Tuần 19 20 Ngày soạn : 05 01 2021 Tiết : 9199 Ngày dạy : …….. Chủ đề: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI(Bàn về đọc sách, Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống, Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống, Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí, Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí)Nhóm GV soạn và thực hiện:1. ……2. …….3. ……Số tiết: 09Bước 1. Xác định vấn đề cần giải quyết Hiểu, cảm nhận được nghệ thuật lập luận, giá trị nội dung và ý nghĩa thực tiễn của văn bản. Hiểu và biết cách làm một bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống và nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.Bước 2. Xây dựng nội dung chủ đề bài học Bàn về đọc sách. Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống. Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống. Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí. Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí. Rèn kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và miêu tả nội tâm. Giáo dục kĩ năng sống.Bước 3. Xác định mục tiêu bài học1. Kiến thức kỹ năng thái độ1.1.Đọc hiểu1.1.1. Đọc hiểu nội
Trang 1Tuần 19 -20 Ngày soạn : 05 /01 /2021
Chủ đề: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (Bàn về đọc sách, Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống, Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống, Nghị luận về một vấn đề tư tưởng
đạo lí, Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí)
Bước 1 Xác định vấn đề cần giải quyết
- Hiểu, cảm nhận được nghệ thuật lập luận, giá trị nội dung và ý nghĩa thực tiễn của văn bản
- Hiểu và biết cách làm một bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống và nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
Bước 2 Xây dựng nội dung chủ đề bài học
- Bàn về đọc sách
- Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
- Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí
- Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí
- Rèn kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và miêu tả nội tâm
- Giáo dục kĩ năng sống
Bước 3 Xác định mục tiêu bài học
1 Kiến thức/ kỹ năng/ thái độ
1.1.Đọc- hiểu
1.1.1 Đọc hiểu nội dung: Qua đọc hiểu văn bản, học sinh hiểu, cảm nhận giá trị của
sách trong đời sống HS biết chọn sách phù hợp Vận dụng phương pháp đọc sách mộtcách hiệu quả
1.1.2 Đọc hiểu hình thức: Nhận biết được đặc điểm của văn bản nghị luận xã hội
Hiểu được cách lập luận của tác giả Vận dụng được vào tạo lập văn bản nghị luận xã hội
1.1.3 Liên hệ, so sánh, kết nối: Vận dụng liên hệ tới một số quan điểm của các tác gia
khác về sách và việc đọc sách Kết nối giữa đọc hiểu văn bản nghị luận xã hội với tạo lập văn bản nghị luận xã hội
- Hiểu được vai trò của văn nghị luận xã hội trong bày tỏ ý kiến, quan điểm trước các vấn đề nóng diễn ra hàng ngày
1.1.4 Đọc mở rộng: Tự tìm hiểu một số văn bản nghị luận xã hội khác.
1.2.Thực hành viết: Viết được bài văn, đoạn văn nghị luận xã hội về sự việc hiện
tượng trong đời sống hay vấn đề tư tưởng, đạo lý
- Viết bài văn, đoạn văn cảm nhận về một đoạn ngữ liệu đã học
Trang 21.3 Nghe - Nói
- Nói: Trình bày, chia sẻ ý kiến quan điểm trước các vấn đề xã hội đặt ra trong bài
học Phát biểu ý kiến cá nhân về các nội dung liên quan đến bài học
-Nghe:Tóm tắt được nội dung trình bày của thầy và bạn.
-Nói nghe tương tác: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ hoặc chia sẻ trước lớp
về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài
đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận hay tìm hiểu bàihọc
2.Phát triển phẩm chất, năng lực
2.1.Phẩm chất chủ yếu:
- Nhân ái: Qua tìm hiểu văn bản và tạo lập văn bản, học sinh biết yêu thương, trân
trọng thiên nhiên, con người Biết bày tỏ tình cảm bằng những hành động chia xẻ,giúp đỡ người khác
- Chăm học, chăm làm: HS có ý thức tìm hiểu, vận dụng bài học vào các tình huống,
hoàn cảnh thực tế đời sống Chủ động trong mọi hoàn cảnh, biến thách thức thành cơhội để vươn lên Luôn có ý thức học hỏi không ngừng để đáp ứng yêu cầu hội nhậpquốc tế, trở thành công dân toàn cầu
-Trách nhiệm: hành động có trách nhiệm với chính mình, có trách nhiệm với đất
nước, dân tộc để sống hòa hợp với môi trường
2.2 Năng lực
2.2.1.Năng lực chung:
-Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong học tập và đời sống,
khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điều chỉnh để hoàn thiệnbản thân
-Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận, lập luận, phản hồi, đánh giá về các vấn đề
trong học tập và đời sống; phát triển khả năng làm việc nhóm, làm tăng hiệu quả hợptác
-Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết đánh giá vấn đề, tình huống dưới những
góc nhìn khác nhau
2.2.2 Năng lực đặc thù:
-Năng lực đọc hiểu văn bản: Hiểu được các nội dung và ý nghĩa văn bản Từ đó hiểu
giá trị và sự ảnh hưởng của tác phẩm tới cuộc sống
- Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng kiến thức đã học vào tạo lập văn bản nghị
luận xã hội Biết xây dựng hệ thống luận điểm và viết các đoạn văn triển khai luậnđiểm
- Năng lực thẩm mỹ: Trình bày được cảm nhận và tác động của tác phẩm đối với bản
thân Vận dụng suy nghĩ và hành động hướng thiện Biết sống tốt đẹp hơn
Bước 4 Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/ bài tập cốt lõi có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh.
