San phu khoa ykhoaviet com

GIỚI THIỆU Bộ sách này được Lê Sáng sưu tầm , biên dịch và tổng hợp với mục đích cung cấp một nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho các bạn sinh viên y khoa, và tất cả những ai có nhu cầu

SẢN PHỤ KHOA

TÀI LIỆU SƯU TẦM – TỔNG HỢP – DỊCH

Giới thiệu Information Mục lục

Biên soạn ebook : Lê Đình Sáng

ĐẠI HỌC Y KHOA HÀ NỘI

Trang web : www.ykhoaviet.tk

Email : Lesangmd@gmail.com, bachkhoayhoc@gmail.com

Điện thoại : 0973.910.357

THÔNG TIN

THÔNG BÁO VỀ VIỆC XUẤT BẢN BÁCH KHOA Y HỌC 2010 :

Theo yêu cầu và nguyện vọng của nhiều bạn đọc, khác với Bách Khoa Y Học các phiên bản trước, bên cạnh việc cập nhật các bài viết mới và các chuyên khoa mới,cüng như thay đổi cách thức trình bày, Bách Khoa Y Học 2010 được chia ra làm nhiều cuốn nhỏ, mỗi cuốn bao gồm một chủ đề của Y Học, như thế sẽ giúp bạn đọc tiết kiệm được thời gian tra cứu thông tin khi cần Tác giả xin chân thành

cám ơn tất cả những ý kiến đóng góp phê bình của qu{ độc giả trong thời gian qua Tất cả các cuốn sách của bộ sách Bách Khoa Y Học 2010 bạn đọc có thể tìm thấy và tải về từ trang web www.ykhoaviet.tk được Lê Đình Sáng xây dựng và phát triển

Tên tài khoản ngân hàng : Lê Đình Sáng

Số tài khoản : 5111-00000-84877

CẢNH BÁO :

TÀI LIỆU NÀY CHỈ MANG TÍNH CHẤT THAM KHẢO nhằm mục đích nâng cao hiểu biết về Y khoa Tuyệt đối không được tự ý áp dụng các thông tin trong ebook này để chẩn đoán và tự điều trị bệnh, nhất là với những người không thuộc nghành Y Tác giả ebook này không chịu bất cứ trách nhiệm gì liên quan đến việc sử dụng thông tin trong cuốn sách để áp dụng vào thực tiễn của bạn đọc Đây là tài liệu sưu tầm từ nhiều tác giả khác nhau, nhiều cuốn sách khác nhau, chưa được kiểm chứng , vì thế mọi thông tin trong cuốn sách này đều chỉ mang tính chất tương đối Cuốn sách này được phân phát miễn phí với mục đích sử dụng phi thương mại, bất cứ hành vi nào liên quan đến việc mua bán, trao đổi, chỉnh sửa, in ấn cuốn sách này vào bất cứ thời điểm nào đều là bất hợp lệ Nội dung cuốn ebook này có thể được thay đổi và bổ sung bất cứ lúc nào mà không cần thông báo trước

GIỚI THIỆU

Bộ sách này được Lê Sáng sưu tầm , biên dịch và tổng hợp với mục đích cung cấp một nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho các bạn sinh viên y khoa, và tất cả những ai có nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu, tra cứu , tham khảo thông tin y học Với tiêu chí là bộ sách mở , được xây ựng dựa trên nguồn tài liệu của cộng đồng , không mang mục đích vụ lợi, không gắn với mục đích thương mại hóa ưới bất kz hình thức nào , nên trước khi sử dụng bộ sách này bạn phải đồng ý với những điều kiện sau Nếu không đồng ý , bạn không nên tiếp tục sử dụng sách :

Bộ sách này được cung cấp đến tay bạn , hoàn toàn dựa trên tinh thần tự nguyện của bạn Không có bất kz sự thương lượng, mua chuộc, mời gọi hay liên kết nào giữa bạn và tác giả bộ sách này

Mục đích của bộ sách để phục vụ công tác học tập cho các bạn sinh viên Y khoa là chính, ngoài ra nếu bạn là những đối tượng đang làm việc trong nghành Y cüng có thể sử dụng bộ sách như là tài liệu tham khảo thêm

Mọi thông tin trong bộ sách đều chỉ có tính chính xác tương đối, thông tin chưa được kiểm chứng bới bất cứ cơ quan Pháp luật, Nhà xuất bản hay bất cứ cơ quan

có trách nhiệm liên quan nào Vì vậy, hãy luôn cẩn trọng trước khi bạn chấp nhận một thông tin nào đó được cung cấp trong bộ sách này

Tất cả các thông tin trong bộ sách này được sưu tầm, tuyển chọn, phiên dịch và sắp xếp theo trình tự nhất định Mỗi bài viết dù ngắn hay dài, dù hay dù dở cüng

đều là công sức của chính tác giả bài viết đó Lê Đình Sáng chỉ là người sưu tầm và

phiên dịch, nói một cách khác, người giúp chuyển tải những thông tin mà các tác giả bài viết đã cung cấp, đến tay các bạn

Bộ sách này là tài liệu sưu tầm và dịch bởi một sinh viên Y khoa chứ không phải là một giáo sư – tiến sĩ hay một chuyên gia Y học dày dạn kinh nghiệm, o đó có thể

có rất nhiều lỗi và khiếm khuyết không lường trước , chủ quan hay khách quan, các tài liệu bố trí có thể chưa hợp lý , nên bên cạnh việc thận trọng trước khi thu

nhận thông tin , bạn cüng cần đọc kỹ phần mục lục bộ sách và phần hướng dẫn sử dụng bộ sách để sử dụng bộ sách này một cách thuận tiện nhất

Tác giả bộ sách điện tử này không chịu bất cứ trách nhiệm nào liên quan đến việc

sử dụng sai mục đích , gây hậu quả không tốt về sức khỏe, vật chất, uy tín …của bạn và bệnh nhân của bạn

