Chủ đề: TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU VÀ NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ(Truyện Kiều của Nguyễn Du, Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích, Miêu tả trong văn bản tự sự, Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự)Nhóm GV soạn và thực hiện: 1. 2. 3. Số tiết: 09 A. Xác định vấn đề cần giải quyết theo bài học Kỹ năng đọc – hiểu, nắm vững kiến thức về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du, về giá trị của Truyện Kiều; đọc – hiểu, phân tích được nội dung, nghệ thuật chủ yếu trong các đoạn trích “Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích”. Hiểu được vai trò và phân tích được tác dụng của miêu tả và miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.B. Xây dựng chủ đề bài học: Gồm các đơn vị kiến thức: Truyện Kiều của Nguyễn Du; Chị em Thúy Kiều; Kiều ở lầu Ngưng Bích; Miêu tả trong văn bản tự sự; Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.C. Xác định mục tiêu bài học1. Kiến thức: Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du; nhân vật, sự kiện, cốt truyện của Truyện Kiều; thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc; những giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của tác phẩm Truyện Kiều. Bút pháp nghệ thuật tượng trưng, ước lệ của Nguyễn Du trong miêu tả nhân vật; cảm hứng nhân đạo của Nguyễn Du: ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người qua một đoạn trích cụ thể. Nỗi bẽ bàng, buồn tủi, cô đơn của Thúy Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích và tấm lòng thủy chung, hiếu thảo của nàng; ngôn ngữ độc thoại và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc của Nguyễn Du. Sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một văn bản; vai trò, tác dụng của miêu tả trong văn bản tự sự. Nội tâm nhân vật và miêu tả nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự; tác dụng của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện.2. Kĩ năng: Đọchiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại; nhận ra những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và sáng tác của một tác giả văn học trung đại. Theo dõi diễn biến sự việc trong tác phẩm truyện; có ý thức liên hệ với văn bản liên quan để tìm hiểu về nhân vật; phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho bút pháp nghệ thuật cổ điển của Nguyễn Du trong văn bản. Nhận ra và thấy được tác dụng của
Trang 1Tuần 2,3 Ngày soạn: 08/9/2020
Chủ đề: TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU VÀ NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ (Truyện Kiều của Nguyễn Du, Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích, Miêu tả trong văn bản tự sự, Miêu tả nội tâm trong văn
bản tự sự) Nhóm GV soạn và thực hiện:
1
2
3
Số tiết: 09
A Xác định vấn đề cần giải quyết theo bài học
- Kỹ năng đọc – hiểu, nắm vững kiến thức về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du,
về giá trị của Truyện Kiều; đọc – hiểu, phân tích được nội dung, nghệ thuật chủ yếu
trong các đoạn trích “Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích”.
- Hiểu được vai trò và phân tích được tác dụng của miêu tả và miêu tả nội tâm trongvăn bản tự sự
B Xây dựng chủ đề bài học: Gồm các đơn vị kiến thức:
- Truyện Kiều của Nguyễn Du;
- Chị em Thúy Kiều;
- Kiều ở lầu Ngưng Bích;
- Miêu tả trong văn bản tự sự;
- Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
C Xác định mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du; nhân vật, sự kiện, cốt truyện của Truyện
Kiều; thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc; những giá trị nội dung, nghệ thuật chủ
yếu của tác phẩm Truyện Kiều
- Bút pháp nghệ thuật tượng trưng, ước lệ của Nguyễn Du trong miêu tả nhân vật; cảmhứng nhân đạo của Nguyễn Du: ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người qua một đoạntrích cụ thể
- Nỗi bẽ bàng, buồn tủi, cô đơn của Thúy Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích vàtấm lòng thủy chung, hiếu thảo của nàng; ngôn ngữ độc thoại và nghệ thuật tả cảnhngụ tình đặc sắc của Nguyễn Du
- Sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một văn bản; vai trò, tác dụng của miêu
tả trong văn bản tự sự
- Nội tâm nhân vật và miêu tả nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự; tác dụng củamiêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện
Trang 2- Nhận ra và thấy được tác dụng của ngôn ngữ độc thoại, của nghệ thuật tả cảnh ngụtình; phân tích tâm trạng nhân vật qua một đoạn trích trong tác phẩm, từ đó cảm nhậnđược sự cảm thông sâu sắc của Nguyễn Du đối với nhân vật trong truyện.
- Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả và miêu tả nội tâm trong văn bản
tự sự; kết hợp kể chuyện với miêu tả và miêu tả nội tâm khi làm bài văn tự sự
3 Thái độ:
- Biết tự hào về nền văn học phong phú, đặc sắc của dân tộc
- Biết giữ gìn và tôn vinh giá trị của Truyện Kiều – viên ngọc quý của nền văn họcViệt Nam
- Giáo dục tình cảm yêu thương con người, biết cảm thông, chia sẻ với người phụ nữ;lòng hiếu thảo…
- Biết trân trọng và tôn vinh vẻ đẹp của con người; phán đoán đúng nội tậm ngườikhác qua những biểu hiện bên ngoài
- Có ý thức sử dụng yếu tố miêu tả và miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
4 Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực:
- Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: giải quyết thấu đáo những vấn đề đặt ra trong
từng hoạt động theo tư duy sáng tạo của bản thân
- Năng lực tư duy ngôn ngữ: biết vận dụng truyện Kiều, vận dụng miêu tả, miêu tả nộitâm trong tạo lập văn bản viết cũng như trong giao tiếp
- Năng lực nhận thức: tự nhận thức được hiện thực xã hội phong kiến Việt Nam vớinhững biến động lịch sử dữ dội vào cuối thế kỉ XVIII – nửa đầu thế kỉ XIX và hìnhảnh người phụ nữ đương thời qua tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du; nhậnthức được sự cần thiết cũng như vai trò quan trọng của yếu tố miêu tả và miêu tả nộitâm trong văn bản tự sự
- Năng lực làm chủ bản thân: tự xác định được tình cảm, thái độ đối với con người;xác định ý thức vận dụng nghệ thuật miêu tả trong văn tự sự
- Năng lực hợp tác: biết phối hợp, tương tác hỗ trợ nhau cùng thực hiện nhiệm vụ đểđạt kết quả tốt nhất
- Năng lực tự học: có ý thức tìm tòi, mở rộng để có hiểu biết sâu sắc về chủ đề
D Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/ bài tập cốt lõi có thể
sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh
Trang 3Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng
- Nhận biết cuộc đời, sự
nghiệp của tác giả Nguyễn
Du; nguyền gốc, thể loại
truyện thơ Nôm, cốt truyện,
sự việc,… nhân vật của
Truyện Kiều; vị trí, phương
- Nhận biết các yếu tố miêu
tả, miêu tả nội tâm trong ngữ
liệu cụ thể
- Hiểu được giá trị nội dung
và nghệ thuật của TruyệnKiều cũng như các đoạntrích; ý nghĩa của TruyệnKiều và các đoạn trích
- Hiểu được ý nghĩa các chitiết truyện và tác dụng củacác biện pháp nghệ thuật sửdụng trong các đoạn trích
- Hiểu được tác dụng củamiêu tả và miêu tả nội tâmtrong ngữ liệu cụ thể
- Đánh giá được giá trịcủa Truyện Kiều cũngnhư các đoạn trích
- Phân tích, đánh giá tácdụng của miêu tả vàmiêu tả nội tâm trongbiểu đạt nội dung tưtưởng của Truyện Kiềuqua các đoạn trích
- Kể lại một đoạn tríchthơ trong Truyện Kiềubằng văn xuôi có sửdụng miêu tả và miêu tảnội tâm
- Kể lại một sự việc đờithường có sử dụng miêu
tả và miêu tả nội tâm
E Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả.
Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ
vận dụng
1 Truyện Kiều của Nguyễn Du
- Trình bày những nét cơ bản về
cuộc đời Nguyễn Du
- Sự nghiệp văn học của Nguyễn Du
có gì đáng chú ý?
- Các tác phẩm được viết bằng loại
chữ nào?
- Truyện Kiều có nguồn gốc từ đâu?
- Tác phẩm thuộc thể loại nào?
- Tác phẩm được chia ra làm mấy
- Nhận xét về sự sáng tạo củaNguyễn Du so với bản gốc?
- Nêu giá trị của Truyện Kiều
về mặt nội dung
- Cảm nhận về sức sống của
Truyện Kiều trong dòng chảy
văn hóa, văn học dân tộc
- Chúng
ta cần phảilàm gì đểgiữ gìn vàphát huygiá trị của
Truyện Kiều trong
tình hìnhhiện nay?
