Xã hội hóa dịch vụ công là quá trình huy động sự tham gia dưới các hình thức khác nhau của các chủ thể và cộng đồng xã hội nhằm nâng cao chất lượng, số lượng và mở rộng các hình thức cung ứng dịch vụ công, đồng thời đổi mới vai trò của Nhà nước trong việc quản lý, hỗ trợ cung ứng dịch vụ công từ khu vực công sang khu vực tư; huy động kinh phí đóng góp của dân vào việc cung ứng các dịch vụ công của Nhà nước; động viên, tổ chức sự tham gia hoạt động rộng rãi nhằm đa dạng hóa các hoạt động cung ứng dịch vụ công.Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nền hành chính công ở các quốc gia đều phải giải quyết nhiều hơn những vấn đề phức tạp của đời sống kinh tế xã hội, là thách thức đối với chính phủ ở nhiều nước. Để vượt qua những thách thức này đòi hỏi hành chính công ở các nước phải thay đổi mạnh mẽ và tích cực hơn.
Trang 1………
BÀI THU HOẠCH Lớp đào tạo, bồi dưỡng lãnh đạo cấp Phòng ……….
Chuyên đề: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ lãnh đạo cấp phòng trong bối cảnh đẩy mạnh xã hội hóa trong cung ứng dịch vụ công
Họ và tên:
Sinh ngày…… tháng… năm…
Cơ quan công tác:
……., ngày… tháng… năm 2020
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN I MỞ ĐẦU 3
I Lý do lựa chọn đề tài 3
II Mục đích hướng tới của đề tài 3
PHẦN II NỘI DUNG 4
I Cơ sở lý luận 4
1 Nội dung 4
2 Phân tích 5
3 Kết luận 7
II Thực trạng công tác xã hội hóa dịch vụ công 7
1 Nội dung 7
2 Thuận lợi 10
3 Khó khăn 11
4 Những vấn đề đặt ra đối với lãnh đạo cấp phòng trong việc xã hội hóa dịch vụ công 11
III Kiến nghị, giải pháp 14
1 Kiến nghị đối với Đảng và Nhà nước 14
2 Kiến nghị với cơ quan chức năng 15
PHẦN III KẾT LUẬN 16
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
Trang 3PHẦN I MỞ ĐẦU
I Lý do lựa chọn đề tài
Xã hội hóa dịch vụ công là quá trình huy động sự tham gia dưới các hình thức khác nhau của các chủ thể và cộng đồng xã hội nhằm nâng cao chất lượng, số lượng và
mở rộng các hình thức cung ứng dịch vụ công, đồng thời đổi mới vai trò của Nhà nước trong việc quản lý, hỗ trợ cung ứng dịch vụ công từ khu vực công sang khu vực tư; huy động kinh phí đóng góp của dân vào việc cung ứng các dịch vụ công của Nhà nước; động viên, tổ chức sự tham gia hoạt động rộng rãi nhằm đa dạng hóa các hoạt động cung ứng dịch vụ công
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nền hành chính công ở các quốc gia đều phải giải quyết nhiều hơn những vấn đề phức tạp của đời sống kinh tế - xã hội, là thách thức đối với chính phủ ở nhiều nước Để vượt qua những thách thức này đòi hỏi hành chính công ở các nước phải thay đổi mạnh mẽ và tích cực hơn Theo đó, mô hình quản lý công mới gắn liền với xây dựng một chính phủ gọn nhẹ, hoạt động hiệu quả, nhanh nhạy Đây là một xu hướng mới trong hoạt động của nhà nước - nền hành chính chuyển chức năng từ “cai trị” sang chức năng “phục vụ”, cung cấp dịch vụ công cho
xã hội
Thực tiễn cho thấy, dịch vụ công hoạt động phục vụ các lợi ích chung thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức và công dân, do Nhà nước trực tiếp đảm nhận hay ủy quyền cho các cơ sở ngoài Nhà nước thực hiện nhằm bảo đảm trật tự và công bằng xã hội Nhiều hoạt động cung ứng dịch vụ công được chuyển giao dần cho các khu vực ngoài nhà nước thực hiện, nhà nước không tự mình giải quyết tất cả các vấn đề xã hội mà đẩy mạnh dân chủ hóa gắn với phân quyền, xã hội hóa nhằm tập
trung chỉ thực hiện tốt vai trò “lái thuyền” Tuy nhiên, thực trạng xã hội hóa dịch vụ
công hiện nay đang còn rất nhiều bất cập về khung pháp lý cũng như chất lượng dịch
vụ, giá cả và nhận thức của cán bộ, công chức, viên chức nhà nước đặc biệt của lãnh đạo cấp phòng, những vị trí tiếp xúc gần gũi với các doanh nghiệp, đơn vị tham gia xã hội hóa dịch vụ công
Chính vì lẽ đó, sau khi lĩnh hội các kiến thức về bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp
phòng do các giảng viên ……… truyền đạt, tôi xin viết đề tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ lãnh đạo cấp phòng trong bối cảnh đẩy mạnh xã hội hóa trong cung ứng dịch vụ công”.