Không có chuyên môn , không phải là nhân viên y tế , bạn không được ph p tự sử dụng những thông tin có trong bộ sách này để chẩn đoán và điều trị Từ trước tới này, các thầy thuốc ĐIỀU TRỊ BỆNH NHÂN chứ không phải là ĐIỀU TRỊ BỆNH Mỗi người bệnh là một thực thể độc lập hoàn toàn khác nhau, o đó việc bê nguyên xi tất cả mọi thông tin trong bộ sách này vào thực tiễn sẽ là một sai lầm lớn Tác giả

sẽ không chịu bất cứ trách nhiệm gì do sự bất cẩn này gây ra

Vì là bộ sách cộng đồng, tạo ra vì mục đích cộng đồng, do cộng đồng , bộ sách này

có phát triển được hay không một phần rất lớn, không chỉ dựa vào sức lực, sự kiên trì của người tạo ra bộ sách này , thì những đóng góp, xây ựng, góp ý, bổ sung, hiệu chỉnh của người đọc chính là động lực to lớn để bộ sách này được phát triển Vì một mục tiêu trở thành một bộ sách tham khảo y khoa tổng hợp phù hợp với nhu cầu và tình hình thực tiễn trong lĩnh vực y tế nói riêng và trong cuộc sống nói chung Tác giả bộ sách mong mỏi ở bạn đọc những lời đóng góp chân thành mang tính xây dựng, những tài liệu quý mà bạn muốn san sẻ cho cộng đồng , vì một tương lai tốt đẹp hơn Đó là tất cả niềm mong mỏi mà khi bắt đầu xây dựng

bộ sách này , tôi vẫn kiên trì theo đuổi

Nội dung bộ sách này, có thể chỉ đúng trong một thời điểm nhất định trong quá khứ và hiện tại hoặc trong tương lai gần Trong thời đại cách mạng khoa học công nghệ tiến nhanh như vü bão như hiện nay, không ai biết trước được liệu những kiến thức mà bạn có được có thể áp dụng vào tương lai hay không Để trả lời câu hỏi này, chỉ có chính bản thân bạn , phải luôn luôn không ngừng-TỰ MÌNH-cập nhật thông tin mới nhất trong mọi lĩnh vực của đời sống, trong đó có lĩnh vực y khoa Không ai có thể, tất nhiên bộ sách này không thể, làm điều đó thay bạn

Nghiêm cấm sử dụng bộ sách này ưới bất kz mục đích xấu nào, không được

ph p thương mại hóa sản phẩm này ưới bất cứ anh nghĩa nào Tác giả bộ sách

này không phải là tác giả bài viết của bộ sách , nhưng đã mất rất nhiều công sức, thời gian, và tiền bạc để tạo ra nó, vì lợi ích chung của cộng đồng Bạn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm với bất kz việc sử dụng sai mục đích và không tuân thủ nội dung bộ sách này nêu ra

Mọi lý thuyết đều chỉ là màu xám, một cuốn sách hay vạn cuốn sách cüng chỉ là lý thuyết, chỉ có thực tế cuộc sống mới là cuốn sách hoàn hảo nhất, ở đó bạn không phải là độc giả mà là diễn viên chính Và Bách Khoa Y Học cüng chỉ là một hạt thóc nhỏ, việc sử dụng nó để xào nấu hay nhân giống là hoàn toàn tùy thuộc vào bạn đọc Và người tạo ra hạt thóc này sẽ vui mừng và được truyền thêm động lực để tiếp tục cố gắng nếu biết rằng chính nhờ bạn mà biết bao người không còn phải xếp hàng để chờ cứu trợ

Mọi đóng góp liên quan đến bộ sách xin gửi về cho tác giả theo địa chỉ trên Rất mong nhận được phản hồi từ các bạn độc giả để các phiên bản sau được tốt hơn Kính chúc bạn đọc, gia quyến và toàn thể người Việt Nam luôn được sống trong khỏe mạnh, cuộc sống ngày càng ấm no hạnh phúc

Đô Lương, Nghệ An Tháng 8/2010

ABOUT

ebook editor: Le Dinh Sang

Hanoi Medical University

Website: www.ykhoaviet.tk

Email: Lesangmd@gmail.com, bachkhoayhoc@gmail.com

Tel: 0973.910.357

NOTICE OF MEDICAL ENCYCLOPEDIA PUBLICATION 2010:

As the request and desire of many readers, in addition to updating the new

articles and new specialties, as well as changes in presentation, Medical

Encyclopedia 2010 is divided into many small ebooks, each ebook includes a

subject of medicine, as this may help readers save time looking up informations as needed The author would like to thank all the critical comments of you all in the recent past All the books of the Medical Encyclopedia 2010 can be found and downloaded from the site www.ykhoaviet.tk ,by Le Dinh Sang construction and development

DONATE

The author would like to thank all the financially support to help the Medical Encyclopedia are developing better and more-and-more useful

All broken hearted support for building a website for the dissemination of

learning materials and teaching Medicine of individuals and enterprises should be sent to:

Bank name: BANK FOR INVESTMENT AND DEVELOPMENT OF VIETNAM

Bank Account Name: Le Dinh Sang

Account Number: 5111-00000-84877

DISCLAMER :

The information provided on My ebooks is intended for your general knowledge only It is not a substitute for professional medical advice or treatment for specific medical conditions You should not use this information to diagnose or treat a health problem or disease without consulting with a qualified health professional Please contact your health care provider with any questions or concerns you may have regarding your condition

Medical Encyclopedia 2010 an any support from Lê Đình Sáng are provi e 'AS

IS' and without warranty, express or implied Lê Sáng specifically disclaims any

implied warranties of merchantability and fitness for a particular purpose In no event will be liable for any damages, including but not limited to any lost or any damages, whether resulting from impaired or lost money, health or honnour or any other cause, or for any other claim by the reader Use it at Your risks !

