Bồi dưỡng học sinh giỏi Ngữ văn 9 (Nghị luận xã hội)

phải sống khoan dung nhân ái. GỢI Ý a. Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Cách thể hiện tình yêu thương trong cuộc sống b. Thân bài 1 Giải thích vấn đề cần nghị luận; - Những điều ngọt ngào: Là những lời nói ngọt, những cử chỉ thái độ cư xử dịu dàng, âu yếm..., những hành động mang ý nghĩa tích cực như: Động viên, khen ngợi, tán dương, chiều chuộng, cưng nựng... - Yêu thương: Là tình cảm yêu mến, ưu ái, gắn bó giữa người với người. => Ý kiến này đã gợi ra cho mỗi chúng ta suy ngẫm về cách thể hiện tình yêu thương trong cuộc sống: Người ta thường nghĩ những điều ngọt ngào mới là biểu hiện của tình yêu thương, nhưng thực ra có nhiều cách biểu hiện tình yêu thương... 2. Bàn luận , đánh giá : - Những điều ngọt ngào luôn đem lại cho người ta cảm giác vui sướng, hạnh phúc. Nó làm ta thấy hài lòng, thích thú, đôi khi khiến ta có thêm niềm say mê, quyết tâm... (Ví dụ: Sự quan tâm, chiều chuộng..., những lời khen ngợi, động viên khích lệ của thầy cô, cha mẹ..., lời khen, lời tán dương của bạn bè...) => Vì vậy khi đón nhận những điều ngọt ngào thì ta thường coi đó là biểu hiện của tình yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phân tích........) - Nhưng không phải lúc nào những điều ngọt ngào cũng làm nên yêu thương. Nhiều khi sự khắt khe, nghiêm khắc, thậm chí những điều cay đắng... cũng là biểu hiện của tình yêu thương. Những điều ấy có thể khiến ta cảm thấy khó chịu, nhưng nó lại xuất phát từ sự chân thành, từ mong muốn những điều tốt cho ta..., đó cũng chính là biểu hiện của yêu thương thật sự. (HS lấy dẫn chứng, phân tích, ví dụ như sự nghiêm khắc, khắt khe, thái độ cứng rắn không dung túng cho con cái, cho học trò của cha mẹ, của thầy cô..., những lời nói thẳng nói thật của bạn bè........) - Trong thực tế cuộc sống, có những ngọt ngào không xuất phát từ yêu thương và có những điều cay đắng không làm nên yêu thương. (HS lấy dẫn chứng, phân tích........) - Cuộc sống phong phú và muôn màu muôn vẻ, nếu chúng ta có cái nhìn phiến diện, đơn giản về tình yêu thương như vậy, nếu chỉ biết đón nhận tình yêu thương thông qua những ngọt ngào thì nhiều khi ta sẽ bỏ lỡ nhiều yêu thương thực sự, cũng như phải nhận những yêu thương giả dối... (HS lấy dẫn chứng, phân tích........) - Bài học nhận thức và hành động: •Cần nhận thức đúng đắn về tình yêu thương: Không phải chỉ ngọt ngào mới làm nên yêu thương. Cần biết lắng nghe, trân trọng cả những điều "không ngọt ngào", nếu những điều ấy xuất phát từ sự chân thành, nếu những điều ấy là cần thiết để giúp ta hoàn thiện hơn bản thân mình... •Biết trân trọng những tình yêu thương chân thành mà bản thân nhận được từ mọi người xung quanh... •Có ý thức và hành động cụ thể để đem sự yêu thương đến cho mọi người và cho chính bản thân mình. (Liên hệ bản thân) C. Kết bài: - Khái quát, khẳng định lại vấn đề. - Liên hệ bản thân.

GỢI Ý:

Bài viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần nêu được các ý:

A Yêu cầu về kĩ năng

 HS biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội, dạng bài bày tỏ ý kiến trước một tư tưởng,một quan điểm

 Biết kết hợp các thao tác nghị luận: Giải thích, chứng minh, bình luận , biết lập luận chặtchẽ để bài làm có sức thuyết phục

 Biết đặt vấn đề vào thực tế cuộc sống để bàn luận: Có sự hiểu biết từ thực tế cuộc sống đểlấy được những dẫn chứng tiêu biểu, biết phân tích, bàn luận để làm nổi bật vấn đề

B Yêu cầu về nội dung

1 Giải thích, xác định được vấn đề cần nghị luận (Phần này cho: 2,0 điểm)

 Những điều ngọt ngào: Là những lời nói ngọt, những cử chỉ thái độ cư xử dịu dàng, âuyếm , những hành động mang ý nghĩa tích cực như: Động viên, khen ngợi, tán dương,chiều chuộng, cưng nựng

 Yêu thương: Là tình cảm yêu mến, ưu ái, gắn bó giữa người với người

=> Ý kiến này đã gợi ra cho mỗi chúng ta suy ngẫm về cách thể hiện tình yêu thương trong cuộcsống: Người ta thường nghĩ những điều ngọt ngào mới là biểu hiện của tình yêu thương, nhưngthực ra có nhiều cách biểu hiện tình yêu thương

2 Bàn luận về vấn đề: (Phần này cho: 4,0 điểm)

 Những điều ngọt ngào luôn đem lại cho người ta cảm giác vui sướng, hạnh phúc Nó làm

ta thấy hài lòng, thích thú, đôi khi khiến ta có thêm niềm say mê, quyết tâm (Ví dụ: Sựquan tâm, chiều chuộng , những lời khen ngợi, động viên khích lệ của thầy cô, cha mẹ ,lời khen, lời tán dương của bạn bè ) => Vì vậy khi đón nhận những điều ngọt ngào thì tathường coi đó là biểu hiện của tình yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

 Nhưng không phải lúc nào những điều ngọt ngào cũng làm nên yêu thương Nhiều khi sựkhắt khe, nghiêm khắc, thậm chí những điều cay đắng cũng là biểu hiện của tình yêuthương Những điều ấy có thể khiến ta cảm thấy khó chịu, nhưng nó lại xuất phát từ sự chânthành, từ mong muốn những điều tốt cho ta , đó cũng chính là biểu hiện của yêu thươngthật sự (HS lấy dẫn chứng, phân tích, ví dụ như sự nghiêm khắc, khắt khe, thái độ cứng rắnkhông dung túng cho con cái, cho học trò của cha mẹ, của thầy cô , những lời nói thẳng nóithật của bạn bè )

 Trong thực tế cuộc sống, có những ngọt ngào không xuất phát từ yêu thương và có nhữngđiều cay đắng không làm nên yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

 Cuộc sống phong phú và muôn màu muôn vẻ, nếu chúng ta có cái nhìn phiến diện, đơngiản về tình yêu thương như vậy, nếu chỉ biết đón nhận tình yêu thương thông qua nhữngngọt ngào thì nhiều khi ta sẽ bỏ lỡ nhiều yêu thương thực sự, cũng như phải nhận những yêuthương giả dối (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

3 Bài học nhận thức và hành động: (Phần này cho: 2,0 điểm)

ĐỀ 1:

Câu 1 (8,0 điểm)

Phải chăng chỉ có những điều ngọt ngào mới làm nên yêu thương?

Em hãy viết một bài văn ngắn, trình bày suy nghĩ, quan điểm của em để trả lời cho câu hỏi trên.

 Cần nhận thức đúng đắn về tình yêu thương: Không phải chỉ ngọt ngào mới làm nên yêuthương Cần biết lắng nghe, trân trọng cả những điều "không ngọt ngào", nếu những điều ấyxuất phát từ sự chân thành, nếu những điều ấy là cần thiết để giúp ta hoàn thiện hơn bản thânmình

 Biết trân trọng những tình yêu thương chân thành mà bản thân nhận được từ mọi ngườixung quanh

 Có ý thức và hành động cụ thể để đem sự yêu thương đến cho mọi người và cho chínhbản thân mình (Liên hệ bản thân)

GỢI Ý:

a) Mở bài: (0,5đ)

 Giới thiệu vấn đề nghị luận: Nguồn cội yêu thương của mỗi con người

 Gia đình và quê hương là điều không thể thiếu trong cuộc đời của mỗi con người, sẽ làbến đỗ bình yên cho mỗi con người

b) Thân bài:

Khẳng định ý nghĩa của gia đình và quê hương trong cuộc sống của mỗi con người: (1,5đ)

 Gia đình là nơi có mẹ, có cha, có những người thân yêu, ruột thịt của chúng ta Ở nơi ấychúng ta được yêu thương, nâng đỡ, khôn lớn và trưởng thành

 Cùng với gia đình là quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn của ta Nơi ấy có mọi người taquen biết và thân thiết, có cảnh quê thơ mộng trữ tình, có những kỷ niệm ngày ấu thơ cùngbạn bè, những ngày cắp sách đến trường

 Gia đình và quê hương sẽ là bến đỗ bình yên cho mỗi con người; dù ai đi đâu, ở đâu cũngsẽ luôn tự nhắc nhở hãy nhớ về nguồn cội yêu thương

Những việc để xây dựng quê hương và làm rạng rỡ gia đình (1,5đ)

 Với gia đình, chúng ta hãy làm tròn bổn phận của người con, người cháu: Học giỏi, chămngoan, hiếu thảo để ông bà, cha mẹ vui lòng

 Với quê hương, hãy góp sức trong công cuộc dựng xây quê hương: Tham gia các phongtrào vệ sinh môi trường để làm đẹp quê hương, đấu tranh trước những tệ nạn xã hội đangdiễn ra ở quê hương

 Nếu có thể khi trưởng thành trở về quê hương lập nghiệp, dựng xây quê mình ngày mộtgiàu đẹp

Có thái độ phê phán trước những hành vi: (1,0đ)

 Phá hoại cơ sở vật chất

 Những suy nghĩ chưa tốt về quê hương: Chê quê hương nghèo khó, chê người quê lam lũ,lạc hậu, không muốn nhận quê hương mình

Liên hệ mở rộng: Liên hệ đến những tác phẩm viết về gia đình và quê hương để thấy ý nghĩacủa quê hương trong đời sống tinh thần của mỗi con người: "Quê hương" (Đỗ Trung Quân),

"Quê hương" (Tế Hanh) (1,0đ)

c) Kết bài (0,5đ)

Khẳng định:

ĐỀ 2: Lấy tựa đề "Gia đình và quê hương – chiếc nôi nâng đỡ đời con", hãy viết một bài Nghị luận nêu suy

nghĩ của em về nguồn cội yêu thương của mỗi con người?

 Nguồn cội của mỗi con người là gia đình và quê hương, nên hiểu rộng hơn quê hươngkhông chỉ là nơi ta sinh ra và lớn lên, quê hương còn là Tổ quốc; tình yêu gia đình luôn gắnliền với tình yêu quê hương, tình yêu đất nước.

 Mỗi con người luôn có sự gắn bó những tình cảm riêng tư với những tình cảm cộng đồng

GỢI Ý:

* Giải thích ý nghĩa câu chuyện

 "vệt đen dài" tượng trưng cho những khuyết điểm, những lỗi lầm của con người

 "Tờ giấy trắng" tượng trưng cho phẩm chất, cho những điều tốt đẹp của con người

 "Đừng quá chú trọng vào vết đen": Đừng cố chấp, định kiến trước lỗi lầm, hạn chế củangười khác

 "Hãy nhìn ra tờ giấy trắng với những mảng sạch mà ta có thể viết lên đó những điều cóích cho đời": Biết trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của mỗi cá nhân

-> Câu chuyện cho ta bài học về cách ứng xử, nhìn nhận đánh giá con người: Điều quan trọngtrong cuộc sống chính là lối ứng xử đẹp, giàu lòng vị tha, khoan dung khi đánh giá về ngườikhác, đồng thời phải biết trân trọng những phẩm chất, những phần tốt đẹp của họ

* Suy nghĩ về vấn đề

 Đừng quá chú trọng vào "vết đen" đừng cố chấp, định kiến trước lỗi lầm, hạn chế củangười khác vì:

 Con người không ai hoàn hảo cả

 Sự vị tha, khoan dung mang lại niềm vui, thanh thản cho người mắc lỗi, tạo điềukiện cho họ nhận ra sai trái, sửa chữa lỗi lầm Đồng thời, nó mang lại niềm vui cho bảnthân ta (dẫn chứng)

 "Hãy nhìn ra cho đời": Biết trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của mỗi cá nhân

ĐỀ 3:

Câu 1 (8,0 điểm): Cho văn bản

Điều gì là quan trọng?

Chuyện xảy ra tại một trường trung học.

Thầy giáo giơ cao một tờ giấy trắng, trên đó có một vệt đen dài và đặt câu hỏi với học sinh:

(Theo nguồn Internet) Hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ của em sau khi đọc câu chuyện trên.

 Biết trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của mỗi cá nhân để giúp cá nhân phát huyđược sức mạnh vốn có Đó cũng là cách chúng ta góp phần làm cho cuộc sống đẹp hơn(dẫn chứng).

 Khẳng định ý nghĩa của lối sống ứng xử đẹp: Vừa vị tha, độ lượng trước lỗi lầm củangười khác vừa đồng thời trân trọng phẩm chất tốt đẹp ở họ Điều đó làm cho mối quan hệcủa con người trở nên tốt đẹp, tránh những hiểu lầm đáng tiếc (dẫn chứng)

* Mở rộng, liên hệ

 Phê phán những người không biết vị tha, khoan dung Phê phán những kẻ ích kỷ, cựcđoan, chỉ nhìn thấy những ưu điểm của mình mà xem thường năng lực của người khác

 Định hướng bài học: Câu chuyện giúp ta có thái độ sống tích cực và rèn luyện một lối ứng xử nhân ái, nhân văn

a) Mở bài: (0.5 điểm)

 Lý lẽ dẫn dắt

 Dẫn vấn đề cần bàn luận

b) Thân bài (5.0 điểm)

* Khẳng định lãnh thổ, suy nghĩ về cuộc sống của những người lính (3.0 điểm)

 Việt Nam là một quốc gia nằm ven biển Lãnh thổ bao gồm đất liền, thềm lục địa và rất nhiều hải đảo Bên cạnh những người chiến sĩ bảo vệ chủ quyền của đất nước trên đất liền, trên không, chúng ta không thể không nghĩ tới những người chiến sĩ ngày đêm bảo vệ biển đảo thiêng liêng của dân tộc (1.0 đ)

 Các anh là những người sống trong một hoàn cảnh có nhiều khó khăn gian khổ: sống giữabiển khơi, đầy nắng gió, thường xuyên gặp phải bão tố, Cuộc sống của các anh thiếu thốn phương tiện so với người dân ở đất liền: thiếu nước ngọt, thiếu sách báo (0.5đ)

 Xa gia đình, xa người thân nên nhiều khi phải trải qua những nỗi buồn da diết vì nhớ nhà, (0.25đ)

 Tuy đầy gian khổ và khó khăn nhưng những điều này không làm mềm đi ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền tổ quốc, bảo vệ cuộc sống bình yên của người dân, nhất là những ngư dân trên biển cả., (0.5đ)

 Đất nước được toàn vẹn, cuộc sống vẫn phát triển bình thường, hằng ngày các em được bình yên đến trường, bữa cơm mỗi ngày không thiếu những sản phẩm của biển cả, nhờ có một phần không nhỏ công sức và sự hi sinh thầm lặng của các anh, (0,75đ)

* Mở rộng, nâng cao vấn đề (2.0đ)

 Vào những ngày đầu tháng 5/2014 Trung Quốc lại tiếp tục âm mưu bành trướng biển Đông bằng việc hạ đặt giàn khoan HD 981 trái phép gần quần đảo Hoàng Sa và tiến hành

ĐỀ 4 : Nơi anh đến là biển xa, nơi anh tới ngoài đảo xa.

