïơu cuêa viïơc chaâu "sùưp bõ bïơnh" Cíìn cho chaâu túâi baâc sô ăïí khaâm bïơnh

133 MOÊI NHÛÂC VÒ LÚÂN

Khi ặâa treê bõ ăau líu, ăau ăi ăau laơi thò cíìn phaêi ăi khaâm baâc

sô Vò ngoađi hiïơn tûúơng nhûâc moêi vò tuöíi lúân, coâ thïí coâ nhûông nguýn nhín khaâc nhû nhûâc vò bõ ăau hoơng chùỉng haơn Khi bõ ăau vò möơt chûâng bïơnh nađo ăoâ, thûúđng coâ caâc hiïơn tûúơng keđm theo nhû: thín nhiïơt tùng, ngûúđi mïơt, suât cín, hay chaêy maâu cam Chöî ăau súđ thíịy noâng vađ bõ tíịy ăoê

134 NGUÊ KHÖNG ÝN GIÍỊC

Hiïơn tûúơng treê em nguê khöng ăíîy giíịc hoùơc khoâ nguê thûúđng xaêy ra trong möơt thúđi gian ngùưn vađ khöng nghiïm troơng Tuy víơy,

ăöi khi cuông lađm aênh hûúêng túâi sûâc khoêe cuêa caâc chaâu vađ lađm cho gia ằnh lo lùưng, coâ thïí do nhiïìu nguýn nhín gíy ra nhû moơc rùng, viïm tai, viïm hoơng, khoâ thúê Nhiïìu khi laơi do treê noâng quaâ, vò mùơc quíìn aâo boâ saât mònh, hoùơc treê ăaâi díìm hoùơc phođng nguê saâng quaâ hay öìn quaâ

Ngoađi nhûông nguýn nhín trïn, söị cođn laơi lađ nhûông nguýn nhín tím lyâ

Súơ haôi lađm míịt nguê: Tûđ 1 tuöíi trúê ăi, treê em thûúđng khoâ nguê hún vò súơ boâng töịi, súơ nguê möơt mònh Trûúâc khi nguê, caâc chaâu ăođi coâ ngûúđi lúân bïn caơnh, ặúơc nguê cuđng möơt ăöì chúi quen thuöơc hoùơc ặúơc nûơng nõu, vuöịt ve Tíịt caê nhûông sûơ viïơc nađy chûâng toê chaâu ăaô lúân hún trûúâc, vò caêm nhíơn ặúơc hiïơn traơng cuêa mònh ăöịi vúâi möi trûúđng chung quanh

Nïịu nhûông ăođi hoêi cuêa caâc chaâu xaêy ra möơt caâch ăöơt ngöơt vađ keâo dađi, ngûúđi lúân cíìn phaêi tòm hiïíu nguýn nhín

Coâ khi chó vò chaâu khöng muöịn phaêi nùìm trong caâi giûúđng coâ chíịn song chung quanh nûâa Hoùơc vò chaâu hay nùìm mú thíịy nhûông caênh súơ haôi, do cûâ ăïịn töịi lađ nghe thíịy meơ khoâc suơt suđi vò chuýơn böị chaâu luön phaêi vùưng nhađ Möơt chaâu beâ khaâc, möîi líìn ăi nguê lađ möơt líìn ngûúđi lúân phaêi khoâ nhoơc döî dađnh, eâp buöơc nhû ăaânh víơt vúâi chaâu, nhûng khöng ai chuâ yâ hiïíu tím lyâ cuêa chaâu, muöịn ăúơi meơ ăi lađm vïì - meơ chaâu lađm y taâ thûúđng vïì muöơn - vađ chó nguê ýn giíịc khi thíịy meơ ăaô úê nhađ Biïịt ặúơc ýu cíìu cuêa caâc chaâu, lađm cho caâc chaâu ýn tím seô mang laơi cho caâc chaâu giíịc nguê ngon

Xuâc ăöơng vađ kñch thñch gíy khoâ nguê: Coâ nhiïìu nguýn nhín lađm cho caâc chaâu nhoê khoâ nguê buöíi töịi Coâ chaâu khoâ nguê vò ban ngađy ăaô nguê möơt giíịc dađi úê nhađ treê Coâ chaâu coâ thoâi quen nguê súâm, nhûng caê ngađy böị meơ vùưng nhađ, túâi buöíi töịi múâi gùơp con, nïn vui ăuđa nûơng nõu chaâu lađm chaâu quaâ giíịc hoùơc vò xuâc ăöơng, vui mûđng quaâ trûúâc khi nguê, cuông lađm cho chaâu khoâ ăi vađo giíịc nguê