Trang 3NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU Vận dụng thấpVẬN DỤNGVận dụng cao
- Sơ giản về cuộc
đời và sự nghiệp của
học giả Chu Quang
Tiềm
- Khái niệm truyện
thơ Nghị luận xã hội
-Qua lời bàn của Chu QuangTiềm, thấy tầm quan trọng củasách
-Lời khuyên bổ ích nào vềviệc lựa chọn sách và phươngpháp đọc sách
- Người viết đã bộc lộ thái độđánh giá của mình trước hiệntượng được bàn đến
- Hiểu về các vấn đề XH cóthể viết bài văn nghị luận
- Bài nghị luận về một tưtưởng đạo lí khác với bài nghịluận hiện tượng đời sống nhưthế nào?
- Phương pháp tạo lập văn bảnnghị luận XH
- Cấu trúc, bố cục của bài nghịluận xã hội
-Vận dụng nângcao văn hóa đọc
và chọn sách,đọc sách hiệuquả
-Trao đổi về sựviệc hiện tượngnào đáng đềviết một bàinghị luận hiệntượng nào thìkhông cần viết:
- Vận dụngcách làm bàinghị luận vềvấn đề:
+ Tấm gương
học sinh nghèovượt khó, họcgiỏi
+ Bạo lực họcđường
+ Nghiện game
- Vận dụng viếtcác đoạn vănnghị luận xã hội
về các sự việchiện tượngtrong đời sống:Môi trường
- Thực hànhxây dựng luậnđiểm, luận cứcho bài nghịluận về giá trịcủa tình yêuthương trongđại dịch Covid-19
-Viết bài thuhoạch nghịluận về nhữngcâu chuyện cảmđộng từ chuyênmục “ Việc tửtế” trên kênhtruyền hìnhVTV3
Bước 5 Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả.
- Câu hỏi định tính và định lượng: Câu tự luận trả lời ngắn, Phiếu làm việc nhóm
- Các bài tập thực hành: Bài trình bày (bài nghị luận, )
Để làm nổi bật vấn đề chính,tác giả đã xạy dựng bố cục bàiviết như thế nào
- Theo tác giả, sách là kho tàngquý báu cất giữ di sản tinh thầnnhân loại Em hiểu ý kiến nàynhư thế nào?
-Tự rút ra cách
đọc sách và lựa chọn sách cho hợp lí nhất Viết đoạn văn trìnhbày ?
- Em hãy rút
Vận dụngviết cácđoạn vănnghị luận xãhội về các
sự việc hiệntượng trongđời sống:
Trang 4- Bàn về sự cần thiết của
việc đọc sách, tác giả đưa
ra luận điểm cơ bản nào ?
- Trong văn bản trên tác
giả bàn luận về hiện
tượng gì trong đời sống ?
Bản chất, nguyên nhân,
tác hại, giải pháp của hiện
tượng đó là gì ?
-Nhận diện được sự việc,
hiện tượng đời sống
- Chỉ ra điểm giống của
các đề văn nghị luận đã
cho
- Khi tiếp nhận một đề bài
cụ thể, việc đầu tiên em
-Phân tích luận điểm chính quađoạn lời bàn của tác giả vềphương pháp đọc sách?
-Phân tích bố cục của bài viết?
- Đối với từng đề, bài viết cần
có những ý nào? Sắp xếp các ý
ra sao? Từ đó rút ra hướng triểnkhai chung của các ý trong thânbài?
- Với mở bài, cần nêu những ý gì? Giới thiệu vấn đề nghị luận như thế nào?
- Xác định hệ thống luận điểm, luận cứ trong phần thân bài
- Từ những vấn đề thảo luận,
em hiểu được những gì về cách làm bài NLXH nói chung?
- Đối tượng nghị luận của hai dạng đề trên có gì khác nhau?
- Sự khác nhau đó có dẫn đến
sự khác nhau trong cách trình bày từng phần của dàn ý hay không?
ra bài học có được từ việc tìm hiểu văn bản
- Em nhận thức được gì
từ vấn đề nghị luận?
- Em sẽ hành động như thế nào sau khi có được những nhận thức về vấn đề nghị luận đó?
trường+ Sức khỏe+ Đọc sách
- Thực hànhxây dựngbàn ý chobài nghịluận vềTinh thần tựhọc
-Viết bàinghị luậnTinh thần tựhọc
- Viết vàchia sẻ đoạnvăn nghịluận xã hội
về sự việchiện tượngđời sốnghoặc tưtưởng đạolí
Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học
ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN: BÀN VỀ ĐỌC SÁCH ( 2 TIẾT) Hoạt động 1: Tổ chức khởi động và tạo tâm thế
Tổ chức khởi động
Giáo viên phát phiếu học tập số 1 cho học sinh với nội
dung: Trắc nghiệm tính cách vui qua sở thích đọc sách Gv
yêu cầu học sinh chọn đáp án xong rồi lật đến trang đoán
tính cách dựa theo đáp án
Dẫn dắt vô bài: Dù chỉ là trắc nghiệm vui nhưng trên thực
tế chúng ta thấy sách có vai trò vô cùng quan trọng trong
cuộc sống, nó ảnh hưởng lớn đến tính cách, thói quen, suy
nghĩ và hành động của chúng ta Chính vì điều này mà Chu
Quang Tiềm đã đặt ra vấn đề " Bàn về đọc sách", cũng là
bài học của chúng ta hôm nay
A KHỞI ĐỘNG
Trang 5GV Giới thiệu thêm: Chu Quang tiềm nhà mĩ học lí luận
học Trung Quốc Chu Quang Tiềm(1897-1986) nhà mĩ học
và lí luận văn học nổi tiếng của Trung Quốc Ông bàn về
đọc sách lần này không phải là lần đầu Bài viết này là quá
trình tích lũy kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là những lời
bàn tâm huyết của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau
Bàn về đọc sách trích trong Danh nhân Trung Quốc về
niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách
Thao tác 2: HDHS đọc và tìm hiểu văn bản
1.Đọc và tìm hiểu từ khó
-> Phẩm chất: trách nhiệm, chăm chỉ
-> Năng lực: tự chủ và tự học, ngôn ngữ.