FOR NON-COMMERCIAL USER ONLY

YOU ARE RESTRICTED TO adapt, reproduce, modify, translate, publish, create

derivative works from, distribute, and display such materials throughout the

world in any media now known or hereafter developed with or without

acknowle gment to you in Author’s ebooks

FOREWORD

These ebooks are Le Dinh Sang’s collection, compilation an synthesis with the aim of providing a useful source of reference-material to medical students, and all who wish to learn, research, investigate to medical information

Just a set of open-knowledge, based on community resources, non-profit

purposes, not associated with commercial purposes under any kind, so before you use this books you must agree to the following conditions If you disagree, you should not continue to use the book:

This book is to provide to you, completely based on your volunteer spirit Without any negotiation, bribery, invite or link between you and the author of this book The main purpose of these books are support for studying for medical students, in addition to others if you are working in health sector can also use the book as a reference

All information in the book are only relative accuracy, the information is not

verified by any law agency, publisher or any other agency concerned So always

be careful before you accept a certain information be provided in these books All information in this book are collected, selected, translated and arranged in a certain order Each artical whether short or long, or whether or unfinished work are also the author of that article Lê Đình Sáng was only a collectors in other

words, a person to help convey the information that the authors have provided,

to your hand Remember the author of the articles, if as in this book is clearly the release of this information you must specify the author of articles or units that publish articles

This book is the material collected and translated by a medical student rather than a professor – Doctor experienced, so there may be many errors and defects unpredictable, subjective or not offices, documents can be arranged not

reasonable, so besides carefull before reading information, you should also read carefully the contents of the material and the policy, manual for use of this book The author of this e-book does not bear any responsibility regarding the use of improper purposes, get bad results in health, wealth, prestige of you and your patients

7 Not a professional, not a health worker, you are not allowed to use the

information contained in this book for diagnosis and treatment Ever, the

physician treating patients rather than treatment Each person is an independent entity and completely different, so applying all information in this book into

practice will be a big mistake The author will not bear any responsibility to this negligence caused

8 As is the community material, these books could be developed or not are not only based on their strength and perseverance of the author of this book , the contribution, suggestions, additional adjustment of the reader is great motivation for this book keep developed Because a goal of becoming a medical reference books in accordance with general requirements and the practical situation in the health sector in particular and life

9 The contents of this book, may only correct in a certain time in the past and the present or in the near future In this era of scientific and technological revolution

as sweeping as fast now, no one knew before is whether the knowledge that you have obtained can be applied in future or not To answer this question, only

yourself, have to always update-YOURSELF-for latest information in all areas of

life, including the medical field No one can, of course this book can not, do it for you

10 Strictly forbidden to use this book in any bad purpose, not be allowed to

commercialize this product under any mean and any time by any media The author of this book is not the “inventor” of the book-articles, but has made a lot

of effort, time, and money to create it, for the advanced of the community You must take full responsibility for any misuse purposes and does not comply with the contents of this book yet

11 All theories are just gray, a thousand books or a book are only theory, the

only facts of life are the most perfect book, in which you are not an audience but are the main actor This Book just a small grain, using it to cook or fry breeding is completely depend on you And the person who created this grain will begin more excited and motivated to keep trying if you know that thanks that so many people

no longer have to queue to wait for relief

12 All comments related to the books should be sent to the me at the address above We hope to receive feedbacks from you to make the later version better