Trûúâc giúđ nguê, khöng nïn lađm caâc chaâu bõ kñch thñch nhû cho caâc chaâu tíơp ăi, tíơp noâi, hoùơc ăođi hoêi quaâ úê caâc chaâu vïì nhûông víịn ăïì saơch seô

Caâc chaâu nhoê, chûa thñch ûâng vúâi thúđi gian lađm viïơc quaâ dađi Nïịu caâc chaâu phaêi hoơc quaâ mïơt úê trûúđng, ăïịn töịi chaâu cuông bõ khoâ nguê

Díơy súâm: Coâ nhiïìu chaâu beâ coâ thoâi quen díơy súâm Ăïí caâc chaâu khoêi quíịy trong thúđi gian chúđ bûôa ùn saâng nïn nghô ra viïơc gò ăïí caâc chaâu lađm hoùơc giaêi trñ Khi chaâu ăi nguê buöíi töịi, ăïí möơt söị ăöì chúi úê bïn caơnh caâc chaâu Khi thûâc díơy, chaâu seô chúi möơt mònh ngay

úê trong giûúđng Nïịu chaâu díơy súâm quaâ, nïn cùưt búât caâc giíịc nguê ban ngađy hoùơc cho caâc chaâu ăi nguê chíơm vađo buöíi töịi

Nhûông chaâu bùưt buöơc phaêi díơy súâm cuđng böị meơ - ăïí böị meơ ặa túâi nhađ treê khi ăi lađm cíìn phaêi ặúơc cho nguê súâm, ăïí ăaêm baêo thúđi gian nguê, nïịu khöng seô bõ aênh hûúâng túâi sûâc khoêe

Nhûông liïìu thuöịc nguê: Nhû ăaô noâi úê phíìn trïn, caâc chaâu beâ khoâ nguê, khoâc ăïm lađm ngûúđi lúân vûđa lo lùưng, vûđa míịt nguê líy lađm cùng thùỉng thíìn kinh cuêa caê nhađ Nhûng nïịu biïịt lo caâch ăöịi phoâ trûúâc, thò nhiïìu khi ríịt ăún giaên: möơt bònh sûôa íịm sûêa soaơn tûđ luâc töịi, hoùơc nhiïìu khi chó cíìn möơt ñt nûúâc íịm trong bònh thöi cuông ăuê lađm caâc chaâu laơi ýn trñ nguê tiïịp

Toâm laơi, ăïí chûôa bïơnh khoâ nguê cho caâc chaâu, phíìn lúân trûúđng húơp khöng cíìn duđng thuöịc Cíìn tòm hiïíu nguýn nhín vađ ăaâp ûâng caâc ýu cíìu tím lyâ cuêa caâc chaâu lađ ăuê Búêi víơy, nhiïìu khi böị meơ caâc chaâu cíìn nhúđ túâi sûơ giuâp ăúô cuêa caâc baâc sô chuýn khoa tím lyâ vïì víịn ăïì nađy

135 RUN, GIÍƠT MÒNH

Caâc treê sú sinh dïî bõ giíơt mònh: co tay chín, run cùìm, run ngûúđi vò nhûông lyâ do bònh thûúđng (tiïịng ăöơng, aânh saâng) Trong khi tùưm hoùơc khi thay taô loât cuông víơy Hiïơn tûúơng nađy lađ thûúđng vò hïơ thíìn kinh cuêa chaâu cođn non mađ thöi

Caâc chaâu lúân hún, cuông hay giíơt mònh hoùơc run ngûúđi möîi khi coâ sûơ viïơc gò lađm caâc chaâu caêm ăöơng

138 SÖỊT - CAÂCH HAƠ SÖỊT

Chuâng ta xaâc ắnh lađ chaâu beâ bõ söịt khi nhiïơt ăöơ líịy úê híơu mön cuêa chaâu cao hún 37,5oC Thín nhiïơt bònh thûúđng cuêa moơi ngûúđi buöíi saâng lađ 36,5oC vađ buöíi chiïìu lađ 37,5oC Tuy víơy, nïịu ta líịy thín nhiïơt cuêa möơt chaâu beâ ăang hoaơt ăöơng, chaơy nhaêy, chúi ăuđa mađ khöng ăïí cho chaâu coâ thúđi gian nghó ngúi thò thín nhiïơt cuêa chaâu coâ thïí lađ 38oC