Từ mảnh đất quê ta giữa đại dương mang tình thương quê nhà.

Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa

Ngàn bão tố phong ba ta vượt qua, vượt qua "

(Nơi đảo xa - Thế Song)

Từ lời bài hát trên, bằng những hiểu biết xã hội, em hãy viết một bài nghị luận trình bày suy

nghĩ của em về hình ảnh những người chiến sĩ ngày đêm bảo vệ biển đảo thiêng liêng của

tổ quốc.

các hoạt động cải tạo trên Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền biển đảo của Việt Nam theo công ước Liên hiệp quốc về luật biển

1982 (0.5đ)

 Những ngày đầu tháng 11/2014 việc Đài Loan tiến hành bắn đạn thật trên đảo Hải Bình (từ 3-4/11) thuộc quần đảo Trường Sa các chiến sĩ lại tiếp tục chiến đấu nơi "đầu sóng ngọn gió" để bảo vệ biển đảo thiêng liêng của dân tộc Công việc của các anh vốn vất vả nay lại càng vất vả hơn (0.25đ)

 Hình ảnh của các anh chiến sĩ ngoài biển đảo là những hình ảnh hào hùng ẩn chứa vẻ đẹp của sư hi sinh vì nghĩa lớn (0.25đ)

 Trước tấm gương của các anh, thế hệ trẻ chúng ta cần phấn đấu học tập tốt để góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương , đồng thời lên án hành động xâm phạm chủ quyền lãnh thổ dân tộc của các thế lực xấu (0.5đ)

 Mỗi học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường cần có những hành động và việc làm thiết thực nhất để động viên chia sẻ với các anh cả về mặt vật chất và tinh thần.(0.5đ)c) Kết bài (0,5đ):

 Khẳng định Trường Sa, Hoàng Sa là thuộc chủ quyền của VN, thể hiện quyết tâm bảo vệ biển đảo của tổ quốc

Trên cơ sở nắm bắt được nội dung tác phẩm Chiếc lá cuối cùng, hình tượng nhân vật Giôn-xi vàhiểu biết về kiến thức xã hội, thí sinh cần đáp ứng các ý cơ bản sau:

* Vài nét về nhân vật Giôn-xi:

 Hoàn cảnh sống: Nghèo khổ, bệnh tật

 Trạng thái tinh thần: Từ yếu đuối, buông xuôi và đầu hàng số phận, mất hết nghị lực sốngđến chỗ biết quý trọng sự sống của mình, khao khát sáng tạo và chiến thắng bệnh tật Nghịlực sống, tình yêu cuộc sống đã trỗi dậy trong Giôn-xi

ĐỀ 5 : Trong truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng của O.Hen-ri, bệnh tật và nghèo túng khiến Giôn-xi tuyệt vọng không muốn sống nữa Cô đếm từng chiếc lá còn lại trên cây thường xuân bám vào bức tường gạch đối diện với cửa sổ, chờ khi nào chiếc lá cuối cùng rụng nốt thì cô cũng buông xuôi, lìa đời

Nhưng, "chiếc lá cuối cùng vẫn còn" làm cho Giôn-xi tự thấy mình "thật là một con bé hư Muốn chết

là một tội" Cô lại hi vọng một ngày nào đó sẽ được vẽ vịnh Na-plơ và như lời bác sĩ nói, cô đã thoát

"khỏi nguy hiểm" của bệnh tật.

Qua những thay đổi của Giôn-xi, em hãy viết một bài văn nghị luận thể hiện suy nghĩ về nghị lực sống của con người.

 Thiếu nghị lực, dễ chán nản, bi quan khiến con người thường gặp thất bại, bị mọi ngườixung quanh coi thường, thương hại.

 Nghị lực sống có được không chỉ dựa vào nội lực cá nhân mà còn được tiếp sức bởi sự sẻchia, tình yêu thương của cộng đồng

* Liên hệ cuộc sống và rút ra bài học:

 Ý thức vai trò quan trọng của nghị lực sống, biết cách rèn luyện và duy trì ý chí, tinh thầnmạnh mẽ

 Biết yêu thương, cảm thông và tiếp thêm niềm tin yêu cuộc đời, nghị lực sống cho nhữngngười xung quanh

 Biểu dương những tấm gương tiêu biểu cho nghị lực sống mạnh mẽ và phê phán nhữngkẻ hèn nhát, bạc nhược

GỢI Ý:

 Khái quát nội dung câu chuyện để di đến hai quan niệm về sự bình yên: Bình yên là

không ồn ào, không khó khăn, không sóng gió; Bình yên là sự yên tĩnh, vững vàng trong tâmngay cả khi đứng trước phong ba bão táp

 Nêu quan điểm của bản thân về sự bình yên: cả hai quan điểm về sự bình yên như trên đều đúng Nhưng bình yên thật sự là bình yên trong tâm hồn trước phong ba bão táp Bởi hiện thực cuộc sống không phải lúc nào cũng là: hồ nước yên ả, là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng

 Sự bình yên trong tâm giúp chúng ta sống tự tin, sâu sắc, làm chủ được cuộc sống

 Lấy dẫn chứng chứng minh

 Cần tạo được cho bản thân sự bình yên trong tâm hồn

Gợi ý:

HS đạt được các nội dung cơ bản sau:

1 Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: (0,5đ)

2 Phân tích, bàn luận vấn đề:

a Tìm hiểu ý nghĩa câu chuyện: (1,5đ)

 Hạt cát: biểu tượng cho những khó khăn và những biến cố bất thường là những yếu tố khách quan có thể xảy ra với con người bất kì lúc nào (0,5đ)

ĐỀ 6: Từ truyện sau:

"Một vị vua treo một giải thưởng cho nghệ sĩ nào vẽ được một bức tranh đẹp nhất về "sự bình yên" Nhiều họa sĩ đã trổ tài Nhà vua ngắm tất cả các bức tranh nhưng chỉ thích có hai bức và ông phải chọn lấy một.

Bức tranh thứ nhất vẽ hồ nước yên ả Mặt hồ là tấm gương tuyệt mỹ bởi vì có những ngọn núi cao chót vót bao quanh Bên trên là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng Tất cả những ai ngắm bức tranh này đều cho rằng đây là một bức trang bình

ĐỀ 7 Suy nghĩ của em từ ý nghĩa câu chuyện sau:

Diễn giả Le-o Bu-sca-gli-a lần nọ kể về một cuộc thi mà ông làm giám khảo Mục đích của cuộc thi là tìm ra đứa trẻ biết quan tâm nhất Người thắng cuộc là một em bé bốn tuổi.

Người hàng xóm của em là một ông lão vừa mất vợ Nhìn thấy ông khóc, cậu bé lại

gần rồi leo lên ngồi vào lòng ông Cậu ngồi rất lâu và chỉ ngồi như thế Khi mẹ em bé hỏi em đã trò chuyện những gì với ông ấy, cậu bé trả lời: "Không có gì đâu ạ Con chỉ

 Con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bao quanh hạt cát biến hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp: biểu tượng cho con người biết thích nghi với hoàn cảnh mới và chấp nhận thử thách để đứng vững, biết vượtlên hoàn cảnh, tạo ra những thành quả đẹp cống hiến cho cuộc đời (luôn luôn làm chủ hoàn cảnh và luôn suy nghĩ tích cực, lạc quan) (0,5đ)

=> Câu chuyện ngắn gọn nhưng trở thành bài học sâu sắc về thái độ sống tích cực; phải có ý chí

và bản lĩnh, mạnh dạn đối mặt với khó khăn gian khổ Luôn luôn làm chủ hoàn cảnh và chinh phục hoàn cảnh để đạt được kết quả tốt đẹp mới (0,5đ)

b Suy nghĩ về ý nghĩa câu chuyện (2,0đ)

Khẳng định câu chuyện có ý nghĩa nhân sinh quan5 sâu sắc với mỗi người trong cuộc đời:

 Những khó khăn, trở ngại vẫn thường xảy ra trong cuộc sống, luôn vượt khỏi toan tính, dự định của con người Vì vậy, mỗi người phải đối mặt, chấp nhận thử thách để đứng vững, phải hình thành cho mình nghị lực, niềm tin, sức mạnh để vượt qua (như con trai cũng đã cố gắng nỗ lực, không tống được hạt cát ra ngoài thì nó đối phó bằng cách tiết ra chất dẻo bọc quanh hạt cát) (0,75đ)

 Khó khăn, gian khổ cũng là điều kiện thử thách và tôi luyện ý chí, là cơ hội để mỗi người khẳng định mình Vượt qua nó, con người sẽ trưởng thành hơn, sống có ý nghĩa hơn (Dẫn chứng về những con người vượt lên số phận làm đẹp cho cuộc đời) (0,75đ)

 Phê phán những người có lối sống hèn nhát, chấp nhận đầu hàng, buông xuôi, đổ lỗi cho số phận (0,5đ)

3 Khẳng định vấn đề và rút ra bài học trong cuộc sống: (2,0đ)

 Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, cũng thuận buồm xuôi gió Khó khăn, thử thách luôn là quy luật của cuộc sống mà con người phải đối mặt (0,5đ)

 Phải có ý thức sống và phấn đấu, không được đầu hàng, không được gục ngã mà phải canđảm đối đầu, khắc phục nó để tạo nên thành quả cho cuộc đời, để cuộc sống có ý nghĩa hơn (0,5đ)

 Tình yêu thương có khả năng đem lại cho con người niềm tin, khát vọng, nghị lực, bản lĩnh và có khi là cả sự sống (Phân tích, dẫn chứng )

 Tình yêu thương giữa con người với con người góp phần quan trọng trong việc làm nên ý nghĩa cao đẹp của cuộc sống (Phân tích, dẫn chứng )

 Con người cần phải biết đem lại cho nhau tình cảm và tấm lòng yêu thương lẫn nhau

 Hậu quả của việc sống thiếu tình yêu thương

ĐỀ 8: Từ sự hồi sinh của nhân vật Giôn-xi trong "Chiếc lá cuối cùng" của O Hen-ri, hãy viết đoạn văn ngắn (Không quá nửa trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về sức mạnh của tình yêu thương giữa con người với con người trong cuộc sống.

 Nhận thức và hành động của bản thân (trong cuộc sống gia đình và xã hội) về tình yêu thương giữa con người với con người.

Giải thích sơ lược vấn đề: (1,0đ)

 Mặt trời mọc, lặn; vầng trăng tròn, khuyết: những hiện tượng, quy luật của tự nhiên tuần hoàn, thay đổi

 Ánh sáng mà người thầy rọi vào ta còn mãi trong cuộc đời: sự trường tồn, bất biến của những giá trị tinh thần mà người thầy mang lại cho mỗi học sinh

 Tình thầy trò: là tình cảm của thầy với trò và ngược lại, là ân tình, ân nghĩa

 Câu nói sử dụng cách lập luận tương phản để gửi tới mỗi người bức thông điệp: trong sự trưởng thành của mỗi người, người thầy có tầm quan trọng; từ đó nhắn gửi mỗi người phải luôn nhớ ơn, biết ơn những người thầy của mình

Bàn luận, mở rộng vấn đề: (4,0đ)

Khẳng định vấn đề:

 Người thầy có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi người Thầy truyền thụ các tri thức khoa học, đem đến cho ta sự hiểu biết thầy dạy những điều hay lẽ phải, cách đối nhân xử thế, những bài học làm người Thầy là tấm gương về tinh thần tự học, tài năng, đạo đức để

ta học tập và noi theo (học sinh đưa dẫn chứng minh họa)

 Tình thầy trò là tình cảm cao đẹp, đáng trân trọng Đó là sự quan tâm, chăm chút của thầy với trò, là sự biết ơn, trân trọng của trò với thầy Hình ảnh người thầy luôn đi theo, cóảnh hưởng trong mỗi hành động, việc làm, ước mơ của trò

 Người học trò phải luôn thể hiện tấm lòng biết ơn, trân trọng thầy cô; thể hiện truyền thống tôn sư trọng đạo qua những việc làm, hành động cụ thể, thiết thực

Mở rộng vấn đề: (0,5đ)

 Vai trò của người thầy quan trọng tuy nhiên sự nỗ lực của mỗi cá nhân cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của mỗi người Lòng biết ơn thầy cô phải trở thành truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc Trong cuộc sống, để có thành công mỗi chúng ta còn phải không ngừng học hỏi bạn bè, thực tế cuộc sống xã hội, trường đời

 Tình thấy trò phải được thể hiện bằng sự chân thành, những việc làm, hành động đúng, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội

 Mỗi chúng ta cũng phải biết phê phán, lên án những tư tưởng vô ơn bạc nghĩa, qua cầu rút ván

Nhận thức, hành động và bài học rút ra: Cần giữ gìn, trau dồi, phát triển truyền thống tốt đẹp

GỢI Ý:

* Giải thích, chứng minh:

 Trong cuộc sống, con người thường có nhiều bạn bè nhưng không phải ai cũng là ngườidám đến với ta trong những thời điểm khó khăn nhất của cuộc đời ta (1,5 điểm)

 Người bạn tốt nhất là người sẵn sàng cùng ta đối mặt với khó khăn, hoạn nạn, giúp tavượt qua khó khăn, giữ vững niềm tin để vươn lên (1,5 điểm)

(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống để chứng minh)

* Nhận định, đánh giá: Quan niệm của M Gorki là một quan niệm đúng đắn về tình bạn Quanniệm đó giúp mỗi người chúng ta hiểu rõ hơn sự đẹp đẽ của tình bạn, xây dựng được cách nhìnđúng đắn về một người bạn tốt (2,0 điểm)

GỢI Ý

a Giải thích: Cách xử sự của vị thiền sư có 2 chi tiết đáng chú ý:

- Đưa bờ vai của mình làm điểm tựa cho chú tiểu lỗi làm bước xuống

- Không quở phạt trách mắng mà nói lời yêu thương thể hiện sự quan tâm lo lắng

-> Qua đó ta thấy vị thiền sư là người có lòng khoan dung, độ lượng với người lầm lỗi Hànhđộng và lời nói ấy có sức mạnh hơn ngàn lần roi vọt, mắng nhiếc mà cả đời chú tiểu không baogiờ quên

ĐỀ 10:

Nhà văn Nga M.Gorki đã từng nói: "Người bạn tốt nhất bao giờ cũng là người đến với ta trong những giây phút khó khăn, cay đắng nhất của cuộc đời"

Viết văn bản nghị luận, trình bày những suy nghĩ của em về quan niệm trên.