GV hướng dẫn HS đọc văn bản: giọng khúc chiết, rõ ràng
Gv hướng dẫn học sinh giải thích một số từ khó theo sách
giáo khoa
HS Trao đổi với các bạn bên cạnh về những từ ngữ mình
không hiểu hoặc chưa hiểu bằng cách dự đoán nghĩa của từ
trong ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thích trong sách
? Vấn đề trọng tâm mà tác giả đặt ra trong bài viết này là gì
? Để làm nổi bật vấn đề chính, tác giả đã xạy dựng bố cục
bài viết như thế nào ?
GV phát phiếu học nhóm thứ 2
Hs thảo luận nhóm, trình bày Gv-hs nhận xét, bổ sung
- Vấn đề cơ bản nhất đặt ra trong bài viết này là tầm quan
trọng của việc đọc sách và phương pháp đọc sách sao cho
hiệu quả nhất
- Để làm nổi bật vấn đề này tác giả đã xây dựng bố cục 3
phần : ( gv treo bảng phụ)
+Phần 1: (từ đầu đến phát hiện thế giới mới) : tầm quan
trọng của việc đọc sách và ý nghĩa của việc đọc sách
+ Phần 2: (tiếp theo cho đến tiêu hao lực lượng ) : Nêu các
B Hình thành kiến thức
I Giới thiệu chung
-Chu Quang Tiềm 1986) nhà mĩ học và lí luậnvăn học nổi tiếng của TrungQuốc
(1897 Bàn về đọc sách tríchtrong Danh nhân TrungQuốc về niềm vui nỗi buồncủa việc đọc sách
II.Đọc - hiểu văn bản 1.Đọc và tìm hiểu từ khó
2 Tìm hiểu văn bản
a Phương thức biểu đạt chính : nghị luận
b Thể loại: nghị luận
c Bố cục: 3 phần.
Trang 6khó khăn, các thiên hướng sai lệch của việc đọc sách ngày
trường, tiếp thu lời thầy cô, trao đổi với bạn bè, lắng nghe
suy ngẫm những lời nói của cha mẹ, và chúng ta có thể tích
luỹ vốn tri thức trong quá trình giao tiếp xã hội Có biết bao
con đường trước mắt đưa chúng ta tới trí tuệ Trong số đó
có một con đường im lặng nhưng chứa đầy ánh sáng, ngân
vang những âm thanh giục chúng ta Phải chăng đó chính là
con đường đoc sách
GV yêu cầu HS đọc đoạn 1.
?Qua bài viết em thấy sách có tầm quan trọng như thế nào?
HS: tự bộc GV nhận xét bổ sung : sách có tầm quan trọng
vô cùng to lớn đối với con người nói riêng với xã hội nói
chung
GV: Sách kết tinh học vấn trên mọi lĩnh vực của đời sống
trí tuệ, tinh thần, tâm hồn của nhân loại trao gửi lại Đọc
sách là thừa hưởng những giá trị quý báu này Nhưng học
vấn luôn rộng mở ở phía trước Để tiến lên con người phải
dựa vào di sản học vấn này
? Bàn về sự cần thiết của việc đọc sách, tác giả đưa ra luận
điểm cơ bản nào ?
HS : Đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học
vấn
GV giảng: Khi nói rằng: học vấn không chỉ là một chuyện
đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng
của học vấn, tác giả muốn ta nhận thức được điều gì về học
vấn và quan hệ đọc sách với học vấn ?
HS thảo luận nhóm trình bày, gv nhận xét bổ sung : Học
vấn được tích lũy từ mọi mặt trong hoạt động học tập của
con người Trong đó, đọc sách chỉ là một mặt, nhưng là
mặt quan trọng Muốn có học vấn, không thể không đọc
sách…
? Luận điểm về sự cần thiết của việc đọc sách được tác giả
phân tích rõ theo tình tự lí lẽ nào ?
Hs: Học vấn là thành tựu do toàn nhân loại tích lũy ngày
đêm mà có; các thành tựu đó sở dĩ không bị vùi lấp đi, đều
do sách vở ghi chép, lưu truyền lại Sách là kho tàng quý
báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại ; cái mốc trên con
đường tiến hóa học thuật của nhân loại Nếu muốn tiến lên
thì nhất định phải lấy thành quả nhân loại đã đạt được trong
quá khứ làm điểm xuất phát Đọc sách sẽ có được thành
d Phân tích:
d1.Nội dung d1.1.Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách:
- Tầm quan trọng của sách:
+ Sách ghi chép, cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích luỹ được
+ Sách là kho tàng kiến thứcquý báu là di sản tính thần
mà lòai người đúc kết được trong hàng ngàn năm
+ Những sách có giá trị là cột mốc trên con đường pháttriển của nhân loại
Trang 7quả nhân loại trong quá khứ kinh nghiệm, kiến thức, tư
tưởng, lời dạy
GV chuyển giao nhiệm vụ; HS trao đổi nhanh, đại diện
HS trả lời => năng lực giao tiếp, hợp tác, chia sẻ.