II Mục đích hướng tới của đề tài
Đề tài nhằm tìm hiểu và đưa ra những nhận xét đúng đắn hơn, một cách nhìn sâu rộng hơn, có cái nhìn đúng về bản chất và mục tiêu xã hội hóa dịch vụ công trong nền
Trang 4kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Bên cạnh đó, đề tài đóng góp các ý kiến về vai trò của lãnh đạo cấp phòng trong việc xã hội hóa các dịch vụ công
PHẦN II NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận
1 Nội dung
a) Vai trò của nhà nước đối với sự phát triển và đảm bảo chất lượng dịch vụ công
Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường, cải cách hành chính, Nhà nước không chỉ tổ chức, quản lý xã hội bằng các thiết chế pháp luật mà còn phải thông qua việc thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu của người dân - cung ứng các dịch vụ công cho
xã hội Để thực hiện tốt chức năng này, cần phải đổi mới và xác định rõ hơn vai trò, chức năng của bộ máy nhà nước nói chung, vai trò, trách nhiệm trong cung cấp dịch
vụ công nói riêng nhằm hướng tới nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này, thỏa mãn tốt hơn nhu cầu ngày càng tăng của người dân và xã hội, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững và xây dựng Nhà nước ngày càng vững mạnh Vai trò, trách nhiệm của Nhà nước đối với dịch vụ công đã được xác định rõ trong đường lối, chủ trương của Đảng cũng như trong các quy định pháp luật Vai trò, trách nhiệm của Nhà nước đối với dịch vụ công được thể hiện như sau:
- Trực tiếp tổ chức thực hiện một số dịch vụ công.
Dịch vụ công là dịch vụ do Nhà nước chịu trách nhiệm, vì thế Nhà nước phải trực tiếp thực hiện cung ứng một số dịch vụ công thông qua các cơ quan tổ chức của mình lập ra Chỉ có điều khi trực tiếp thực hiện việc này, Nhà nước cần phải nghiên cứu, xác định rõ các dịch vụ nào thực sự cần thiết phải trực tiếp làm, phạm vi đến đâu
để tránh ôm đồm quá với khả năng cho phép nhất là về tài chính và bộ máy nhân sự
- Xây dựng cơ chế chính sách chung, thống nhất, đồng thời hoàn thiện cơ chế chính sách cho mỗi loại dịch vụ công.