- Vẽ sơ đồbiểu thịgiá trị củaTruyệnKiều
- So sánhcách miêu
tả vẻ đẹpchị emThúy Kiềucủa Thanh
2 Chị em Thúy Kiều
- Văn bản nằm ở phần nào của
truyện?
- Văn bản có thể chia làm mấy phần?
Nêu nội dung từng phần
- Nghĩa câu thơ đó là gì? Tácgiả miêu tả bằng cách nào?
- Qua hình ảnh tượng trưng,ước lệ, hình ảnh hai chị em
Trang 4- Em hãy xác định phương thức diễn
đạt của văn bản?
- Nguyễn Du cho chúng ta biết gì về
2 chị em Kiều?
- Câu thơ nào trực tiếp miêu tả vẻ
đẹp của hai chị em?
-Vẻ cao sang quý phái của Vân được
miêu tả cụ thể như thế nào?
- Tác giả dùng nghệ thuật nào để làm
nổi bật vẻ đẹp của Vân?
- Để làm nổi bật vẻ đẹp của Kiều, tác
giả dùng nghệ thuật gì? Từ đó vẻ
đẹp của Kiều được khái quát ra sao?
- Miêu tả về sắc của Kiều, Nguyễn
Du tập trung miêu tả vẻ đẹp nào?
- Đôi mắt của Kiều được miêu tả ra
sao? Nghệ thuật sử dụng?
- Tài năng của Kiều được miêu tả
như thế nào? Nghệ thuật?
- Câu thơ nào nói lên vẻ đẹp tâm hồn
Kiều?
- Cái gì đã làm nên vẻ đẹp của Kiều?
- Liệt kê những nghệ thuật đặc sắc
trong đoạn trích?
hiện lên thế nào?
- Qua câu thành ngữ tác đãkhẳng định điều gì?
- Em nhận xét gì về vẻ đẹp củahai chị em?
- Em nhận xét gì về chân dungThúy Vân?
- Với nghệ thuật nhân hóa, tácgiả đã dự cảm gì về cuộc đờicủa nàng?
- Cách tả Thúy Vân có gì khác
so với cách tả Thúy Kiều?
- Với nghệ thuật đòn bẩy,Nguyễn Du cho ta thấy nét đặcbiệt nào ở Thúy Kiều?
- Qua miêu tả đôi mắt, em cónhận xét gì về sắc đẹp củaKiều?
- Em có nhận xét gì về tài năngcủa Thúy kiều?
- Em cảm nhận được gì qua câu
“Mây ghen… xanh”?
- Qua những tín hiệu trên, tácgiả đã dự báo gì về cuộc đờicủa Kiều?
- Tác dụng của 4 câu thơ cuối?
- Cảm hứng nhân đạo trongđoạn trích thể hiện như thếnào? Từ đó hãy rút ra ý nghĩacủa văn bản?
Tâm TàiNhân vàNguyễnDu
- Em suynghĩ gì vềhình ảnhngười phụ
nữ ViệtNam thờiphongkiến?
- Kể lạiđoạn trích
Chị em Thúy Kiều,
trong đó
có sử dụngyếu tốmiêu tả
- Kể lạiđoạn trích
Kiều ở lầu Ngưng Bích,
trong đó
có sử dụngyếu tốmiêu tảnội tâmnhân vật
- Kể lạidiễn biếnmột sựviệc trong
đó có cácchi tiếtmiêu tảtâm trạngcủa bảnthân
- Kể diễnbiến một
sự việctrong đó
có các chi
3 Kiều ở lầu Ngưng Bích
- Văn bản nằm ở phần nào của
truyện?
- Văn bản có thể chia làm mấy phần?
Nêu nội dung từng phần
- Xác định phương thức diễn đạt của
văn bản?
- Hai chữ “khóa xuân” cho thấy Kiều
trong hoàn cảnh nào?
- Cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng
Bích là những cảnh gì, được miêu tả
như thế nào?
- Những câu thơ nào miêu tả nỗi nhớ
Kim Trọng?
- Để miêu tả nỗi nhớ Kim Trọng của
- Có ý kiến: “Cảnh thiên nhiên phản chiếu tâm trạng, suy nghĩ của Kiều”, em có tán thành ý
kiến này không? Vì sao?
- Nhận xét về cách dùng từ vàmiêu tả của tác giả?
- Cụm từ “mây sớm đèn khuya” gợi lên điều gì?