ĐỀ 11: Chuyện xưa kể lại rằng, một buổi tối, một vị thiền sư già đi dạo trong thiền viện, chợt trông thấy một chiếc ghế dựng sát chân tường nơi góc khuất Đoán ngay ra đã

có chú tiểu nghịch ngợm nào đó làm trái qui định: Vượt tường trốn ra ngoài chơi, nhưng vị thiền sư không nói với ai, mà lặng lẽ đi đến, bỏ chiếc ghế ra rồi quỳ xuống đúng chỗ đó.

Một lúc sau, quả đúng có một chú tiểu trèo tường vào Đặt chân xuống, chú tiểu kinh ngạc khi phát hiện ra dưới đó không phải là chiếc ghế mà là vai thầy mình, vì quá hoảng sợ nên không nói được gì, đứng im chờ nhận được những lời trách cứ và cả hình phạt nặng nề Không ngờ vị thiền sư lại chỉ ôn tồn nói: "Đêm khuya sương lạnh, con mau về thay áo đi" Suốt cuộc đời chú tiểu không bao giờ quên được bài học từ buổi tối hôm đó.

Bài học từ câu chuyện trên gợi cho em những suy nghĩ gì?

=>Cách xử sự của vị thiền sư trong câu chuyện cho ta bài học về lòng khoan dung Sự khoandung nếu đặt đúng lúc đúng chỗ thì nó có tác dụng to lớn hơn sự trừng phạt, nó tác động rấtmạnh đến nhận thức của con người.

b Khẳng định, bàn bạc, mở rộng vấn đề:

- Khoan dung là tha thứ rộng lượng với người khác nhất là những người gây đau khổ với mình.Đây là thái độ sống đẹp, một phẩm chất đáng quý của con người

- Vai trò của khoan dung: Tha thứ cho người khác chẳng những giúp người đó sống tốt đẹp hơn

mà bản thân chúng ta cũng sống thanh thản Khoan dung giúp giải thoát những hận thù, tranhchấp cân bằng cuộc sống, sống hòa hợp hơn với mọi người xung quanh

- Đối lập với khoan dung là đố kị, ghen tỵ, ích kỉ, định kiến

- Khoan dung không có nghĩa là bao che cho những việc làm sai trái

(dẫn chứng sinh động, phù hợp để làm sáng tỏ vấn đề).

c Rút ra bài học: Suy nghĩ về lòng khoan dung trong cuộc sống

- Hiểu rõ hơn về ý nghĩa tác dụng của lòng khoan dung

- Cần phải sống khoan dung nhân ái

GỢI Ý

a Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Cách thể hiện tình yêu thương trong cuộc sống

b Thân bài

1 Giải thích vấn đề cần nghị luận;

- Những điều ngọt ngào: Là những lời nói ngọt, những cử chỉ thái độ cư xử dịu dàng, âu yếm ,những hành động mang ý nghĩa tích cực như: Động viên, khen ngợi, tán dương, chiều chuộng,cưng nựng

- Yêu thương: Là tình cảm yêu mến, ưu ái, gắn bó giữa người với người

=> Ý kiến này đã gợi ra cho mỗi chúng ta suy ngẫm về cách thể hiện tình yêu thương trong cuộcsống: Người ta thường nghĩ những điều ngọt ngào mới là biểu hiện của tình yêu thương, nhưngthực ra có nhiều cách biểu hiện tình yêu thương

2 Bàn luận , đánh giá :

- Những điều ngọt ngào luôn đem lại cho người ta cảm giác vui sướng, hạnh phúc Nó làm tathấy hài lòng, thích thú, đôi khi khiến ta có thêm niềm say mê, quyết tâm (Ví dụ: Sự quantâm, chiều chuộng , những lời khen ngợi, động viên khích lệ của thầy cô, cha mẹ , lời khen,lời tán dương của bạn bè ) => Vì vậy khi đón nhận những điều ngọt ngào thì ta thường coi đó

là biểu hiện của tình yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

ĐỀ 12: “ Phải chăng những điều ngọt ngào mới làm nên yêu thương?”

Em hiểu câu nói trên như thế nào? Hãy viết bài văn ngắn trình bày suy nghĩ , quan điểm của em

để trả lời câu hỏi trên

- Nhưng không phải lúc nào những điều ngọt ngào cũng làm nên yêu thương Nhiều khi sự khắtkhe, nghiêm khắc, thậm chí những điều cay đắng cũng là biểu hiện của tình yêu thương.Những điều ấy có thể khiến ta cảm thấy khó chịu, nhưng nó lại xuất phát từ sự chân thành, từmong muốn những điều tốt cho ta , đó cũng chính là biểu hiện của yêu thương thật sự (HS lấydẫn chứng, phân tích, ví dụ như sự nghiêm khắc, khắt khe, thái độ cứng rắn không dung túngcho con cái, cho học trò của cha mẹ, của thầy cô , những lời nói thẳng nói thật của bạnbè )

- Trong thực tế cuộc sống, có những ngọt ngào không xuất phát từ yêu thương và có những điềucay đắng không làm nên yêu thương (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

- Cuộc sống phong phú và muôn màu muôn vẻ, nếu chúng ta có cái nhìn phiến diện, đơn giản

về tình yêu thương như vậy, nếu chỉ biết đón nhận tình yêu thương thông qua những ngọt ngàothì nhiều khi ta sẽ bỏ lỡ nhiều yêu thương thực sự, cũng như phải nhận những yêu thương giảdối (HS lấy dẫn chứng, phân tích )

- Bài học nhận thức và hành động:

 Cần nhận thức đúng đắn về tình yêu thương: Không phải chỉ ngọt ngào mới làm nên yêuthương Cần biết lắng nghe, trân trọng cả những điều "không ngọt ngào", nếu những điều ấyxuất phát từ sự chân thành, nếu những điều ấy là cần thiết để giúp ta hoàn thiện hơn bản thânmình

 Biết trân trọng những tình yêu thương chân thành mà bản thân nhận được từ mọi ngườixung quanh

 Có ý thức và hành động cụ thể để đem sự yêu thương đến cho mọi người và cho chínhbản thân mình (Liên hệ bản thân)

C Kết bài:

- Khái quát, khẳng định lại vấn đề

- Liên hệ bản thân

GỢI Ý:

Yêu cầu về kiến thức

Thí sinh có thể trình bày theo những cách khác nhau song cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Nêu được ý nghĩa của câu chuyện:

Đề 13 Suy nghĩ của em về câu chuyện sau:

“Sau trận động đất và sóng thần kinh hoàng ở Nhật Bản, tại một trường tiểu học, người ta tổ chức phân phát thực phẩm cho những người bị nạn Trong những người xếp hàng, tôi chú ý đến một em nhỏ chừng chín tuổi, trên người chỉ mặc một bộ quần áo mỏng manh Trời rất lạnh mà em lại xếp hàng cuối cùng, tôi sợ đến lượt em thì chắc chẳng còn thức ăn nên đến gần và trò chuyện với em.

Em kể thảm họa đã cướp đi những người thân yêu trong gia đình: cha, mẹ và đứa em nhỏ Em bé quay người lau vội dòng nước mắt.

Thấy em lạnh, tôi cởi chiếc áo khoác choàng lên người em và đưa khẩu phần ăn tối của mình cho em:“Đợi tới lượt cháu chắc hết thức ăn rồi, khẩu phần của chú đó, chú ăn rồi, cháu ăn đi cho đỡ đói” Cậu bé nhận túi lương khô, khom người cảm ơn Tôi tưởng em sẽ ăn ngấu nghiến ngay lúc đó, nhưng thật bất ngờ, cậu mang khẩu phần ít ỏi ấy đi thẳng đến chỗ những người đang phân phát thực phẩm, để túi thức ăn vào thùng rồi quay lại xếp hàng.

Ngạc nhiên vô cùng, tôi hỏi tại sao cháu không ăn mà lại đem bỏ vào đó Cậu bé trả lời:“Bởi chắc còn có nhiều người bị đói hơn cháu Cháu bỏ vào đó để cô chú phát chung cho công bằng.”

(Dẫn theo báo Dân trí điện tử)

- Thể hiện tình yêu thương ấm áp, sự đồng cảm, sẻ chia giữa những con người đang ởtrong hoàn cảnh éo le Điều này có thể thấy qua nghĩa cử cao đẹp của nhân vật “tôi” đối với emnhỏ cũng như suy nghĩ, việc làm đáng trân trọng của em bé bất hạnh.

* Bàn luận về vấn đề tình yêu thương giữa con người với con người trong cuộc sống:

- Trong cõi đời, tình yêu thương giữa con người với con người là một giá trị cao quý, làđiều cần thiết mà ai cũng phải hướng tới

- Trong hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn, lòng nhân ái càng cần thiết để sưởi ấm nhữngmảnh đời bất hạnh

- Phê phán những kẻ sống vô cảm, ích kỉ, thờ ơ với cộng đồng

* Rút ra bài học.

- Mỗi người cần biết sống yêu thương, gắn bó, có trách nhiệm với cộng đồng; đặc biệt là cần quan tâm, giúp đỡ những kiếp đời kém may mắn.

ĐỀ 14: Nói về lòng ghen tị có người cho rằng: “giữa lòng ghen tị và sự thi đua có một khoảng

xa cách như giữa xấu xa và đức hạnh ” còn Et-môn-đô-đơ khuyên: “Đừng để con rắn ghen tị luồn vào trong tim Đó là con rắn độc làm gặm mòn khối óc và đồi bại con tim” Hãy phát biểu

những suy nghĩ của em về vấn đề nêu trên bằng một bài văn ngắn (không quá một trang giấythi)

GỢI Ý

* Về kỹ năng:

-Học sinh biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội dung lượng không quá một trang giấy viết-Bố cục bài viết mạch lạc ,diễn đạt lưu loát ,văn viết có cảm xúc chân thành

* Về kiến thức:

- Học sinh hiểu đúng nghĩa của nhận định trên: khuyên con người ta trong cuộc sống không nên ghen tị

Yêu cầu cụ thể

Bài làm cần đảm bảo những ý sau:

Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu 2 ý kiến trên khái quát được ý nghĩa của cả 2 câu nói không nên để

cho lòng ghen tị tồn tại dù chỉ là trong suy nghĩ mỗi người

Thân bài:

- Nêu khái niệm về ghen tị và những biểu hiện của lòng ghen tị

- Phân biệt giữa ghen tị và thi đua: giữa ghen tị và thi đua có một khoảng xa cách như giữa xấu

xa và đức hạnh

- Tác hại của lòng ghen tị:đừng để cho con rắn ghen tỵ luồn vào trong tim

- Từ đó nhắc nhở mọi người ý thức sống đúng đắn

Kết bài:

-Khẳng định lại giữa ghen tỵ và thi đua là một khoảng cách và giá trị lời khuyên của đô–đơ

Et-môn Nêu ý thức của mình trong việc trau dồi đạo đức

ĐỀ 15: Cho đoạn văn:

" Nếu được gọi để làm một người phu quét đường, hãy quét đường như Mi - ken - lăng - giơđã vẽ tranh, hãy quét đường như Bét - tô - ven đã soạn nhạc Người phu quét đường cần phảiquét những con đường sạch đến độ ai cũng phải dừng lại để nói rằng: "Đây là người quét đường

vĩ đại, người đã làm thật tốt công việc của mình.""

( Trích trong Bài học làm người - NXB trẻ, 2006)

Viết một bài văn khoảng một trang giấy thi bày tỏ ý kiến của em về đoạn văn trên

GỢI Ý

- Đề bài yêu cầu học sinh phải nhận thức được giá trị của một con người không quyết định bởicông việc mà cái chính là ở thái độ làm việc cũng như hiệu quả của công việc ấy

* Học sinh có thể diễn đạt theo nhiều cách nhưng phải đảm bao những ý chính sau:

+ Công việc không quyết định giá trị của con người:

- Công việc của người quét đường ( lao động chân tay,tưởng đơn giản, thường bị coi thường)được so sánh với việc vẽ tranh của Mi - ken - lăng -giơ, soạn nhạc của Béc - tô - ven, làm thơcủa Sếch - xpia ( lao động nghệ thuật đòi hỏi sự sáng tạo cao) Mọi công việc đều bình đẳng,không có công việc nào là thấp hèn hay sang trọng (0,75 điểm)

- Bản thân công việc không quyết định giá trị con người.(0,25 điểm)

+ Quyết định giá trị của con người là ở thái độ, tinh thần làm việc và hiệu quả công việc:

- Mi - ken - lăng -giơ, Béc - tô - ven, đã vẽ tranh, soạn nhạc, bằng một tinh thần làm việc phithường, sự sáng tạo tuyệt vời( họa sĩ đã treo người hàng năm trời để hoàn thành những bứctranh trên vòm trần nhà thờ, nhạc sĩ dù phải sống trong nghèo khổ, bị điếc vẫn sáng tác nhữngbản giao hưởng bất hủ, …), họ trở thành những vĩ nhân được cả thế giới ngưỡng mộ và đã đónggóp cho nhân loại những kiệt tác nghệ thuật.(0,5 điểm)

- Người phu quét đường cần phải quét những con đường sạch đến độ ai cũng phải dừng lạithán phục Như thế họ cũng trở thành " người quét đường vĩ đại"

Những con người vĩ đại là những con người làm tốt công việc của mình.(0,75 điểm)

+ Bài học nhận thức và phương hướng hành động của bản thân được rút ra từ vấn đề trên: (0,75điểm)

- Tôn trọng tất cả những người lao động chân chính

- Biết bảo vệ sử dụng thành qủa lao động của mình và của người khác một cách hợp lí, ýnghĩa

- Yêu lao động, chăm chỉ lao động.