Được gọi chung là dịch vụ công, nhưng nó gồm nhiều loại và trong mỗi loại lại
có nhiều hình thức dịch vụ cụ thể mang những tính chất riêng Tham gia vào cung ứng các dịch vụ đó trong điều kiện xã hội hiện đại, gồm nhiều chủ thể khác nhau: nhà nước, thị trường, các tổ chức xã hội, các cá nhân Ngay trong khu vực nhà nước cũng gồm nhiều chủ thể khác nhau: cơ quan hành chính, tổ chức đơn vị sự nghiệp, các doanh nghiệp nhà nước Việc cung ứng dịch vụ của các chủ thể nhằm những mục đích khác nhau Chính vì vậy, Nhà nước phải xây dựng một hệ thống cơ chế chính sách đối với việc cung ứng dịch vụ công làm căn cứ pháp lý để tổ chức, chỉ đạo thống nhất
Trang 5Đồng thời, đó cũng là cơ sở để các tổ chức xã hội và công dân có thể lựa chọn và tham gia vào việc cung ứng các dịch vụ công một cách hiệu quả
b) Việc xã hội hóa dịch vụ công
Xã hội hóa dịch vụ công là quá trình vận động, tổ chức thực hiện để nhân dân và toàn xã hội tham gia góp vốn, tài sản, sức lao động và trí tuệ vào việc cung ứng dich
vụ công, hình thành tính cộng đồng trách nhiệm giữa nhà nước và khu vực ngoài nhà nước; là quá trình đa dạng hóa các hình thức hoat động, mở ra có hội để mọi người chủ động và bình đẳng tham gia; là quá trình đa dạng hóa nguồn lực đầu tư để thu hút, khai thác mọi tiềm năng trong xã hội
Xã hội hóa dịch vụ công không có nghĩa là nhà nước giảm trách nhiệm trong việc cung ứng dịch vụ công, nhà nước giảm một phần việc trực tiếp cung cấp dịch vụ công,
ủy quyền cho các chủ thể khác thực hiện và nhà nước là người ban hành khung khổ luật pháp, chính sách, tạo điều kiên cho các chủ thể khác tham gia, cung cấp tài chính
và kiểm soát chất lượng cung cấp dịch vụ công các chủ thể khác
Xã hội hóa dịch vụ công là một xu hướng tất yếu gắn liền với phát triển kinh tế thị trường và xây dựng Nhà nước pháp quyền ở từng giai đoạn phát triển; Do sự phát triển không ngừng của đời sống kinh tế - xã hội, nhu cầu của con người và xã hội ngày càng tăng cao, vì vậy việc cải cách, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công đáp ứng kịp thời các yêu cầu của công dân và xã hội là vấn đề luôn được Nhà nước quan tâm
Nghị quyết 05/2005/NQ-CP ngày 18/4/2005 của Chính phủ về đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa và thể thao… đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ công ở nước ta trong những năm qua; Cụ thể, việc
ủy quyền cho các tổ chức ngoài Nhà nước thực hiện một số dịch vụ công đã tạo ra môi trường cạnh tranh và cơ hội cho người tiêu dùng lựa chọn và sử dụng những dịch vụ tốt nhất Sự ra đời và hoạt động bước đầu có hiệu quả của các bệnh viện tư, các hãng phim tư nhân và những công ty tổ chức biểu diễn, các trường đại học tư thục; các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa và làm ăn có hiệu quả… đã từng bước thể hiện tính đúng đắn của chủ trương xã hội hóa mạnh mẽ dịch vụ công trên phạm vi rộng Việc xã hội hóa các dịch vụ công đã và đang tạo điều kiện cho mọi người tham gia chủ động và tích cực, phát huy được tiềm năng trong xã hội trong việc cung ứng các dịch
vụ công; đồng thời góp phần làm giảm bớt gánh nặng của ngân sách nhà nước trong điều kiện ngân sách còn hạn hẹp
2 Phân tích
Xu hướng chung của thế giới hiện nay là nhà nước chỉ trực tiếp thực hiện những dịch vụ công nào mà xã hội không thể làm được hoặc không muốn làm Trong điều kiện Việt Nam, Nhà nước vừa đẩy mạnh xã hội hóa các loại dịch vụ công về giáo dục,
y tế, văn hóa, xã hội, đồng thời phân cấp mạnh cho các cấp chính quyền địa phương