- Qua cách miêu tả của tác giả,
em có nhận xét gì về cảnh thiênnhiên?
- Tâm trạng và suy nghĩ nàocủa Kiều được phản chiếu quacảnh vật ?
Trang 5Kiều, tác giả sử dụng cách miêu tả
nào và kiểu ngôn ngữ nào?
- Những câu thơ nào miêu tả nỗi nhớ
gia đình?
- Để miêu tả nỗi nhớ gia đình của
Kiều, tác giả sử dụng nghệ thuật gì?
- Nỗi nhớ gia đình của Kiều cụ thể ra
sao?
- Bức tranh thiên nhiên trước lầu
Ngưng Bích được miêu tả như thế
nào?
- Như vậy tác giả đã sử dụng nghệ
thuật nào để bộc lộ nỗi buồn của
Kiều?
- Nỗi buồn của Kiều được tác giả
trực tiếp nói lên qua chi tiết nghệ
thuật nào?
- Nghệ thuật nổi bật của đoạn trích?
- Nỗi nhớ Kim Trọng của Kiềuđược thể hiện như thế nào?
- Em hiểu như thế nào về suynghĩ của Kiều qua câu thơ
“Tấm thân gột rửa bao giờ cho phai”?
- Em hiểu gì về nhân vật ThúyKiều qua tìm hiểu tâm trạngcủa nàng?
- Nhận xét gì về cảnh trước lầuNgưng Bích?
- Nội dung thể hiện qua 8 câuthơ?
- Cảm hứng nhân đạo trongđoạn trích được thể hiện nhưthế nào? Từ đó hãy rút ra ýnghĩa của văn bản?
tiết miêu
tả tâmtrạng củabản thân
4 Miêu tả trong văn bản tự sự
- Đoạn trích thuộc phương thức diễn
- Xác định các sự việc, con người
được miêu tả trong một văn bản Chị
em Thúy Kiều.
- Phát hiện những yếu tố miêu tả
trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng
Bích.
- Nhờ có yếu tố miêu tả, đoạntrích đã tái hiện được điều gì?
- Nhận xét về tác dụng củamiêu tả trong đoạn trích
- Nêu tác dụng của yếu tố miêu
tả trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích.
5 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
- Tìm những câu thơ tả cảnh trong
đoạn trích ?
- Tìm những câu thơ miêu tả tâm
trạng của Kiều?
- Nội tâm là gì ? Thế nào là miêu tả
nội tâm trong văn bản tự sự ?
- Ngoài cách dùng ngoại cảnh còn có
cách nào để miêu tả gián tiếp nội
tâm nữa không ?
- Theo em, những câu thơ nàythuần túy tả cảnh hay tác giảcòn thể hiện điều gì nữa ?
- Tâm trạng, suy nghĩ của Kiềunhư thế nào ?
- Trong những câu thơ thể vừaphân tích ở mục 1, em thấycách thể hiện nội tâm có gìgiống và khác nhau ?
Trang 6- Từ ví dụ, em hãy cho biết có mấy
cách miêu tả nội tâm nhân vật ? Đó
là cách nào ?
- Xác định các chi tiết miêu tả nội
tâm nhân vật trong văn bản Kiều ở
lầu Ngưng Bích và nêu cách thức
miêu tả nội tâm
- Miêu tả nội tâm có tác dụngthế nào đối với việc khắc họanhân vật trong văn bản tự sự?
- Nêu tác dụng của miêu tả nội
tâm trong văn bản Kiều ở lầu Ngưng Bích
F Thiết kế tiến trình dạy học
TIẾT 23,24 Hoạt động 1: Khởi động
GV cho HS chơi trò chơi Mở mảnh ghép để có thông tin về tác giả Nguyễn Du và
+ Câu hỏi: Triều đại nào của nước ta tồn tại 143
năm (từ năm 1802 đến năm 1945)?
+ Trả lời: Triều Nguyễn
- Mảnh ghép 4:
+ Câu hỏi: Tác phẩm nào có 3254 câu thơ lục bát,
được xem là truyện thơ nổi tiếng nhất và xét vào
hàng kinh điển trong văn học Việt Nam?
