Trả lời: Là câu có một kết cấu C_V Chủ ngữ: nêu sự vật, hiện tượng nằm trong mối quan hệ chặt chẽ và trực tiếp với đặc trưng động, tĩnh, tính chất, quan hệ sẽ được nói đến trong VN.
Trang 2GIỚI THIỆU QUA VỀ BỐ CỤC:
I) TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN:
Trang 3I) TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
A) ÔN TẬP:
(?) Khái niệm về câu
đơn?
Cho ví dụ?
Trang 4I) TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
VD:
1) Hoa rất héo
2) Hà Nội là thủ đô của nước Việt Nam
3) Bọn trẻ chưa đi đâu xa nhỉ?
* PHÂN TÍCH CHỦ - VỊ?
Trang 5I) TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
* PHÂN TÍCH CHỦ - VỊ:
1) Hoa / rất héo tính chất
2) Hà Nội / là thủ đô của nước Việt Nam tĩnh3) Bọn trẻ / chưa đi đâu xa nhỉ? động
Trang 6I) TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
A) ÔN TẬP:
(?) Thế nào là câu đơn.Cho ví dụ?.
Trả lời:
Là câu có một kết cấu C_V
Chủ ngữ: nêu sự vật, hiện tượng
(nằm trong mối quan hệ chặt chẽ và trực tiếp với đặc
trưng động, tĩnh, tính chất, quan hệ sẽ được nói đến trong VN).
- Vị ngữ: Nêu đặc trưng( hoặc quan hệ: động, tĩnh)
vốn có ở vật nói ở CN/ hoặc có thể áp đặt chúng 1 cách có lí do cho vật đó)
Trang 7TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
Bài tập 1 (SGK-157)
Đọc đoạn trích sau, chú ý trật tự các bộ phận câu được in đậm và trả lời câu hỏi
Hắn móc đủ mọi túi, để tìm một cái gì, hắn giơ
ra :đó là một con dao nhỏ, nhưng rất sắc
Hắn nghiến răng nói tiếp:
Vâng, bẩm cụ không được thì con phải đâm
chết dăm ba thằng, rồi cụ bắt con giải huyện
(Nam Cao, Chí Phèo)
Trang 8I)TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
Bài tập 1 (SGK-157)
a) Có thể sắp xếp phần in đậm theo trật tự “rất sắc, nhưng nhỏ” mà câu văn vẫn phù hợp với mạch ý trong đoạn văn không?
b) Việc sắp xếp theo trật tự “nhỏ, nhưng rất sắc” có tác dụng
như thế nào đối với sự thể hiện ý nghĩa của câu và sự liên kết ý trong đoạn văn?
c) So sánh với trật tự của các từ ngữ đó trong trường hợp sau:
Hắn có một con dao rất sắc nhưng nhỏ Dao ấy thì làm sao chặt được cành cây to này !?
* Trong mỗi trường hợp trên đây, trật tự sắp xếp các bộ phận câu có mục đích gì? (xét trong quan hệ về ý với các câu đi trước, đi sau).
Trang 9I)TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
Kết luận:
Như vậy:
- Trong mỗi tình huống giao tiếp, mỗi ngữ cảnh,
câu có một mục đích, một nhiệm vụ giao tiếp
phục vụ cho mục đích này.
Trang 10I)TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
B THỰC HÀNH:
Bài tập 2 (SGK-157 + 158)
Một học sinh THCS còn lưỡng lự trong việc lựa chọn giữa hai cách viết sau đây Anh (chị) hãy giúp em đó lựa chọn cách viết tối ưu và giải
thích lí do của sự lựa chọn đó.
a) Bạn em nhỏ người nhưng rất thông minh
Thầy giáo đã chọn bạn ấy vào đội tuyển học sinh giỏi.
b) Bạn em rất thông minh nhưng nhỏ người
Thầy giáo đã chọn bạn ấy vào đội tuyển học sinh giỏi.
Trang 11I)TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
Bài tập 3 (SGK- 158)
Trong mỗi đoạn trích sau đều có những câu văn có
bộ phận biểu hiện thời gian (phần in đậm), nhưng
bộ phận đó được đặt ở những vị trí khác nhau trong câu (đầu, giữa, cuối).Hãy phân tích tác dụng của
mỗi cách sắp xếp đó.
a)Một đêm khuya, Mị nghe tiếng gõ vách […] Mị
vừa bước ra, lập tức mấy người choàng đến, nhét
vào miệng Mị rồi bịt mắt, cõng Mị đi.