Trang 6trực tiếp quản lý và thực hiện các loại dịch vụ công liên quan trực tiếp đến đời sống công dân, cộng đồng Chính phủ, các Bộ chỉ trực tiếp thực hiện cung cấp những loại dịch vụ quan trọng, đòi hỏi chất lượng và trình độ cao Các dịch vụ công mà xã hội có thể đảm nhận được, Nhà nước thực hiện chuyển giao, khuyến khích, tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, tư nhân thực hiện trong sự định hướng và hỗ trợ của Nhà nước Các dịch vụ công nào sau một thời gian, xã hội có thể hoàn toàn đảm nhiệm được và người dân có thể chấp nhận được với giá cả thị trường thì chuyển thành các dịch vụ thông thường
Mặt khác, nhà nước cần xây dựng, hoàn chỉnh chính sách về dịch vụ công còn là
để đảm bảo sản phẩm hàng hóa dịch vụ công đến tận tay người được hưởng thụ, khắc phục sự thất thoát từ những tổ chức thực hiện dịch vụ Trong một số lĩnh vực, cần nghiên cứu cơ chế cấp ngân sách dịch vụ thẳng cho đối tượng được hưởng dịch vụ, bỏ
cơ chế cấp qua tổ chức thực hiện Trong lĩnh vực giáo dục, đối với những nơi, những đối tượng còn bao cấp, có thể nghiên cứu thay việc cấp kinh phí đào tạo cho các trường bằng việc cấp cho học sinh để họ tự tìm học ở trường họ muốn, hoặc trong lĩnh vực y tế cũng có thể áp dụng hình thức tương tự trong việc cấp kinh phí về bảo hiểm y
tế đối với các đối tượng chính sách Những lĩnh vực khác như việc trợ giúp pháp lý cho các đối tượng theo Luật Trợ giúp pháp lý cần được thực hiện linh hoạt hơn, bên cạnh cách thức hiện hành cần bổ sung thêm cách thanh toán qua ngân hàng chuyển cho đương sự để đương sự tự lựa chọn tổ chức, cá nhân phù hợp
Thực tiễn cho thấy, dịch vụ công hoạt động phục vụ các lợi ích chung thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức và công dân, do Nhà nước trực tiếp đảm nhận hay ủy quyền cho các cơ sở ngoài Nhà nước thực hiện nhằm bảo đảm trật tự và công bằng xã hội Xã hội hóa dịch vụ công là quá trình huy động sự tham gia dưới các hình thức khác nhau của các chủ thể và cộng đồng xã hội nhằm nâng cao chất lượng,
số lượng và mở rộng các hình thức cung ứng dịch vụ công, đồng thời đổi mới vai trò của Nhà nước trong việc quản lý, hỗ trợ cung ứng dịch vụ công từ khu vực công sang khu vực tư; huy động kinh phí đóng góp của dân vào việc cung ứng các dịch vụ công của Nhà nước; động viên, tổ chức sự tham gia hoạt động rộng rãi nhằm đa dạng hóa các hoạt động cung ứng dịch vụ công
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, quá trình xã hội hóa dịch vụ công ở nước ta đang đặt ra nhiều thách thức mà nếu không giải quyết triệt để thì sẽ ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước; Đó là, các doanh nghiệp trong khu vực tư nhân chú trọng nhiều đến lợi nhuận, luôn có xu hướng đẩy giá dịch vụ lên cao, các loại phí dịch vụ bị điều chỉnh tùy tiện, chất lượng dịch vụ yếu, cơ chế tài chính không minh bạch Một số cơ sở tư nhân được thành lập dưới dạng tự phát nên khó kiểm soát chất lượng; Hàng loạt trường mầm non tư thục không đủ tiêu chuẩn như thiếu không gian cho trẻ, thực phẩm không an toàn, các điều kiện chăm sóc trẻ không đảm bảo; các cơ
sở khám chữa bệnh không đáp ứng được yêu cầu, tùy tiện nâng giá thuốc; các trường
Trang 7học tư thục thiếu giáo viên cơ hữu…Tất cả đang đặt ra vấn đề về kiểm soát chất lượng đối với các dịch vụ được khối tư nhân cung ứng cho xã hội
3 Kết luận
Trong thời gian tới, nhằm thực hiện xã hội hóa các dịch vụ công có hiệu quả, trước hết về mặt nhận thức, cần có cái nhìn đúng về bản chất và mục tiêu xã hội hóa dịch vụ công trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Xã hội hóa không phải chạy theo số lượng, hay mức độ xã hội hóa nhiều hay ít, rộng hay hẹp mà phải tính đến chất lượng, sự cần thiết của nó trong thực tiễn quản lý và trên hết là phải xuất phát từ thực tiễn đòi hỏi đáp ứng các nhu cầu của xã hội