+ Trả lời: Truyện Kiều
- GV tổng hợp kiến thức, giới thiệu chủ đề
- Hình ảnh sau các mảnh ghép:
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Nội dung 1: TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU
Từ nội dung phần khởi động và hiểu biết của mình,
em hãy trình bày những nét cơ bản về cuộc đời
Trang 7GV củng cố, giải thích thêm về thời đại Nguyễn
Du; tóm lược những thăng trầm trong cuộc sống
riêng tư của ông
GV: Sự nghiệp văn học của Nguyễn Du có gì đáng
chú ý? Các tác phẩm được viết bằng loại chữ nào?
GV chiếu bía sách và hình thức các loại chữ cho
HS nhận biết
GV: Em có nhận xét gì về sự nghiệp văn học của
Nguyễn Du?
HS trả lời GV nhận xét, chốt
GV nêu tóm lược giá trị của các tác phẩm vừa giới
thiệu, đặc biệt là sức ảnh hưởng của truyện Kiều
đối với dân tộc Việt Nam và nhiều nước trên thế
giới, từ đó chuyển ý qua phần tìm hiểu Truyện
HS: Kể chuyện bằng thơ; thành công bởi nghệ
thuật xây dựng nhân vật, tả thiên nhiên
GV: Tác phẩm thuộc thể loại nào?
HS nhận biết thể loại và giải thích
GV: Tác phẩm được chia ra làm mấy phần?
Những thăng trầm trong cuộcsống riêng tư làm cho tâm hồnNguyễn Du tràn đầy cảm thông,yêu thương con người
2 Sáng tác:
Các tác phẩm:
+ Chữ Hán: Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục.
+ Chữ Nôm: Văn chiêu hồn, Truyện Kiều.
=> Đóng góp to lớn cho khotàng văn học dân tộc, nhất là ởthể loại truyện thơ
II.TÌM HIỂU TRUYỆN KIỀU
1 Nguồn gốc
Truyện Kiều có dựa vào cốt truyện từ cuốn Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân
nhưng phần sáng tạo củaNguyễn Du rất lớn
Mã Giám Sinh và Tú Bà đưa vào lầu xanh Kiều định tự tử để thoát khỏi cảnh ô nhục nhưng không được Sau lần mắc mưu Sở Khanh đi trốn bị bắt lại, bị đánh đập tàn nhẫn, nàng đành chịu tiếp khách Ít lâu sau, Kiều được Thúc Sinh – một kẻ giàu có say mê nàng, chuộc nàng về làm vợ lẽ Nhưng chưa được một năm Kiều lại bị Hoạn
Trang 8Thư, vợ cả của Thúc Sinh, bày mưu bắt về hành hạ Nàng bị bắt làm con ở hầu rượu gảy đàn mua vui cho vợ chồng ả Khổ nhục quá, Kiều bỏ trốn khỏi nhà Hoạn Thư nhưng lại lọt vào một lầu xanh khác Ở đây, nàng gặp Từ Hải và trở thành vợ người anh hùng này Phất cờ khởi nghĩa, hùng cứ một phương, Từ Hải giúp Kiều báo ân báo oán Nhưng cũng chẳng bao lâu, Kiều bị mắc lừa Hồ Tôn Hiến, nàng khuyên Từ Hải ra hàng phục triều đình, Từ Hải bị phản bội và chết đứng.
Kiều bị làm nhục và bị ép gả cho một viên thổ quan Đau xót và tủi nhục, nàng
đã tự tử ở sông Tiền Đường nhưng lại được sư Giác Duyên cứu sống Kim Trọng và gia đình Thúy Kiều đi tìm.
Sau mười lăm năm trời lưu lạc, Kiều trở lại sum họp với gia đình Nàng từ chối không chắp nối mối duyên xưa cùng Kim Trọng mà họ trở thành bạn bè để giữ tình cảm cho được trong sáng và đẹp đẽ.
GV: Khi xét về giá trị của một tác phẩm chúng ta
chúng ta cần chú ý đến những khía cạnh nào?
HS: Nội dung và hình thức
GV: Em hãy nêu giá trị của Truyện Kiều về mặt
nội dung
HS dựa vào phần giới thiệu tác phẩm để trả lời
Yêu cầu trả lời ngắn gọn và biết giải thích
GV kết luận
GV giải thích thế nào là giá trị hiện thực và giá trị
nhân đạo
GV lấy một vài ví dụ để chứng minh
GV: Em hãy nêu những đặc sắc nghệ thuật của
Truyện Kiều
HS dựa vào sgk trả lời
GV chốt nội dung cần ghi nhớ
GV lấy một vài ví dụ để chứng minh
GV: Em cảm nhận như thế nào về sức sống của
Truyện Kiều trong dòng chảy văn hóa, văn học dân
tộc? Theo em, chúng ta cần phải làm gì để giữ gìn
và phát huy giá trị của Truyện Kiều trong tình hình
hiện nay?