ĐỀ 15: Thử thách lớn nhất của con người là lúc thành công rực rỡ (G.Welles)

Trình bày suy nghĩ của em về câu nói trên

* Thành công rực rỡ là thử thách lớn vì:

- Đạt được thành công, con người thường có tâm lí dễ thỏa mãn, tự đắc, kiêu ngạo

- Đạt được thành công, con người thường ảo tưởng về khả năng của mình

- Khi ấy, thành công sẽ trở thành vật cản và triệt tiêu động lực phấn đấu của bản thân trên hành trình tiếp theo

(dẫn chứng, phân tích)

* Thành công sẽ trở thành động lực cho mỗi người khi:

- Có tầm nhìn xa và tỉnh táo trước kết quả đã đạt được

- Biết đặt ra mục tiêu mới, lên kế hoạch hành động

- Không lãng phí thời gian và nỗ lực không ngừng

(dẫn chứng, phân tích)

3 Mở rộng, nâng cao vấn đề

- Phê phán thái độ chủ quan, kiêu căng, tự mãn trước thành công

- Liên hệ: những trải nghiệm của chính bản thân

- Bài học nhận thức và hành động:

 Biết tự đánh giá, khiêm tốn để không bị choáng ngợp trước hào quang chiến thắng

 Cần có bản lĩnh và nghị lực để vươn tới những thành công mới

1 Giải thích

- Nói dối là gì? Nói dối là nói không đúng sự thật, không trung thực

- Vì sao nói dối lại có hại cho bản thân? Nói dối có thể đưa mọi người vào những rắc rối

nghiêm trọng Làm mất lòng tin của mọi người, mất danh dự của bản thân Trở thành người bất

hạnh vì bị xa lánh…

- Vì sao có thể khẳng định có lúc nói dối mang lại niềm tin? Trong cuộc sống, cũng có khi ta

phải nói dối Bởi, nếu ta nói sự thật sẽ khiến người nghe thất vọng, bi quan Chính những lời nói

dối ấy đã tiếp thêm cho họ niềm vui, lòng tin vào cuộc sống

=> Những câu nói hoàn toàn đúng nhưng không mâu thuẫn mà hỗ trợ, bổ sung ý nghĩa cho nhau

mang lại cách nhìn nhận đúng đắn, toàn diện về việc nói dối

2 Chứng minh nhận định

- Học sinh đưa ví dụ từ thực tế đời sống để làm sáng tỏ vấn đề

3 Suy nghĩ của trong thực tế

- Nói dối là thói xấu Trong cuộc sống cũng có khi ta phải nói dối nhưng không nên lạm dụng

Ta chỉ nên nói dối khi nó mang lại lợi ích không chỉ cho bản thân mà còn cho mọi người

- Nói dối xấu hay tốt hoàn toàn do mục đích của người sử dụng Cần phải suy nghĩ cân nhắctrước khi nói hay hành động Bất kỳ việc gì nếu hành động không suy nghĩ cũng đều mang lại

hậu quả

- Phê phán: Những kẻ lợi dụng nói dối để làm hại người khác

4 Liên hệ bản thân

Đề 15: “Không hiểu bằng cách nào, một hạt cát lọt vào được bên trong cơ thể một con trai Vị

khách không mời mà đến đó tuy rất nhỏ, nhưng gây rất nhiều khó chịu và đau đớn cho cơ thể mềm mại của con trai Không thể tống hạt cát ra ngoài, cuối cùng con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bọc quanh hạt cát.

Ngày qua ngày, con trai đã biến hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành một viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp…”

(Theo Lớn lên trong trái tim của me – Bùi Xuân Lộc – NXB Trẻ, 2005)

Bài học về cuộc sống mà em rút ra từ câu chuyện trên

GỢI Ý:

* Yêu cầu về kĩ năng: Đảm bảo là một bài nghị luận xã hội, bố cục mạch lạc, lập luận

chặt chẽ, thuyết phục, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp

* Yêu cầu về kiến thức: HS đạt được các nội dung cơ bản sau:

1 Giới thiệu vấn đề cần nghị luận:

2 Phân tích, bàn luận vấn đề:

* Giải thích:

+ Hạt cát: biểu tượng cho những khó khăn và những biến cố bất thường… là những

yếu tố khách quan có thể xảy ra với con người bất kì lúc nào

+ Con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bọc quanh hạt cát…biến

hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp: biểu

tượng cho con người biết thích nghi với hoàn cảnh mới và chấp nhận thử thách để

đứng vững, biết vượt lên hoàn cảnh, tạo ra những thành quả đẹp cống hiến cho cuộc

đời ( luôn luôn làm chủ hoàn cảnh và luôn suy nghĩ tích cực, lạc quan)

=> Câu chuyện ngắn gọn nhưng trở thành bài học sâu sắc về thái độ sống tích cực;

phải có ý chí và bản lĩnh, mạnh dạn đối mặt với khó khăn gian khổ Luôn luôn làm

chủ hoàn cảnh và chinh phục hoàn cảnh để đat được kết quả tốt đẹp mới

* Khẳng định, phân tích:

Khẳng định câu chuyện có ý nghĩa nhân sinh quan sâu sắc với mỗi người trong cuộc

đời:

+ Những khó khăn, trở ngại vẫn thường xảy ra trong cuộc sống, luôn vượt khỏi toan

tính, dự định của con người Vì vậy, mỗi người phải đối mặt, chấp nhận thử thách để

đứng vững, phải hình thành cho mình nghị lực, niềm tin, sức mạnh để vượt qua (như

con trai cũng đã cố gắng nỗ lực, không tống được hạt cát ra ngoài thì nó đối phó

bằng cách tiết ra chất dẻo bọc quanh hạt cát ).

+ Khó khăn, gian khổ cũng là điều kiện thử thách và tôi luyện ý chí, là cơ hội để mỗi

người khẳng định mình Vượt qua nó, con người sẽ trưởng thành hơn, sống có ý nghĩa

hơn (Dẫn chứng về những con người vượt lên số phận làm đẹp cho cuộc đời).

* Phê phán những người thiếu ý chí, thiếu nghị lực, có lối sống hèn nhát, chấp nhận

đầu hàng, buông xuôi, đổ lỗi cho số phận …

* Rút ra bài học trong cuộc sống:

+ Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, cũng thuận buồm xuôi gió Khó

khăn, thử thách luôn là quy luật của cuộc sống mà con người phải đối mặt

+ Phải có ý thức sống và phấn đấu, không được đầu hàng, không được gục ngã mà

phải can đảm đối đầu, khắc phục nó để tạo nên thành quả cho cuộc đời, để cuộc sống

có ý nghĩa hơn

+ Liên hệ bản thân…

ĐỀ 16: Cá chép con và cua

Cá chép con dạo chơi trong hồ nước Lúc đi ngang nhà cua, thấy cua đang nằm, vẻ mặt rất đau đớn, cá chép con bèn bơi lại gần và hỏi:

– Bạn cua ơi, bạn làm sao thế?

Cua trả lời:

– Tớ đang lột xác bạn à

– Ôi, chắc là bạn đau lắm Nhưng tại sao bạn lại phải làm như thế ?

– Họ hàng nhà tớ ai cũng phải lột xác thì mới lớn lên và trưởng thành được, dù rất đau đớn cá chép cậu ạ.

– À, bây giờ thì tớ đã hiểu.

(Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009)

I Mở bài :

+Dẫn dắt và giới thiệu câu chuyện

+Giới thiệu vấn đề nghị luận: Để đi đến thành công con người cần phải qua quá trình “lột xác” đau đớn.

II Thân bài:

1 Phân tích khái quát câu chuyện:

– Câu chuyện nhấn mạnh đến cách thức mà cua con “lớn lên và trưởng thành” – đó là “lột xác”

“Lột xác” là trút bỏ lớp vỏ cũ, hình thành và phát triển một lớp vỏ hoàn toàn mới, vừa vặn hơnvới cơ thể Mỗi lần lột xác là loài cua lại lớn hơn Song quá trình “lột xác” lại rất đau đớn vàthường gặp nguy hiểm nữa Tuy nhiên, loài cua không thể lớn lên mà không lột xác.– Điều quan trọng là cách chấp nhận rất tự nhiên của cua con với quá trình lột xác của họ hàngnhà mình, coi như đó là cách duy nhất để lớn lên và trưởng thành

2 Bình luận: giải thích và chứng minh ý nghĩa câu chuyện

– Câu chuyện đã gợi cho ta bài học nhân sinh sâu sắc về quá trình lớn lên và trưởng thành củamuôn loài và con người: muốn lớn lên và trưởng thành, muốn đạt đến thành công thì tất cảmuôn loài và con người cần phải trải qua chông gai thử thách, qua những quá trình lột xác đauđớn.

Giải thích vì sao ?

– Cuộc đời con người là một hành trình dài, trong đó có những dấu mốc thành công không thểphai mờ, nó đánh dấu sự trưởng thành của mỗi chúng ta trên đường đời Nhưng để đi đến nhữngthành công ấy, con người đã phải qua quá trình “lột xác” đau đớn Quá trình này là tự thân,không ai thay thế được chính bản thân ta Do đó, để “lớn lên và trưởng thành”, con người phảitự thân vận động vượt qua khó khăn, thử thách, chông gai cũng như loài cua, cua con cũng phảitự lột xác mới lớn lên được

– Thái độ chấp nhận thử thách, khó khăn như một điều tất yếu trong cuộc sống là thái độ cầnthiết để con người có thể “lớn lên và trưởng thành” và đạt tới thành công Vượt qua thử tháchcũng là một cách để thể hiện bản lĩnh, ý chí, nghị lực sống của con người, khẳng định ý nghĩa sựsống của mỗi con người

– Từ quá trình “lột xác” của cua con, câu chuyện cũng đưa ra một quy luật của sự sống: sự sống

là một sự phát triển liên tục mà ở đó cái mới thay thế cái cũ là điều tất yếu Con người cần nhậnthức được quy luật của sự phát triển ấy để thích ứng và làm chủ bản thân trong những thử thách

và chông gai trên đường đời Mỗi cá nhân đều cần lột xác để trưởng thành, từ đó thúc đẩy sựphát triển đi lên của xã hội

*(Lưu ý: Mỗi luận điểm trên đều có phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ Dẫn chứng phải tiêubiểu, toàn diện, xác đáng)

3 Mở rộng vấn đề:

– Phê phán lối sống nhu nhược, sợ hãi, không dám đương đầu với thử thách và chông gai, giammình trong vỏ ốc, cả đời không đạt đến thành công

– Phê phán lối sống ỷ lại, không tự thân vận động, ngại thay đổi, phụ thuộc vào người khác

4.Bài học rút ra:

– Con người cần biết dũng cảm đương đầu với khó khăn, trong phong ba bão táp, con người sẽtrưởng thành rất nhanh chóng và đạt đến những thành công trên đường đời

III Kết bài: Khẳng định lại vấn đề, liên hệ bản thân.

ĐỀ 17: DỰA VÀO CHÍNH MÌNH

Ốc sên con ngày nọ hỏi mẹ:

– “Mẹ ơi! Tại sao chúng ta từ khi sinh ra phải đeo cái bình vừa nặng vừa cứng trên lưng như thế? Thật mệt chết đi được!”

– “Vì cơ thể chúng ta không có xương để chống đỡ, chỉ có thể bò, mà bò cũng không nhanh” –

Ốc sên mẹ nói.

– “Chị sâu róm không có xương cũng bò chẳng nhanh, tại sao chị ấy không đeo cái bình vừa nặng vừa cứng đó?”

– “Vì chị sâu róm sẽ biến thành bướm, bầu trời sẽ bảo vệ chị ấy”.

– “Nhưng em giun đất cũng không có xương, cũng bò chẳng nhanh, cũng không biến hoá được, tại sao em ấy không đeo cái bình vừa nặng vừa cứng đó?”

– “Vì em giun đất sẽ chui xuống đất, lòng đất sẽ bảo vệ em ấy” Ốc sên con bật khóc, nói:

“Chúng ta thật đáng thương, bầu trời không bảo vệ chúng ta, lòng đất cũng chẳng che chở chúng ta”.

– “Vì vậy mà chúng ta có cái bình!” – Ốc sên mẹ an ủi con – “Chúng ta không dựa vào trời, cũng chẳng dựa vào đất, chúng ta dựa vào chính mình con ạ”

(Theo nguồn Internet)

I Mở bài:

- Dẫn dắt, giới thiệu cuộc trò chuyện của mẹ con ốc sên

- Nêu vấn đề nghị luận :Hãy dựa vào chính mình

II Thân bài:

1 Phân tích câu chuyện

- Tóm tắt ngắn gọn câu chuyện

- Nêu ý nghĩa câu chuyện :

+ Câu chuyện hai mẹ con ốc sên là hình tượng về con người trong cuộc sống Trong cuộc sống,

có những người, có những lúc may mắn được nương dựa, chở che, bảo vệ… Trong sự thắc mắccủa ốc sên con thì sâu róm và giun đất chính là hình ảnh để nói về cái thời khắc may mắn đó củacon người

+ Nhưng có phải con người lúc nào cũng gặp được may mắn như thế Điều quan trọng là conngười biết chấp nhận hoàn cảnh, vươn lên, dựa vào nội lực của chính mình Đó vừa là quy luậttất yếu vừa là một yêu cầu đối với con người trong cuộc sống

2 Bàn luận về ý nghĩa câu chuyện : Câu chuyện nêu lên bài học cuộc sống :

– Con người không bao giờ tồn tại một cách đơn lẻ mà bao giờ cũng gắn mình với môitrường tự nhiên, xã hội Và trong môi trường sinh tồn ấy, con người được cưu mang, che chở.– Mặt khác, mỗi con người cũng là một cá thể độc lập, đơn nhất Nó tồn tại, phát triển bằngchính sự nỗ lực nội sinh của mình Đó chính là cái đảm bảo lâu dài, bền vững và quan trong hơncả

– Từ cá nhân đến xã hội, đến mọi quốc gia, dân tộc đều phải gắn mình vào sự bảo đảm đó.– Các cơ hội đảm bảo cho con người là như nhau, nhưng điều quan trọng là phải dựa vào chínhmình Đó là quy luật có tính tất yếu, vừa là một yêu cầu, là khát vọng tự thân, có ý nghĩa không

chỉ đối với sự sinh tồn mà còn có ý nghĩa đối với sự phát triển của con người chân chính.

