chuyên đề: u xơ tử cung

 U xơ TC là u lành tính ở TC, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi hoạt động sinh dục  NN sinh bệnh có liên quan đến nội tíêt ( do cường estrogen)  Vị trí của u xơ: o Tuỳ theo phần của TC: – Ở thân TC ( 96%) – Ở eo TC ( 1%) – Ở cổ TC ( 3%) o So với thành TC: – U dưới phúc mạc ( có thể có cuống) – U kẽ nằm ở trong bề dày lớp cơ – U xơ dưới niêm mạc: nổi lên trong buồng TC

Chuyên đề: U X¬ TC

I ĐẠI CƯƠNG

 U xơ TC là u lành tính ở TC, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi hoạt động sinh dục

 NN sinh bệnh có liên quan đến nội tíêt ( do cường estrogen)

 Vị trí của u xơ:

o Tuỳ theo phần của TC: – Ở thân TC ( 96%)

– Ở eo TC ( 1%) – Ở cổ TC ( 3%)

o So với thành TC: – U dưới phúc mạc ( có thể có cuống)

– U kẽ nằm ở trong bề dày lớp cơ – U xơ dưới niêm mạc: nổi lên trong buồng TC

II CHẨN ĐOÁN

1 LS: UXTC nhỏ thường ko có tr/ch, thường đc phát hiện do đi khám phụ khoa

vì vô sinh, chậm có thai, hoặc phát hiện tình cờ qua SA

 Cơ năng:

o RL kinh nguyệt:

 Cường kinh, ra máu cục lẫn máu loãng, kéo dài 7-10 ngày

 Rong kinh, băng kinh

 Có thể ra huyết bất thường ko liên quan đến chu kì kinh nguyệt ( rong huýêt)

 Thống kinh ( u kẽ hay gây thống kinh do rối loạn co bóp TC)

o Đau bụng hạ vị hoặc hố chậu:

 Đau kiểu tức nặng, đau tăng trước khi hành kinh

 Đau thường x/h kgi đứng, lúc mệt mỏi, giảm khi nằm

 Đau dữ dội, đau chói → biến chứng của UXTC

o Có thể có khi hư loãng nhu nước do NK phối hợp

o Triệu chứng do chèn ép BQ: đái dắt, bí đái, són đái, chèn ép trực tràng: táo bón hoặc

ỉa chảy

o Có thể bn đến khám vì vô sinh, vì tự sờ thấy khối u ở 1bên HC

 Toàn thân: HC thiếu máu nếu RL kinh nguyệt kéo dài, da xanh, niêm mạc nhợt

 Thực thể:

o Nhìn: rất khó, phải u rất to, gồ lên ở hạ vị

o Nắn bụng ( khi bàng quang rỗng): vùng hạ vị phồng lên, có khối chắc, di động, gõ

đục, ko sờ thấy cực dưới của u

o Thăm AĐ:

 Mỏ vịt:

 Máu ra nhiều qua lỗ CTC( loại trừ chảy máu ở CTC, đường sd)

 Polip buồng TC chui qua lỗ TC nằm trong AĐ( kích thước, màu sắc polip,

có tổ chức hoại tử ko? Chân polip)

 Thăm bằng tay: 1 tay nắn CTC, đẩy CTC lên trên, tay trên thành bụng sờ thấy

đáy TC

 Thấy TC to hơn bt, khối nổi trên bề mặt TC gồ ghề,lệch 1bên, mật độ chắc,

ấn ko đau, di động cùng TC

 Có thể thấy nhiều nhân xơ lổn nhổn trên bề mặt TC

o Đo buồng TC thấy dài hơn bt

1

o Thăm trực tràng: giúp chẩn đoán pb u xơ TC phát triển về phía sau hay u trực tràng

2 CLS

 HCG (-)

 Phiến đồ ÂĐ- CTC: loại trừ K CTC

 SA: – Kích thước TC tăng

– U xơ: số lượng, vị trí, kích thước, mật độ

 Chụp BTC: Nếu SA ko thấy gì nhưng bn vẫn rong kinh (do u dưới niêm mạc quá bé) thì

chụp buồng TC, vòi trứng thấy: hình khuyết đều, đồng nhất, bờ rõ, choán buồng TC hoặc

ở 1 bờ TC Nếu u ko gây biến dạng buồng TC thì rất khó phát hiện Loại trừ u BT (thấy vòi trứng bị kéo dài ra)

 Sinh thiết niêm mạc TC: – Quá sản, loạn sản, polyp niêm mạc TC

– Loại trừ K NMTC

 Soi buồng TC: có ích với u xơ nhỏ, dưới niêm mạc

 CTM xác định mức độ thiếu máu (điều trị hơn là chẩn đoán)

