SỐT RÉT VÀ DÂN DI BIẾN ĐỘNG TRÊN THẾ GIỚI

SỐT RÉT VÀ DÂN DI BIẾN ĐỘNG TRÊN THẾ GIỚI  Những năm 1990-2010 SR gia tăng 1 số vùng đặc biệt Châu Phi do sự di dân đến những vùng đất khác vì kinh tế, xung đột...Pim Martens-2000  N

Hà Nội, 8/2016

Hội thảo sốt rét dân di biến động Hà Nội

SỐT RÉT VÀ DÂN DI BIẾN ĐỘNG TRÊN THẾ GIỚI

 Những năm 1990-2010 SR gia tăng 1 số vùng (đặc biệt Châu Phi)

do sự di dân đến những vùng đất khác vì kinh tế, xung đột (Pim Martens-2000)

 Nguyên nhân TV cao ở đối tượng di dân (Thái, Sudan, Somali,

Rwanda, Congo)

 SR gây nguy cơ mắc và TV cao nhất ở cộng đồng dân di cư của

Cambodia đến Thái lan , Mozambic đến Malawi, Ethiopia đến West Sudan (HN Nam Phi-2003, Marcia Caldas de Castro)

SỐT RÉT Ở DÂN DI BIẾN ĐỘNG TẠI TÂY NGUYÊN

 Việt Nam: Sốt rét giảm ở nhiều khu vực

 Tuy nhiên sự gia tăng dân DCTD vào Tây Nguyên từ những năm

1990, dân đi rừng ngủ rẫy, giao lưu biên giới khó khăn trong quản

lý chính quyền và tiếp cận về y tế

 Nguy cơ lan truyền và tử vong cao ở các nhóm đối tượng này

DI BIẾN ĐỘNG DÂN

 Di cư trong nước ở Việt Nam bao gồm di cư lâu dài, di cư ngắn hạn

(di cư tạm thời) hay di cư mùa vụ

 Số liệu cấp quốc gia và các dữ liệu có quy mô lớn về di cư trong

nước ở Việt Nam chưa thống kê được đầy đủ về hai xu thế di cư tự

do, di cư ngắn hạn và di cư mùa vụ

DI BIẾN ĐỘNG DÂN

 D ân di cư tự do : Dân di chuyển từ vùng này sang vùng khác để làm

ăn sinh sống không có sự cho phép của chính quyền địa phương

 Phần lớn những người di cư trong nước vì lý do kinh tế không nằm

trong chương trình di cư của Chính phủ gọi là “người di cư tự do”

TT Giai đoạn 1994-1999 2004-2009

1 Di cư trong huyện 1.343.000 1.618.000

2 Di cư giữa các huyện 1.138.000 1.709.000

3 Di cư giữa các tỉnh 2.001.000 3.398.000

Di dân trong nước 1999-2009

Nguồn: - Ban chỉ đạo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Trung ương Tổng điều tra

Dân số và Nhà ở Việt Nam, năm 2009 Các kết quả chủ yếu Hà Nội, 6-2010

- Ban chỉ đạo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Trung ương Tổng điều tra

Dân số và Nhà ở Việt Nam, năm 1999 Các kết quả mẫu NXB Thế giới Hà

Nôi, 2000

TT Giai đoạn Số hộ Số dân DCTD bình quân Nguồn

1 1991-1995 160.000 Gia Lai online

2 1996-2000 90.000

5 2005-2008 9.551 40.782

* 12-11- 2004, Thủ tướng CP Chỉ thị số 39/2004/CT-TTg “Về một số chủ trương giải pháp

tiếp tục giải quyết tình trạng dân di cư tự do”

Dân di cư tự do vào Tây nguyên 1991-2008

DI BIẾN ĐỘNG DÂN

 Ng ũ rẫy: ngời dân làm rẫy và ngủ lại tại nhà rẫy qua đêm hoặc nhiều đêm

vào các tháng mùa vụ để trông coi và bảo vệ hoa màu

Khó khăn trong PCSR cho dân di cư tự do

 Về chính quyền:

 Mặc dù đã có một số biện pháp can thiệp nhưng số dân DCTD vẫn tiếp tục ồ ạt

vào các tỉnh Tây Nguyên

 Về y tế:

Tiếp cận hệ thống y tế rất khó khăn vì:

 Không được sự cho phép của chính quyền nên y tế rất khó thực hiện các biện

pháp

 Sống trong rừng sâu, giao thông khó khăn, chủ yếu đi bộ xa y tế vì vậy nếu được

phép họ cũng khó có điều kiện tiếp cận

 Kinh tế còn khó khăn

Khó khăn trong PCSR cho dân đi rừng ngủ rẫy

 Tường vách nhà rẫy sơ sài khó đạt hiệu quả khi phun

 Phun tồn lưu hoá chất tại nhà, nhưng họ không ở nhà mà đi ngủ

trong rẫy và trong rừng

 Thói quen không ngủ màn tại nhà rẫy

 Tỷ lệ nhận thuốc tự điều trị thấp, Sử dụng thuốc tự điều điều trị

không đủ liều

 Khi bị SRAT vận chuyển, cấp cứu rất khó khăn, tử vong cao

PHÒNG CHỐNG SỐT RÉT CHO DÂN

DI CƯ TỰ DO

1 Điều tra thực trạng khu vực người dân di cư tự do định cư

 Lập bản đồ các khu vực có dân di cư tự do

 Thông kê dân di cư tự do

 Khảo sát một số đặc điểm dân di cư tự do

Một số đặc điểm dân DCTD TÂY NGUYÊN

1 Dân tộc : Cao Lan, Dao, Mông, Mường, Nùng, Tày, Thái H’Mông chiếm tỷ

lệ cao nhất

2 Tôn giáo , phần lớn là Tin lành, một ít Công giáo (Đak Lak, đến năm 2006

có 17.232 người Mông DCTD, có 13.957 người (81%) theo đạo Tin lành

3 Địa bàn xuất cư: Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Bắc

Giang, Lai Châu, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Lào Cai, Thanh Hóa, Quảng Ninh

Hoạt động di cư tự do

trình nhất định với những bước đi cụ thể

 Căn cứ thông tin từ người khác hoặc từ sự phong phú tài nguyên của Tây

Nguyên, là địa bàn nhập cư chủ lực

 Thực tế sau xây dựng KTM 1975-1998, tài nguyên đất, rừng đã được khai thác,

dân số tăng >4,5 triệu

 Sức chứa Tây Nguyên có hạn, khả năng thu nhận người DCTD trong hoạt động

nông-lâm nghiệp không còn nữa

 Là trở ngại lớn cho dân DCTD trong việc ổn định và phát triển

Cư trú và hoạt động kinh tế

5 Địa bàn cư trú : giữa rừng già, vùng sâu, vùng xa, lý do chính là có rừng

già để lấy gỗ, làm nương rẫy, có thú rừng và để tránh sự kiểm soát của chính quyền

6 Hoạt động kinh tế : phá rừng để làm nương rẫy, lấy gỗ để bán, săn bắn thú

rừng để lấy thịt (Vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Luật Bảo vệ Môi trường, Luật Bảo vệ và Phát triển động vật hoang dã), nhưng lại diễn ra hàng ngày và càng tăng, khó kiểm soát, khi tinh vi, khi táo bạo

CÁC HUYỆN CÓ DÂN NHẬP CƯ TỰ DO DAK LAK, DAK NÔNG 2001 - 2003

XÃ DAK R MANG 2 257 DÂN DCTD

Đặc điểm hành chớnh và y tế tại cỏc cộng đồng dõn DCTD

1 Giao thông Đường đất nhỏ trong núi rừng, có thể

đi bộ, xe máy nhng khó kh ăn đi bộ, xe máy nhng khó khĐường đất nhỏ trong núi rừng, có thể ăn