Sáng hôm sau , Mị mới biết mình đang ngồi trong
nhà thống lí Pá Tra…
Trang 12I)TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN
Bài tập 3 (SGK- 158)
b) Nhưng mà biết đứa nào đẻ ra Chí Phèo? Có mà trời biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không ai biết…
Một anh đi thả ống lươn, một buổi sáng tinh
sương , đã thấy hắn trần truồng và xám ngắt
Trang 13II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
A) ÔN TẬP:
(?) Thế nào là câu
ghép? Cho ví dụ?.
Trang 14II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
Trang 15II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
3) Bố /đi làm, mẹ đi /chợ, con/ học bài
Kết cấu C-V không bao hàm nhau, đẳng lập với nhau, nhưng nội dung có mối quan hệ với nhau
Trang 16II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
Trả lời:
Câu ghép :
Là câu chứa hai(hơn hai)kết cấu C_V.
Trong đó không có kết cấu nào bao kết cấu C_V
nào.
Mỗi kết cấu C_V diễn đạt một sự việc
Và các sự việc này có quan hệ với nhau theo những mối quan hệ nào đó
* Nếu các bộ phận trong câu không được đặt đúng vị trí thích hợp thì câu mơ hồ về ngĩa,
hoặc trở thành vô nghĩa.
Trang 17II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
B THỰC HÀNH
Bài tập 1 (SGK- 158).
Trong những câu ghép của đoạn trích sau, vì
sao vế in đậm lại đặt vị trí sau so với các vế
còn lại? Khi đặt vế đó ở vị trí trước thì nội
dung cảu câu và mạch ý của đoạn có gì thay đổi?
Trang 18II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
a) Chí Phèo đoán chắc rằng một người đàn bà hỏi một
người đàn bà khác đi bán vải ở Nam Định về Hắn lại nao nao buồn, là vì mẫu chuyện ấy nhắc cho hắn một cái gì rất xa xôi Hình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ Chông cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải.
(Nam Cao, Chí Phèo)
b) Thưa cụ, việc đó là việc riêng của cháu Tùy ý chị cư
xử Cháu không có quyền lạm bàn tới, tuy đối với chị cháu cũng như quan huyện, cháu vẫn là
người chịu ơn.
(Khái Hưng, Nửa chừng xuân).
Trang 19 Vị trí của nó phải đặt ở đâu?
Tương tự đối với vế phụ?
Trang 20Gợi ý
Câu b:
Các vế câu chứa từ “tuy”, “nếu” chỉ vế chính hay vế phụ trong câu ghép?
Vị trí của chúng thường đặt ở đâu trong câu?
Việc thay đổi trật tự ấy có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện ý nghĩa của câu?
Trang 21II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
B THỰC HÀNH
Bài tập 2 (SGK- 159).
Lựa chọn câu văn thích hợp, điền vào chỗ trống:[…] Trong các thời kì khác nhau trước đây, các nhà chính trị, nhà văn lỗi lạc,… đã phát triển
nó và hoàn toàn nắm vững nó Ví dụ: ông đọc tốc độ 2000 từ/phút, Ban-dắc đọc tốc
Na-pô-lê-độ 4000 từ/phút, Mác-xim Go-rơ-ki đọc mỗi
trang sách chỉ mất vài giây…
(Theo lịch văn hóa tổng hợp 1987-1990)
Trang 22II)TRẬT TỰ TRONG CÂU GHÉP
A) Các phương pháp đọc nhanh không phải là
điều mới lạ nhưng trong những năm gần đây nó
nó không phải là điều mới lạ
D) Các phương pháp đọc nhanh không phải là
điều mới lạ nhưng nó đã được phổ biến khá
rộng trong những năm gần đây
Trang 23IV) CỦNG CỐ
Câu 1: Cho ví dụ về câu đơn và câu ghép?
Câu 2: Lựa chọn từ ngữ đúng điền vào chỗ
trống
Anh ấy thì rất thông minh nhưng… nên bài
kiểm tra nào cũng không đạt điểm tối đa
a lười b.cẩn thận c cẩu thả d thận trọng
Trang 24V) DẶN DÒ
Về nhà học lại nội dung của bài
Xem bài“ Bản tin” và soạn 4 nội dung sau: