Tang huyet ap

TĂNG HUY T ÁP ẾI.

TĂNG HUY T ÁP Ế

I Ch n đoán THA n đ nh ẩ ổ ị

A) Tiêu chu n ẩ

1) THA theo JNC8

- HA phòng khám ≥140/90 mmHg

- HA t i nhà: ạ ≥135/85 mmHg

- Holter HA 24h: ≥130/80 mmHg

2) Phân lo i:ạ

- BT: <120/80 mmHg

- Ti n THA: ề ≥120/80 mmHg

- THA đ 1: ộ ≥140/90 mmHg

- THA đ 2: ộ ≥160/100 mmHg

B) CĐ PP đo:

1) HA t i phòng khám:ạ

- Sàng l c THAọ

- Ch n đoán THAẩ

2) HA t i nhà ho c Holter HA:ạ ặ

- Nghi ng THA áo choàng tr ng:ờ ắ

+ THA đ 1ộ

+ HA phòng khám tăng nh ng BN không có t n thư ổ ương CQ đích và nguy c tim m ch th pơ ạ ấ

- Nghi ng THA n gi u:ờ ẩ ấ

+ HA phòng khám m c BT caoở ứ

+ HA phòng khám BT nh ng BN có t n thư ổ ương CQ đích không TC ho c nguy c tim m ch caoặ ơ ạ

- Xác đ nh hi u ng áo choàng tr ngị ệ ứ ắ

- HA phòng khám thay đ i đáng k qua các l n thăm khámổ ể ầ

- H HA do TK t ch , t th , sau ăn, sau ng tr a, do thu cạ ự ủ ư ế ủ ư ố

C) Kỹ thu t đo đ t tiêu chu n ch n đoán: ậ ạ ẩ ẩ

- Đo ≥2 l n t th ng i trong m i l n khám và khám ầ ư ế ồ ỗ ầ ≥2 l nầ

- Đo HA chi dưới: người trẻ

- Đo HA 2 tay: l n đo đ u tiênầ ầ

- Đo HA t th n m và đ ng cách nhau 3’:ư ế ằ ứ

+ > 65t

+ ĐTĐ

+ Đang đi u tr THAề ị

+ Nghi ng h áp t thờ ạ ư ế

4) Các khái ni m: ệ

- THA áo choàng tr ng (THA phòng khám đ n đ c):ắ ơ ộ

+ HA t i phòng khám ạ ≥140/90 mmHg qua nhi u l n đoề ầ

+ HA t i nhà <135/85 mmHgạ

- Hi u ng áo choàng tr ng: HA tăng đáp ng khi có m t BSệ ứ ắ ứ ặ

- THA n gi u (THA l u đ ng đ n đ c):ẩ ấ ư ộ ơ ộ

+ HA t i phòng khám <140/90 mmHgạ

+ HA t i nhà ạ ≥135/85 mmHg

- THA tâm thu đ n đ c: ơ ộ

+ SBP ≥140 mmHg

+ DBP <90 mmHg

+ Thường g p nam, tr : do gia tăng nhanh chóng chi u cao và tính đàn h i c a ĐM nên tăng khuy ch đ i sóng ápặ ở ẻ ề ồ ủ ế ạ

l c thì tâm thuự

- THA tâm trương đ n đ c:ơ ộ

+ SBP <140 mmHg

+ DBP ≥90 mmHg

- THA gi t o:ả ạ

+ HA đo được cao h n th c tơ ự ế

+ D u Osler (+): b m HA vấ ơ ượt m c SBP v n b t đứ ẫ ắ ược m chạ

+ G p ngặ ở ườ ới l n tu i đo ĐM x c ngổ ơ ứ

- THA kháng tr : không đ t đị ạ ược HA m c tiêu khi đã dùng 3 lo i thu c v i li u t i đa, trong đó có l i ti uụ ạ ố ớ ề ố ợ ể

- H áp t th : SBP gi m ạ ư ế ả ≥20 mmHg ho c DBP gi m ặ ả ≥10 mmHg khi chuy n t n m sang đ ngể ừ ằ ứ

- T n thổ ương CQ đích:

+ Tim m ch: MI, HF, OAP, bóc tách ĐMC, TSG, PADạ

+ Não: nh i máu não, XH dồ ưới nh n, XH n i s , TIAệ ộ ọ

+ Th n: ti u đ m, gi m CN th nậ ể ạ ả ậ

+ M t: xu t huy t, xu t ti t, phù gaiắ ấ ế ấ ế

- T n thổ ương CQ đích không TC:

+ Hi u áp ệ ≥60 mmHg

+ LVH theo Sokolow-Lyon (RV5 + SV1 ≥ 35mm) ho c RaVL ặ ≥ 11mm

+ ĐM c nh dày thành (IMT > 0.9mm) ho c có MXVả ặ

+ V n t c sóng m ch đùi-c nh >10 m/sậ ố ạ ả

+ ABI <0.9

+ CKD GĐ3 (GFR <60 ml/phút/1.73m2)

+ Albumin ni u vi lệ ượng (30-300 mg/24h)

II LS

- Nhóm TC do HA tăng:

+ Nh c đ u vùng ch m sau khi sáng th c d y, h t sau vài giứ ầ ẩ ứ ậ ế ờ

+ Chóng m t, h i h p, mau m t m iặ ồ ộ ệ ỏ

- Nhóm TC m ch máu:ạ

+ Ch y máu mũiả

+ Nhìn m do t n thờ ổ ương võng m cạ

+ Đau ng c do bóc tách ĐMC ng cự ự

+ Chóng m t t thặ ư ế

- Nhóm TC NN THA:

+ Nh c đ u t ng c n kèm h i h p đánh tr ng ng c, đ b ng m t: u tu thứ ầ ừ ơ ồ ộ ố ự ỏ ừ ặ ỷ ượng th nậ

+ Y u li t c do h Kế ệ ơ ạ + máu: b nh Connệ

III Nguyên nhân

A) Vô căn (95%)

B) Th phát ứ (5%)

1) D u hi u g i ý:ấ ệ ợ

- HC Cushing

- Đ m da trong u x th n kinh => U tu thố ơ ầ ỷ ượng th nậ

- Th n to => Th n đa nangậ ậ

- Âm th i b ng => H p ĐM th nổ ở ụ ẹ ậ

- Âm th i ng c ho c thổ ở ự ặ ượng v => H p eo ĐMCị ẹ

- M ch đùi không rõ => H p eo ĐMCạ ẹ

- Khác bi t HA 2 tay => H p eo ĐMCệ ẹ

2) G m:ồ

a) Thu cố

- Cam th oả

- Corticoid

- OCP có E2 ho c P4ặ

- Khác: Cyclosporine, Amphetamine, Cocaine, thu c nh mũiố ỏ b) H p eo ĐMC: SA m ch máuẹ ạ

c) B nh th n-ni u: SA th nệ ậ ệ ậ

- Nhu mô th n:ậ

+ Th n đa nangậ

+ Th n nậ ứ ước

+ VCT c p, m n: TPTNTấ ạ

+ Lao th nậ

+ K th nậ

+ HC Kimmelstiel Wilson: phù, THA, ti u đ m, suy th n trên BN ĐTĐể ạ ậ

+ Ch n thấ ương th nậ

- B nh m ch máu th n: h p ĐM th n: SA m ch máu, ch p ĐM th n ch n l cệ ạ ậ ẹ ậ ạ ụ ậ ọ ọ

+ Do x v a (2/3): ngơ ữ ở ườ ới l n tu i, h p đo n g n là ch ngã ba dòng máu xoáy m nhổ ẹ ạ ầ ỗ ạ

+ Do d s n s i c (1/3): n tr , h p đo n xaị ả ợ ơ ở ữ ẻ ẹ ạ

- B nh đệ ường ni u: s i, u bệ ỏ ướu gây t c nghẽn: SA b ngắ ụ

d) N i ti t:ộ ế

- Cường giáp: T4, FSH

- Suy giáp: T4, FSH

- Cường c n giáp: Caậ 2 máu tăng, PTH tăng

- HC Cushing: Cortisol máu 8h sáng (g i ý), NP c ch Dexamethasone (xác đ nh)ợ ứ ế ị

