on tap phan tieng Viet-9

⇒Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thừa không thiếu.. Chú ý: Muốn biết một câu nói có tuân thủ phương châm q

về may áo.Hôm nay ông mặc áo mới

- Rồi sao nữa?

- Con xin nói ngay đây ạ: Tàn thuốc rơi vào áo ông áo ông đang chaý đấy ạ!

Lão chủ giật mình nhìn xuống thì áo đã cháy một miếng to rồi

⇒Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời

nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thừa không thiếu.

B Phương châm cách thức

=> Khi giao tiếp cần chú ý nói ngắn gọn, rành

mạch, tránh cách nói mơ hồ.

- Dạ thưa thầy, “Sóng” là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ!

=>Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.

Chú ý: Muốn biết một câu nói có tuân thủ phương châm quan hệ hay không cần biết thực sự người nói muốn đạt mục đích gì qua câu nói đó

Ví dụ : Cô gái : Anh ơi! Quả khế chín rồi kìa.

Chàng trai : Cành cây cao lắm.

Xét nghĩa tường minh thì dường như câu đáp của

chàng trai không tuân thủ phương châm quan hệ Nhưng thực tế đó là những tình huống giao tiếp

bình thường Người nghe vẫn hiểu và đáp lại theo hàm ý ( qua suy luận) Chàng trai hiểu ý cô gái là: Anh hãy hái xuống cho em Nên chàng đã đáp lại như trên.

E Phương châm lịch sự :

=> Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác

Ví dụ: Câu chuyện “ tham ăn”

Có anh chàng phàm ăn tục uống hễ cứ ngồi vào mâm là gắp lấy gắp

để, chẳng ngẩng mặt nhìn ai Một lần đi ăn cỗ, có ông khách

thấy anh ta ăn uống lỗ mãng quá bèn lân la gợi chuyện

- Chẳng hay ông người ở đâu ta?

Không nói điều mình không tin là

đúng, không nói thiếu bằng chứng.

Nói ngắn gọn, rành mạch, tránh nói mơ hồ, dông dài

Đáp ứng đúng yêu cầu giao tiếp, không thiếu không thừa

cách thức

lịch sự quan hệ

d- Bạn ấy đá bóng bằng chân.

e- Ăn nhiều rau xanh sẽ mắc bệnh tim mạch.

Trường hợp a, d vi phạm phương châm về lượng Trường hợp b-e vi phạm phương châm về chất

Bài tập 2: Câu thành ngữ: “Nói dai, nói dài, nói dại“ nhằm châm biếm những kẻ đã vi phạm những phương châm hội thoại nào trong giao tiếp?

Bài tập 3: Thảo luận

Tình huống: Nam và Lâm đang xem tường thuật trận đấu bóng đágiữa hai đội Manschester và

ACMilan Lâm rất hâm mộ đội bóng Manscheter

nhưng trong trận đấu đó đội đang bị thua Đang xem, bỗng Nam hỏi:

-Đội Manschester thua mấy quả rồi?

Lâm trả lời

- Các cầu thủ hôm nay mặc quần áo đẹp nhỉ.

Câu hỏi

Có sự vi phạm phương châm hội thoại không? Nếu có, em có nhận xét gì về sự vi phạm đó?

Bài tập 4: Hãy tìm trong thơ ca những câu ca dao,tục ngữ, thành ngữ có nội dung nhắc nhở chúng ta về những yêu cầu trong giao tiếp.

- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe

- Biết lắng nghe hơn khoe tài giỏi

- Lúng ba lúng búng như ngậm hạt thị.

- Dây cà ra dây muống.

- ăn ốc nói mò.

- Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

II/ Xưng hô trong hội thoại

Giải thích phương châm :“ xưng khiêm hô tôn ”

Khi xưng hô người nói tự xưng mình một cách khiêm

nhường là và gọi người đối thoại một cách tôn kính là

Ví dụ: Các nhà nho tự xưng là “kẻ hậu sinh” và gọi

người khác là “tiên sinh”

II/ Xưng hô trong hội thoại

Giải thích phương châm :“ xưng khiêm hô

Khi xưng hô người nói tự xưng mình một

cách khiêm nhường là và gọi

người đối thoại một cách tôn kính là

Ví dụ: Các nhà nho tự xưng là “kẻ hậu sinh”

và gọi người khác là “tiên sinh”

Khi giao tiếp cần lựa chọn từ ngữ xưng hô cho phù

hợp với tình huống giao tiếp và quan hệ giữa

người nói và người nghe.

Trong tiếng Việt để xưng hô không chỉ có các đại từ xưng hô

mà còn có thể dùng các DT chỉ quan hệ thân thuộc, DT chỉ chức vụ nghề nghiệp như: Giám đốc, trưởng phòng, Hiệu trưởng… hoặc tên riêng như: Lan, Vân, Hùng…

Mỗi phương tiện xưng hô đề thể hiện tính chất của tình huống

giao tiếp( thân mật hay xã giao) mối quan hệ giữa người nói và người nghe ( thân hay sơ, khinh hay trọng).

Nếu không lựa chọn từ ngữ xưng hô trong giao tiếp phù hợp

với tình huống và quan hệ thì sẽ không đạt được kết quả như mong đợi.

III/Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Nhắc lại nguyên

lời nói hay ý nghĩ

của người hoặc

nhân vật

Thuật lại nguyên lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật,

có điều chỉnh cho thích hợp

Được đặt trong

dấu ngoặc kép

Không đặt trong dấu ngoặc kép

Chuyển lời đối thoại thành lời dẫn trực tiếp:

Vua Quang trung hỏi Nguyễn thiếp là quân Thanh sang

đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng thua như thế nào?

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh ra sao, vua Quang Trung ra bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Chuyển sang lời dẫn gián tiếp

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân

Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra

chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong

nước trống không, lòng người tan rã, quân

Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta

yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh

nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc

không quá mươi ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan

• Những thay đổi từ ngữ trong lời dẫn giỏn tiếp

Trong lời đối thoại Trong lời dẫn gián

1 Đọc lại truyện Chiếc lược ngà Đọc lại truyện Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang

nói với ai, trong hoàn cảnh nào ?

- Vô ăn cơm!

- Con kêu rồi mà người ta không nghe.

- Ba! Không cho ba đi nữa! Ba ở nhà với con!

Bài tập về nhà

Vận dụng những kiến thức về phương châm hội thoại, xưng hô trong hội thoại, hãy cho biết qua những lời nói ấy em hiểu gì về tình cảm, tính cách của nhân vật và nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn.

2 Ôn tập kĩ các kiến thức đã học để giờ sau kiểm tra.

`