-Theo tác giả, sách là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh
thần nhân loại Em hiểu ý kiến này như thế nào?
* HS trao đổi nhanh
Gv chốt ý: Tủ sách của nhân loại đồ sộ, có giá trị Sách là
những giá trị quý giá, là tinh hoa trí tuệ, tư tưởng, tâm hồn
của nhân loại được mọi thế hệ cẩn thận lưu giữ
GV: Những cuốn SGK em đang học tập có phải là di sản
tinh thần đó không ? Vì sao? ( phải)
GV: Vì sao tác giả lại quả quyết rằng: Nếu chúng ta mong
tiến lên từ văn hóa học thuật thì nhất định phải lấy thành
quả mà nhân loại đã đạt được trong quá khứ làm điểm xuất
phát?
HS : vì sách lưu giữ hết thảy các thành tựu học vấn của
nhân loại Muốn nâng cao học vấn, cần kế thừa thành tựu
này
? Từ những lí lẽ trên của tác giả, em thấy việc đọc sách có
ý nghĩa gì ?
HS : Ý nghĩa quan trọng của đọc sách : là con đường tích
lũy, nâng cao vốn tri thức Đối với con người, đọc sách
chính là sự chuẩn bị để có thể làm cuộc trường chinh vạn
dặm trên con đường học vấn, đi phát triển thế giới mới Bởi
vậy đọc sách không chỉ là việc học tập tri thức mà còn là
chuyện rèn luyện tính cách, chuyện học làm người
? Nhận xét cách lập luận (hệ thống các luận điểm, quan hệ
giữa các luận điểm) ở phần vừa phân tích ?
Hs: tác giả đã sắp xếp khéo léo để các vấn đề được đặt ra,
triển khai móc nối, lôgic chặt chẽ với nhau Hướng tới giải
quyết vấn đề đặt ra như một nhu cầu ở trên, thì ở đầu phần
2 của bài viết, tác giả đi phân tích thực trạng của việc đọc
sách
=> Cách lập luận trên khẳng định ý nghĩa to lớn của việc
đọc sách: Sách là vốn tri thức của nhân loại, đọc sách là
cách tạo học vấn, muốn tiến lên trên con đường học vấn
không thể không đọc sách, là sự hưởng thụ các kiến thức,
thành quả của bao người đã khổ công tìm kiếm mới thu
nhận được…
- Ví dụ
+Chiến tranh và hòa bình- Lev Tolstoy
+ Không gia đình- Héc-To-Ma-Lo
+Thép đã tôi thế đấy- NicolaiAlekseyevich
- Ý nghĩa to lớn của việc đọc sách
+ Đọc sách là một con đường quan trọng của học vấn, con đường tích lũy và nâng cao vốn tri thức
+ Đọc sách là sự chuẩn bị đểlàm cuộc trường chinh vạn dặm, trên con đường học vấn, nhằm phát triển thế giớihiện đại
=> Đọc sách có ý nghĩa lớn lao, lâu dài đối với mỗi con người
Trang 8+ Nhật kí trong tù- Hồ Chí Minh
+ Những người khốn khổ- Vích To- Huy -Gô
+ Truyện Kiều - Nguyễn Du
+ Lục Vân Tiên- Nguyễn Đình Chiểu
+ Thủy Hử - Thi Nại Am
- Cũng nằm trong di sản đó, vì đó là một phần tinh hoa của
nhân loại trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học
xã hội mà em có may mắn được tiếp nhận
Chuyển ý
Hs đọc phần thứ 2
Gv: Bằng những hiểu biết thực tế, tác giả chỉ ra hai cái hại
thường gặp của việc đọc sách Đó là gì ?
HS: thứ nhất: sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu;
thứ hai: sách nhiều khiến người đọc lạc hướng
? Để thuyết phục điều này, tác giả đã dẫn ra nhưng ví dụ
nào ở cái hại thứ nhất ?
Hs phát hiện nêu theo sgk: tác giả đã dẫn ra kinh nghiệm
đọc sách của các học giả Trung Hoa cổ đại : Sách tuy đọc
được ít nhưng đọc quyển nào ra quyển ấy, miệng đọc, tâm
ghi, nghiền ngẫm đến thuộc lòng thấm vào xương tủy, biến
thành một nguồn động lực tinh thần cả đời dùng mãi không
cạn Đối lập lại vời ngày nay, sách nhiều khiến người đọc
dễ kiếm nhưng không tiêu hóa được dẫn tới thói hư danh
nông cạn
? Tác giả đã dẫn ra nhưng ví dụ nào ở cái hại thứ nhất ?
Hs nêu: Sách nhiều khiến người ta khó lựa chọn và đọc lạc
hướng nhiều người mới học tham nhiều mà không vụ thực
chất, đã lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn sách
vô thưởng vô phạt, nên không tránh khỏi bỏ lỡ mất dịp đọc
những cuốn sách quan trọng, cơ bản Tác giả ví việc đọc
sách như đánh trận: cần đánh vào thành trì kiên cố, đánh
bại quân địch tinh nhuệ, chiếm cứ mặt trận xung yếu tự
tiêu hao lực lượng
? Học sinh THCS hiện nay theo em hay đọc sách theo kiểu
nào ?
