ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

1.KIỂM TRA BÀI CŨ:* Theo em, chương trình HKI của phân môn Tiếng Việt gồm những kiến thức trọng tâm nào?ATừ vựng:1.Trường từ vựng 2.Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ 3.Từ tượng hình

Tuần 16

Tiết 62

1.KIỂM TRA BÀI CŨ:

* Theo em, chương trình HKI của phân môn Tiếng Việt gồm những kiến thức trọng tâm nào?A)Từ vựng:1.Trường từ vựng

2.Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ 3.Từ tượng hình, từ tượng thanh:

4.Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội :

5 Các biện pháp tu từ từ vựng :

a.Nói quá : b- Nói giảm nói tránh :

B/ Ngữ pháp :

1 Từ loại:

a Trợ từ :

b.Thán từ :

c.Tình thái từ:

2 Câu ghép :

2 BÀI MỚI:

A/ Từ vựng:

I Lí thuyết:

1 Trường từ vựng:

- Khái niệm: S/T21

- Ví dụ:

+ Phương tiện giao thông: tàu, xe, máy bay … + Thời tiết : mưa, nắng, gió, bão,…

 Là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

2 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ:

- Khái niệm: S/T10

- Ví dụ:

Động vật

Thú (voi, hươu, ) Chim (tu hú, sáo, )

Cá ( cá rô, cá thu, )

Nghĩa của một từ có thể rộng hơn (khái quát hơn)

hoặc hẹp hơn (ít khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ khác.

A/ Từ vựng:

I Lí thuyết:

1 Trường từ vựng :

2 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ:

3.Từ tượng hình, từ tượng thanh:

- Khái niệm: S/T49

- Ví dụ:

+ Lom khom dưới núi tiều vài

chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà.

từ tượng hình

+ Ông lão lại đi ra biển Biển nổi sóng ầm ầm.

(từ tượng thanh)

+ Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái

của sự vật

+ Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên,

của con người.

4.Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội :

- Khái niệm: S/T56, 57

- Ví dụ:

+ Bầy choa có chộ mô mồ.(TNĐP) + Vì không thuộc bài, bạn ấy

phải xơi một con ngỗng.(BNXH)

 Từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng

ở một (hoặc một) số địa phương nhất định.

 Biệt ngữ xã hội chỉ được dùng trong

một tầng lớp xã hội nhất định

A/ Từ vựng:

I Lí thuyết:

1 Trường từ vựng :

2 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ:

3.Từ tượng hình, từ tượng thanh:

4.Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội :

5 Các biện pháp tu từ từ vựng :

a- Nói quá :

- Khái niệm: S/T102

Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây

ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

- Ví dụ:

Thuận vợ thuận chồng, tát biển đông cũng cạn

b- Nói giảm nói tránh :

- Khái niệm: S/T108

- Ví dụ:

Bác Dương thôi đã thôi rồi,

Nước mây man mác, ngậm ngùi lòng ta

là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển

chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

a/ Dựa vào kiến

thức về văn học

dân gian và về

cấp độ khái quát

của nghĩa từ ngữ,

hãy điền từ ngữ

thích hợp vào

những ô trống

theo sơ đồ sau:

T cổ tích T ngụ ngôn

Truyền

Truyện dân gian

? Giải thích

những từ ngữ có

nghĩa hẹp trong

sơ đồ trên và cho

biết trong những

câu giải thích ấy

có từ ngữ nào

chung

- Truyền thuyết là truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện lịch sử có nhiều yếu tố thần kì

- Cổ tích là truyện dân gian kể về cuộc đời, số phận của một số nhân vật quen thuộc……

- Truyện cười là truyện dân gian dùng hình thức gây cười để mua vui hoặc phê phán

=> Từ ngữ chung là truyện dân gian

- Truyện ngụ ngôn là truyện dân gian mượn truyện về con vật đồ vật, hoặc về con người để nói bóng gió về con người

a Sơ đồ

* Nói quá

Thò tay anh ngắt cọng ngò Thương em đứt ruột giả đò ngó lơ

Tiếng đồn cha mẹ anh hiền Cắn cơm không vỡ cắn tiền vỡ đôi

b) Tìm trong ca

dao Việt Nam

(hoặc đặt câu) 2

ví dụ có sử dụng

biện pháp tu từ

nói quá hoặc nói

giảm nói tránh

* Nói giảm nói tránh

- Bạn học không được chăm chỉ lắm

- Cụ Bơ Men đã qua đời vì bệnh sưng phổi

b Tìm ví dụ

c) Viết hai câu,

trong đó một

câu có dùng từ

tượng hình, một

câu có dùng từ

tượng thanh? - Con đường núi quanh co, khúc khuỷu

c) Câu văn có sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh:

- Mưa rơi lộp bộp trên tàu lá.