13 We wish you, your family and Vietnamese people has always been healthy, happy and have a prosperous life

12 CHẢY MÁU TRONG BA THÁNG ĐẦU THAI KZ

13 CHẢY MÁU BA THÁNG CUỐI CỦA THAI KZ

14 THAI CHẾT LƯU TRONG TỬ CUNG

15 THAI GIÀ THÁNG

16 CHỬA NGOÀI TỬ CUNG

17 RAU TIỀN ĐẠO

18 TIỀN SẢN GIẬT - SẢN GIẬT

23 KHUNG CHẬU SẢN KHOA

24 CƠ CHẾ ĐẺ NGÔI CHỎM- RAU SỔ THƯỜNG

25 LÀM THẾ NÀO ĐỂ BIẾT NGÔI CHỎM ĐÃ LỌT

26 CÁC BƯỚC THEO DÕI CHUYỂN DẠ

27 CÁC NGHIỆM PHÁP – KỸ THUẬT ĐỠ ĐẺ

28 SUY THAI NGẠT THAI

29 ĐẺ CHỈ HUY

30 ĐẺ KHÓ DO CÁC NGUYÊN NHÂN

31 SỬ DỤNG THUỐC GIẢM CO TỬ CUNG

32 RAU BONG NON

33 KỸ THUẬT ĐẶT GIÁC HÚT SẢN KHOA

40 XOAY THAI, KÉO THAI

41 GÂY MÊ VÀ GÂY TÊ TRONG SẢN PHỤ KHOA

42 CÁC YẾU TỐ TIÊN LƯỢNG CUỘC ĐẺ

49 THEO DÕI, XỬ TRÍ VẾT MỔ CŨ Ở TỬ CUNG

50 HỘI CHỨNG LOÉT SINH DỤC

51 U NANG BUỒNG TRỨNG

52 CÁC TỔN THƯƠNG CỔ TỬ CUNG

53 PHẬU THUẬT C T TỬ CUNG CẤP CỨU

54 ĐẠI CƯƠNG VÔ SINH

55 RỐI LOẠN KINH NGUYỆT

56 KHỐI U BUỒNG TRỨNG

57 MỔ U NANG BUỒNG TRỨNG

58 UNG THƯ NIÊM MẠC TỬ CUNG

59 UNG THƯ NGUYÊN BÀO NUÔI

60 UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

61 VIÊM SINH DỤC

62 U XƠ TỬ CUNG

63 BUỒNG TRỨNG ĐA NANG

64 AP XE VÚ

65 UNG THƯ VÚ

66 MÔ HỌC CỦA CÁC U BUỒNG TRỨNG

CHƯƠNG 5 HẬU SẢN

67 KIỂM SOÁT TỬ CUNG

68 BĂNG HUYẾT ĐỜ TỬ CUNG SAU SINH

69 NGUYÊN NHÂN CHẢY MÁU SAU SINH

70 NHIỄM KHUẨN HẬU SẢN

71 HỒI SỨC NGẠT SƠ SINH

72 SỐT SAU ĐẺ

73 CHĂM SÓC SƠ SINH NON THÁNG VÀ NHẸ CÂN

74 CHĂM SÓC SẢN PHỤ SAU SINH THƯỜNG

75 CHĂM SÓC BỆNH NHÂN SAU MỔ PHỤ KHOA

76 CHĂM SÓC BÀ MẸ VÀ TRẺ SƠ SINH TRONG 6 TUẦN SAU ĐẺ

77 CHĂM SÓC SƠ SINH KHỎE MẠNH

78 CHĂM SÓC BÀ MẸ VÀ TRẺ SƠ SINH NGÀY ĐẦU SAU ĐẺ

79 CHĂM SÓC TRẺ DỊ TẬT

80 CHẢY MÁU TRONG THỜI KZ SỔ RAU

81 THĂM DÒ SƠ SINH NỮ

82 UỐN VÁN RỐN SƠ SINH

83 BỆNH TAY CHÂN MIỆNG

84 HIV/AIDS VỚI BÀ MẸ VÀ TRẺ SƠ SINH

85 NUÔI CON BẰNG SỮA MẸ

CHƯƠNG 6 CÂU HỎI ÔN TẬP

CHƯƠNG 1 BỆNH ÁN VÀ KỸ NĂNG

KHÁM

1 CẤU TẠO CƠ QUAN SINH DỤC NỮ

Hệ sinh dục nữ gồm hai phần: trong và ngoài Cơ quan sinh dục ngoài: Âm hộ,

âm đạo, tầng sinh môn Cơ quan sinh dục trong: Tử cung, vòi trứng, buồng trứng

I Cơ quan sinh dục ngoài:

Cơ quan sinh ục ngoài phát sinh từ củ sinh dục tạo thành âm vật, các nếp sinh dục, môi lớn và môi b đi từ ngoài vào ta có:

1 Âm hộ:

Là những phần bên ngoài từ xương vệ đến tầng sinh môn Bao gồm:

+ Đồi vệ nữ: Là lớp mỡ nằm trên xương vệ, có lông bao phủ

+ Âm vật: Dài từ 1- 2 cm tương đương với ương vật ở nam, rộng 0,5cm

+ Hai môi lớn: ở hai bên âm hộ nối tiếp với đồi vệ nữ có lông bao phủ

+ Hai môi bé: ở phía trong hai môi lớn, không có lông, có nhiều tuyến và thần kinh

+ Lỗ niệu đạo: ở ngay ưới âm vật, hai bên lỗ niệu đạo có hai tuyến Skene tác dụng tiết chất nhờn khi giao hợp

+ Màng trinh và lỗ âm đạo: Màng trinh là niêm mạc che ống âm đạo, chính giữa có một lỗ nhỏ để máu kinh chảy ra, hai bên lỗ âm đạo có tuyến Bartholin có nhiệm

vụ tiết dịch nhầy giúp cho âm đạo không bị khô và bôi trơn khi giao hợp

- Nuôi ưỡng âm hộ bởi hệ động mạch- tĩnh mạch thẹn trong Bạch huyết dẫn đến các hạch vùng bẹn

2 Âm đạo:

Là một ống cơ trơn nối từ âm hộ đến cổ tử cung, nó nằm giữa niệu đạo và bàng quang ở phía trước và trực tràng ở phía sau Âm đạo bình thường là một ống dẹt gồm có thành trước và thành sau áp vào nhau:

+ Thành trước dài 6-8cm

+ Thành sau dài 7- 10 cm

Âm đạo tham gia vào cuộc đẻ có thể dãn mở rộng để thai nhi đi ra ngoài

Vòm âm đạo tiếp cận với các túi cùng, phia sau vòm âm đạo ngăn cách với trực tràng qua cùng đồ sau và túi cùng Dougalas đây là điểm thấp nhất trong ổ bụng có tầm quan trọng trong phát hiện các bệnh lý phô khoa và ngoại khoa

- Niêm mạc âm đạo bao gồm nhiều nếp gấp ngang, nó chịu ảnh hưởng của nội tiết Estrogen và Progesteron niêm mạc âm đạo có PH 3,5- 4,6 luôn ẩm do các chất tiết từ cổ tử cung và buồng tử cung chảy ra

- Thành âm đạo có lớp cơ trơn với thớ dọc ở nông và thớ vòng ở sâu, các thớ cơ liên tiếp với lớp cơ ở cổ tử cung nuôi ưỡng âm đạo bởi nhiều nguồn:

+ 1/3 trên do nhánh cổ tử cung- âm đạo của động mạch tử cung

+ 1/3 giữa o động mạch bàng quang ưới

+ 1/3 ưới do nhánh của động mạch trực tràng giữa và động mạch thẹn trong

Tĩnh mạch: Có rất nhiều tĩnh mạch nỗi với nhau để tạo thành các đám rối tĩnh

mạch nằm ở ưới lớp niêm mạc rồi đổ về tĩnh mạch hạ vị

Bạch mạch:

1/3 trên đổ vào các hạch bạch huyết quanh động mạch chậu chung

1/3 giữa đổ về các hạch bạch huyết quanh động mạch hạ vị

- Giữ cho các tạng trong ổ bụng ( TC, BQ, trực tràng) không bị sa xuống đáy chậu

- Khi đẻ tầng sinh môn dãn mỏng mở ra để thai nhi và các phần phô của thai thoát

ra ngoài

Giải phẫu của tầng sinh môn:

- Tầng sinh môn có dạng hình trám giới hạn

- Phía trước bờ ưới xương mu

- Phía sau đỉnh xương cùng

- Hai bên là hai ụ ngồi

Đường nối hai ụ ngồi chia tầng sinh môn làm hai phần :

+ Tầng sinh môn trước hay gọi đáy chậu niệu sinh dục

+ Tầng sinh môn sau hay gọi đáy chậu hông

Từ nông ra sâu tầng sinh môn gồm ba tầng :

- Tầng sâu : Gồm cơ nâng hậu môn và cơ ngồi cụt được bao bọc bởi hai lá cân của tầng sinh môn sâu

- Tầng giữa : Gồm cơ ngang sâu và cơ thắt niệu đạo, cả hai cơ đều nằm ở tầng sinh môn trước và được bao bọc bởi hai lá cân tầng sinh môn giữa

- Tầng nông : Gồm năm cơ ( cơ ngang nông, cơ hành hang, cơ ngồi hang, cơ khít

âm môn và cơ thắt hậu môn) trong đó có cơ thắt hậu môn nằm ở tầng sinh môn sau, 4 cơ còn lại nằm ở tầng sinh môn trước