HS: tự bộc đọc lướt qua hời hợt háo hức ham mê truyện
tranh chẳng thu lượm được điều gì bổ ích
? Qua đó em học được gì từ lời khuyên của tác giả ?
HS: Đọc sách để tích lũy nâng cao học vấn cần đọc chuyên
sâu tránh tham lam hời hợt
d1.2 Tác hại của việc đọc sách không đúng phương pháp
- Hiện nay: Sách nhiềukhiến người ta khôngchuyên sâu mà thường savào lối “ăn tươi nuốt sống
”chứ không kịp tiêu hóa,không biết nghiền ngẫm
- Sách nhiều khiến ngườiđọc khó lựa chọn lãng phíthời gian và sức lực vàonhững quyển sách vôthưởng vô phạt bỏ lỡ những
cơ hội đọc những quyểnsách cơ bản quan trọng cầnthiết cho bản thân
->Ví von so sánh đọc sáchkhông nên đọc lung tung
mà cần có mục đích
Gv chuyển ý: như vậy những trở ngại căn bản nhất của
việc học nói chung và việc đọc sách nói riêng đã được tác
giả khái quát chính xác trong phần 2 Ở phần còn lại của
bài viết, tác giả dành nhiều sự quan tâm đến việc đưa ra
d1.3 Phương pháp đọc sách đúng đắn
Trang 9những phương pháp đọc sách đúng đắn Điều này được thể
hiện qua các luận điểm chính
Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh nghiên cứu trả lời
một số câu hỏi và yêu cầu cụ thể theo các nội dung đã
xác định.
Học sinh hoạt động nhóm theo 4 nhóm lớn
Học sinh trình bày, nhận xét, bổ sung (5 phút)
Chuẩn bị phiếu học tập có nội dung các câu hỏi thảo luận
Gv cho các nhóm thi đua, cá nhân thi đua Thưởng cộng
điểm 15p và cộng số lần phát biểu
Câu hỏi thảo luận :
? Phân tích luận điểm chính qua đoạn lời bàn của tác giả
-Một là: chọn cho tinh, đọc cho kĩ
-Hai là: phải biết phân loại thành sách thường thức và sách
chuyên môn để có kế hoạch và hệ thống
-Ba là: phải chú ý tới mối quan hệ hữu cơ giữa cái thường
thức và cái chuyên môn
-Ba luận điểm trên được tổ chức triển khai theo hướng tổng
– phân - hợp
-Luận điểm thứ nhất: muốn tích lũy học vấn, đọc sách có
hiệu quả, trước tiên phải lưa chọn sách để đọc để tránh lãng
phí thời gian và sức lực với những cuốn sách không giá trị
- Đó là loại sách đọc để có kiến thức phổ thông và loại là
đọc để trau dồi học vấn chuyên môn Bởi vì trên đời không
có học vấn nào là cô lập, tách rời các học vấn khác vì thế
không biết rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì
không thể ngắn gọn
-Đọc rộng theo yêu cầu của các môn học ở trung học và
năm đầu đại học mỗi môn lấy từ 3-5 quyển xem kĩ
-Tác giả khuyên rằng, muốn chuyên sâu phải đọc rộng,
phải biết đến các học vấn có liên quan Vì “ Vũ trụ vốn là
một thể hữu cơ, các quy luật bên trong vốn liên quan mật
thiết với nhau… Trên đời không có học vấn nào là cô lập,
tách rồi các học vấn khác.”
- Tác giả dùng hình ảnh so sánh: “ … giống như con chột
chui vào sừng trâu, càng chui sâu càng hẹp, không tìm ra
+Chọn sách phải có mụcđích, có định hướng rõràng, không nhất thời tùyhứng
+Chọn sách nên hướng vàohai loại : kiến thức phổthông và kiến thức chuyênsâu
- Phương pháp đọc sách:+ Đọc sách không cầnnhiều, quan trọng nhất làphải chọn cho tinh, đọc cho
kĩ, phải vừa đọc vừa suyngẫm, tích lũy tưởng tượng
tự do đến mức làm thay đổikhí chất…
+ Đọc sách phải có kế
hoạch có hệ thống mụcđích, kiên định rõ ràng chứkhông đọc tràn lan theohứng thú cá nhân
+ Đọc kiến thức phổ thông
Trang 10thể chuyên, không thông thái thì thông thể ngắn gọn Trước
hãy biết rộng rồi sau mới nắm chắc, đó là trình tự để nắm
vững bất cứ học vấn nào”
GV : Là học sinh ta nên tập trung vào loại sách nào ?
HS :Tập trung vào sách trau dồi học vấn chuyên môn đó là
những cuốn sách giáo khoa thuộc các môn học
? Từ đó những kinh nghiệm đọc sách nào truyền tới người
đọc
HS: Đọc sách phải có kế hoạchcó hệ thống mục đích, kiên
định rõ ràng chứ không đọc tràn lan theo hứng thú cá
nhân
? Bài viết Bàn về đọc sách có sức thuyết phục cao Theo
em, điều ấy được tạo nên từ những yếu tố cơ bản nào?