B/ Ngữ pháp :

I-Lí thuyết :

1) Từ loại:

a Trợ từ :

- Khái niệm: S/T 69

Là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

- Ví dụ :

+ Chính anh ấy đã sáng tác ra bài thơ đó.

+ Ngày vui vui những hai lần.

b.Thán từ :

- Khái niệm: S/T 70

 Là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của

người nói hoặc dùng để gọi đáp

- Ví dụ :

+ Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu + Con đã về đây ơi mẹ Tơm, Hỡi người mẹ khổ đã dành

cơm

c.Tình thái từ :

- Khái niệm: S/T 81

 là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu

nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu

thị các sắc thái tình cảm của người nói.

1) Từ loại:

a Trợ từ :

b.Thán từ :

- Ví dụ :

+ Mẹ đi làm rồi à?

+ Con nín đi!

+ Thương thay thân phận con rùa Lên đình đội hạc, xuống chùa đội

bia

+ Cháu chào cô ạ!

2 Câu ghép :

- Khái niệm : S/T 112

Câu ghép là những câu do hai hoặc nhiều cụm C – V

không bao chứa nhau tạo thành Mỗi cụm C – V này được gọi là một vế câu.

- Ví dụ : + Mặt trời lên, sương tan dần

+ Dùng dấu câu để nối các vế : dấu phẩy, dấu chấm phẩy, dấu hai chấm

+ Dùng những từ có tác dụng nối : quan hệ từ, phó từ, đại từ, chỉ từ …

- Kể tên các cách nối các vế

câu ghép ?

- Cho biết các quan hệ ý nghĩa

giữa các vế trong câu ghép ?

Ng nhân Kết quả

Vì trời mưa nên đường trơn

- Quan hệ ý nghĩa:

Quan hệ nguyên nhân, điều kiện, tăng tiến, tương phản, lựa chọn bổ sung, đồng thời, giải thích

- Cách nối các vế câu trong câu ghép:

2 Câu ghép :

- Khái niệm : S/T 112

Ví dụ :

2/ Thực hành :

Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị

Hãy chỉ ra câu ghép

trong đoạn trích “

Tuyên ngôn độc

lập” của Hồ Chí

Minh ? Nếu tách các

vế ra thành câu đơn

được không ? Có

làm thay đổi ý cần

diễn đạt không ?

Vế 1

Vế 2

Vế 3

tách thành các câu đơn, nhưng ý diễn đạt

sẽ thay đổi: không thể hiện rõ mối liên

hệ, sự liên tục của 3 sự việc

a) Xác định câu ghép

⇒ Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp bởi vì tâm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp, bởi

vì đời sống, cuộc đấu tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý, là vĩ đại, nghĩa

là rất đẹp.

Vế 3

=> Nối bằng quan hệ từ : Có lẽ….bởi vì

c) Xác định câu ghép và cách nối các vế câu trong đoạn trích:

“Chúng ta không thể nói tiếng ta đẹp như thế nào

cũng như ta không thể nào phân tích cái đẹp của

ánh sáng, của thiên nhiên.”

C

C

V V

 Hướng dẫn HS học bài ở nhà và

chuẩn bị bài mới:

1- Hướng dẫn tự học:- Nhận diện và phân tích tác dụng của biện

pháp tu từ nói quá, nói giảm nói tránh, của việc sử

dụng từ tượng hình, tượng thanh trong một đoạn

văn

- Xem lại bài ôn tập thật kĩ để chuẩn bị thi

HKI

2- Chuẩn bị bài mới :

- Tiết sau trả bài Tập làm văn số 3

+ Xem lại lí thuyết kiểu bài văn thuyết minh về một vật dụng : nắm phương pháp, bố cục,

kiểu lời văn dùng cho văn thuyết minh

+ Đối chiếu bài viết của mình có phù hợp với yêu cầu của đề bài không