2 Cụm dân c Rãi rác, xa nhau, mỗi cụm kho ảng

85-110 dân tập trung thành 17-20 hộ

Các cụm dân xa nhau mỗi cụm 80-120 dân, 16-20 hộ

3 Nhà ở Nhà tạm, vách tre, gỗ rất sơ sài Nhà t ạm bợ vỏch gỗ, hoặc tre sơ sài

4 Sinh cả nh R ừng, tre nứa, cú suối nhỏ R ừng, tre nứa, suối nhỏ

5 Tiếp cận y

tế Khú tikh ăn, xa cơ sở y tế đến 30 km ếp cận được, giao thụng khú Khú tikh ăn, xa cơ sở y tế đến 25 km ếp cận được, giao thụng khú

6 Y tế Khụng cú nhõn viờn y t ế Mỗi cụm

dõn c ư thường cú 1 lang y Khụng cú nhõn viờn y tdõn c ư thường cú 1 lang y ế Mỗi cụm

7 Chớnh

quyền Cụm trưưởng do dõn bầu tự bầu Cú 1 cụm trưởng dõn tự bầu

Kiến thức về sốt rét và ngủ màn của dân DCTD

Chỉ số điều tra

Quảng Sơn, (n=78 hộ) Dakrmang (n=81) Tổng

2, Áp dụng các biện pháp PCSR cho dân di cư tự do

 Phun tồn lưu ở nhà dân khi có điều kiện

 Nhân viên y tế cụm dân cư : Đào tạo cho người tại chỗ

 Tập trung quản lý của E 720: tham gia hoạt động sản xuất

 Truyền thông giáo dục sức khỏe: chủ yếu truyền thông trực tiếp

PHÒNG CHỐNG SỐT RÉT CHO DÂN NGỦ RẪY

1 Quản lý và theo dõi người đi rừng ngủ rẫy

ĐIỂM SỐT RÉT (MALARIA POST)

Trạm y tế xã Dak Ngo ĐIỂM SỐT RÉT - MALARIA POST

Thôn Phi La Te

Thử máu phát hiện mắc bệnh sốt rét Truyền thông giáo dục sức khoẻ phòng chống sốt rét Theo dõi bệnh nhân sốt rét tại cộng đồng

Điểm sốt rét - Malaria post

Huyện Krong Pa-Gia Lai

Huyện Tuy Đức-Đak Nông

NHẬN XÉT VAI TRÒ ĐIỂM SỐT RÉT

1. Theo dõi tình hình dân di biến động:

 Thu thập danh sách hộ gia đình, số người đi rừng, ngủ rẫy

 Theo dõi địa điểm ngủ rẫy và đi rừng của người dân

 Theo dõi màn có trong dân

2. Truyền thông giáo dục sức khỏe:

 Chủ yếu tại hộ gia đình

 Vận động người dân ngủ trong màn

3. Thử máu phát hiện mắc sốt rét:

 Bước đầu phát hiện được một số BNSR tại cộng đồng

4. Theo dõi BNSR tại cộng đồng

 Theo sự hướng dẫn của Trạm y tế xã

2 Cấp thuốc tự điều trị

 Mục đích : Hạ tỷ lệ SRAT và tử vong do sốt rét

 Tuyến xã cấp thuốc tự điều trị

 Có hướng dẫn và theo dõi người nhận thuốc tự điều trị

2 Phòng chống muỗi sốt rét cho người dân ngủ rẫy

Huyện Krong Pa-Gia Lai

3 XÂY DỰNG HỆ THỐNG PANO TRUYỀN THÔNG

GIÁO DỤC PCSR CHO NGƯỜI NGỦ RẪY

1 3 3 7 6 7

1416

13

43 39

76 118

32 Không còn sốt rét

ở Việt Nam vào năm 2030