HS: Nội dung các lời bàn và cách trình bày của tác giả vừa
đạt lí thấu tình : các ý kiến đưa ra xác đáng, với tư cách
một học giả có uy tín, từng qua quá trình nghiên cứu …
- Bố cục của bài viết chặt chẽ, hợp lí, các ý kiến dẫn dắt rất
tự nhiên
- Đặc biệt, bài văn nghị luận có tính thuyết phục, sức hấp
dẫn cao bởi cách viết giàu hình ảnh Nhiều chỗ, tác giả
dùng cách ví von thật cụ thể và thú vị
Gv khái quát lại nghệ thuật đặc sắc của văn bản
? Học qua văn bản này cho ta những lời khuyên bổ ích nào
về sách và phương pháp đọc sách ?
GV :Qua bài học em thấy bản thân mình đã thực sự ý thức
được tầm quan trọng của việc đọc sách đúng hay chưa ?Vì
sao ?
HS : tự bộc, Gv nhận xét bổ sung liên hệ giáo dục trong
thời đại văn hóa phương tiện nghe nhìn đang bùng nổ việc
đọc sách đối với học sinh là biểu hiện của một phong cách
văn hóa kiên định, bản lĩnh vô cùng bổ ích mà mỗi chung
ta không nên thờ ơ
- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghệ thuật, đánh giá ý
nghĩa của văn bản bằng Phiếu học tập số 2
Hoàn thiện bảng sau:
Nghệ thuật
Ý nghĩa
- Giáo viên đọc nhanh phiếu để nắm bắt tình hình của học
sinh, khắc sâu những kiến thức các em đã nắm được, cũng
như định hướng thêm những nội dung hs chưa nắm chắc và
bổ sung , chốt ý
và kiến thức chuyên sâu.Đọc sách không chỉ là tíchlũy tri thưc mà còn là rènluyện tư cách, chuyện họclàm người, rèn tính kiên trìnhẫn lại
d.2 Nghệ thụât:
- Bố cục chặt chẽ, hợp lí.-Dẫn dắt tự nhiên hợp lí,xác đáng bằng giọngchuyện trò, tâm tình củamột học giả có uy tín đãlàm tăng tính thuyết phụccủa văn bản
- Lựa chọn ngôn ngữ giàuhình ảnh với những cách vívon cụ thể và thú vị…
d.3.Ý nghĩa văn bản
Tầm quan trọng, ý nghĩacủa việc đọc sách và cáchlựa chọn sách,cách đọcsách có hiệu quả
Trang 11
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
1.Đọc lại câu văn có hình ảnh “ học vấn giống như đánh
trận”, hình ảnh đó gợi cho em liên tưởng tới yêu cầu nào
của việc đọc sách?
2 Nếu chọn 1 lời bàn về đọc sách hay nhất để ghi lên giá
sách của mình, em sẽ chọn câu nào? Vì sao
3 Em hãy rút ra bài học có được từ việc tìm hiểu văn bản
- HS chia sẻ ý kiến với
-Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
-GV tổng hợp - kết luận
1 Đọc lại câu văn có hìnhảnh “ học vấn giống nhưđánh trận”, hình ảnh đó gợicho em liên tưởng tới yêucầu nào của việc đọc sách? Tầm qua trong của phươngpháp đọc sách hiệu quả
2 Nếu chọn 1 lời bàn về đọc sách hay nhất để ghi lên giá sách của mình, em
sẽ chọn câu nào? Vì sao
(hs tự làm)
3 Em hãy rút ra bài học có được từ việc tìm hiểu văn bản
- Cách đọc sách
- Cách trình bày, bàn bạc một vấn đề trừu tượng
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
* Dự kiến kết quả
Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm đã giúp ta hiểu rõ
được tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc tích lũy
và nâng cao học vấn của con người Sách là kho tàng kinh
nghiệm, là di sản tinh thần quý báu của loài người Sách vở
chính là những cuốn bách khoa toàn thư về thế giới, là một
nguồn tài nguyên vô tận mà con người có thể thỏa sức tìm
tòi, học hỏi, làm cơ sở cho mọi sáng tạo Qua việc đọc
sách, chúng ta tiếp thu được thêm nhiều tri thức quý báu
trên mọi lĩnh vực Nhờ việc đọc sách, kiến thức của ta được
bồi đắp và mở rộng Sau khi đọc văn bản này và hiểu rõ
được tầm quan trọng của sách, em xác định đọc sách sẽ là
một con đường quan trọng mà em cần phải đi trong quá
trình nâng cao học vấn
VD: - Một cuốn sách dù dở đến đâu ta cũng thu lượm được
vài điều đặc biệt của nó
( Danh ngôn La Tinh)
- Gặp được một quyển sách hay nên mua liền dù đọc được
hay không đọc được, vì sớm muộn gì cũng cần đến nó
( W.Churchill)
- Một quyển sách hay là đời sống xương máu quý giá của
D VẬN DỤNG
1.Phát biểu điều mà em thấm thía nhất sau khi học bài Bàn về đọc sách
2 Có ý kiến cho rằng, hiện nay Công nghệ thông tin phát triển, cả thế giới đều thu gọn trong chiếc máy tính, việc đọc sách vở như trước đây là không cần thiếtnữa Em có đồng ý với ý kiến đó không?
3 Tìm đọc các sách/truyệnviết cho thiếu nhi đã đượcchuyển thể thành phim (Tôithấy hoa vàng trên cỏxanh )
4 Sưu tầm một số câu danh ngôn về sách
Trang 12một tinh thần ướp hương và cất kín cho mai sau.