II Cơ quan sinh dục trong :

Bao gồm tử cung, vòi trứng và buồng trứng

+ Thân tử cung : Có dạng hình thang rộng ở trên (gọi là phần đáy), có sừng ở hai bên, sừng tử cung là nơi vòi trứng thông với tử cung và là nơi bám của dây chằng tròn và dây chằng tử cung- buồng trứng Thân tử cung dài 4 cm, rộng 4-5 cm, trọng lượng thân tử cung khoảng 50g

+ Eo tử cung: Là chỗ thắt nhất, nơi tiếp giáp giữa thân tử cung và cổ tử cung dài 0,5cm Khi có thai vào những tháng cuối phát triển thành đoạn ưới tử cung + Cổ tử cung: Là một khối mô hình nón cụt, đáy là phần tiếp giáp với eo tử cung còn đầu chúc vào âm đạo, phía trước phần trên âm đạo là phần dưới sau bàng quang, hai bên là đáy ây chằng rộng có niệu quản và bó mạch thần kinh đi qua, phía sau là phúc mạc vén lên phủ trực tràng tạo thành túi cùng Douglas.ống cổ tử cung là một đoạn ảo hình trụ dài 2-3cm, rộng 2,5 cm, khi chưa đẻ cổ tử cung trơn láng, mật độ chắc, sau đẻ cổ tử cung rộng ra theo chiều ngang mật độ mềm

- Vị trí liên quan: Tử cung nằm trong tiểu khung thường gập trước so với trục của

cổ tử cung một góc 100˚ - 120˚ đa số phô nữ có tử cung ngả trước ( trục của tử cung tạo thành so với trục của âm đạo một góc 90˚)

Về liên quan tử cung chia làm hai phần: - Phần tử cung ở trên âm đạo

- Phần tử cung ở trong âm đạo

+ Phần ở trên âm đạo ( phần nằm trong phúc mạc): Từ mặt trên của bàng quang phúc mạc lách xuống giữa bàng quang và tử cung tạo thành túi cùng bàng quang

tử cung rồi lật lên che phủ mặt trước, mặt trên và sau tử cung Sau đó phúc mạc lách xuống giữa tử cung và trực tràng tạo thành túi cùng tử cung trực tràng ( Douglas) Phúc mạc ở mặt trước và mặt sau nhập lại ở hai bên tử cung và kéo dài

ra đến vách chậu tạo thành dây chằng rộng Qua phúc mạc tử cung liên quan với bàng quang ở phía trước, trực tràng ở phía sau và các quai ruột ở phía trên: + Phần ở ngoài phúc mạc: Do phúc mạc không phủ hết nên còn để hở một phần

eo và cổ tử cung, phần này dài 1,5cm ở phía trên chỗ bám của âm đạo vào cổ tử cung

+ Phần trong âm đạo: Gồm có đoạn ưới của cổ tử cung, âm đạo bám vào cổ tử cung theo một đường vòng và tạo ra các cùng đồ trước, cùng đồ sau và hai cùng

Trước tuổi dậy thì buồng trứng nhẫn đều sau tuổi dậy thì bề mặt B.T xù xì do các sẹo phóng noãn của nang degreaf vỡ ra : sau tuổi mãn kinh buồng trứng lại nhẵn bóng

2.2 - Các phương tiện nối giữ buồng trứng

+ Mạc treo buồng trứng là nếp phúc mạc nối buồng trứng với mặt sau của dây chằng rộng

+Dây chằng tử cung - Buồng trứng: nối từ phía sau sừng tử cung đến đầu ưới của buồng”

+ Dây chằng thắt lưng - buồng trứng dính từ buồng trứng vào thành chậu hông, trong 2 lá dây chằng rộng có động mạch buồng trứng và các sợi thần kinh

+ Dây chằng vòi - buồng trứng: Đi từ loa vòi đến đầu trên của buồng trứng ở đây

có một tua lớn của vòi trứng dính vào dây chằng gọi là tua richard

Trong buồng trứng có 4 dây chằng, nhưng buongf trứng chỉ dính vào dây chằng rộng ở bờ truwocs còn 1 bờ hoàn toàn tự do nên buông trứng có thể lật lên lật xuống dể dàng

Liên quan buồng trứng

Nằm trong hố buông trứng liên quan

- Mặt ngoài liên thành bên tiểu khung

- Mặt trong liên qian với vòi trứng và các quai ruột

Mạch máu nuôi buồng trứng có 2 nguồn

+ Động mạch buồng trứng tách từ động mạch chủ ngay ưới động mạch thận Sau khi bắt ch o động mạch chậu ngoài tới đầu trên tử cung chia 3 nhánh: nhánh vòi trứng, nhánh buồng tứng, và nhánh nối Nhánh nối nối tiếp với nhánh nối của động mạch tử cung tạo nên một cung nối ưới buồng trứng,

+ Động mạch tử cung tách 2 nhánh:

- nhánh buồng trứng và nhánh nối để tiếp với động mạch buồng trứng

Tĩnh mạch : Chạy kèm theo động mạch để đổ vào tĩnh mạch buồng trứng

Tĩnh mạch buồng trứng trái đổ vào tĩnh mạch chủ ưới

Tĩnh mạch buồng trứng phải đổ vào tĩnh mạch thận trái

Bạch mạch :Chạy theo động mạch buồng trứng về các hạch cạnh bên động mạch chủ

Thần kinh chi phối là những nhánh của đám rối liên mạc treo và đám rối thận

- Đoạn kẽ nằm trong thành tử cung dài 1cm

- Đoạn eo chạy ra ngoài 3-4cm, là chỗ cao nhất và thắt nhất của vòi trứng

- Đoạn bóng dài 7cm chạy dọc theo bờ trước của buông trứng

- Đoạn loa có dạng hình phễu có 10-12 tua Richard dính vào dây chằng

vòi-buồng trứng để hứng noãn vào vòi trứng

- Tĩnh mạch đi kèm theo động mạch: Bạch mạch chạy vào hệ bạch mạch của buồng trứng, tử cung