– Chứng minh qua những câu chuyện, những con người trong cuộc sống

- Phê phán những con người sống dựa dẫm, phụ thuộc vào hoàn cảnh, không nỗ lực, phấn đấu,sống bi quan…

3 Bài học nhận thức và hành động:

– Dựa vào chính mình để sinh tồn, để hòa nhập, để sáng tạo và phát triển, để thể hiện lòng tự

trọng cá nhân Dựa vào chính mình còn là danh dự của quốc gia, dân tộc, là tinh thần tự cường,tự tôn cần thiết

– Dựa vào chính mình là yếu tố quan trọng nhất nhưng không phải là duy nhất cho cuộc sốngsinh tồn và đơm hoa kết trái Con người phải biết kết hợp hài hòa giữa cá nhân và khách thể bênngoài

4 Liên hệ thực tế, bản thân

III Kết bài: có thể khẳng định ý nghĩa câu chuyện, nêu cảm xúc cá nhân, hoặc gợi mở cho

người đọc tiếp tục suy nghĩ …

Khi ngồi ở bậc thềm nhà, tôi thấy một con kiến đang tha chiếc lá trên lưng Chiếc lá lớn hơn con kiến gấp nhiều lần.

Bò được một lúc, con kiến chạm phải một vết nứt khá lớn trên nền xi măng Nó dừng lại giây lát Tôi nghĩ con kiến hoặc là quay lại, hoặc là nó sẽ một mình bò qua vết nứt đó Nhưng không Con kiến đặt chiếc lá ngang qua vết nứt trước, sau đó đến lượt nó vượt qua bằng cách

bò lên trên chiếc lá Đến bờ bên kia, con kiến lại tha chiếc lá và tiếp tục cuộc hành trình.

Hình ảnh đó bất chợt làm tôi nghĩ rằng tại sao mình không thể học loài kiến bé nhỏ kia, biến trở ngại, khó khăn của ngày hôm nay thành hành trang quý giá cho ngày mai tươi sáng hơn.

(Hạt giống tâm hồn 5- Ý nghĩa cuộc sống, NXB Tổng hợp TP HCM)

Hãy nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của văn bản trên và rút ra bài học cho bản thân.

GỢI Ý:

* Giải thích ý nghĩa câu chuyện:

– Chiếc lá và vết nứt: Biểu tượng cho những khó khăn, vất vả, trở ngại, những biến cố có thểxảy ra đến với con người bất kì lúc nào

– Con kiến dừng lại trong chốc lát để suy nghĩ và nó quyết định đặt ngang chiếc lá qua vết nứt,

rồi vượt qua bằng cách bò lên trên chiếc lá…: biểu tượng cho con người biết chấp nhận thử

thách, biết kiên trì, sáng tạo, dũng cảm vượt qua bằng chính khả năng của mình

=> Câu chuyện ngắn gọn nhưng hàm chứa bao ý nghĩa lớn lao về cuộc sống Con người cầnphải có ý chí, nghị lực, thông minh, sáng tạo và bản lĩnh mạnh dạn đối mặt với khó khăn giankhổ, học cách sống đối đầu và dũng cảm; học cách vươn lên bằng nghị lực và niềm tin

* Bàn luận: (Suy nghĩ về ý nghĩa câu chuyện):

– Khẳng định câu chuyện có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc đối với mỗi người trong cuộc đời:

- Chứng minh:

+ Những khó khăn, trở ngại vẫn thường xảy ra trong cuộc sống, luôn vượt khỏi toan tính và dựđịnh của con người Vì vậy mỗi người cần phải dũng cảm đối mặt, chấp nhận thử thách để đứngvững, phải hình thành cho mình nghị lực, niềm tin, sự kiên trì, sáng tạo để vượt qua

+ Khi đứng trước thử thách cuộc đời cần bình tĩnh, linh hoạt, nhậy bén tìm ra hướng giải quyếttốt nhất.

+ Khó khăn, gian khổ cũng là điều kiện thử thách và tôi luyện ý chí, là cơ hội để mỗi ngườikhẳng định mình Vượt qua nó, con người sẽ trưởng thành hơn, sống có ý nghĩa hơn

(Làm sáng tỏ bằng những dẫn chứng tiêu biểu).

* Phê phán: Không phải bất cứ ai cũng có thái độ tích cực để vượt qua sóng gió cuộc đời Có

người nhanh chóng bi quan, chán nản; có người than vãn, buông xuôi; có người ỷ lại, hèn nhát,

chấp nhận, đầu hàng, đổ lỗi cho số phận… cho dù những khó khăn ấy chưa phải là tất cả (Dẫn

chứng).Ta cần phê phán những người có lối sống đó.

* Rút ra bài học cuộc sống:

– Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, cũng thuận buồm xuôi gió Khó khăn, thửthách, sóng gió có thể nổi lên bất cứ lúc nào Đó là qui tất yếu của cuộc sống mà con người phảiđối mặt.– Phải có ý thức sống và phấn đấu, không được đàu hàng, không được gục ngã mà canđảm đối đầu, khắc phục nó để tạo nên thành quả cho cuộc đời

* Liên hệ bản thân: Cần phải rèn luyện ý chí, nghị lực, lạc quan, hi vọng và có niềm tin vào

cuộc sống Cần nhất là thái độ sống của mình trước mọi thử thách của cuộc đời

Đề 19

Chuyện xưa kể lại rằng, một buổi tối, một vị thiền sư già đi dạo trong thiền viện, chợt trông thấy một chiếc ghế dựng sát chân tường nơi góc khuất Đoán ngay ra đã có chú tiểu nghịch ngợm nào đó làm trái qui định: Vượt tường trốn ra ngoài chơi, nhưng vị thiền sư không nói với ai, mà lặng lẽ đi đến, bỏ chiếc ghế ra rồi quỳ xuống đúng chỗ đó.

Một lúc sau, quả đúng có một chú tiểu trèo tường vào Đặt chân xuống, chú tiểu kinh ngạc khi phát hiện ra dưới đó không phải là chiếc ghế mà là vai thầy mình, vì quá hoảng sợ nên không nói được gì, đứng im chờ nhận được những lời trách cứ và cả hình phạt nặng nề Không ngờ vị thiền sư lại chỉ ôn tồn nói: "Đêm khuya sương lạnh, con mau về thay áo đi" Suốt cuộc đời chú tiểu không bao giờ quên được bài học từ buổi tối hôm đó.

Bài học từ câu chuyện trên gợi cho em những suy nghĩ gì?

GỢI Ý:

1 Nêu tóm tắt nội dung và phân tích ý nghĩa câu chuyện:

- Trong câu chuyện trên chú tiểu là người mắc lỗi, làm trái qui định vượt tường trốn ra ngoàichơi Hành động đó mang tính biểu trưng cho những lầm lỗi của con người trong cuộc sống

- Cách xử sự của vị thiền sư có 2 chi tiết đáng chú ý:

+ Đưa bờ vai của mình làm điểm tựa cho chú tiểu lỗi lầm bước xuống

+ Không quở phạt trách mắng mà nói lời yêu thương thể hiện sự quan tâm lo lắng

- Qua đó ta thấy vị thiền sư là người có lòng khoan dung, độ lượng với người lầm lỗi Hànhđộng và lời nói ấy có sức mạnh hơn ngàn lần roi vọt, mắng nhiếc mà cả đời chú tiểu không baogiờ quên

 Câu chuyên cho ta bài học quí giá về lòng khoan dung Sự khoan dung nếu đặt đúng lúcđúng chỗ thì nó có tác dụng to lớn hơn sự trừng phạt, nó tác động rất mạnh đến nhận thức củacon người.

2 Suy nghĩ về lòng khoan dung trong cuộc sống:

- Khoan dung là tha thứ rộng lượng với người khác nhất là những người gây đau khổ với mình.Đây là thái độ sống đẹp, một phẩm chất đáng quí của con người

- Vai trò của khoan dung: Tha thứ cho người khác chẳng những giúp người đó sống tốt đẹp hơn

mà bản thân chúng ta cũng sống thanh thản Đặc biệt trong quá trình giáo dục con người, sựkhoan dung đem lại hiệu quả hơn hẳn so với việc áp dụng các hình phạt khác Khoan dung giúpgiải thoát những hận thù, tranh chấp cân bằng cuộc sống, sống hòa hợp hơn với mọi người xungquanh

- Phê phán: Đối lập với khoan dung là đố kị, ghen tỵ, ích kỉ, định kiến Nhưng khoan dungkhông có nghĩa là bao che cho những việc làm sai trái

3 Rút ra bài học nhận thức:

- Cần phải sống khoan dung nhân ái

- Sống khoan dung với người cũng chính là khoan dung với mình

4 Liên hệ bản thân.

“Nghiêm khắc với chính mình nhưng rộng lượng, khoan dung với người khác”

Người ta bảo ở bên Palextin có hai biển hồ… Biển hồ thứ nhất gọi là biển Chết Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này Nước trong hồ không có một loại cá nào có thể sống nổi mà người uống cũng bị bệnh Không một ai muốn sống ở gần đó Biển hồ thứ hai là Galilê Đây là biển hồ thu hút khách du lịch nhiều nhất Nước

ở biển hồ lúc nào cũng trong xanh mát rượi, con người có thể uống được mà cá cũng có thể sống được Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở nơi đây Vườn cây ở đây tốt tươi nhờ nguồn nước này…

Nhưng điều kỳ lạ là cả hai biển hồ này đều được đón nhận nguồn nước từ sông Jordan Nước sông Jordan chảy vào biển Chết Biển chết đón nhận và giữ lại riêng cho mình mà không chia sẻ, nên nước trong biển Chết trở nên mặn chát Biển hồ Galilê cũng đón nhận nguồn nước

từ sông Jordan rồi từ đó mà tràn qua các các hồ nhỏ và sông lạch, nhờ vậy nước trong biển hồ này luôn sạch và mang lại sự sống cho cây cối, muôn thú và con người.

Một định lý trong cuộc sống mà ai cũng đồng tình: Một ánh lửa chia sẻ là một ánh lửa lan tỏa Một đồng tiền kinh doanh là một đồng tiền sinh lợi Đôi môi có hé mở mới thu nhận được nụ cười Bàn tay có mở rộng trao ban, tâm hồn mới tràn ngập vui sướng.

Thật bất hạnh cho ai cả cuộc đời chỉ biết giữ cho riêng mình “Sự sống” trong họ rồi cũng chết dần chết mòn như nước trong lòng biển chết!

(Trích "Bài học làm người " - Nhà xuất bản giáo dục)

Câu chuyện trên đã cho em bài học ý nghĩa nào trong cuộc sống

GỢI Ý:

* Vấn đề cần nghị luận: mối quan hệ giữa cho và nhận trong cuộc sống

Thông điệp gửi tới từ câu chuyện: Sống phải luôn biết chia sẻ, sống vì người khác thì cuộcsống sẽ ý nghĩa và vui vẻ hơn

* Giải thích

- Nghĩa đen theo nghĩa khoa học:

+ Biển Chết là do vị trí hồ không thuận lợi xung quanh không có kênh rạch hay lối thoát nênnước từ thượng nguồn đổ về đây bị ứ đọng dần dần tích tụ lượng muối lớn, làm cho nồng độmuối trong nước quá cao Và vì nước quá mặn, không sinh vật nào sống được nên dẫn đếnhoang vu thiếu sự sống

+ Biển hồ Galile cũng đón nhận nguồn nước từ sông Jordan rồi từ đó tràn qua các hồ nhỏ vàsông lạch, nhờ vậy nước trong hồ này luôn sạch và mang lại sự sống cho cây cối, muông thú vàcon người

=> Ý nghĩa câu chuyện: Sống là phải biết yêu thương, cho đi mà không cần nhận lại, cho đi

điều gì sẽ nhận lại điều ấy Đây chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu thương Vì vậy đừng baogiờ sống chỉ biết giữ cho riêng mình mà phải biết chia sẻ: ta cho đi niềm vui ta sẽ nhận lại hạnhphúc và nếu cho đi sự ích kỉ ta cũng sẽ nhận lại điều tương tự

+ Hãy biết chia sẻ để nó lan tỏa và biến thành niềm vui

- Cuộc sống cần có sự đồng cảm (hãy dang rộng đôi tay với những nạn nhân bị chất độc màu dacam; đồng bao miền Trung đang bị thiên tai bão lụt )

- Khẳng định cách nhìn, thái độ sống, chi phối hoàn cảnh sống, tác động đến các mối quan hệxung quanh (HS lấy dẫn chứng- phân tích- so sánh, đối chiếu )

* Hướng rèn luyện:

- Cách ứng xử và thái độ đối với những người xung quanh

- Cách ứng xử, cho và nhận đối với cuộc đời

- Có nhiều điều ta nhận được mà không cần cho đi

*Phê phán

- Những kẻ sống tầm thường, ích kỉ, nhỏ nhen, vô cảm, sống chỉ biết giữ cho riêng mình

* Liên hệ bản thân:

ĐỀ 21: Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, có những loài cây vẫn mọc lên và nở những chùm

hoa thật đep.

Suy nghĩ của em được gợi ra từ hiện tượng trên (bài viết không quá 02 trang giấy thi)

Gợi ý:

* Nêu vấn đề cần nghị luận: Ý chí, nghị lực, bản lĩnh vươn lên trong cuộc sống của con người.

* Giải thích

- vùng sỏi đá khô cằn: nơi khó có sự sống của cây cối, chỉ sự khắc nghiệt của môi trường sống.