( J.Milton)
- Để cho con một hòm vàng không bằng dạy cho con một
quyển sách hay (Vi Hiền Truyện)
- Chỉ nên coi việc đọc sách là sự gợi ý, sự nhắc nhở nhận từ
những người thông thái từng trải, tựa hồ trái táo của Adam
Eva kích thích sự sống phát triển
(Son H)
- Kết hợp những điều hiểu biết với những kinh nghiệm và
kiến thức sẵn có - đó là nguyên tắc cần thiết khi lựa chọn
sách (Krupxkaia )
- Nếu tôi có quyền thế, tôi sẽ đem sách mà gieo rắc khắp
mặt địa cầu như người ta gieo lúa trong luống cày vậy
Trình chiếu cho học sinh xem một vài hình ảnh và hỏi:
Những hình ảnh sau làm em liên tưởng đến sự việc, hiện
tượng gì diễn ra trong cuộc sống hàng ngày
Họcvẹt Vi phạm luật giao thông
A KHỞI ĐỘNG
Trang 13Ô nhiễm môi trường
GV Dẫn dắt vào bài: Học vẹt, tai nạn giao thông, ô
nhiễm môi trường, là các vấn đề thuộc về sự việc, hiện
tượng trong đời sống hàng ngày Để hiểu rõ hơn về các
vấn đề này, chúng ta sẽ tìm hiểu kiểu bài nghị luận về sự
việc, hiện tượng đời sống hôm nay
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
GV chuyển giao nhiệm vụ, Chuẩn bị phiếu học tập có
nội dung các câu hỏi thảo luận
Gọi HS đọc văn bản “Bệnh lề mề” sgk/20
Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh nghiên cứu trả
lời một số câu hỏi và yêu cầu cụ thể theo các nội dung
đã xác định.
Học sinh hoạt động nhóm 4 nhóm lớn
Học sinh trình bày, nhận xét, bổ sung (5 phút)
Gv cho các nhóm thi đua, cá nhân thi đua Thưởng cộng
điểm 15p và cộng số lần phát biểu
Nhóm 1,2: Trong văn bản trên tác giả bàn luận về hiện
tượng gì trong đời sống ? Bản chất, nguyên nhân, tác
hại, giải pháp của hiện tượng đó là gì ?
Nhóm 3,4: Phân tích bố cục của bài viết ?
-Bàn về bệnh lề mề trovng đời sống Bản chất của hiện
tượng đó là thói quen kém văn hóa của những người
không có lòng tự trọng và không biết tôn trọng người
khác
- Những nguyên nhân của hiện tượng đó :
+ Không có lòng tự trọng và không biết tôn trọng người
khác
+ Ích kỷ, chỉ biết quý thời gian của mình vô trách nhiệm
với công việc chung
- Bênh lề mề có những tác :
+ Không bàn bạc được công việc một cách có đầu có
đuôi
+ Làm mất thời gian của người khác
+ Tạo ra một thói quen kém văn hóa
- Giải pháp nào để khắc phục:
+Những cuộc họp không cần thiết thì không nên tổ chức
+Cuộc họp cần thiết phải ham gia đầy đủ đúng giờ
B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Trang 14+ Vì cuộc sống văn minh hiện đại đòi hỏi mọi người
phải tôn trọng lẫn nhau và hợp tác với nhau … làm việc
đúng tác phong của người có văn hóa
Gv chốt, giảng
Sản phẩm của nhóm 3,4:
-Bố cục mạch lạc chặt chẽ cụ thễ nêu hiện tượng,
nguyện nhân tác hại, phân tích nguyện nhân, tác hại, nêu
giải pháp
-Bài viết có bố cục mạch lạc, chặt chẽ Cách trình bày
luận điểm rõ ràng, luận cứ các thực, sát thực tế đời sống
Trình tự lập luận logic :
- Đoạn 1: (Mở bài) nêu khái quát sự việc, hiện tượng cần
nghị luận : bệnh lề mề
-Triển khai luận điểm ( 3 đoạn tiếp theo) :
+ Đoạn 2+3 : Phân tích những biếu hiện, nguyên nhân
của bệnh lề mề
+ Đoạn 4: Nêu những tác hại của bệnh lề mề
- Đoạn 5 (Kết bài): quan điểm của người viết đưa ra lời
kêu gọi
?Qua việc đọc, tìm hiểu một văn bản cụ thể chúng ta
hiểu gì về văn bản nghị luận về một sự việc hiện tượng
đời sống xã hội ?
Hs : nêu, gv khái quát nội dung : Nghị luận về một sự
việc, hiện tượng đời sống là bàn về một sự việc hiện
tượng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê
hay có vấn đề đáng suy nghĩ
? Những yêu cầu về nội dung và hình thức với bài văn
nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống xã hội ?
Hs nêu gv chốt : +Về nội dung cần phải nêu rõ được sự
việc, hiện tượng có vấn đề, phân tích mặt đúng, sai, lợi,
hại
+Về hình thức : có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực,
bố cục mạch lạc, chặt chẽ
GV khái quát lại nội dung, hs khắc sâu
? Trong cuộc sống của chúng ta có những sự việc hiện
tượng tốt nào đáng biểu dương, những sự việc hiện
tượng nào xấu đáng bị phê phán ?
Hs; tự nêu, gv gợi ý:
- Các sự việc, hiện tượng đáng biểu dương của các bạn
trong trường lớp như tích cực học tập, đi học đúng giờ,
trung thực, giúp đỡ các bạn nghèo
-Các sự việc xấu như đanh nhau, thụ động trong học tập,
không thực hiện nội quy trường lớp
Gv chốt lại những nội dung bài học, tuyên dương, khen
- Nghị luận về một sự việc,hiện tượng đời sống là bàn vềmột sự việc hiện tượng có ýnghĩa đối với xã hội, đángkhen, đáng chê hay có vấn đềđáng suy nghĩ
- Những yêu cầu đối với mộtbài nghị luận về một sự việc,hiện tượng đời sống :
+ Về nội dung cần phải nêu rõđược sự việc, hiện tượng cóvấn đề, phân tích mặt đúng,sai, lợi, hại
+ Về hình thức : có luận điểm
rõ ràng, luận cứ xác thực, bốcục mạch lạc, chặt chẽ
Trang 15HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Bài 1:
* Thảo luận: Nêu các sự việc, hiện tượng tốt, đáng biểu
dương của các bạn trong nhà trường, ngoài xã hội
Đại diện Hs trình bày
- Gương những học sinh nghèo vượt khó
- Góp ý, phê bình bạn khi bạn có khuyết điểm
- Những gương tốt giúp đỡ các gia đình thương binh, liệt
sĩ, những người có công với cách mạng
- Bảo vệ tài nguyên, thiên nhiên, môi trường
- Thực hiện, chấp hành nghiêm túc luật an toàn giao
thông
- Chấp hành và thực hiện nghiêm túc pháp lệnh không
sản xuất, tàng trữ, mua bán, sử dụng pháo và các chất
cháy nổ
- Nói ‘không với ma tuý và các tệ nạn xã hội.” v v
* Trong các sự việc, hiện tượng trên, những sự việc,
hiện tượng có thể viết bài văn nghị luận:
- Gương học sinh nghèo vượt khó
- Bảo vệ tài nguyên, thiên nhiên, môi trường
- Thực hiên, chấp hành nghiêm túc luật an toàn giao
thông
- Nói “không với ma tuý và các tệ nạn xã hội”
Bài 2: Hiện tượng hút thuốc lá và hậu quả của nó hết
sức khôn lường, là hiện tượng đáng viết một bài văn
nghị luận vì:
Hs thảo luận, trình bày trước lớp
- Thứ nhất, nó liên quan đến sức khoẻ của mỗi cá nhân
người hút, ảnh hưởng đến sức khoẻ của cộng đồng và
vấn đề nòi giống
- Thứ hai, hút thuốc liên quan đến vấn đề vệ sinh, ô
nhiễm môi trường Khói thuốc tạo nên bao mầm cho
người hút và những người đang sống xung quanh người
hút
- Thứ ba, hút thuốc gây tốn kém tiền bạc, kinh tế và tạo
C LUYỆN TẬP Bài 1:Nêu các sự việc, hiện
tượng tốt, đáng biểu dươngcủa các bạn trong nhà trường,ngoài xã hội
- Gương những học sinhnghèo vượt khó
- Góp ý, phê bình bạn khi bạn
có khuyết điểm
- Những gương tốt giúp đỡ cácgia đình thương binh, liệt sĩ,những người có công với cáchmạng
- Bảo vệ tài nguyên, thiênnhiên, môi trường
- Thực hiện, chấp hànhnghiêm túc luật an toàn giaothông
- Chấp hành và thực hiệnnghiêm túc pháp lệnh khôngsản xuất, tàng trữ, mua bán, sửdụng pháo và các chất cháynổ
- Nói ‘không với ma tuý vàcác tệ nạn xã hội.” v v
* Trong các sự việc, hiệntượng trên, những sự việc,hiện tượng có thể viết bài vănnghị luận:
- Gương học sinh nghèo vượtkhó
- Bảo vệ tài nguyên, thiênnhiên, môi trường
- Thực hiên, chấp hànhnghiêm túc luật an toàn giaothông
- Nói “không với ma tuý vàcác tệ nạn xã hội”
Bài 2: Hiện tượng hút thuốc lá
và hậu quả của nó hết sứckhôn lường, là hiện tượngđáng viết một bài văn nghịluận vì:
- Thứ nhất, nó liên quan đếnsức khoẻ của mỗi cá nhân
Trang 16ra các tệ nạn xã hội khác người hút, ảnh hưởng đến sức
khoẻ của cộng đồng và vấn đềnòi giống
- Thứ hai, hút thuốc liên quanđến vấn đề vệ sinh, ô nhiễmmôi trường Khói thuốc tạonên bao mầm cho người hút
và những người đang sốngxung quanh người hút
- Thứ ba, hút thuốc gây tốn kém tiền bạc, kinh tế và tạo ra các tệ nạn xã hội khác
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
1.Quan sát hình ảnh và lập đề văn nghị luận tương ứng
với hình ảnh?
2.Tìm hiểu các vấn đề có thể viết bài nghị luận xã hội ở
địa phương : Bạo lực gia đình, Hạnh phúc gia đình, bệnh
thành tích trong giáo dục, an toàn giao thông,
3 Viết một đọan văn nghị luận về một sự việc, hiện
tượng đời sống
D VẬN DỤNG
1.Quan sát hình ảnh và lập đề văn nghị luận tương ứng với hình ảnh?
2.Tìm hiểu các vấn đề có thểviết bài nghị luận xã hội ở địaphương : Bạo lực gia đình,Hạnh phúc gia đình, bệnhthành tích trong giáo dục, antoàn giao thông,
3 Viết một đọan văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
TÍCH HỢP TLV: CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ
MỘT SỰ VIỆC HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
(2 TIẾT) HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
HS Quan sát và đạt đề văn nghị luận xã hội cho
mỗi hình ảnh trên
A.KHỞI ĐỘNG