Về mặt nội dung, xã hội hóa dịch vụ công đòi hỏi phải đảm bảo một số nguyên tắc cơ bản: Các dịch vụ công nào mà khu vực ngoài nhà nước không làm được, không muốn làm hoặc không được phép làm nhưng xã hội có nhu cầu thì Nhà nước phải tiến hành cung cấp; Nhà nước phối hợp tổ chức xã hội và tư nhân thực hiện cung ứng dịch
vụ công theo pháp luật và quy chế; các dịch vụ công nào mà các thành phần kinh tế khác có khả năng và muốn tham gia thì Nhà nước khuyến khích họ tham gia cung ứng cho xã hội, nhưng Nhà nước vẫn chịu trách nhiệm trước xã hội về số lượng và chất lượng các dịch vụ công để chuyển giao cho khu vực tư
Về cách thức thực hiện, nâng cao vai trò công tác thông tin, tuyên truyền để xã hội, công dân và cả cán bộ, công chức nhận thức rõ hơn về chủ trương xã hội hóa dịch
vụ công Cơ quan Nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập cần cải cách hoạt động của các tổ chức cung ứng dịch vụ và đổi mới phương thức phục vụ để nâng cao khả năng cạnh tranh với khu vực tư Tiến tới bổ sung và hoàn thiện hành lang pháp lý cùng với các cơ chế, chính sách ưu đãi hữu hiệu và khả thi để khuyến khích việc tham gia cung ứng các dịch vụ công cho xã hội Trong đó đặc biệt quan tâm đến việc chuyển đổi mô hình hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp bán công và công lập sang hình thức tư thục, thành lập các cơ sở ngoài công lập, cổ phần hóa…; xây dựng và duy trì
sự cạnh tranh giữa các tổ chức cung ứng dịch vụ Tạo lập môi trường để tăng cường tiếng nói và sự phản hồi của người dân đối với các chính sách của Nhà nước trong việc cung ứng các dịch vụ công nói riêng Đồng thời, phát huy vai trò của Nhà nước về tăng cường kiểm tra kiểm soát hợp lý nhằm đảm bảo chất lượng cung ứng dịch vụ công; Cụ thể, phải rà soát lại số lượng, chất lượng hoạt động cung ứng dịch vụ công của khu vực công và cả khu vực tư hiện nay để có những kiến nghị phù hợp cho công tác quy hoạch, định hướng phát triển; xử lý nghiêm các trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật trong cung ứng các dịch vụ công
II Thực trạng công tác xã hội hóa dịch vụ công
1 Nội dung
1.1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh xã hội hóa dịch
vụ công
Trang 8Tư tưởng về xã hội hoá dịch vụ công được hình thành từ Nghị quyết Hội nghị
Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ tư (khoá VII) - “Đa dạng hóa các hình thức
tổ chức chăm sóc sức khỏe (nhà nước, tập thể, nhân dân) trong đó y tế nhà nước là chủ đạo”, và được chính thức đưa vào trong văn kiện Đại hội Đảng VIII - “Các vấn đề
chính sách xã hội đều giải quyết theo tinh thần xã hội hóa Nhà nước giữ vai trò nòng
cốt, đồng thời động viên mỗi người dân, các doanh nghiệp, các tổ chức trong xã hội, các cá nhân và tổ chức nước ngoài cùng tham gia giải quyết các vấn đề xã hội”
Nghị quyết Đại hội Đảng IX đã khẳng định: “Các chính sách xã hội được tiến hành theo tinh thần xã hội hoá, đề cao trách nhiệm của chính quyền các cấp, huy động các nguồn lực trong nhân dân và sự tham gia của các đoàn thể nhân dân, các tổ chức
xã hội” Văn kiện Đại hội Đảng X tiếp tục cụ thể hóa: “Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục
và đào tạo” và “Xúc tiến xã hội hóa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông tin với bước đi thích hợp cho từng loại hình, từng vùng”
Nghị quyết Hội nghị lần thứ VI của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X