HS tự bộc lộ GV nhận xét, chốt:
Sức sống của Truyện Kiều trong dòng chảy văn
hóa, văn học dân tộc là vô cùng mãnh liệt Bởi lẽ
mặc dù Truyện Kiều được ra đời cách đây rất lâu
nhưng hiện giờ, trong cuộc sống nhộn nhịp cùng
thời kì hội nhập quốc tế khiến con người ta vô tình
quên đi những giá trị tinh hoa của các tác phẩm
văn học, thơ ca thì "Truyện Kiều" vẫn ở đó, còn lại
và đọng lại mãi trong người dân đất Việt Hơn thế
nữa, sức sống của "Truyện Kiều" không chỉ ở biên
4 Giá trị của Truyện Kiều a) Về nội dung
- Giá trị hiện thực:
Phản ánh hiện thực xã hội bấtcông, tàn bạo Phản ánh số phậnđau thương của con người vàkhát vọng chân chính của ngườiphụ nữ
- Giá trị nhân đạo:
Cảm thương trước nỡi khổ củacon người Đề cao tài năng, nhânphẩm, khát vọng chân chính củacon người Đồng thời lên án sựtàn bạo của xã hội
b) Về hình thức:
Có nhiều sáng tạo trongnghệ thuật kể chuyện, sử dụngngôn ngữ, miêu tả thiên nhiên,khắc họa hình tượng nhân vật…
Trang 9giới của một quốc gia mà nó còn ở cả khắp các
nước trên thế giới Chúng ta cần quảng bá Truyện
Kiều ra khắp các nước trên thế giới, gìn giữ nó,
tuyệt đối không để nó bị đánh cắp, sao chép bản
quyền và bị vùi lấp bởi bụi thời gian…
Yêu cầu HS tóm tắt theo cốt truyện ở sgk
Đọc văn bản; tìm hiểu từ khó, tác giả, tác phẩm,
thể loại, phương thức biểu đạt, chủ đề, bố cục, ý
nghĩa văn bản Soạn câu hỏi phần đọc – hiểu văn
TIẾT 25,26 Nội dung 2: CHỊ EM THÚY KIỀU
Khởi động
GV kiểm tra kiến thức cũ qua bài tập trắc nghiệm
Câu 1: Truyện Kiều của tác giả:
C Nguyễn Khuyến D Nguyễn Trãi
Câu 2: Truyện Kiều thuộc thể loại:
A Truyện ngắn B Truyện dài
C Truyện thơ D Tiểu thuyết
Câu 3: Phương thức biểu đạt chính của Truyện Kiều
C Gia biến và lưu lạc D Đoàn tụ
GV giới thiệu bài
HS trả lời đúng đáp án:
Câu 2: ACâu 2: CCâu 3: ACâu 4: B
Câu 5: B
Hình thành kiến thức
GV: Văn bản nằm ở phần nào của truyện?
HS căn cứ nội dung đoạn trích va chú thích để có
câu trả lời
I GIỚI THIỆU CHUNG
Vị trí đoạn trích: “Chị em Thúy Kiều” nằm ở phần thứ
nhất (gặp gở và đính ước) củatruyện
Trang 10- 4 câu tiếp: Miêu tả vẻ đẹp Thúy Vân.
- 12 câu tiếp: Miêu tả vẻ đẹp của Thúy Kiều
- 4 câu cuối: Nhận định chung về cuộc sống của hai
chị em
GV: Em hãy xác định phương thức diễn đạt của văn
bản?
GV cho HS đọc 4 câu đầu
GV: Nguyễn Du cho chúng ta biết gì về 2 chị em
Kiều?
HS: Là 2 cô gái đẹp, Kiều là chị, em là Vân
GV: Câu thơ nào trực tiếp miêu tả vẻ đẹp của hai
chị em? Em hiểu nghĩa câu thơ đó là gì? Tác giả
miêu tả bằng cách nào?
HS xác định được: Mai…, tuyết …(vóc dáng mảnh
mai, yêu kiều như mai, tâm hồn trắng trong như
tuyết)
GV: Qua hình ảnh tượng trưng, ước lệ, hình ảnh hai
chị em hiện lên thế nào?