- có những loài cây vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp: sự thích nghi, sức chịu đựng,

sức sống, vẻ đẹp

=> Là hiện tượng có thể bắt gặp trong thiên nhiên có ý nghĩa chỉ sức chịu đựng, sức sống kỳdiệu, ý chí nghị lực, bản lĩnh vươn lên trong cuộc sống của con người

+ Đó còn là môi trường để tôi luyện, giúp con người vững vàng trong cuộc sống

+ Trước hoàn cảnh ấy, có những con người: Với những cố gắng phi thường, sự vươn lên khôngmệt mỏi đã tạo được thành công; dâng hiến cho đời những gì cao đẹp, ý nghĩa Nhưng cũng cónhững con người chán nản, bi quan, buông xuôi bất lực dẫn đến thất bại trong cuộc sống

* Bài học nhận thức, hành động: Con người với vẻ đẹp của ý chí, nghị lực luôn vươn lên

chiến thắng hoàn cảnh là niềm tự hào, ngưỡng mộ của chúng ta, động viên và thậm chí cảnhtỉnh những ai chưa biết chấp nhận khó khăn, thiếu ý chí vươn lên trong cuộc sống

*Từ đó học sinh liên hệ với bản thân

Một vị vua treo giải thuởng cho nghệ sĩ nào vẽ được một bức tranh đẹp nhất về sự bình yên Nhiều hoạ sĩ đã cố công Nhà vua ngắm tất cả các bức tranh nhưng chỉ thích có hai bức và ông phải chọn lấy một.

Một bức tranh vẽ hồ nước yên ả Mặt hồ là tấm gương tuyệt mỹ vì có những ngọn núi cao chót vót bao quanh Bên trên lá bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng Tất cả những ai ngắm nhìn bức tranh điều cho rằng đây là một bức tranh bình yên thật hoàn hảo.

Bức tranh kia cũng có những ngọn núi , nhưng những ngọc núi này trần trụi và lởm chởm đá Ở bên trên là bầu trời giận dữ đổ mưa như trút kèm theo sấm chớp Đổ xuống bên vách núi là dòng thác nổi bọt trắng xoá Bức tranh này trông thật chẳng bình yên chút nào Nhưng khi nhà vua ngắm nhìn, ông thấy đằng sau dòng thác là một bụi cây nhỏ mọc lên từ một khe nứt của một tảng đá Trong bụi cây, một con chim mẹ đang xây tổ Ở đó, giữa dòng

thác trút xuống một cách giận dữ, con chim mẹ đang an nhiên đậu trên tổ của mình…Bình yên thật sự.

“Ta chấm bức tranh này! -Nhà vua công bố – Sự bình yên không có nghĩa là một nơi không có tiếng ồn ào, không khó khăn, không cực nhọc Bình yên có nghĩa ngay chính khi đang

ở trong phong ba bão táp ta vẫn cảm thấy sự yên tĩnh trong trái tim Đó mới chính là ý nghĩa thật sự của sự bình yên.”

Em hãy nêu suy nghĩ của mình về sự bình yên.

GỢI Ý:

* Khái quát nội dung câu chuyện để di đến hai quan niệm về sự bình yên

- Bình yên là không ồn ào, không khó khăn, không sóng gió;

- Bình yên là sự yên tĩnh, vững vàng trong tâm ngay cả khi đứng trước phong ba bão táp

* Nêu quan điểm của bản thân về sự bình yên

Cả hai quan điểm về sự bình yên như trên đều đúng Nhưng bình yên thật sự là bình yêntrong tâm hồn trước phong ba bão táp Bởi hiện thực cuộc sống không phải lúc nào cũng là: hồnước yên ả, là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng

* Khẳng định:

Cả hai quan điểm về sự bình yên trong câu chuyện đều đúng Nhưng bình yên thực sự là bìnhyên trước sóng gió của cuộc đời

* Ý nghĩa: Sự bình yên trong tâm giúp chúng ta sống tự tin, sâu sắc, làm chủ được cuộc sống

(HS lấy dẫn chứng chứng minh )

* Phê phán: Những kẻ không có tầm nhìn, không biết cố gắng nỗ lực cho chính tương lai của

mình…

* Liên hệ bản thân: Cần tạo được cho bản thân sự bình yên trong tâm hồn để có thể đối đầu với

những khó khăn, thử thách

Gợi ý:

* Ý nghĩa câu chuyện:

- Câu chuyện ngắn gọn hấp dẫn, nhưng chứa đựng ý nghĩa triết lí lớn lao: lòng biết ơn và cáchđối nhân xử thế,thấu tình đạt lí giữa con người với con người

Đề 23: Đọc mẩu chuyện sau:

"Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm Ông gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa:

- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là

Người thầy giáo già hốt hoảng:

- Thưa ngài, ngài là

- Thưa thầy, với thầy con vẫn là người học trò cũ Con có được những thành công ngày hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào "

Bằng một bài văn ngắn hãy nêu suy nghĩ của em về những điều tác giả muốn gửi gắm qua câu chuyện trên.

- Người học trò tuy đã trở thành một người nổi tiếng, có quyền cao chức trọng (một danhtướng) nhưng vẫn nhớ tới người thấy dạy dỗ, giáo dục mình nên người Việc người học trò vềthăm thầy giáo cũ và có cách ứng xử khiêm tốn đúng mực, thể hiện sự kính trọng lòng biết ơnđối với thầy giáo của mình Ngay cả khi thầy giáo coi vị tướng là ngài thì ông không thay đổicách xưng hô (con – thầy)

- Ngược lại thầy giáo cũ rất tôn trọng cương vị hiện tại của người học trò cũ nên gọi vị tướng làngài Đây là cách xưng hô lịch sự, cách đối nhân xử thế thấu tình đạt lí

* Bình luận rút ra bài học:

- Trong cuộc sống phải thể hiện lòng biết ơn đối với những người có công dạy dỗ hay giúp đỡmình Lòng biết ơn đó thể hiện qua lời nói, việc làm, hành động cụ thể

- Cách ứng xử, xưng hô giữa con người với con người cũng thể hiện nét đẹp của văn hóa giaotiếp

- Mỗi người hãy sống đẹp, có cách cư xử đúng mực để hoàn thiện nhân cách mỗi con người

- Hãy lẫy dẫn chứng trong các tác phẩm văn học để minh họa

nó sẽ tan chảy đi Bởi vì nó là ngọn nến.

(Theo Quà tặng cuộc sống)

Em hãy chia sẻ những suy nghĩ của mình về câu chuyện trên

GỢI Ý:

a Dẫn dắt, nêu vấn đề nghị luận.

b Giải thích

– Giải thích ngắn gọn ý nghĩa của câu chuyện: ngọn nến ban đầu cũng thấy mình vui sướng vìđược cháy sáng nhưng khi bắt đầu tan chảy ra, nó thấy mình thiệt thòi vì vậy mà tìm cách tự tắtsáng đi ->Muốn tỏa sáng nhưng lại không muốn tan chảy -> Đó là thói ích kỉ của con người, sợmình bị thiệt hơn người khác nên chỉ lo nghĩ cho bản thân mình

– Cây nến nhận ra một cách muộn màng rằng hạnh phúc của nó là được cháy sáng dù sau đó cótan chảy đi -> Con người cần nhận thức đúng về vị trí, vai trò của mình trong cộng đồng, giađình và xã hội Dù ở vị trí nào, con người cũng phải biết cống hiến toàn bộ khả năng của mình

để trở thành người sống có ích cho xã hội Có như thế con người mới không hối tiếc vì đã sốnghoài, sống phí

=> Câu chuyện giản dị nhưng chứa đựng một bài học nhân sinh sâu sắc Từ việc phê phán lốisống ích kỉ người viết nhắn gửi: sống là phải cống hiến, làm được những điều có ích Đó cũng làcách để tự khẳng định giá trị bản thân

c Bàn luận

– Ích kỉ là một thói xấu hay gặp và dễ mắc phải Con người phải có bản lĩnh, sự nhân hậu đểvượt lên trên thói ích kỉ cá nhân để sống có ích, đem lại niềm vui cho nhiều người và chính bảnthân mình

– Điện, đèn, nến: ẩn ý về cá nhân trong quan hệ với cộng đồng, gia đình, xã hội; con người

không thể sống tách mình ra khỏi cộng đồng, phải hòa nhập, bổ sung, tương hỗ cho nhau.– Con người sống ở trên đời ai cũng có ý thức về cái tôi của mình, thậm chí sự tự ý thức về cáitôi để nâng mình lên, để tự khẳng định mình là một nhu cầu chính đáng Song cần phải phân

biệt rõ khát vọng “tỏa sáng” với tham vọng “đánh bóng” bản thân; ý thức khẳng định bản thân

khác hẳn với sự ích kỉ, cá nhân chủ nghĩa

– Mối quan hệ biện chứng giữa “cho” và “nhận”, “được” và “mất” rất tinh tế “Giọt nước

muốn không khô cạn phải hòa vào biển cả” Khi sống cống hiến vô tư, con người sẽ nhận được

nhiều hạnh phúc

– Ngọn nến chỉ thực sự sống hết cuộc đời của nó khi cháy hết mình và tan chảy Nếu không nóhoàn toàn bị quên lãng và vô nghĩa Cháy còn đồng nghĩa với đam mê.– Trong cuộc sống, rất nhiều tấm gương cố gắng cống hiến năng lực, trí tuệ, thậm chí dâng hiếncả cuộc đời mình cho đất nước, nhân dân ( Những người lính hi sinh bản thân mình bản vệ đấtnước; những bạn trẻ đam mê học tập lao động làm giàu cho quê hương; những thầy cô giáo miệtmài bên con chữ dạy bao thế hệ học sinh nên người…); bên cạnh đó không ít người sống ích kỉ,tự mãn chỉ biết vun vén cho bản thân, không biết cống hiến

d Bài học

– Đừng sống ích kỉ, hãy sống cống hiến trong mỗi vị trí, công việc để mang lại hạnh phúc chonhiều người

– Đừng bao giờ như ngọn nến “bị bỏ quên trong ngăn kéo, rồi cũng không còn ai nhớ đến nó

nữa” Hãy dũng cảm hành động, có thể bản thân phải chịu thiệt thòi nhưng để tỏa sáng cho cuộc

đời

Đề 25: Ngọn gió và cây sồi

Một ngọn gió dữ dội băng qua khu rừng già Nó ngạo nghễ thổi tung tất cả các sinh vật trong rừng, cuốn phăng những đám lá, quật ngã các cành cây Nó muốn mọi cây cối đều bị ngã rạp trước sức mạnh của mình Riêng một cây sồi già vẫn đứng hiên ngang, không bị khuất phục trước ngọn gió hung hăng Như bị thách thức ngọn gió lồng lộn, điên cuồng lật tung khu rừng một lần nữa Cây sồi vẫn bám chặt đất, im lặng chịu đựng cơn giận dữ của ngọn gió và không

hề gục ngã Ngọn gió đầu hàng và hỏi:

- Cây sồi kia! Làm sao ngươi có thể đứng vững như thế?

Cây sồi từ tốn trả lời:

– Tôi biết sức mạnh của ông có thể bẻ gãy tất cả các cành cây của tôi, cuốn sạch đám lá của tôi và tôi lay động Nhưng ông sẽ không bao giờ quật ngã được tôi Bởi tôi có những nhánh

rễ vươn dài, bám sâu vào lòng đất Đó chính là sức mạnh sâu thẳm nhất của tôi Nhưng tôi cũng phải cảm ơn ông ngọn gió ạ! Chính cơn gió điên cuồng của ông đã giúp tôi chứng tỏ được khả năng chịu đựng và sức mạnh của mình.

* Bài học giáo dục từ câu chuyện

- Cuộc sống luôn ẩn chứa muôn vàn trở ngại, khó khăn và thách thức nếu con người không có

lòng dũng cảm, sự tự tin để đối mặt sẽ dễ đi đến thất bại (Một ngọn gió dữ dội băng qua khu

rừng già Nó ngạo nghễ thổi tung tất cả các sinh vật trong rừng, cuốn phăng những đám lá, quật gẫy các cành cây)

- Muốn thành công trong cuộc sống, con người phải có niềm tin vào bản thân, phải tôi luyện cho

mình ý chí và khát vọng vươn lên để chiến thắng nghịch cảnh (Tôi có những nhánh rễ vươn

dài, bám sâu vào lòng đất Đó chính là sức mạnh sâu thẳm nhất của tôi)

Lưu ý: Trong quá trình lập luận học sinh nên có dẫn chứng về những tấm gương dũng cảm,

không gục ngã trước hoàn cảnh để cách lập luận thuyết phục hơn

* Bàn luận về bài học giáo dục của câu chuyện:

- Không nên tuyệt vọng, bi quan, chán nản trước hoàn cảnh mà phải luôn tự tin, bình tĩnh để tìm

ra các giải pháp cần thiết nhằm vượt qua các khó khăn, thử thách của cuộc sống

- Biết tự rèn luyện, tu dưỡng bản thân để luôn có một bản lĩnh kiên cường trước hoàn cảnh vàcũng phải biết lên án, phê phán những người có hành động và thái độ buông xuôi, thiếu nghịlực

* Rút ra bài học và liên hệ bản thân

GỢI Ý:

* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

* Giải thích câu nói

- Giông tố: chỉ những gian nan thử thách hoặc những thất bại, đổ vỡ trong cuộc sống

- "Đời phải trải qua giông tố": Đời người luôn phải đối mặt với những khó khăn thử thách

- "Không được cúi đầu trước giông tố": không được buông xuôi chán nản, chấp nhận thất bại

=> Ý nghĩa của câu nói: đề cao nghị lực, bản lĩnh sống, ý chí vươn lên của con người khi phảiđối mặt với những khó khăn, thử thách trong cuộc đời

* Lý giải

- Tại sao không được cúi đầu?

+ Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, thuận lợi, mà nhiều khi con người phải đốimặt với những chông gai, thử thách, thậm chí cả thất bại

+ Gian nan thử thách trong đời chính là môi trường tôi luyện con người trưởng thành Dù phảiđối mặt với những khó khăn, trở ngại, con người đừng bao giờ đầu hàng số phận mà phải cốgắng vượt qua để sinh tồn và phát triển, xây dựng cuộc đời tốt đẹp hơn

+ Ý chí, bản lĩnh sống vững vàng sẽ giúp con người thành công; ngược lại không có ý chí, nghịlực con người sẽ nhận sự thất bại, thậm chí là bị hủy diệt

- Dẫn chứng minh hoạ:

* Khẳng định, bàn bạc mở rộng vấn đề

- Câu nói trên là tiếng nói của thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên trong thời đại đầy bão táp, sống đẹp

và hào hùng; khẳng định một quan niệm nhân sinh tích cực: sống không sợ gian nan, thử thách,phải có nghị lực và bản lĩnh vươn lên trong mọi hoàn cảnh

- Phê phán những người sống không có bản lĩnh, nghị lực, dễ gục ngã trước những khó khăn, trởngại trên đường đời

- Dẫn chứng minh hoạ

* Liên hệ, rút ra bài học

* Liên hệ bản thân

ĐỀ 27: HAI HẠT LÚA

Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to khoẻ và chắc mẩy.

Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm:

- Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải tan nát trong

Đề 26 : "Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố" (Trích Nhật ký Đặng Thùy Trâm)

Suy nghĩ của em về câu nói trên.

đất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tím một nơi lý tưởng để trú ngụ.

Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó.

Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất Nó thật sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.

Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng Lúc nào chất dinh dưỡng chẳng giúp được gì - nó chết dân chết mòn Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt.

Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới

Suy nghĩ của bạn về câu chuyện trên.

GỢI Ý:

1.MB: giới thiệu về câu chuyện 2 hạt lúa từ đó rút ra ý nghĩ, triết lí qa câu chuyện: "cho

đi tức nghĩa là không mất đi mà là nhận lại vô vàn thứ quý giá khác Cuộc sống là phải mở rộng tấm lòng với mọi người, mọi vật xung quanh Sống là hòa mình với cộng đồng là quá trình cho

và nhận

2 TB:

* Giải thích: Hai hạt thóc giống là hình ảnh biểu tượng cho hai loại của con người, có

người luôn muốn giữ riêng cho mình, lạnh lùng vô cảm, nhưng có người lại cao thượng cho đi

mà không vụ lợi

* Bàn luận:

- Khẳng định: Câu chuyện Hai hạt lúa gửi đến chúng ta bài học giáo dục sâu sắc

- Phân tích, chứng minh:

+ Cuộc sống là quá trình cho nhận không ngừng, đừng ngần ngại khi cho đi bởi khi cho

là bạn đang được nhận lại Như hạt thóc giống thứ hai, khi cho đi nó dù đã "tan nát trong đất"nhưng lại được tươi tốt hơn và lại có thể "mang đến cho đời những hạt lúa mới"

+ Khi biết cách cho, thì hành động đó sẽ càng trở nên ý nghĩa Ta hãy cho đi một cách tựnguyện mà không toan tính Bởi sự cho đi đó, xuất phát từ trái tim

"Hãy cho đi những gì ta có thể Đừng chần chừ hay toan tính nghĩ suy"

- Đặt ngược vấn đề: nếu thế giới chỉ có những người như hạt giống thóc thứ nhất thì sẽ ra

sao? (d/c)

- Phê phán những người như hạt giống thứ nhất

3 Kb: Bạn hãy chọn cho mình cách sống như thế nào trong hai hạt thóc giống? Bạn

muốn mình sẽ khô héo chết mòn như hạt giống thóc thứ nhất hay sẽ mang lại "cho đời hat lúamới" như hạt giống thứ hai? Cho đi cũng là một cách để chia sẻ Vậy tại sao bạn không làmcuộc sống mình tốt hơn?

Một cậu bé nọ có tính xấu là rất hay nổi nóng Một hôm, cha cậu bé đưa cho cậu một túi đinh rồi nói với cậu: “Mỗi khi con nổi nóng với ai đó thì hãy chạy ra sau nhà và đóng một cái đinh lên chiếc hàng rào gỗ.”

Ngày đầu tiên, cậu bé đã đóng tất cả 37 cái đinh lên hàng rào Nhưng sau vài tuần, cậu

bé đã tập kiềm chế cơn giận của mình và số lượng đinh cậu đóng trên lên hàng rào ngày một ít

đi Cậu nhận thấy rằng kiềm chế cơn giận của mình còn dễ hơn là phải đi đóng một cây đinh lên hàng rào.

Đến một ngày, cậu đã không nổi giận một lần nào suốt cả ngày Cậu đến thưa với cha và ông bảo: “Tốt lắm, bây giờ nếu sau mỗi ngày mà con không hề nổi giận với ai dù chỉ một lần, con hãy nhổ một cây đinh ra khỏi hàng rào.”

Ngày lại ngày trôi qua, rồi cũng đến một hôm cậu bé đã vui mừng hãnh diện tìm cha mình báo rằng đã không còn một cái đinh nào trên hàng rào nữa Cha cậu liền đến bên hàng rào Ở đó, ông nhỏ nhẹ nói với cậu: “Con đã làm rất tốt, nhưng con hãy nhìn những lỗ đinh còn để lại trên hàng rào Hàng rào đã không giống như xưa nữa rồi Nếu con nói điều gì trong cơn giận dữ, những lời nói ấy cũng giống như những lỗ đinh này, chúng để lại những vết thương rất khó lành trong lòng người khác Cho dù sau đó con có nói xin lỗi bao nhiêu lần đi

nữa, vết thương đó vẫn còn lại mãi mãi Con hãy luôn nhớ: vết thương tinh thần còn đau đớn

hơn cả những vết thương thể xác Những người xung quanh ta, bạn bè ta là những viên đá quý Họ giúp con cười và giúp con mọi chuyện Họ nghe con than thở khi con gặp khó khăn,

cổ vũ con và luôn sẵn sàng mở trái tim mình ra cho con Hãy nhớ lấy lời cha ”

ra thì không thể lấy lại được, như ly nước đã đổ đi, như gương bể chẳng thể vá lành được Conngười thường mượn từ “xin lỗi” để hàn gắn, nhưng đôi khi họ cũng không đủ can đảm, vì sĩdiện mà không nói được, trong khi dù “xin lỗi” hay không thì những lời nói kia cũng đã trởthành vết đinh mất rồi

-Ý nghĩa: câu chuyện tuy ngắn gọn nhưng chứa dduwnhj một ý nghĩa lớn lao về cách sống,cách ứng sử cuả con người trong cuộc sống

*Bàn luận:

- Khẳng định: câu chuyện trên lả bài học cải tỉnh mọi người, mang bài học giáo dục con

người sâu sắc

- Chứng minh-phân tích:

+Cũng có khi ta không hề vô tình mà trở thành thói quen đóng những vết đinh vào lòngngười khác, thế mà cũng trở thành thói quen để mối quan hệ giữa người với người ngày càng xacách.

+Một câu chê bai không xuất phát từ ý tốt cùng dựng xây cho người bị phê bình; một phánxét độc đoán, không chịu tiếp thu mà gán ghép cho ai đó; hay thậm chí có thể là một câu nói nhẹnhàng nhưng ác ý tất cả đều trở thành những vết đinh, đã đóng xuống sẽ làm đau người khác

và để lại vết thương không thể lành được

- Dẫn chứng:

- Phê phán: những người làm tổn thương người khác bằng những lời nói vô tình, hay cố ý;

những người nhỏ nhen, ích kỉ, chỉ biết nghĩ cho bản thân

- Rút ra bài học: cuộc sống vốn dĩ buộc con người vào một guồng quay hối hả, nên ta hãy

làm dịu đi bầu không khí đôi khi tưởng chừng muốn nghẹt thở ấy Đừng tạo ra những vết đinh,

mà hãy mang đến cho nhau những niềm vui để sống, “người yêu người, sống để yêu nhau”

Cứ thế, đêm xuống dần Sáu con người nhìn nhau căng thẳng, tay nắm chặt những khúc củi Đống lửa chỉ còn than đỏ rồi lụi tắt

Sáng hôm sau khi những người cứu hộ tới nơi, cả 6 đều đã chết cóng Họ không chết vì cái lạnh bên ngoài mà chết vì sự buốt giá trong sâu thẳm tâm hồn.

Gợi ý:

-Ý nghĩa: câu chuyện ngắn gọn nhưng có ý nghĩa vô cùng sâu sắc, con người cần phải biết

yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống

*Bàn luận:

-Khằng định: câu chuyện trên hoàn toàn đúng đắn, là bài học cảnh tỉnh những con người

không biết yêu thương, giúp đỡ mọi người

-Chứng minh-phân tích:

+ Tính toán với người khác thành ra tính toán với chính mình

+ Đôi khi hành động nhỏ lại làm nên những điều mà tưởng chừng không thể, sự tính toánthiệt hơn trước mắt lại làm ta quên đi ý nghĩa sau này

+ Khi chúng ta bước đi hãy luôn nhìn về phía trước, đừng chỉ nhìn dưới chân mình để rồi khilạc lối mới thấy mình đã sai lầm Điều đó sẽ không thể quay lại để bạn có thể sửa sai lầm mộtlần nữa, cuộc sống là không chờ đợi và cơ hội cũng thế

+ Giữ khư khư “một que củi nhỏ” để rồi chết cóng, hay góp thành một khối lửa to để sốngsót qua “những đêm giá buốt” của cuộc đời? Không ai có thể quyết định thay bạn

+Một vấn đề sẽ được giải quyết nhanh hơn nếu có được sự góp sức suy nghĩ của nhiều cáiđầu, một nỗi buồn sẽ vơi nhanh hơn nếu có được sự sớt chia, đồng cảm và tất nhiên, niềm vui sẽđược nhân lên nếu ta chia xẻ với nhiều người

+Bạn sẽ làm gì để giữ tâm hồn mình luôn ấm?

-Dẫn chứng: những nhà từ thiện, những mạnh thường quân, các chương trình như: chuyến

xe nhân ái, lục lạc vàng…

-Phê phán: những người ích khỉ, chỉ biết nghì cho bản thân; những người lạnh lùng, thờ ơ, vôcảm trước khó khăn, nỗi đau của người khác

-Rút ra bài học: chúng ta phải biết yêu thương,quan tâm, giúp đỡ người khác khi họ gặp khókhăn, hoạn nạn có như thế tâm hồn ta mới không “tàn lụi ngay khi còn sống”

-LHBT:

Một cô bé vừa gầy vừa thấp bị thầy giáo loại ra khỏi dàn đồng ca Cũng chỉ tại cô bé ấy lúc nào cũng chỉ mặc mỗi một bộ quần áo vừa bẩn, vừa cũ lại vừa rộng nữa.

Cô bé buồn tủi ngồi khóc một mình trong công viên Cô bé nghĩ: Tại sao mình lại không được hát? Chẳng lẽ mình hát tồi đến thế sao? Cô bé nghĩ mãi rồi cô cất giọng hát khe khẽ Cô

bé cứ hát hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả mới thôi.

"Cháu hát hay quá!" Một giọng nói vang lên: "Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ, cháu đã cho ta cả một buổi chiều thật vui vẻ" Cô bé ngẩn người Người vừa khen cô bé là một ông cụ tóc bạc trắng Ông cụ nói xong liền đứng dậy và chậm rãi bước đi.

Hôm sau, khi cô bé tới công viên đã thấy ông già ngồi ở chiếc ghế đá hôm trước, khuôn mặt hiền từ mỉm cười chào cô bé Cô bé lại hát, cụ già vẫn chăm chú lắng nghe Ông vỗ tay nói lớn: "Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ của ta, cháu hát hay quá!" Nói xong cụ già lại chậm rãi một mình bước đi.

Cứ như vậy nhiều năm trôi qua, cô bé giờ đây đã trở thành một ca sĩ nổi tiếng Cô gái vẫn không quên cụ già ngồi tựa lưng vào thành ghế đá trong công viên nghe cô hát

Một buổi chiều mùa đông, cô đến công viên tìm cụ nhưng ở đó chỉ còn lại chiếc ghế đá trống không "Cụ già ấy đã qua đời rồi Cụ ấy điếc đã hơn 20 năm nay" - một người trong công viên nói với cô Cô gái sững người Một cụ già ngày ngày vẫn chăm chú lắng nghe và khen cô hát lại là một người không có khả năng nghe?

GỢI Ý:

Thông điệp cuộc sống: Sự động viên và khích lệ chính là sự giúp đỡ lớn nhất có thể nhận được

từ người khác - nó giúp ta tự đứng trên chân mình và vững bước, nó giúp ta phát huy được hếtkhả năng và giá trị của chính mình

- Khi chúng ta thật sự đam mê điều gì đó thì chúng ta có thể làm rung động được người khác

Niềm đam mê sẽ nói thay cho ta tất cả và không gì có thể cản nó được

- Câu chuyện còn khẳng định: có niềm tin, nghị lực, con người sẽ có tất cả

Anh dừng lại tiệm bán hoa để gửi hoa tặng mẹ qua đường bưu điện Mẹ anh sống cách chỗ anh khoảng 300km Khi bước ra khỏi xe, anh thấy một bé gái đang đứng khóc bên vỉa hè Anh đến và hỏi sao nó lại khóc.

- Cháu muốn mua một hoa hồng tặng mẹ cháu- nó khóc nức nở - nhưng cháu chỉ có 75

xu trong khi giá một hoa hồng đến 2 đôla.

Anh mỉm cười và nói với nó:

- Đến đây, chú sẽ mua hoa cho cháu.

Anh liền mua hoa cho cô bé và đặt một bó hồng để gửi cho mẹ anh Xong xuôi, anh hỏi

cô bé có cần đi nhờ xe về nhà không Nó vui mừng nhìn anh trả lời:

- Dạ, chú cho cháu đi nhờ đến nhà mẹ cháu.

Rồi nó chỉ đường cho anh lái xe đến một nghĩa trang, nơi có một phần mộ vừa mới đắp

Nó chỉ ngôi mộ và nói:

- Đây là nhà của mẹ cháu.

Nói xong, nó ân cần đặt nhánh hoa hồng lên mộ.

Tức thì anh quay lại tiệm bán hoa, hủy bỏ dịch vụ gửi hoa vừa rồi và mua một bó hồng thật đẹp Suốt đêm đó, anh đã lái một mạch 300km về nhà mẹ anh để trao tận tay bà bó hoa.