- TK: Là các nhánh chi phối của đám rối liên mạc treo và đám rối thận

+ Các phương tiện giữ tử cung: Tử cung được giữ chắc chắn trong tiểu khung là nhờ các tổ chức bám chắc từ tử cung đến các bộ phận chung quanh nhờ các dây chằng đó là:

- Dây chằng tròn

- Dây chằng rộng

- Dây chằng tử cung- cùng

- Các cơ vòng hậu môn thở trung tâm đáy chậu giữu chắc âm đạo tại chỗ và

âm đạo bám chắc vào cổ tử cung

Độ nghiêng của tử cung so với âm đạo là 90˚, giúp cho tử cung không bị tụt ra ngoài ở tư thế đứng

III – Cấu tạo TC và mạch nuôi:

+ Cấu trúc: Tử cung là một khối cơ rỗng ở giữa tạo thành buồng tử cung, hai góc

tử cung gọi là sừng nối với hai vòi trứng, phía ưới buồng tử cung thông với lỗ cổ

tử cung

Tử cung nặng 40 -50g được cấu tạo 3 lớp:

- Lớp ngoài là sợi cơ ọc

- Lớp giữa: Là các sợi cơ đan ch o nhau

- Niêm mạc tử cung là biểu mô tuyến gồm 2 lớp:

+ Lớp đáy mỏng ít thay đổi

+ Lớp nông thay đổi theo chu kì

- Mạch máu nuôi tử cung là động mạch tử cung là một nhánh của động mạch hạ vị dài 13- 15cm, lúc đầu chạy ở thành chậu bên phải, sau đó hướng xuống ưới vào trong chui vào vùng nền của dây chằng rộng bắt chéo mặt trước niệu quản khi cách cổ tử cung 1,5cm, sau khi bắt chéo niệu quản động mạch chạy sát eo tử cung rồi quặt ngược lên chạy dọc bờ ngoài tử cung tới sừng tử cung động mạch tử cung bắt chéo ở phía sau dây chằng tròn quặt ngang ra ngoài rồi chạy ưới vòi trứng tiếp nối động mạch buồng trứng

Trên đường đi nó phân ra các nhánh bên và nhánh cùng:

- Nhánh niệu quản

- Nhánh bàng quang- âm đạo

- Nhánh cổ tử cung - âm đạo

- Nhánh trên tử cung chạy xiên xoắn ốc vào lớp cơ tử cung

- Nhánh đáy tử cung phát triển nhiều khi có thai rau thường bám đáy tử cung + Tĩnh mạch:

- Tĩnh mạch lớp nông chạy cùng động mạch tử cung cùng với động mạch bắt chéo mặt trước niệu quản

- Tĩnh mạch lớp sâu đi sau niệu quản nhận máu của bàng quang và âm đạo cả hai tĩnh mạch nông và sâu đổ vào tĩnh mạch hạ vị

- Bạch mạch: Tạo thành một hệ thống chi chít ở nền dây chằng rộng đổ vào hai nhóm mạch chính là nhóm hạch cạnh động mạch chủ bụng và nhóm hạch dọc theo động mạch hạ vị

- Thần kinh có nhiều nhánh tách từ đám rối hạ vị chạy theo dây chằng tử cung cùng đến eo tử cung chi phối tử cung và cổ tử cung

Hình ảnh giải phẫu

Cơ quan sinh ục nữ nhìn ngoài

Hình 2: các dạng màng trinh

Hình 3: Tử cung, phần phô

I.2 Hỏi

- tạo cảm giác thoải mái hết sức tránh cảm giac bị phỏng vấn

- sử dụng các từ đơn giản,tránh những từ chuyên môn phức tạp hoặc nhửng câu tối nghĩa làm sản phụ khó hiểu

-khi hỏi tỏ ra chân thành thiện cảm tránh để sản phụ lo lắng

I.3 Lắng nghe

Nghe thường bao giờ củng đi với quan sát,nghe chăm chú là rất quan trọng nó không chỉ biểu lộ sự tôn trọng sản phụ mà còn nhận được nhửng thông tin và thấu hiểu những lo lắng thắc mắc của sản phụ và củng chứng tỏ sự quan tâm của ta.muốn lắng nghe có hiệu quả cần:

-chăm chú tỏ ra quan tâm đến vấn đề mà sản phụ đang nói

-tránh tỏ ra buồn chán,thờ ơ không chú { những gì sản phụ đang nói

-giúp sản phụ làm sang tỏ những ý nghỉ của mình hoặc gợi ý nhửng điều mà sản phụ muốn biết

-phải nhạy cảm với nhửng xúc cảm nhửng lo lắng tâm tư và nguyện vọng của sản phụ

-hảy tự đặt mình vào vị trí và hoàn cảnh của thai phụ,vì vậy không phải chỉ lắng nghe những điều họ nói mà còn phải lắng nghe nhửng cảm xúc , nhửng từ ngữ trong giọng nói và cứ chỉ của khách hang

I.4 Quan sát

Là hành động nhìn để tìm hiểu nhận biết một cái gì quan sát trong lúc sản phụ nói ,cách diển đạt,các cử chỉ,cáh ăn mặc,tình trạng sức khoẻ,bệnh tật.quan sát cần phải khách quan,chăm chú tế nhị, đừng để sản phụ cảm thấy đang bị dò la theo dõi.quan sát diển ra trong suốt quá trình tiếp xúc thăm khám và làm bệnh án,nhờ quan sát giúp ta hiểu them nhửng thắc mắc lo lắng của sản phụ

I.5 Giải thích

rất quan trọng vì nó cho phép ta cung cấp nhửng thông tin mà trong quá trình lắng nghe quan sát nhửng thắc mắc ,lo lắng của sản phụ,qua đó cung cấp nhửng thông tin,xoá bỏ nhửng quan niệm sai lầm giúp cho sản phụ hiểu thêm vấn đề mới nếu sản phụ chưa biết

II.KHAI THÁC TIỀN SỬ THAI KỲ HIỆN TẠI

II.1 Hỏi về bản thân

-Điều kiện sinh hoạt,kinh tế(chú { ăn kiêng, ăn chay,thiếu ăn)

II.2 Hỏi về sức khỏe

(c) Hỏi về gia đình

Sức khoẻ ,tuổi cah mẹ,anh chị em có bệnh tật gì không.có ai bị bệnh ung thư tim mạch,tăng huyết áp , đái tháo đưòng, thận ,tâm thần,lao, đẻ con dị dạng,dị ứng,bệnh máu

Gia đình bên chồng: có ai bị dị tật hoặc sinh con bị dị tật không?