GV: Tác giả nhận xét chung về vẻ đẹp hai chị em
qua chi tiết nào? Nghệ thuật sử dụng? Qua đó khẳng
định điều gì?
GV: Em nhận xét gì về vẻ đẹp của hai chị em?
GV chuyển ý, gọi HS đọc 4 câu tiếp
GV: Câu thơ nào miêu tả vẻ đẹp của Thúy Vân?
GV: Từ “trang trọng” gợi lên vẻ đẹp như thế nào?
HS: Vẻ đẹp cao sang, quý phái
GV: Vẻ cao sang quý phái của Vân được miêu tả cụ
thể như thế nào?
GV: Tác giả dùng nghệ thuật nào để làm nổi bật vẻ
đẹp của Vân?
GV: Em nhận xét gì về chân dung Thúy Vân?
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
=> Vóc dáng yêu kiều, tâm hồntrong trắng
Mười phân vẹn mười -> thành
ngữ => Vẻ đẹp toàn vẹn
Vẻ đẹp thanh cao, trongtrắng, duyên dáng, toàn vẹn,mỗi nguời một vẻ
b) Vẻ đẹp của Thúy Vân
Khuôn trăng: đầy đặn Nét ngài: nở nang Hoa cười, ngọc thốt: đoan trang
Mây thua…tuyết nhường…
-> Tượng trưng ước lệ, nhânhóa, so sánh, liệt kê
Hình ảnhtượngtrưng, ướclệ
Trang 11GV: Vẻ đẹp của Vân
GV: Với nghệ thuật nhân hóa, tác giả đã dự cảm gì
về cuộc đời của nàng?
GV giải thích thêm cho HS hiểu về quan niệm phật
giáo mà Nguyễn Du đề cập trong câu thơ
GV bình, chuyển ý
GV mời HS đọc 12 câu tiếp
GV: Cách tả Thúy Vân có gì khác so với cách tả
Thúy Kiều?
GV: Để làm nổi bật vẻ đẹp của Kiều, tác giả dùng
nghệ thuật gì? Từ đó vẻ đẹp của Kiều được khái
quát ra sao?
GV khai thác nghệ thuật đòn bẩy
GV: Với nghệ thuật đòn bẩy, Nguyễn Du cho ta
thấy nét đặc biệt nào ở Thúy Kiều?
GV: Miêu tả về sắc của Kiều, Nguyễn Du tập trung
GV đọc một số câu Kiều miêu tả từng khía cạnh tài
năng của Kiều
GV: Qua đây em có nhận xét gì về tài năng của
Thúy kiều?
GV: Câu thơ nào nói lên vẻ đẹp tâm hồn Kiều?
GV qua khúc đàn bạc mệnh mà Kiều soạn ta biết
thêm điều gì về nàng?
GV giải thích thêm về cung đàn bạc mệnh và trái
tim đa sầu đa cảm
GV: Cái gì đã làm nên vẻ đẹp của Kiều?
GV: Em cảm nhận được gì qua câu “Mây ghen…
xanh”?
GV: Qua những tín hiệu trên, tác giả đã dự báo gì về
cuộc đời của Kiều?
GV bình, chuyển ý
GV cho HS đọc 4 câu cuối
GV: Cuộc sống của chị em Kiều được tác giả khái
quát như thế nào?
GV: Em hãy nêu tác dụng của 4 câu thơ cuối?
GV bình
=> Vẻ đẹp cao sang, quý pháiđoan trang, phúc hậu, Dự cảmmột cuộc đời bình lặng, suônsẻ
c) Vẻ đẹp của Thúy Kiều
-> Đòn bẩy
=> Vẻ đẹp nổi bật: sắc sảo vềtrí tuệ, mặn mà về tâm hồn
* Sắc:
Làn thu thủy, nét xuân sơn Hoa ghen … liễu hờn
-> tượng trưng ước lệ, nhân hóa
=> Vẻ đẹp của một giai nhântuyệt thế
* Tài: cầm, kì, thi, họa, nổi bật
lí tưởng, dự cảm về số phận éo
le, đau khổ
d) Cuộc sống của hai chị em
Phong lưu Trướng rũ màn che
-> Cuộc sống phong lưu, khuônphép, êm đềm
=> Khép lại và hoàn chỉnh haibức chân dung
3 Tổng kết