GỢI Ý:

* Giải thích nội dung câu chuyện:

- Đây là câu chuyện hay và cảm động về tình mẫu tử Câu chuyện kể về hai người con hiếu thảo

đi mua hoa tặng mẹ trong hai cảnh ngộ khác nhau Một chàng trai tốt bụng giàu có và một cô bénghèo không đủ tiền mua hoa tặng người mẹ đã khuất Cả hai đều là những người con hiếu thảo,nhưng người chàng trai có đủ điều kiện để mua hoa, có xe để về thăm mẹ Còn cô bé thì ngược lại hoàn toàn: Mẹ mất, tiền không có và đương nhiên là cung chẳng cũng chẳng có xe

- Việc đã diên ra trái ngược nhau và hết sức bất ngờ

=> Qua câu chuyện, cô bé dã cho người lớn một bài học sâu sắc về lòng hiêu thảo và sự chu đáođối với người thân Tuy chàng trai không phải là người vô tình nhưng việc cô bé khóc vì không đủ tiền mua hoa tặng mẹ, cho dù mẹ em không còn nữa đã khiến anh nhận ra một điều rằng: Mẹanh cần gặp anh hơn là bó hoa hồng đắt tiền và anh đang hạnh phúc bởi vì mẹ mình còn sống, đang ở để chờ đợi anh đến bên mẹ là những bông hoa đẹp nhất

.* Bàn luận:

- Khẳng định và phân tích : Câu chuyện không chỉ ca ngợi tấm lòng hiếu thảo của cô bé nghèo

mà còn đem đến cho mọi người một bài học ý nghĩa nhân văn sâu sắc, một sự đánh thức lương tâm của nhưng người con và những người đã trót vô tình làm buồn người thân của mình đặc biêt

là người mẹ

- Phê phán những người con bất hiếu

- Liên hệ lòng hiếu thảo ngày nay va rút ra bài học cho bản thân

I/ Mở bài :

- Bàn về thái độ và cách ứng xử trong tình bạn C.Bovi có câu : Những người bạn giả dối giốngnhư những chiếc bóng: chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm, và rời bỏ ta ngay khi ta bước vàobóng râm

- Câu nói của Bovi phải chăng đã phê phán bản chất của những kẻ cơ hội, thiếu nhân cách trongtình bạn của một số người đang diễn ra trong cuộc sống hiện nay

II/ Thân bài :

1 Giải thích làm rõ nội dung của câu nói:

a “Giả dối” là không chân thực, nhằm mục đích đánh lừa “Những người bạn giả dối” là những

người sống với bạn không thật lòng, chỉ dựa trên danh nghĩa tình bạn để lợi dụng bạn nhằm thựchiện những mưu đồ lợi ích riêng tư cho chính bản thân

b Giống như những chiếc bóng: chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm, và rời bỏ ta ngay khi ta

bước vào bóng râm.

- Tường minh: khi ta ra ngoài nắng ấm thì chiếc bóng luôn luôn xuất hiện ở bên cạnh ta; khi tavào trong bóng râm , phản chiếu của ánh nắng không còn thì bóng ta sẽ mất đi Đó là một hiệntượng vật lý khách quan mang tính tất yếu

- Hàm ý “nắng ấm” có thể hiểu đó là khi ta có cuộc sống có thể là thành đạt, khá giả, sung túc,vinh quang… thì lúc ấy “những người bạn giả dối” bám theo ta để nương tựa, nhờ đỡ, lợi dụng

ta vì lợi ích nào đó cho chính bản thân Ngược lại bóng râm có thể hiểu đó là lúc ta rơi vào cảnhthất cơ, lỡ vận, khó khăn, hoạn nạn,… thì sự giả dối ấy của họ tất yếu hiện hình, lộ rõ, rời bỏ ta

vì biết rằng bám theo ta cũng không có thêm được lợi ích gì

2 Phân tích, chứng minh những biểu hiện của sự giả dối :

- Trong học tập…

- Trong cuộc sống…

ĐỀ 32 Những người bạn giả dối giống như những chiếc bóng: chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm, và rời bỏ

ta ngay khi ta bước vào bóng râm (C Bôvi) Ý kiến của em ?

3 Bình luận mở rộng về tình bạn và ý nghĩa câu nói của Bôvi.

a Tình bạn hiểu đúng nghĩa là người quen biết, có quan hệ gần gũi, do hợp tình, hợp ý, cùng chíhướng … là sự kết nối tình cảm thiêng liêng, tạo nên sự gắn bó mật thiết, để nương tựa giúp đỡcho nhau cùng tiến bộ, cùng nhau tâm tình chia sẻ những nỗi niềm khi vui cũng như khi buồn,giúp nhau để vượt qua những lúc hiểm nghèo, khó khăn, hoạn nạn…

b Câu nói của Bôvi là nhằm lên án, phê phán bản chất của những kẻ cơ hội, đó không phải làtình bạn chân chính, mà là những con người dựa trên danh nghĩa tình bạn để lợi dụng cho cánhân một cách thấp hèn, ích kỉ, không có nhân cách Qua đó vừa cảnh báo về cách chọn bạn đểsống, vừa nhắn nhủ với người đời hiểu đúng về tình bạn và sống với bạn cho ra nhân cách conngười

(Khi liên hệ mở rộng, học sinh cũng có thể đưa ra ví dụ như những người trước đây đang cóquyền chức thì bao nhiêu người xum xoe gần gũi, nhưng khi về nghỉ hưu – cái ánh nắng sánglên quyền lực ấy không còn thì chẳng mấy kẻ đến thăm, … đều được chấp)

III/Kết bài :

- Tóm lược nội dung…

- Bài học cho việc xây dựng tình bạn chân chính

Gợi ý giải:

Học sinh có thể trình bày theo những cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý chính sau:

1 Nêu được vấn đề nghị luận

3 Bàn luận: Câu ngạn ngữ trên đã đưa ra một quan điểm đúng đắn:

– Thói quen tốt sẽ hình thành nên những tính cách tốt đẹp VD: thói quen đi học đúng giờ, làmbài đầy đủ trước khi đến lớp,… tạo thành tính kỉ luật, góp phần nâng cao hiệu quả, năng suất laođộng về sau

– Thói quen xấu sẽ dẫn đến những tính cách xấu VD: Người luôn trễ hẹn, giờ giấc “cao su”thường không coi trọng kỉ luật, thậm chí có thể làm việc thiếu trách nhiệm, hiệu quả làm việckhông cao,…

=> Tóm lại, giữa thói quen và tính cách có mối quan hệ nhân quả và có tính tất yếu

4 Bài học và liên hệ bản thân:

Đề 33 Nghị luận xã hội về câu ngạn ngữ sau: “Gieo thói quen, gặt tính cách” Suy nghĩ của em về vấn đề trên.

– Hình thành, rèn luyện thói quen tốt,…

– Hạn chế, khắc phục, loại bỏ thói quen xấu…

* Khẳng định: Câu nói trên hoàn toàn đúng đắn.

* Phân tích, chứng minh:

– Vai trò của trí tuệ trong cuộc sống của con người: sự hiểu biết, thông minh sẽ giúp con người

có khả năng nhìn nhận, đánh giá một cách sáng suốt nhanh nhạy, đúng đắn

– Vai trò của lòng nhân hậu trong cuộc sống của con người: khiến con người sống biết yêu thương, đồng cảm, chia sẻ, làm cho con người sống gần gũi, chan hòa, thân ái

– Hai phẩm chất trên của con người rất đáng quý đều được trân trọng, ngưỡng mộ Ở đây vai trò, sức mạnh lòng nhân hậu được đề cao

– Cần thấy mối quan hệ giữa trí tuệ và lòng nhân hậu, giữa tài và đức trong mỗi con người; “Có tài mà không có đức là người vô dụng Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” (Hồ Chí Minh)

* Mở rộng: Ca ngợi những tấm gương vừa có tài năng vừa có đức độ để mọi người yêu mến,

quý trọng

* Phê phán những kẻ có tài năng nhưng sống hời hợt, giả tạo.

(Mỗi luận điểm cần có dẫn chứng thực tế từ trong cuộc sống để minh họa)

* Bài học cho bản thân:

+ Trí tuệ và lòng nhân hậu là hai phẩm chất đáng quí của con người

+ Rèn luyện tài và đức là việc làm thiết thực của mỗi con người nhất là học sinh trên ghế nhà trường

Đề 35 Nhà sư phạm Xu-khôm-lin-xki nhận định:

“Nếu đứa trẻ dửng dưng với những gì đang diễn ra trong trái tim của người bạn, người anh em, của bố mẹ mình hoặc của bất cứ một đồng bào nào mà em gặp, nếu đứa trẻ không biết đọc trong mắt người khác điều đang xảy ra trong trái tim người đó thì đứa trẻ chẳng bao giờ trở thành người chân chính.”

Hãy bày tỏ ý kiến của mình về vấn đề trên

Đề 34 “Trước bộ óc vĩ đại tôi cúi đầu, trước trái tim vĩ đại tôi quì gối.” (W Gơt)

Viết một bài văn (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của em về câu danh ngôn trên.

GỢI Ý:

A Vấn đề cần nghị luận: Thiếu lòng đồng cảm đối với người khác, thiếu năng lực hiểu người

khác thì không thể trở thành con người chân chính được

B Dàn ý:

1 Mở bài

- Nêu rõ nội dung yêu cầu, ý kiến của nhà sư phạm để dẫn tới giới thiệu ý kiến của ông

- Trích lại nguyên văn câu nói

2 Thân bài

* Giải thích:

- Dửng dưng là lạnh lùng, thờ ơ vô trách nhiệm nói cách khác là vô cảm: không vui,

không buồn, không đau xót, không thương mến…

- Thái độ dửng dưng với những gì đang diễn ra trong “Trái tim của con người bạn, người

anh em của bố mẹ mình hoặc bất cứ đồng bào nào ” Nghĩa là có thể con người này dửng dưng

trước tình cảm của người khác, trước sự việc xảy ra của người khác chứ anh không hề dửngdưng với chính mình, không hề dửng dưng với những gì đang xảy ra với bản thân

- “Không biết đọc trong mắt người khác điều đang xảy ra trong trái tim người đó”: cónghĩa là không có khả năng hiểu được người khác

=> Như vậy dửng dưng là tình trạng vô cảm, câm điếc về cảm xúc và tình cảm “Không

đọc được trong mắt người khác” là mù loà về nhận thức, thiếu khả năng hiểu biết người khác

Một khi đứa trẻ, nói rộng ra là một người đã “dửng dưng” và thiếu khả năng đồng cảm như thế thì nhất định sẽ là một con người ích kỉ, nhỏ nhen độc ác, chẳng chút vị tha nhân ái, không thể nào là một con người chân chính

* Chứng minh:

- Con người chỉ có thể trở thành con người chân chính khi có được những khả năng đồngcảm với những năng lực hiểu biết được người khác đồng cảm và hiểu biết mình Chính sự giaocảm sẽ làm cho con người không cô độc, đơn côi Tình cảm vị tha nhân ái khiến con người trởnên cao thượng bao dung Cũng chính tình cảm vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, vượt qua cảchính mình, làm nên những thành quả, những chiến công vĩ đại

- Chúng ta phải giáo dục thế hệ trẻ những phẩm chất quý báu từ lúc còn bé thơ Chỉ cónhư thế, xã hội ta mới có được những con người chân chính Nhận định trên của nhà sư phạm đãchỉ rõ điều này

* Dẫn chứng: HS tìm những dẫn chứng trong thực tế cuộc sống với mặt phải của cảm

xúc: lòng đồng cảm

VD: Bé Hải An, Vân Nhi (Hà Nội) sau khi qua đời vẫn muốn được tiếp tục cuộc sốngtheo cách khác: hiến giác mạc cho người bị khiếm thị

* Phê phán những con người thờ ơ, vô cảm, khô cứng cảm xúc trước những gì xảy ra

quanh họ…

* Rút ra bài học cho bản thân.

3 Kết bài

Tóm lại, nhận định trên của nhà sư phạm Xukhômlinxki thật xác đáng và sâu sắc Có thểxem đây là một bài học mà các nhà giáo dục cần thiết quan tâm, Maxim Goroki cũng nói “ Nơilạnh lẽo nhất không phải ở Bắc Cực, nơi lạnh lẽo nhất là nơi thiếu tình thương “ Dân tộc ta vốn

có truyền thống lâu đời” thương người như thể thương thân Muốn duy trì và phát triển truyềnthống tốt đẹp ấy, nhất định chúng ta không thể để trẻ em từ lúc bé có thể “dửng dưng với những

gì đang diễn ra trong trái tim” những người xung quanh mình cũng như có thể thờ ơ vô cảmtrước niềm vui và nỗi đau đồng loại

Đề 36 Văn bản Lỗi lầm và sự biết ơn khép lại với thông điệp: “…hãy học cách viết

những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá”.

(Ngữ văn 9, tập 1, trang 160, NXB Giáo dục, năm 2009)

Suy nghĩ của em về vấn đề trên?

GỢI Ý:

* Giải thích:

- .hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân

nghĩa lên đá đó chính là sự tha thứ và lòng biết ơn

+ Tha thứ là việc bỏ qua, không trách cứ, chấp nhặt, hay trừng phạt những sai trái, lỗi

+ Trong cuộc sống ai cũng có lúc gây ra những lỗi lầm, sai trái vì vậy rất cần nhận

được sự tha thứ, bao dung của mọi người Sự tha thứ sẽ giúp cho người mắc lỗi có cơ

hội được sửa chữa; giúp cho bản thân tìm thấy được sự thanh thản, do đó cuộc sống

bớt đi những căng thẳng, xung đột đồng thời có thêm sự hoà hợp, yêu thương Có

nghĩa là mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát bởi

những điều viết lên cát sẽ mau chóng xoá nhoà theo thời gian

+ Phải biết khắc ghi những ân nghĩa vào lòng, phải biết ơn những người đã đem

đến cho mình những điều tốt đẹp, và không ai có thể xoá được được những điều tốt

đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người như cách ứng xử giữa những con người

trong câu chuyện trên

- Suy nghĩ của bản thân :

+ Sự tha thứ và lòng biết ơn là một trong phẩm chất cần thiết, cao đẹp để hình

thành con người chân chính, bởi bên cạnh việc thu nhận kiến thức thì việc tu dưỡng,

rèn luyện cho bản thân những đức tính về sự tha thứ và lòng biết ơn có một ý nghĩa

rất lớn trên con đường hoàn thiện nhân cách của mỗi con người

+ Sự tha thứ và lòng biết ơn không chỉ được thể hiện ở một cá nhân hay một bộ