- U tu thỷ ượng th n: MRI b ng, đ nh lậ ụ ị ượng Metanephrine ni u 24hệ

- U v thỏ ượng th n gây cậ ường Aldosterone NP (HC Conn): MRI b ngụ

- To đ u chi: NP dung n p glucoseầ ạ

e) Khác

- Thai kỳ

- B nh t o keoệ ạ

- Ph ngỏ

- Đa HC

- B nh lý nãoệ

- Sau PT

3) CĐ tìm NN THA (Theo Washington 34th)

- Kh i phát < 30t ho c > 60tở ặ

- THA kháng trị

- THA đang n đ nh tr nên khó ki m soátổ ị ở ể

- Có c n THA trên LSơ

- Có LS g i ý NN th phátợ ứ

IV Bi n ch ng: ế ứ

A) Tim:

- LVH

- HF: HF tâm trương trước -> HF tâm thu

- BMV

B) M ch máu: ạ

- XVĐM

- PAD

- Phình bóc tách ĐMC

C) TK:

- XH não

- Nh i máu nãoồ

- TIA

D) Th n: ậ CKD

E) M t: ắ

- Đ 1: lòng ĐM co nh <2/3 độ ỏ ường kính TM, ngo n ngoèoằ

- Đ 2: d u S.Gunn (b t chéo ĐTM)ộ ấ ắ

- Đ 3: phù n , XH, xu t ti t (s i dây b c)ộ ề ấ ế ợ ạ

- Đ 4: phù gai thộ ị

V Đi u tr THA n đ nh ề ị ổ ị

A) M c tiêu theo JNC8 ụ

- < 60t: <140/90 mmHg

- ≥ 60t: <150/90 mmHg

B) PP

1) Đi u tr NN (n u có) ề ị ế

2) Lo i b YTNC (thay đ i l i s ng) ạ ỏ ổ ố ố

Ph ươ ng pháp M c tiêu ki m soát ụ ể C th ụ ể Theo dõi

Ch đ ăn DASH:ế ộ

- H n ch mu iạ ế ố

- Tăng trái cây, rau

- Tăng Ca2+, Mg2+, K+

- NaCl < 6g/d

- Ka+ > 4g/d

- Tăng Ca2+, Mg2+

- Phospho 1.7 g/d

- Nhi u ch t x , trái cây, ề ấ ơ rau

- Cholesterol <200 mg/d

- Transfat < 7% t ng ổ calo

- Tránh dùng th c ph m đóng h p, th c ăn ch bi n ự ẩ ộ ứ ế ế

s nẵ

- H n ch dùng nạ ế ước ch mấ

H n ch rạ ế ượu - Nam: 20-30 g/d (≤2

drinks/d)

- N : 10-20 g/d (ữ ≤1 drinks/d)

- 1oz = 30ml

- Ethanol 1000: 10ml = 8g

- Drink: V x đ rộ ượu = 1800

=> 1 drink = + Ethanol (1000): 18ml + Whisky (400): 45ml => 1 x rị ượu đ (250ml-40ế 0) = 80g c nồ

+ Rượu vang (120): 150ml

+ Bia (50): 360ml

Gi m cânả

- BMI <25 kg/m2

- Vòng eo: < 90cm (nam),

< 80cm (n )ữ

- Ch đ ăn ít năng lế ộ ượng

- V n đ ng th l c đ u đ nậ ộ ể ự ề ặ CN

V n đ ng th l cậ ộ ể ự

- ≥30 phút đi b nhanh ộ trong ≥ 5/7d m i tu nỗ ầ

- ≥ 150’/w

- Tăng ho t đ ng qua nhi u hình th c đa d ngạ ộ ề ứ ạ

- T p đ u đ nậ ề ặ

B thu c láỏ ố

L i ích b thu c lá:ợ ỏ ố

- Trong 20’: h M, HA, ạ thân nhi t v BTệ ề

- Trong 24h: gi m nguy ả

c MIơ

- Trong 1y: gi m ½ nguyả

c CHDơ

- Trong 5y: nguy c CVA ơ

v BTề

- Trong 15y: nguy c ơ CHD và t vong v BTử ề

- PP:

+ Thay th Nicotinế + Tăng v n đ ng, gi m th c ăn giàu NL đ tránh ậ ộ ả ứ ể tăng cân

ADR: bu n nôn, ồ nôn, t t HA, M ụ

ch mậ

Gi m stressả - Ngh ng i, th giãnỉ ơ ư

- Đ c sách báoọ

- Đi b , t p yogaộ ậ

- Giúp đ ngỡ ười khác

035 140 530 (Cô

Hoa)

