Sinh lý cam giac

Mục tiêu học tậpSau khi học xong học viên có khả năng: Receptor trung tâm và đặc điểm của cảm giác nông.. trung tâm và đặc điểm của cảm giác sâu... Trình bày đ ợc Receptor, đ ờng dẫn tru

DÉn truyÒn C¶m gi¸c

Xóc gi¸c

Mục tiêu học tập

Sau khi học xong học viên có khả năng:

Receptor

trung tâm và đặc điểm của cảm giác nông.

trung tâm và đặc điểm của cảm giác sâu

Mục tiêu học tập

Sau khi học xong học viên có khả năng:

4 Trình bày đ ợc Receptor, đ ờng dẫn truyền và

trung tâm của cảm giác vị giác

5 Trình bày đ ợc receptor, đường dẫn truyền và

trung tâm và đặc điểm của cảm giác khứu giác.

6 Trình bày đ ợc receptor, đ ờng dẫn truyền, trung

tâm và đặc điểm của cảm giác thị giác

7 Trình bày đ ợc receptor, đ ờng dẫn truyền, trung

tâm và đặc điểm của cảm giác thính giác

 C¶m gi¸c s©u (c¶m gi¸c b¶n thÓ)

 C¸c gi¸c quan: * C¶m gi¸c vÞ gi¸c

* C¶m gi¸c khøu gi¸c

* C¶m gi¸c thÞ gi¸c

* ThÝnh gi¸c

Receptor xóc gi¸c

Receptor xóc gi¸c

Đặc tính chung

của receptor

1. Đáp ứng với kích thích đặc hiệu:

 1 receptor chỉ đ/ứng 1 kích thích đặc hiệu

 Ng ỡng đáp ứng với kích thích đặc hiệu thấp

 Tác nhân kích thích chung: kthích điện, áp suất.

2. T ơng quan giữa l ợng cảm giác(S)

và kích thích(R):

 S= logR

 Re nhạy cảm với kthích yếu, khoảng đ/ rất rộng từ

rất yếu đến trên ng ỡng.

3. Biến đổi kích thích c/g xung

động TK

 Kích thích  thay đổi điện thế màng Re

 Điện thế/màng > ng ỡng  xhiện đthế hoạt động

 T ơng quan c ờng độ kthích và điện thế Re

Đặc tính chung

của receptor

-Mở kênh ion do màng bị kéo căng -Chất hó a học tác động: Mở kênh ion -Thay đổi T o màng: Thay đổi tính thấm màng -Bức xạ điện từ thay đổi t/c màng

4. Cã kh¶ n¨ng thÝch nghi:

 KthÝch t¨ng dÇn: Tsè ®/ cao råi gi¶m dÇn

 Tuú thuéc tõng lo¹i Re:

 TiÓu thÓ Pacini: nhanh; Suèt c¬: chËm

 ¸p suÊt: Sau 2 ngµy

Receptor

xóc gi¸c

§Çu

TK tù do

TiÓu thÓ Pacinian

TiÓu thÓ Meissner

Suèt c¬

 Tận cùng myelin và không myelin/ chân

lông: Nang lông đầu TK tự do không vỏ bọc di chuyển vật/bề mặt cơ thể; va chạm đầu tiên

 Tiểu thể Pacini: Lớn nhất;nông và sâu/da tay và

chân, khớp, thành tạng; ng ỡng kthích lớn; đ/ với kthích di chuyển nhanh; nhận biết rung, thay đổi hoá học/mô

Receptor

xóc gi¸c

§Çu

TK tù do

TiÓu thÓ Pacinian

TiÓu thÓ Meissner

Suèt c¬

DÉn truyÒn C¶m gi¸c

Xóc gi¸c

Xóc gi¸c

 Trung t©m nhËn c¶m/vá n·o:

Cảm nhận đ ợc 1 bên.

 Mất c/g nhận biết nửa ng ời bên đối diện, quên 1/2 ng ời.

 Vai trò đồi thị, thân não

Xúc giác

(Trung tâm nhận cảm vỏ não)

H×nh chiÕu c¬ thÓ/vïng

c¶m gi¸c SI

Xúc giác

4. Đặc điểm cảm giác xúc giác:

 Re xúc giác có nhiều loại, phân bố k đều

 Vo dẫn truyền/các loại xúc giác khác nhau Tinh tế-

nhanh; thô sơ- chậm

 C/g xúc giác có thể thay đổi/ luyện tập, thích nghi…

5. Thăm dò c/g xúc giác

-Re lạnh nằm nông hơn nóng

- Phân bố k đều: môi, tay, thân

-Tiểu thể có vỏ bọc

- Đầu sợi TK -Phát xung khi đặt đầu kim nóng -20-25 o C< 38-43 o C< 45- 47 o C

- Đầu sợi TK có myelin,

nằm sâu lớp biểu bì

-H ng phấn khi đặt đầu kim lạnh -25- 30 o C< 30- 40 o C

Receptor nãng-l¹nh

§åi thÞ (bông- nÒn)

Vá n·o c/g

 DÉn truyÒn c¶m gi¸c ®au

 Trung t©m nhËn thøc c¶m gi¸c ®au

 §Æc ®iÓm cña c¶m gi¸c ®au

C¶m gi¸c ®au

 §au nhanh: ®au chãi, (kim ch©m, dao c¾t)

§au chËm : ®au ©m Ø, xuÊt hiÖn chËm, kÐo dµi

Re nhËn c/g ®au c©p: ho¸ häc, T 0

- Re ®au ko k/n¨ng thÝch nghi c¬ chÕ b¶o vÖ

- KthÝch ho¸ häc  ↓ ng ìng kthÝch c¬ häc& nhiÖt.

- ChÊt ho¸ häc qträng kthÝch ®au chËm

Bradykinin, serotonin: kthÝch p/ ®au;

Prostaglandin, chÊt P øc chÕ c/g ®au

Cảm giác đau

 Dẫn truyền c/g đau

đốt sống-sừng sau)

C/tạo l ới/thân não

DÉn truyÒn c¶m gi¸c ®au

C¶m gi¸c b¶n thÓ (c¶m gi¸c s©u, vÞ trÝ, tr ¬ng lùc c¬, g©n)

 Receptor c¶m gi¸c s©u

 § êng dÉn truyÒn c¶m gi¸c s©u

 Trung t©m nhËn c¶m c¶m gi¸c s©u

 §Æc ®iÓm cña c¶m gi¸c s©u

Cảm giác bản thể (cảm giác sâu,tr ơng lực cơ, gân)

 Receptor cảm giác sâu:

 Đ ờng dẫn truyền cảm giác sâu:

c/g tinh vi/xúc giác; vị trí, cử động/phần cơthể

Cơ, x

ơng khớp

Flechsig&Gowers ( k ý thức ), Dẫn truyền c/g sâu, c/g tr ơng lực cơ; Giữ

thăng bằng, đ/hòa động tác tự động

Vỏ tiểu não

đối bên

Vỏ tiểu não cùng bên

1 Dẫn truyền c/g xúc giác tinh vi, vị trí, cử động các phần/cơ thể

2 C/g sâu, c/g tr ơng lực cơ, giữ thăng bằng, điều hoà các động tác cơ thể

§ êng dÉn truyÒn c/g xóc gi¸c tinh tÕ vµ b¶n thÓ

Cảm giác sâu

 Tuỷ sống, tiểu não, vỏ não

mất c/g sâu có ý thức, đi đứng khó,laor

đaor

Ngät

MÆn MÆn

Chua Chua

Nô

vÞ

gi¸

c

(KÝch thÝch tuyÕn n íc bät bµi tiÕt)

2/3 tr íc l ìi: d©y V Sau l ìi: d©y IX, l ìi hÇu NÒn l ìi: d©y X

DÉn

truyÒn

c/g vÞ

gi¸c

C¶M GI¸C KHøU GI¸C

 Niªm m¹c mòi vµ receptor khøu gi¸c

 Vïng nhËn c¶m mïi

 Receptor khøu gi¸c: Tb l ìng cùc, sîi l«ng khøu tiÕp nhËn kthÝch ho¸ häc

 DÉn truyÒn vµ trung t©m nhËn c¶m gi¸c khøu gi¸c

 Receptor- hµnh khøu

 Hµnh khøu- n·o: (1)§ êng dÉn truyÒn cæ vµ

khøu gi÷a; (2)§ êng dÉn truyÒn cæ vµ khøu

bªn; (3)§ êng dÉn truyÒn míi

Niªm m¹c khøu vµ dÉn truyÒn

khøu gi¸c

C¶M GI¸C KHøU GI¸C

 §Æc ®iÓm c¶m gi¸c khøu gi¸c

 KÝch thÝch mïi cã b¶n chÊt ho¸ häc:

 50 lo¹i Re khøu- 7-50mïi c¬ b¶n

 Ng ìng kthÝch thÊp

 TÝnh thÝch nghi cao

ThÞ gi¸c

 Receptor ¸nh s¸ng

 DÉn truyÒn c¶m gi¸c thÞ gi¸c

 NhËn c¶m c¶m gi¸c thÞ gi¸c ë vá n·o

 §Æc ®iÓm cña c¶m gi¸c thÞ gi¸c

CÊu t¹o m¾t

ThÞ gi¸c

(Receptor)

 S¬ cÊp:

 T ¬ng ph¶n mµu vµ chiÒu s©u

 Thø cÊp:

 Ph©n tÝch ý nghÜa c/g thÞ gi¸c, h×nh thÓ, d¹ng 3 chiÒu, chi tiÕt vµ mµu s¾c

ThÞ gi¸c

(NhËn c¶m ë vá n·o)

 NhËn c¶m as theo c¬ chÕ quang häc

thÝnh gi¸c

(DÉn truyÒn ©m thanh)

thÝnh gi¸c(§ êng dÉn truyÒn)

 Âm tần số 16- 20.000Hz; Phân biệt c ờng độ, âm sắc, hoà âm, phản âm.

C¸c vïng chøc n¨ng ë

vá n·o

Vá tiÓu n·o cïng bªn

DÉn

truyÒn

c/g

®au