Söịt lađ gò? Söịt lađ díịu hiïơu cuêa cú thïí ăang chöịng laơi möơt cuöơc xím nhíơp nađo ăoâ tûđ bïn ngoađi vađo cuêa vi truđng hay vi ruât Nhûng khöng phaêi luâc nađo cuông víơy úê caâc chaâu sú sinh coâ thïí bõ söịt vò ùn sûôa ăùơc quaâ, vò sûúêi noâng quaâ, vò cú thïí bõ míịt nûúâc mađ khöng ặúơc uöịng ăuê ăïí buđ laơi, vò phođng nguê hay thúđi tiïịt khö quaâ v.v

Nïn líịy nhiïơt ăöơ cho caâc chaâu vađo luâc nađo? Söịt lađ díịu hiïơu ăíìu tiïn cuêa bïơnh Khi thíịy möơt ặâa treê khöng chõu ùn, bađn tay noâng thò viïơc ăíìu tiïn cíìn lađm lađ líịy thín nhiïơt, (cùơp söịt) cho caâc chaâu Noâi chung, khi caâc chaâu coâ díịu hiïơu gò khöng bònh thûúđng, nïn cùơp söịt ăïí biïịt thín nhiïơt cuêa chaâu, nhûng cuông khöng nïn luâc nađo cuông cùơp söịt vađ ăím ra lo lùưng khöng ăíu vò viïơc nađy

Khi nađo cíìn ặa beâ túâi baâc sô?

1 Nïịu chaâu söịt trïn 37,5oC, vađ múâi dûúâi 6 thaâng tuöíi

2 Khi thín nhiïơt cuêa chaâu tûđ 39oC trúê lïn (ăöịi vúâi caâc chaâu lúân)

3 Nïịu nhiïơt ăöơ cuêa chaâu 37oC luâc saâng, 38oC luâc chiïìu nhûng cûâ söịt nheơ nhû thïị liïìn 4, 5 ngađy röìi

4 Trong thúđi gian chaâu ăang bõ bïơnh, böîng thín nhiïơt tùng lïn Nhû víơy lađ coâ thïí coâ biïịn chûâng

5 Baâc sô ăaô túâi thùm vađ cho uöịng thuöịc Nhûng 2, 3 ngađy qua röìi mađ bïơnh víîn khöng thuýn giaêm

Tuy víơy, ngûúđi lúân nïn giûô bònh tônh Viïơc chûôa trõ cíìn coâ thúđi gian

Cíìn chuâ yâ túâi caâc biïíu hiïơn gò, trûúâc khi ặa chaâu túâi baâc sô?

Ngûúđi sùn soâc chaâu beâ nïn chuâ yâ quan saât caâc biïíu hiïơn bïơnh cuêa chaâu, ăïí traê lúđi baâc sô vïì nhûông cíu hoêi sau:

- Chaâu coâ nön khöng? Coâ ho khöng?

- Ngûúđi chaâu coâ nöíi lïn vïịt gò khöng?

- Hoơng chaâu thïị nađo?

- Lûúôi chaâu thïị nađo?

- Phên chấu cố gị khấc thûúâng khưng?

- Chấu cố chõu ùn khưng?

Cố gị lẩ nïëu thên nhiïåt chấu tùng nhanh?

Thên nhiïåt cuãa trễ em dïỵ tùng nhanh hún vâ cao hún so vúái ngûúâi lúán Búãi vêåy khưng nïn vưåi lo lùỉng

Mưåt chấu bế sưët 38oC liïìn mêëy hưm rưìi àấng lo hún lâ mưåt chấu khấc 40oC vị hổng àỗ Cố mưåt sưë chấu dïỵ cố nhiïåt àưå cao hún nhûäng chấu khấc khi bõ sưët

Cố cêìn lâm cho nhiïåt àưå cuãa chấu bế hẩ xuưëng ngay khưng?