- 0: không hút thu cố

- 3: đi b 30’ ho c 3km/dộ ặ

- 5: 5 kh u ph n trái cây và rau c m i ngàyẩ ầ ủ ỗ

- 140: SBP

- 5: Cholesterol toàn ph n <5 mmol/l (200 mg/dl)ầ

- 3: LDL <3 mmol/L (120 mg/dl)

- 0: không th a cân và ĐTĐừ

- HA

- Cholesterol, LDL

- CN

- ĐH

3) Dùng thu c h áp ố ạ

a) Các thu c theo JNC8: 4 nhómố

- RASI: u tiêu dùng cho BN < 60t ho c CKD do nhóm BN này có ho t tính Renin cao, g m:ư ặ ạ ồ

+ ACEI + ARB (hi u qu gi m MI, CVA, t vong do tim m ch tệ ả ả ử ạ ương đương nh ng dung n p t t h n, ít ADR h n ACEIư ạ ố ơ ơ theo NC ONTARGET, VALIANT, ELITE)

- CCB: u tiên DHP (đ c bi t Amlodipine do có nhi u NC)ư ặ ệ ề

- L i ti u: u tiên Thiazide do không tăng ho t tính h RAA bù trợ ể ư ạ ệ ừ

b) Cách ph i h p thu c:ố ợ ố

- RASI + CCB (đượ ưc u tiên do tăng hi u qu h áp, gi m ADR, cân b ng đệ ả ạ ả ằ ược c ch ph n đi u hoà theo NCơ ế ả ề ACCOMPLISH)

- RASI + L i ti uợ ể

- L i ti u + CCB (nên dùng cho BN ợ ể ≥ 60t do ho t tính Renin không còn cao)ạ

- THA kháng tr : RASI + CCB + L i ti u + Khác (BB, c ch ị ợ ể ứ ếα, methyldopa, hydralazine, reserpine, aliskiren)

- Chú ý: không ph i h p 2 thu c RASI là ACEI và ARB do cùng c chố ợ ố ơ ế

d) CĐ ph i h p thu c:ố ợ ố

- JNC8: SBP ≥20 mmHg ho c DBP ặ ≥10 mmHg so v i m c tiêuớ ụ

- ESC/ESH:

+ HA ≥160/100 mmHg + Có ≥2 YTNC

+ Có t n thổ ương CQ đích dưới LS + Kèm ĐTĐ, b nh th n ho c b nh tim m ch khácệ ậ ặ ệ ạ e) C th theo JNC8ụ ể

Nhóm thu c ố Lo i thu c ạ ố Li u kh i đ u ề ở ầ Li u đích ề

Y l nh: ệ Captopril 25mg 1v x 2 (u)

150mg

Y l nh: ệ Captopril 25mg 2v x 3 (u)

Y l nh: ệ Elanapril 5mg 1v (u) Y l nh: ệ Elanapril 5mg 2v x 2 (u)

Y l nh: ệ Valsartan 80mg 1v (u)

320mg

Y l nh: ệ Valsartan 80mg 4v (u) Telmisartan 40mg 40mg

Y l nh: ệ Telmisartan 40mg 1v (u)

80mg

Y l nh: ệ Telmisartan 40mv 2v (u) CCB DHP (u ngố

sáng để

tránh ti uể

đêm)

Y l nh: ệ Amlodipine 5mg ½v (u)

10mg

Y l nh: ệ Amlodipine 5mg 2v (u) Nifedipine SR 30mg 30mg

Y l nh: ệ Nifedipine SR 30mg 1v (u)

60mg

Y l nh: ệ Nifedipine SR 30mg 2v (u) Non-DHP Diltiazem XR 120mg 120mg

Y l nh: ệ Diltiazem XR 120mg 1v (u)

360mg

Y l nh: ệ Diltiazem XR 120mg 3v (u)

L i ti uợ ể

(không

u ngố

t i)ố

Thiazide cổ

đi nể

Hydrochlorothiazde 25mg 25mg

Y l nh: ệ Hydrochlorothiazide 25mg 1v (u)

100mg

Y l nh: ệ Hydrochlorothiazide 25mg 4v (u)