3 Chẩn đoán phân biệt

 Có thai, doạ sảy thai:

o HCG (+)

o TC to mềm, CTC tím, eo TC mềm

o SA có hình ảnh thai trong buồng TC

 TCL:

o Có dấu hiệu của thai nghén trước đó

o HCG (+/-)

o SA hình ảnh TCL:

 Thấy hình ảnh âm vang thai nhưng ko thấy hoạt động tim thai

 Hoặc thấy túi ối nhưng ko thấy âm vang thai(túi ối méo mó)

 K NMTC:

o Rong huýêt/ bn mãn kinh

o Chẩn đoán pb bằng sinh thíêt niêm mạc TC

o SA: niêm mạc TC dày, hình răng cưa

 Khối u BT:

o Di động biệt lập với TC

o SA, chụp TC – vòi trứng cho chẩn đoán phân biệt vòi trứng bên có u bị kéo dãn

 U ở tiểu khung:

o Không di động

o SA: chẩn đoán phân biệt

III Biến chứng và tiến triển

1 Chảy máu: hay gặp ở u dưới niêm mạc Ra huyết nhiều gây thíêu máu nhược sắc

2 Biến chứng cơ giới

 Chèn ép: – Bàng quan gây đái rắt, buốt

– Niệu quản: ứ nước thận, bể thận – Trực tràng: táo bón

 Chèn ép TM gây phù chi dưới

 Xoắn khối u dưới phúc mạc gây đau hố chậu, choáng, kích thích phúc mạc gây bụng chướng, nôn, bí đại tiện

3

 U kẹt Douglas dẫn đến nghẽn mạch, hoại tử => bn rất đau

3 Nhiễm khuẩn (polip thò ra AĐ bị nhiễm khuẩn, hoại tử): đau bụng, sốt, BC tăng,… Đặt

mỏ vịt thấy 1 khối nâu sẫm, mềm, hoại tử

 Víêm niêm mạc TC: thường kín đáo, khí hư nhiều, đục, hôi, có thể có mủ

 Viêm ống dẫn trứng cấp hoặc mạn: có ra máu, đau hố chậu, sốt , BC tăng

4 Thoái hoá u: thoái hoá mỡ, thoái hoá kính, vôi hoá

5 K hóa: (hiếm)

6 U xơ và thai nghén

6.1 Khi có thai, u xơ dễ có biến chứng:

 U to lên

 U hoại tử ( do thai chèn ép)

 U kẹt Douglas

 Xoắn u

6.2 U ảnh hưởng đến thai

 Khó có thai

 Doạ sẩy, đẻ non ( rối loạn co bóp TC, mất cân bằng estrogen-progesterol)

 Thai chậm phát triển trong TC

 U tiền đạo khi chuyển dạ

 Rối loạn cơn co TC, khi chuyển dạ gây chuyển dạ kéo dài, chuyển dạ thất bại, chảy máu lúc sổ rau do rối loạn co bóp TC, đờ TC, sót rau

IV ĐIỀU TRỊ

1 Nội khoa

 Mục đích:

o Cầm máu ( progesterol làm teo niêm mạc TC)

o Ko có tác dụng làm u nhỏ đi

U xơ to, u ko có rối loạn kinh nguyệt, ko có chỉ định điều trị nội khoa

 Chỉ định:

o U nhỏ, gây rối loạn kinh nguyệt và ko có bc bào khác ngoài ra máu, bn con trẻ còn muốn có thai

o Người tiền mãn kinh (hi vọng u nhỏ đi theo thời gian)

o Cầm máu chờ mổ

 Thuốc:

o Progestatif, duphaston, uống vào nửa sau của chu kì kinh (từ ngày 16-25)

o Thuốc co bóp TC: oxytocin, ergotamin

o Thuốc cầm máu: transamin, hemocaprol

2 Sản khoa

 Chỉ định:

o U xơ to

o U nhỏ nhưng chảy máu nhiều, điều trị nội khoa thất bại

o U có biến chứng: hoại tử, xoắn, kẹt Douglas

 Phương pháp:

o Bảo tồn:

 Bóc nhân xơ khi còn nguyện vọng sinh con ĐK: u xơ xâm lấn ít, và có thể bóc tách được

 Thường mổ qua đg bụng, tìm diện bóc tách và lấy khối u

5

 Chú ý: cầm máu, phủ PM tránh dính

o Triệt để:

 Cắt TC hoàn toàn qua đg bụng kèm theo:

 Cắt cả CTC khi: K CTC phần còn lại hoặc nhgi ngờ bc K

 Cắt 2FF: cắt hay bảo tồn: tùy TH và tuổi bn

 Cắt TC bán phần :

 Khi u to ở eo hoặc u gần bàng quang, niệu quản, trực tràng

 Trước mổ cần xđ CTC ko có thương tổn và sau mổ TD thường xuyên bằng TB học