(d) Hỏi về kinh nguyệt

Có kinh lần đầu năm bao nhiêu tuổi,chu kì,số ngày,số lượng,màu sắc.Kinh cuối từ ngày……… đến…… ngày…….(không hỏi mất kinh tháng nào)

(e) Hỏi về tiền sử hôn nhân và hoạt động tình dục

-Lấy chồng năm bao nhiêu tuổi

-Hôn nhân lần thứ mấy?

-Họ tên,tuổi,nghề nghiệp,sức khỏe,bệnh tật của chồng.Về tình dục cần khai thác bắt đầu có quan hệ tình dục từ tuổi nào,có bao nhiêu bạn tình ,các vấn đề tinh dục

(f) Hỏi về tiền sử sản khoa

-Đả có thai bao nhiêu lần

-Số đầu là số sinh đủ tháng

-Số thứ hai là số sinh non

-Số thứ ba là số lần đả sẩy thai và phá thai

-Số thứ tư là số con hiện sống

Ví dụ : 2012 có nghĩa là: đả sinh đủ tháng 2 lần,Không sinh non,1 lần sảy,hiện có 2 con sống

Với từng lần có thai

-Thời điểm kết thúc

-Thai bao nhiêu tuần kết thúc

-Nơi sinh,bệnh viện,trạm xá,tại nhà, đẻ rớt…

-Thời gian chuyển dạ

-Cách đẻ:thường,khó(kềm,giác hút,mổ lấy thai…)

-Các bất thường

Khi mang thai:ra máu,tiền sản giật

Khi đẻ:ngôi bất thường

Sau đẻ:băng huyết,nhiểm khuẩn

-Cân nặng con sau sinh

-Giới tính con

-Tình trạng con khi sinh ra:khóc ngay,ngạt,chết…

-Nếu thai kết thúc sớm thì củng phải mô tả chi tiết về lý do,cách kết thúc,các vấn

đề xảy ra khi kết thúc thai nghén

(g) Hỏi về tiền sử sản khoa

Có điều trị vô sinh, điều trị nội tiết,có các bệnh nhiểm khuẩn đường sinh sản,bệnh lây truyền qua đường tình dục,các khối u phụ khoa

(h) Hỏi về các biện pháp tránh thai đã ung

-Các biện pháp tránh thai đả dung

Loại biện pháp tránh thai

thời gian sử dụng từng biện pháp

Tác dụng phụ của từng biện pháp

Lý do ngừng sử dụng

-Biện pháp tránh thai ung trước khi có thai lần này

nếu có dung,tại sao mang thai(chủ động có thai hay thất bại của biện pháp tránh thai)

(i) Hỏi về lần có thai này

-Ngày đầu kinh cuối(từ ngày này cho đến dự kiến đẻ là 280 ngày)

-Các triệu chứng thai nghén

-Ngày thai máy : từ ngày này cho đến ngày sinh là 140 ngày cho con so và 154 ngày cho con rạ(con rạ kinh nghiệm,có thể nhận biết thai máy sớm hơn)

-Sụt bụng : xuất hiện 1 tháng trước sinh, o đầu chuẩn bị lọt.Chiều cao tử cung xuống thấp hơn – lúc này thai phụ dể thở hơn vì cơ hoành đở bị tử cung chèn ép nhưng bang quang lại bị ảnh hưởng dẩn đến tiểu nhiều lần

-Các dấu hiệu bất thường

Đâu bụng,ra máu,dịch âm đạo tăng

Mệt mỏi,uể oải, đau đầu, ăn k m ngon( ấu hiệu thiếu máu)

Nhức đầu,hoa mắt, đau thượng vị(dấu hiệu tiền sản giật)

-Dự tính ngày sinh theo kì kinh cuối

Theo ương lịch : Lấy ngày đầu kinh cuối +7 tháng cuối +9 hoặc -3(nếu +9 quá 12) Thí dụ:ngày kinh cuối 15/2/2008 dự kiến đẻ là 22/11/2008

Theo âm lịch: Ngày đầu kinh cuối +15 , tháng cuối +9 hoặc -3

Thí dụ :ngày kinh cuối 5/8(theo âm lịch) dự kiến đẻ là 20/05 năm âm lịch năm sau Nếu tháng có nhuận,lấy tháng kinh cuối +8 hoặc trừ 4

Từ nhỏ giờ có nằm bệnh viện không?bao nhiêu lần?bệnh gì?

Có chấn thương không nhất là vùng bụng,khung chậu,chi ưới…

b./ Ngoại khoa

Mổ xẻ cơ quan nào?chú { vùng bụng tổng quát,nguyên nhân?thời gian hậu

phẩu?bệnh viện nào?khai thác kỹ vết mổ lien quan đến sản khoa

-Đặc điểm các lần sinh trước

+sinh thường(con nặng lúc sinh?)

+Sinh khó(con nặng lúc sinh)

+Có băng huyết sau sinh không?

+Con chết nếu có?khi nào?nguyên nhân?

+Sinh mổ:nguyên nhân?năm nào?hậu phẩu mấy ngày?con nặng?

+Hư thai o sẩy tự nhiên hay do nạo hút phá thai ,thai mấy tháng?có nạo không? e./ Kế hoạch hoá gia đình

4./ BỆNH SỬ

Ngày đầu của kì kinh cuối từ đó tính ngày ự sinh(ngày +7,thang-3)

Diển biến thai kì?Ghi nhận triệu chứng nào sản phụ khó chịu nhất

Có ngừa uốn ván chua?lần1?lần 2?

Triệu chứng nào làm sản phụ phải đi khám?xảy ra khi nào?đi khám ở đau chưa?có điều trị gì chưa?thuốc gì?