“Về tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” đã khẳng định: “Nhà nước tiếp tục tăng đầu tư cho giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao, đặc biệt là cho những vùng nghèo, người nghèo, bảo đảm những dịch vụ cơ bản cho nhân dân Đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, vận dụng hợp lý những mặt tích cực của cơ chế thị trường”
Thể chế hoá chủ trương của Đảng, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số
90/NQ-CP ngày 21/8/1997 về phương hướng và chủ trương xã hội hoá các hoạt động giáo dục, y tế và văn hóa; Nghị định số 73/1999/NĐ-CP về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao Trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 của Chính phủ, vấn
đề dịch vụ công được đề cập rất cụ thể: “Xây dựng quan niệm đúng đắn về dịch vụ công Nhà nước có trách nhiệm chăm lo đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân, nhưng không phải vì thế mà mọi công việc về dịch vụ công đều do cơ quan nhà nước trực tiếp đảm nhiệm Trong từng lĩnh vực cần định rõ những công việc mà Nhà nước phải đầu tư và trực tiếp thực hiện, những công việc cần chuyển giao cho các tổ chức xã hội đảm nhiệm”
Nghị quyết 05/2005/NQ-CP ngày 18/4/2005 của Chính phủ về đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa và thể dục, thể thao khẳng định: Xã hội hoá nhằm phát huy tiềm năng trí tuệ và vật chất trong nhân dân, huy động toàn xã hội chăm lo sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hoá, thể dục thể thao Các nhiệm vụ đẩy mạnh xã hội hóa chủ yếu gồm:
1) Nhà nước đổi mới cơ chế chính sách, đổi mới phương thức cơ cấu đầu tư; 2) Chuyển các cơ sở công lập đang hoạt động theo cơ chế sự nghiệp mang nặng tính hành chính bao cấp sang cơ chế tự chủ;
Trang 93) Phát triển mạnh các cơ sở ngoài công lập với hai loại hình dân lập và tư nhân; 4) Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra
Như vậy, theo tinh thần các văn kiện của Đảng và Nhà nước, xã hội hoá chính là huy động nguồn lực từ trong nhân dân và sự tham gia của người dân vào việc giải quyết các vấn đề thuộc chính sách xã hội của Nhà nước, nhưng không làm giảm vai trò, trách nhiệm của Nhà nước trong việc đảm bảo các dịch vụ công cơ bản cho người dân
1.2 Những kết quả đạt được và hạn chế, vướng mắc trong việc thực hiện xã hội hóa dịch vụ công
1.2.1 Kết quả đạt được
Thời gian qua, chúng ta đã đạt được một số thành quả từ việc xã hội hóa dịch vụ công trên tất cả các lĩnh vực đời sống Có thể thấy nó đã đem lại những lợi ích không thể phủ nhận Bắt đầu từ thay đổi nhận thức về vai trò của Nhà nước đối với các dịch
vụ công liên quan đến thủ tục hành chính - lĩnh vực mà trước đây chỉ có Nhà nước đảm trách - thì hiện nay đã chuyển giao một phần cho các tổ chức ngoài nhà nước Các chính sách, quy định làm cơ sở cho việc thực hiện chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa đã được Chính phủ nghiên cứu, ban hành nhằm thu hút các nguồn lực tham gia vào hoạt động phát triển sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao Kết quả cho thấy, hệ thống các cơ sở cung ứng dịch vụ công ngoài công lập ngày càng phát triển, đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu của xã hội trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và thể dục thể thao… tạo công ăn việc làm cho hàng chục vạn người
Mạng lưới các trường, cơ sở đào tạo, dạy nghề ngoài công lập đã được mở rộng ở các cấp học Trình độ đào tạo; tỷ lệ học sinh, sinh viên ở các trường ngoài công lập ngày càng tăng Nhiều cơ sở y tế ngoài công lập được thành lập ở các địa phương, thực hiện cấp cứu, khám chữa bệnh cho hàng triệu lượt người, góp phần giảm tải cho các cơ