Nhiïìu bâ mể thêëy thên nhiïåt cuãa con cao, muưën lâm sao cho thên nhiïåt cuãa chấu hẩ xuưëng ngay vị nghơ rùçng thên nhiïåt cao lâ bïånh, lâm cho thên nhiïåt xuưëng lâ giẫm bïånh hay hïët bïånh Thêåt lâ mưåt nhêån thûác sai lêìm, nguy hiïím

Quẫ thêåt, sưët gêy mïåt Cấc chấu bế dûúái 2 tuưíi, sưët cao cố thïí gêy co giêåt Tuy vêåy, thên nhiïåt lâ cấi thûúác ào tịnh hịnh bïånh àïí bấo cho bấc sơ biïët Ngûúâi ta cố thïí duâng thuưëc àïí lâm hẩ nhiïåt àưå xuưëng, nhûng bïånh vêỵn chûa khỗi

Búãi vêåy, trong thúâi gian àiïìu trõ bïånh cho mưåt chấu bế, duâ thên nhiïåt cuãa chấu àậ xuưëng, chấu àúä sưët hay khưng sưët nûäa, ta vêỵn phẫi tiïëp tuåc chuá yá theo dội cêín thêån vị chấu cố thïí vêỵn chûa khỗi bïånh Nïn nhúá: khỗi sưët chûa phẫi lâ khỗi bïånh

Lâm thïë nâo àïí hẩ nhiïåt àưå?

Ngûúâi ta thûúâng duâng thuưëc hẩ nhiïåt nhû aspirin vâ paracetamol vâ cấc phûúng phấp khấc nhû tùỉm, chûúâm lẩnh, nûúác àấ

Sau khi ra viïån rưìi, khưng cêìn ào nhiïåt àưå nûäa

Khi bấc sơ àậ nối : "Chấu bế àậ khỗi, cố thïí ra viïån rưìi!" cấc bâ mể khưng cêìn phẫi tiïëp tuåc do nhiïåt dưå cho chấu nûäa Nïëu chấu cố nhiïåt àưå 37,2oC buưíi sấng thị cuäng khưng cố gị àấng lo ngẩi vị àiïìu cưët yïëu lâ: chấu cố chõu chúi vâ chõu ùn khưng?

Thín nhiïơt thíịp quaâ

Sau khi khoêi bïơnh, coâ khi thín nhiïơt cuêa chaâu beâ úê 36oC trong

3, 4 höm liïìn thò cuông khöng coâ gò ăaâng lo ngaơi trûđ trûúđng húơp vúâi caâc treê sú sinh

Thín nhiïơt ăaêo ngûúơc bíịt thûúđng

Möơt söị treê sú sinh coâ 37,7oC buöíi saâng vađ 37oC buöíi chiïìu coâ thïí lađ do nguýn nhín vïì TAI-MuôI-HoơNG, cíìn phaêi chuâ yâ sau nađy

137 MÚ HOAÊNG BAN ĂÏM

Giûôa ăïm, ặâa treê böîng thûâc díơy, höịt hoaêng Chaâu ngöìi lïn, súơ haôi nhòn xung quanh vađ cuông khöng biïịt taơi sao mònh phaât hoaêng nhû thïị, tuy chó nhúâ lú mú vïì nhûông gò mònh vûđa thíịy trong giíịc

mú Sau ăoâ, chaâu laơi ýn tím nùìm xuöịng, nguê tiïịp

Ăöi khi chaâu kïu lïn, veê súơ haôi luâc thûâc díơy, bûúâc xuöịng khoêi giûúđng ăïí túâi neâp mònh tröịn úê goâc nhađ Nïịu ngûúđi lúân túâi, chaâu seô baâm vađo chín cho ăúô súơ, tuy 2 mùưt vùưn nhùưm nghiïìn vađ khöng biïịt mònh ăang öm chín ai Chaâu noâi lùưp bùưp chó vađo boâng töịi hay khoaêng khöng, núi coâ möơt hònh aênh nađo ăoâ chaâu vûđa tûúêng tûúơng mònh ăaô nhòn thíịy

Trong trûúđng húơp nhû víơy, ngûúđi lúân nïn giûô im lùơng, khöng cíìn ăaânh thûâc chaâu díơy Chó möơt laât sau, chaâu seô bònh tônh vađ ăi nguê trúê laơi Buöíi saâng khi thûâc giíịc, chaâu ăaô qún hïịt tíịt caê moơi viïơc ăaô xaêy ra ăïm qua

Ngûúđi lúân nïn lađm gò?

Nïịu chaâu thûâc díơy, nïn laơi ngöìi gíìn, cíìm tay chaâu vađ hoêi chaâu bùìng gioơng bònh tônh Nïịu chaâu muöịn kïí vïì nöơi dung giíịc mú, haôy ăïí cho chaâu kïí hïịt Nïịu chaâu muöịn bíơt ăeđn, nïn heâ cûêa ăïí ăeđn núi khaâc chiïịu vađo phođng, hoùơc bíơt ngoơn ăeđn ăïm Khöng cíìn aânh saâng choâi

Khöng nïn: Khöng nïn la mùưng hoùơc chïị giïîu, cho chaâu lađ nhuât nhaât, lađm chaâu cađng súơ hún

Khöng nïn vò thïị mađ ặa chaâu sang nguê chung vúâi ngûúđi lúân Lađm nhû víơy, chaâu beâ seô quen vađ thíịy ngaơi nguê möơt mònh

Haôy tòm nguýn nhín nhûông giíịc mú: Treê em úê ăöơ tuöíi tûđ 2 ăïịn 5 tuöíi thûúđng coâ nhûông giíịc mú ngùưn Nhûông giíịc mú ăoâ coâ taâc duơng lađm thíìn kinh caâc chaâu thû giaôn, lađm múđ ăi trong trñ oâc bao nhiïu hònh aênh vađ hoaơt ăöơng chaâu ăaô nhòn thíịy xung quanh trong caê möơt ngađy Nhûng nïịu chaâu mï saêng luön vađ coâ veê súơ buöíi töịi thò phaêi tòm nguýn nhín Nhiïìu khi, nguýn nhín ríịt bònh thûúđng nhû: giûúđng chíơt quaâ, böơ quíìn aâo chaâu mùơc khi ăi nguê boâ saât vađo ngûúđi quaâ, hoùơc chaâu bõ noâng, bõ tûâc ngûơc vò ăùưp quaâ nhiïìu chùn Coâ khi laơi lađ bûôa cúm chiïìu ùn quaâ no hay vûđa coi möơt chuýơn ăaâng súơ trïn tivi Ăöi khi, chaâu phaêi mang theo möơt nöîi lo súơ vađo giûúđng nguê vò böị meơ ăaô ra lïơnh: "Cíịm ặúơc ăaâi díìm?" Chaâu súơ khi thûâc díơy, bõ anh chõ em chïị diïîu v.v

Nïịu baơn ăaô chuâ yâ traânh gícho chaâu moơi ăiïìu xuâc ăöơng hoùơc aênh hûúêng nhû trïn mađ chaâu víîn tiïịp tuơc mï hoaêng vađ súơ buöíi töịi, thò nïn noâi vúâi baâc sô ăïí chûôa trõ cho chaâu bùìng phûúng phaâp tím lyâ

Ngûúđi lúân nïn hiïíu theo caâc treê nhoê vïì buöíi töịi nhû sau: buöíi töịi phaêi xa caâch moơi ngûúđi - nïịu chaâu nguê möơt mònh - buöíi töịi ăaâng súơ haôi, moơi víơt seô biïịn ăi vò khöng tröng thíịy, kïí caê neât mùơt thín ýu cuêa böị meơ sùĩn sađng baêo vïơ chaâu luâc ban ngađy Duđng thuöịc khöng chûôa trõ ặúơc tíơn göịc hiïơn tûúơng mú hoaêng cuêa treê em Cíìn coâ sûơ sùn soâc vađ tònh caêm cuêa caâc ngûúđi thín cuđng sûơ cöơng taâc cuêa caâc chuýn gia tím lyâ

Hai lađ: ăùưp nhiïìu chùn, mùơc nhiïìu aâo lađm cho cú thïí Beâ khöng quen chöịng choơi vúâi caâi laơnh, seô trúê nïn ýịu úât hún nhûông ặâa beâ khaâc

Cuông coâ nhûông ặâa treê hay toaât möì höi nhiïìu hún nhûông treê khaâc Ăíịy lađ ăùơc tñnh cuêa chaâu mađ thöi

Nïn lâm gị khi bế sưët vâ toất mưì hưi

1 Àố lâ chuyïån thûúâng, khưng cố gị àấng lo ngẩi

2 Thay quêìn ấo, tậ lốt vâ lau khư cho Bế àïí Bế khỗi bõ lẩnh

3 Cho Bế uưëng nûúác Viïåc nây rêët quan trổng vị cú thïí Bế bõ thiïëu nûúác Cho chấu bế sú sinh buá bịnh nûúác Nïëu chấu lúán hún, cố thïí cho uưëng nûúác trấi cấy