Thiazide –

like

Indapamide 1.25mg 1.25mg

Y l nh: ệ Indapamide 1.25mg 1v (u)

2.5mg

Y l nh: ệ Indapamide 2.5mg 2v (u) Quai Furosemide 40mg (viên

th 2 u ng trứ ố ước khi đi

ng 6h)ủ

40mg

Y l nh: ệ Furosemide 40mg 1/2v x

2 (u)

80mg

Y l nh: ệ Furosemide 40mg 1v x 2 (u)

Y l nh: ệ Spironolactone 25mg ¼v x

2 (u)

Y l nh: ệ Spironolactone 25mg 1v x

2 (u)

BB (CĐ:

THA

kháng

tr )ị

Th h 2ế ệ

( c chứ ế

ch n l cọ ọ

β1)

Metoprolol succinate (Betaloc Zok) 50mg (th iả qua gan)

50mg

Y l nh: ệ Metoprolol 50mg 1v (u)

100mg

Y l nh: ệ Metoprolol 50mg 2v (u)

Atenolol 50mg (th i quaả

th n)ậ

50mg

Y l nh: ệ Atenolol 50mg 1v (u)

100mg

Y l nh: ệ Atenolol 50mg 2v (u) Bisoprolol 5mg (th i quaả

gan và th n)ậ

5mg

Y l nh: ệ Bisoprolol 5mg 1v (u)

40mg

Y l nh: ệ Bisoprolol 10mg 4v (u)

Th h 3ế ệ

(dãn m ch)ạ

Carvedillol 25mg 12.5mg

Y l nh: ệ Carvedillol 25mg ¼v x2(u)

50mg

Y l nh: ệ Carvedillol 25mg 1v x 2 (u)

VI THA c n ơ

A) Đ nh nghĩa: ị

THA c n: HA ơ ≥180/110 mmHg (ho c ặ ≥210/120 mmHg theo tiêu chu n m i)ẩ ớ

- Ch a t n thư ổ ương CQ đích:

+ THA kh n c p: ch a có ti n căn THAẩ ấ ư ề

+ THA ch a ki m soát: đã có ti n căn THAư ể ề

- Có t n thổ ương CQ đích: THA c p c u, g m:ấ ứ ồ

* THA gia t c: ch a phù gai thố ư ị

* THA ác tính: phù gai thị

B) LS và CLS

- TK (11%)

+ Đau đ uầ

+ RLTG

+ D u hi u TK khu trúấ ệ

+ M t: XH, xu t ti t, phù gai thắ ấ ế ị

- Tim m ch:ạ

+ Đau ng c (27%)ự

+ CHF, khó th (22%)ở

+ NMCT

+ Phình bóc tách ĐMC

- Th n: AKI t i th nậ ạ ậ

- TC Giao c mả

- S n gi t: ả ậ

+ Đau đ u d d iầ ữ ộ

+ Phù

+ Ti u đ mể ạ

+ RLTG

B) X trí: ử

1) THA c p c u ấ ứ

- M c tiêu: ụ

+ H MAP 25% trong 2h đ uạ ầ

+ Gi 3-24: Gi SBP ờ ữ ≥160 mmHg, DBP ≥100 mmHg, MAP ≥120 mmHg (HA xu ng th p quá gây thi u máu não)ố ấ ế + N2: v HA m c tiêu theo JNC8ề ụ

- Đường dùng:

+ TTM: N1

+ U ng: N2 tr điố ở

Y l nh: ệ (Nitroglycerine 10mg/10ml 2A + NaCl 0.9% đ 50ml) SE 6ml/hủ

- Theo dõi và ch nh li u:ỉ ề

+ M i 5-10’ tăng t c đ 1 l n: 6 ml/h -> 9 ml/h -> 12 ml/h -> 15 ml/hỗ ố ộ ầ

+ Đo HA m i 30’-1h trong 6h đ u, sau đó q3hỗ ầ

2) THA kh n c p ẩ ấ

- M c tiêu: h áp trong vòng 24-72hụ ạ

Y l nh: ệ

+ N1:

* Captopril 25mg 1v NDL

* (Risordan 10mg/10ml 2A + NaCl 0.9% đ 50ml) SE 6 ml/hủ + N2:

* Captopril 25mg 1v (u)

* Adalat LA 30mg 1v (u)