sở khám chữa bệnh công lập Các cơ sở cung ứng dịch vụ văn hóa và thể dục thể thao ngoài công lập tăng nhanh, thu hút được nhiều nguồn lực, nhiều thành phần kinh tế trong xã hội tham gia
Có thể thấy, Việt Nam đã thực hiện có hiệu quả chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa, huy động được nhiều nguồn lực xã hội để cùng với ngân sách nhà nước đầu tư cho các lĩnh vực dịch vụ công, tạo điều kiện cho ngân sách nhà nước tập trung đầu tư phát triển các cơ sở công lập phục vụ những vùng nghèo, người nghèo và đảm bảo những dịch
vụ cơ bản như: Giáo dục phổ cập; Các chương trình mục tiêu quốc gia; Y tế dự phòng,
y tế cơ sở, chăm sóc sức khoẻ cơ bản cho các đối tượng chính sách, người nghèo Đẩy mạnh xã hội hóa bằng việc khuyến khích thành lập các cơ sở ngoài công lập,
mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng dịch vụ của các cơ sở này; thúc đẩy việc hình thành cơ chế cạnh tranh giữa các loại hình tổ chức cung ứng dịch vụ công lập và ngoài
Trang 10công lập nhằm mở rộng và nâng cao chất lượng phục vụ; nâng cao ý thức trách nhiệm
và mở rộng sự tham gia của toàn dân vào sự nghiệp phát triển giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao… của đất nước
1.2.2 Hạn chế
Thực tế hiện nay, việc tăng nhanh số lượng các cơ sở cung ứng dịch vụ ngoài công lập đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước phải có những biện pháp quản lý mới, nội dung và phương thức quản lý cần phải thay đổi do có nhiều vấn đề nảy sinh trong việc kiểm soát chất lượng dịch vụ Các doanh nghiệp trong khu vực tư nhân thường chú trọng đến lợi nhuận nhiều hơn nên có xu hướng đẩy cao giá dịch vụ, các loại phí dịch vụ bị điều chỉnh tùy tiện, chất lượng dịch vụ không tương xứng, cơ chế tài chính không minh bạch, nhiều cơ sở tư nhân được thành lập tự phát khó kiểm soát được chất lượng Ví dụ như, hàng loạt trường mầm non tư thục thành lập nhưng không đáp ứng
đủ về không gian cho trẻ, thực phẩm và các điều kiện chăm sóc trẻ cũng không được đảm bảo, thiếu giáo viên cơ hữu; các cơ sở khám chữa bệnh không đáp ứng được yêu cầu, nâng tùy tiện giá thuốc; các hãng phim chạy theo xu hướng giải trí rẻ tiền, thiếu định hướng
Tất cả đang đặt ra vấn đề về kiểm soát chất lượng đối với các dịch vụ được khối
tư nhân cung ứng cho xã hội Tất nhiên, tình trạng kém chất lượng trong cung ứng dịch
vụ không bắt nguồn từ việc xã hội hóa, tuy nhiên, mức độ xã hội hóa ồ ạt, thiếu kiểm soát rõ ràng đã tác động tiêu cực đến quyền lợi của người thụ hưởng dịch vụ
2 Thuận lợi
Cùng với quá trình phát triển kinh tế- xã hội với cơ chế thông thoáng hơn đã tạo
ra sự thay đổi về tương quan giữa khu vực công (nhà nước) và khu vực tư (tư nhân) trong việc cung ứng dịch vụ công; Từ đó nhà nước chuyển giao dần và chuyển giao một phần việc cung ứng dịch vụ công cho khu vực tư nhân thông qua cơ chế xã hội hóa
Trong những năm gần đây, kinh tế- xã hội, khoa học và công nghệ phát triển nhanh đã tạo cho khu vực tư nhân có đủ nguồn lực, (tài chính, nhân lực) và công nghệ
để đảm nhận cung ứng một số dịch vụ công mà trước đây chỉ có nhà nước mới đủ khả năng cung ứng (ví dụ như bệnh viện, trường học, các viện nghiên cứu, giao thông công cộng, điện, nước…)
Sự thay đổi về mức sống của người dân ngày một nâng cao, dẫn đến nhu cầu cung ứng dịch vụ công cũng đòi hỏi chất lượng cao hơn, nhất là việc chăm sóc sức khỏe, giáo dục, văn hóa; nếu chỉ để khu vực công độc quyền cung ứng dịch vụ công
sẽ dẫn đến mất sức cạnh tranh và chất lượng hiệu quả không đáp ứng kịp thời nhu cầu của người dân và cộng đồng Ngày nay ở các đô thị lớn, nhiều gia đình có điều kiện về kinh tế đã đến khám chữa bệnh ở các bệnh viện tư nhân (bệnh viện quốc tế) và cho con