4 Xem cố phẫi vị chấu mùåc nhiïìu quêìn ấo hay àùỉp nhiïìu mïìn quấ khưng ?

5 Xem cố phẫi vị phông nống quấ khưng ?

139 NGHIÏËN RÙNG

Trong khi nguã, mưåt sưë trễ em nghiïn rùng kên kểt Hiïån tûúång nây cuäng khưng cố gị quan trổng, nhûng nïëu xẫy ra thûúâng xuyïn thị cố thïí do vị mưåt sưë nguyïn nhên têm lyá mâ ngûúâi lúán cêìn phẫi tịm hiïíu nhû: Bế cố ghen tõ vúái anh chõ em nâo khưng ? Cố cẫm thêëy bõ bỗ rúi khưng ? Cố bõ cùng thùèng, lo súå vị mưåt sûå viïåc gị khưng?

Nïëu tịm thêëy nguyïn nhên vâ tùng cûúâng thïm sûå êu yïëm àùåc biïåt àưëi vúái Bế, chûáng nghiïën rùng sệ khưng côn nûäa

140 CHÛÁNG CO GIÊÅT KHI SƯËT

Trễ em úã àưå tuưíi tûâ 6 thấng túái 2 nùm, hay bõ sưët vâ co giêåt vị sưët cao, khi cấc chấu bõ viïm hổng, viïm tai, viïm phưíi nhûäng chûáng bïånh cấc chấu thûúâng mùỉc phẫi

Hiïån tûúång co giêåt thûúâng xẫy ra úã àưå tuưíi nây vị hïå thưëng thêìn kinh cuãa cấc chấu côn non yïëu Trong thúâi gian bõ sưët, cûá mưỵi lêìn thên nhiïåt lïn cao àưåt ngưåt lâ cấc chấu lẩi bõ co giêåt

Triïåu chûáng cuãa co giêåt: Trûúác khi cố hiïån tûúång co giêåt mùåt chấu bế tấi ài, mï man, cûáng ngûúâi lẩi mùỉt trúån ngûúåc Mêëy giêy sau, hiïån tûúång co giêåt xuêët hiïån úã mùåt, úã chên, tay trong mưåt vâi phuát rưìi thưi Chấu bế thúã mẩnh, ngûúâi lẫ ài Tûâ trẩng thấi mï man, khưng tĩnh chấu ài vâo mưåt giêëc nguã mï mïåt

Trong caâc trûúđng húơp nheơ , ngûúđi ta khoâ nhíơn thíịy caâc cún co giíơt vò chaâu beâ chó cûâng ngûúđi hoùơc giíơt chín tay, mùơt taâi trong möơt thúđi gian ngùưn Thay vađo hiïơn tûúơng mï man, coâ luâc chaâu beâ nhû khöng nghe, khöng nhòn, khöng caêm thíịy moơi víơt chung quanh Chó coâ ăöi mùưt bõ trúơn ngûúơc lađ triïơu chûâng roô nhíịt

Trong luâc baâc sô chûa coâ mùơt, cíìn phaêi lađm nhûông viïơc sau ăïí nhiïơt ăöơ cuêa chaâu beâ haơ xuöịng:

- Cúêi khuy aâo hoùơc boê búât quíìn aâo;

- Tùưm cho chaâu bùìng nûúâc coâ nhiïơt ăöơ thíịp hún thín nhiïơt cuêa chaâu 2oC trong 10 phuât; coâ thïí tùưm nhiïìu líìn nhû víơy;

- Chûúđm nûúâc maât hay nûúâc ăaâ;

- Coâ thïí duđng caâc loaơi thuöịc haơ nhiïơt nhû aspirin, paraceâtamol

Baâc sô seô tiïịp tuơc ăiïìu trõ bùìng caâc loaơi thuöịc khaâc ăïí chíịm dûât caâc cún co giíơt vađ ngùn ngûđa khöng xaêy ra nûôa

Sau cún co giíơt: Baâc sô thûúđng ýu cíìu böị meơ caâc chaâu ặa chaâu ăi bïơnh viïơn ăïí lađm möơt söị xeât nghiïơm, sau khi chaâu ăaô qua cún Vò, hiïơn tûúơng co giíơt ríịt coâ thïí liïn quan túâi töín thûúng úê mađng oâc

Hún nûôa, cíìn phaêi coâ phûúng phaâp ăïì phođng traânh cho chaâu bõ laơi Nïịu chaâu beâ laơi söịt ngoađi caâc biïơn phaâp aâp duơng úê phíìn trïn, baâc sô coâ thïí cho chaâu uöịng thuöịc chöịng co giíơt Valium Thuöịc gioơt uöịng lađm nhiïìu ăúơt

Vò hiïơn tûúơng söịt cao keđm co giíơt úê nhiïìu treê thûúđng xaêy ra bíịt chúơt, nhiïìu líìn lùơp ăi lùơp laơi nïn coâ trûúđng húơp, baâc sô ýu cíìu cho treê uöịng thuöịc ăïì phođng liïn tuơc cho túâi khi chaâu 4 - 5 tuöíi Nhíịt lađ ăöịi vúâi caâc chaâu hay coâ caâc cún keâo dađi hoùơc baâc sô ăaô phaât hiïơn thíịy trong gia ằnh Beâ coâ ngûúđi mùưc chûâng ăöơng kinh

Caênh chaâu beâ bi söịt co giíơt thûúđng gíy íịn tûúơng maơnh cho caâc ngûúđi thín sùn soâc chaâu Tuy víơy, khi cún ăaô qua ăi thò chaâu laơi trúê laơi traơng thaâi bònh thûúđng

141 CO GIÍƠT MAĐ KHÖNG SÖỊT

Nïịu chaâu beâ khöng söịt cao mađ cuông bõ co giíơt thò coâ thïí lađ do coâ caâc hiïơn tûúơng sinh hoơc bíịt thûúđng trong cú thïí nhû: lûúơng ặúđng

hoùơc lûúơng Canxi trong ngûúđi bõ suơt möơt caâch bíịt thûúđng, hoùơc chaâu bõ töín thûúng trong naôo Nïịu khöng vò coâ caâc nguýn nhín trïn thò phaêi nghô ăïịn chûâng ăöơng kinh

142 CHÛÂNG CO GIÍƠT ÚÊ TREÊ SÚ SINH

Caâc treê sú sinh bõ nhûông cún co giíơt hoùơc tay chín co cûâng laơi lađ do cú thïí bõ thiïịu chíịt Canxi Cú thïí caâc chaâu nhoê cíìn coâ caâc tia nùưng hoùơc aânh saâng mùơt trúđi ăïí híịp thuơ chíịt Canxi

Chûâng bïơnh nađy thûúđng keđm theo bïơnh cođi xûúng Ăïí chûôa trõ, baâc sô thûúđng cho caâc chaâu uöịng caâc thuöịc trong thađnh phíìn coâ vitamm D vađ Canxi

143 CÚN CO GIÍƠT

Chûâng nađy coâ ăùơc ăiïím lađ tiïịp theo möơt cún co giíơt lađ hiïơn tûúơng chín, tay, ăíìu chaâu beâ gíơp vađ co ruâm laơi vïì phña trûúâc hoùơc duöîi ra vađ ûúôn ngûêa vïì phña sau Nguýn nhín cuêa chûâng nađy hiïơn víîn chûa ặúơc biïịt roô trûđ möơt vađi trûúđng húơp do dõ tíơt bíím sinh cuêa hïơ thíìn kinh

Chûâng nađy thûúđng keđm theo hiïơn tûúơng ngûng phaât triïín tím lyâ vađ víơn ăöơng Khi chaâu beâ lïn cún, cíìn phaêi nhúđ túâi sûơ giuâp ăúô cuêa baâc sô ngay

144 CHÛÂNG ĂÖƠNG KINH

Ăöơng kinh lađ möơt chûâng bïơnh gíy co giíơt cú thïí, khöng phaêi vò söịt cao, cuông khöng phaêi vò cú thïí míịt thùng bùìng vïì mùơt sinh hoơc nhû thiïịu glucö hay Canxi trong maâu

Ngûúđi ta thûúđng duđng böơ queât (scanner) ăïí dođ tòm xem coâ phaêi

do töín thûúng úê naôc khöng Nïịu cuông khöng tòm thíịy nguýn nhín thò chó cođn laơi möơt lyâ do: bïơnh gia truýìn

ÚÊ treê em, hiïơn tûúơng bõ ăöơng kinh coâ nhiïìu mûâc: coâ chaâu böîng nhiïn ngaô víơt xuöịng, cong ngûúđi lïn röìi co giíơt tay chín vađ caâc cú mùơt Ăöi mùưt vö höìn ăúđ ăíîn, trúơn ngûúơc, mùơt nhùn nhuâm, thúê khoâ khùn Laât sau, chaâu thúê bònh thûúđng trúê laơi, caâc cú bùưp toađn thín ăïìu thû giaôn túâi mûâc, coâ chaâu teđ díìm Sau ăoâ, chaâu coâ thïí thiïịp ăi

trong giíịc nguê Khi tónh díơy, chaâu khöng hïì biïịt gò vïì nhûông sûơ viïơc vûđa xaêy ra vúâi baên thín mònh

Coâ trûúđng húơp caâc hiïơn tûúơng xaêy ra khöng ăíìy ăuê nhû trïn, chó coâ hiïơn tûúơng cong cûâng ngûúđi hoùơc ngûúơc laơi, ngûúđi mïìm ruô, cöơng vúâi vađi sûơ co giíơt úê thín thïí, mùưt lúđ ăúđ

Hoùơc Beâ víîn tónh taâo, nhûng khöng noâi ặúơc, cú thïí bõ co giíơt úê möơt vađi núi khi Beâ vûđa thûâc díơy, hoùơc ăang trong giíịc nguê

Coâ caâc chaâu nhoê 5 - 6 thaâng ăaô coâ caâc biïíu hiïơn co giíơt nhû thïị Laơi coâ caâc chaâu tûđ 3 tuöíi trúê lïn, coâ nhûông luâc nhû bõ hön mï, khöng biïịt gò trong möơt vađi giíy

Ăöơng kinh lađ möơt chûâng bïơnh cíìn phaêi chûôa trõ líu, míịt nhiïìu cöng sûâc, nhûng ngađy nay, khöng cođn lađ möơt bïơnh khöng thïí chûôa khoêi, hoùơc phaêi chûôa suöịt ăúđi Ngûúđi ta ăaô coi möơt söị trûúđng húơp nhû möơt loaơi bïơnh nheơ, tuy rùìng, bïơnh nađy víîn cíìn túâi sûơ sùn soâc cuêa caâc baâc sô chuýn ngađnh

Khi cođn trong thúđi gian chûôa trõ, caâc chaâu cíìn ặúơc theo doôi tûđng ngađy Nhûng nïịu trong 3 nùm liïìn mađ chaâu khöng lïn cún hoùơc coâ möơt triïơu chûâng gò nûôa thò coâ thïí ngûng viïơc thuöịc thang, ăiïìu trõ Chó cíìn chuâ yâ töí chûâc sinh hoaơt cho coâ nïì nïịp, baêo ăaêm cho caâc chaâu khöng bõ míịt nguê Caâc nhađ tím lyâ hoơc cho rùìng nïn ăïí caâc chaâu túâi trûúđng nhû caâc ặâa treê bònh thûúđng khaâc Khöng nïn luâc nađo cuông quaâ chuâ yâ túâi caâc chaâu vò chñnh lađm nhû víơy seô lađm cho tinh thíìn caâc chaâu bõ cùng thùỉng hún

Caâc chaâu bõ chûâng ăöơng kinh vùưn coâ thïí tham gia caâc hoaơt ăöơng thïí duơc thïí thao, kïí caê búi löơi, nhûng phaêi coâ ngûúđi canh chûđng

Ăiïìu cöịt ýịu trong viïơc chùm soâc caâc chaâu bõ chûâng bïơnh nađy lađ giuâp ăúô caâc chaâu phaât triïín bònh thûúđng vïì mùơt tinh thíìn cuông nhû vïì thïí chíịt

145 BEÂ ÙN NGON MIÏƠNG, ÙN ẶÚƠC TAƠI SAO?

Nhiïìu bađ meơ chó mong moêi sao cho con ùn ngon miïơng, ùn ặúơc Víịn ăïì nađy ríịt röơng vađ nïn chuýín thađnh víịn ăïì: "Nuöi sao cho con khoêe” thò hún Búêi vò nhiïìu chaâu coâ tñnh khoâ ùn, ùn ñt nhûng sûâc khoêe víîn töịt Thïị lađ ặúơc röìi Víịn ăïì Beâ khöng chõu ùn ăaô ặúơc noâi túâi úê phíìn trïn, phíìn nhiïìu do nguýn nhín tím lyâ