Nếu sản phụ đang nhập viện phải ghi nhân j chẩn đoán lúc nhập viện và diển biến tại viện và tình trạng hiện tại…?

-Tai mủi họng chú ý các bệnh của răng

-Dáng đi đứng…chú { các ị tật cột sống,khung chậu,2 chi ưới…

5.2 Khám chuyên khoa

a./ Khám vú: hai bên có cân đối không?có phát triển?quầng vú,chồi

monggromery,núm vú lồi hay núm vú thụt vào?có núm vú không?có chảy sửa non?có sang thương,sẹo mổ?có hạch nách 2 bên không?

b./ Khám bụng(nhìn,sờ,gõ,nghe)

-Nghe: tim thai,vị trí?đều hay không đều?bao nhiêu nhịp tronh 1 phút,thời điểm

là phải nghe cuối lúc cơn co

c./ Khám bộ phận sinh dục ngoài

/ khám âm đạo

-3 tháng đầu thai kì

+Đặt mỏ vịt quan sát thành âm đạo

+Màu sắc cổ tử cung,có viêm nhiểm gì không,dịch ở âm đạo

+Dấu hiệu noble: đọ lớn cổ tử cung

+Dấu hiệu h gar :độ mềm cổ tử cung

-3 thang giữa thai kz

+Thành âm đạo có vách ngăn,có sang thương không?

+Nitrazin test khi có ngi ngờ rỉ ối

+Cổ tử cung

Vị trí ; trung gian,chúc trước,chúc sau?mật đọ

Đóng,hở hay mở,nếu mở thì bao nhiêu cm?xoá bao nhiêu %

+Khi cổ tử cung mở: đả thành lập ối chua?ối dẹt,ối sát,ối phồng hay ối hình quả lê(thai chết lưu)

+Ngôi gì?vị trí ngôi thai?kiểu thế?

+Khung chậu

Eo trên : mỏm nhô,gờ vô danh

Eo giữa: 2 gai hông,đọ cong xương cùng

Eo ưới : khoảng cách 2 ụ ngồi ,góc vòm vệ

+Mô tả vùng tầng sinh môn-hậu môn

+Dịch âm đạo sau khi khám

1.Gia đình: Không ai mắc bệnh tiểu đường, tim mạch, ung thư, i truyền

2 Bản thân: Chưa ghi nhận bệnh lý nội hoặc ngoại khoa

3.Phụ khoa:

 Bắt đầu thấy kinh năm 15 tuổi

 Chu kz kinh 28 ngày, đều

 Số ngày hành kinh: 3-4 ngày

 Kinh cuối: 02/07/2009, dự kiến sinh ngày 09/04/2010

 Lấy chồng năm 22 tuổi

 Tiền thai: con so

IV.BỆNH SỬ:

 Sản phụ mang thai 40 tuần( theo kinh cuối)

 Trong quá trình mang thai sản phụ có khám thai định kz tại trạm y tế, tiêm phòng uốn ván 2 lần vào tháng thứ 4 và 5 của thai kz

 Diễn tiến thai kz bình thường, tăng 10kg trong suốt thai kz

 Cách lúc nhập viện 3 giờ sản phụ đau trằn bụng ưới từng cơn, đau ngày càng tăng, chưa xử trí gì đến BVĐK Đô Lương nhập viện

V.KHÁM LÂM SÀNG:LÚC 7g30 10/04/2010

1.Khám toàn thân

 Bệnh tỉnh, tiếp xúc tốt

 Chiều cao 1m60, cân nặng 57kg, BMI = 22.4 , vóc áng cân đối

 Dấu hiệu sinh tồn : Mạch: 76l/p Nhiệt độ: 37oC

Huyết áp: 110/60mmHg Nhịp thở: 20l/p

 Niêm mạc hồng

 Không phù, không xuất huyết ưới da

 Phản xạ gân xương, gân gối đều 2 bên

 Tuyến giáp không to, hạch không to

2.Khám tim:

 T1, T2 rõ, nhịp đều, tần số 80l/p

 Không có tiếng thổi bệnh lý

3.Khám phổi:

 Lồng ngực cân đối, i động đều theo nhịp thở

 Rì rào phế nang rõ 2 bên

4.Khám bụng và chuyên khoa:

 Tử cung hình trứng, trục dọc

 BCTC:32cm, VB: 90cm, ULTLT: 2900g

 Leopold:

o 1-Mông ở đáy tử cung

o 2-Bên phải: tứ chi, bên trái: lưng

o 3-Đầu ở hạ vị

o 4-2 bàn tay hướng ra ngoài

 Kết luận: Ngôi đầu, thế trái, đã lọt

 Cơn co: 0’30’’ – 4’ 10’’

0’28’’ – 5’00

 Tim thai: nghe được 1 ổ ¼ ưới rốn trái, 140l/p, đều, rõ 5.Khám khung chậu ngoài: bình thường

6.Khám âm hộ, tầng sinh môn:

 Âm hộ không viêm

 Tần sinh môn chắc

7.Khám âm đạo

 Âm đạo trơn láng

 Cổ tử cung: Ngả trước, Mềm Xóa 50% - Mở 2cm

 Ối còn, đầu ối phồng

 Ngôi đầu, cao

 Eo giữa:2 gai hông tù

 Eo ưới: góc vòm vệ tù, đường kính lưỡng ụ ngồi 11cm

Kết luận: khung chậu bình thường về mặt lâm sàng

8.Các cơ quan khác: chưa phát hiện bệnh lý

VI.TÓM TẮT BỆNH ÁN:

Sản phụ 23 tuổi Con so, vào viện vì thai 40 tuần + đau bụng ưới

Qua khám lâm sàng thấy:

 Tổng trạng khá

 Sinh hiệu ổn định

 Khung chậu bình thường về mặt lâm sàng

 Ước lượng trọng lượng thai 2900g

 2 cơn co tử cung trong 10p: 0’30’’ – 4’ 10’’

Mẹ:

 Thể trạng khá

 Không mắc bệnh mạn tính

 Khung chậu bình thường về mặt lâm sàng

 Cơn co tử cung phù hợp với giai đoạn chuyển dạ