Giáo án văn 8 phát triển năng lực học sinh

HĐ hình thành kiến thức: Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung -Mục tiêu : Giúp cho HS nắm được những nét cơ bản về tác giả Thanh Tịnh và văn bản Tôi đi học - Nhiệm vụ : HS tìm

Trang 1

Tiết 1: Đọc - Hiểu văn bản

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo , kĩ năng phân tích , cảm thụ tác phẩmvăn xuôi giàu chất trữ tình

- GV: Soạn kế hoạc dạy học,tư liệu tham khảo (Tập truyện “Quê Mẹ ” )

- Thiết bị dạy học : Phiếu học tập, giấy A4, Máy tính, …

- Học liệu: tranh ảnh , hình ảnh có liên quan…

- HS : Tìm hiểu bài học và đọc các tài liệu có liên quan đến bài học

III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

1 Phương pháp và kĩ thuật thực hiện các chuỗi hoạt động trong bài học

Tên hoạt động Phương pháp thực hiện Kĩ thuật dạy học

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS nhớ lại, hồi tưởng lại kỉ niệm ngày tựu trường đầu tiên

Trang 2

* Nhiệm vụ: HS theo dõi đoạn video và thực hiện yêu cầu của GV.

* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, HĐ cả lớp.

* Yêu cầu sản phẩm: HS suy nghĩ trả lời.

* Cách tiến hành:

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV chiếu video : GV cho HS nghe một bài hát : Ngày đầu tiên đi học của nhạc sĩ NgọcLinh

? E cảm nhận được điều gì trong lời bài hát ?

-Dự kiến TL: Cảm xúc nỡ ngỡ, rụt rè của gày đầu tiên đi học một bạn nhỏ

? Hãy hồi tưởng lại ngày đầu tiên đi học và cho biết cảm xúc, tâm trạng của em ngày đó-Dự kiến TL: Hồi hộp, lo lắng…

Những kỉ niệm sâu sắc, êm đềm của tuổi thơ đã đi vào thơ ca như những dòng suối

ngọt lành, trong mát Nào là kỉ niệm tuổi thơ của Giang Nam là những ngày chốn học đuổibướm cạnh bờ ao Rồi nhà thơ Tế Hanh tìm lại tuổi thơ của mình bên con sông Trà Bồngxanh biếc còn nhà thơ Thanh Tịnh lại sống lại những kỉ niệm tuổi thơ bằng ngày đầu tiên đIhọc, kỉ niệm về ngày đầu tựu trường, để rồi sau bao nhiêu năm mỗi khi nhớ lại vẫn còn gieovào lòng bao rung cảm, xao xuyến bâng khuâng.Hôm nay , cô và các em sẽ tìm hiểu tâmtrạng của một bạn học trò trong văn bản “ Tôi đi hoc” của Thanh Tịnh với những kỉ niệmmơn man của một thời thơ ấu trong ngày tựu trường đầu tiên của mình nhé!

HĐ 2 HĐ hình thành kiến thức:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

-Mục tiêu : Giúp cho HS nắm được những nét

cơ bản về tác giả Thanh Tịnh và văn bản Tôi

đi học

- Nhiệm vụ : HS tìm hiểu ở nhà

- Phương thức thực hiện : Trình bày dự án,

hoạt động chung, hoạt động nhóm

- Yêu cầu sản phẩm: Kết quả cuả nhóm là

phiếu học tập, câu trả lời của HS

- Năm lên 6 tuổi được đổi tên là Trần Thanh

Tịnh, học tiểu học và trung học tại Huế, Từ

năm 1933 , bắt đầu đi làm và vào nghề dạy học

Đây cũng là thời gian ông bắt đầu sáng tác văn

chương

I Giới thiệu chung

1 Tác giả :

Trang 3

- Trong sự nghiệp sáng tác của mình , Thanh

Tịnh đã có mặt khs nhiều lĩnh vực : truyện

ngắn, truyện dài, thơ, bút kí văn học song có lẽ

ông thành công hơn cả ở thể loại truyện ngắn và

thơ Những truyện ngắn của ông toát lên một

tình cảm êm đềm , trong trẻo Văn ông nhẹ

nhàng mà thấm sâu mang dư vị vừa man mác

buồn thương vừa ngọt ngào quyến luyến

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ : Trình

? Kê các sự việc chính của văn bản

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ

+ Ngôi kể : Thứ nhất – người kể xưng tôi ->

làm cho văn bản có sức thuyết phục , sinh động

+ Các sự việc chính :

- Cảm nhận của tôi trên đường tới trường

- Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường

- Tâm trạng nhân vật tụi trong lớp học

+ Đoạn 1:Từ dầu -> trên ngọn núi: Cảm nhận

của tôi trên đường tới trường

- -Thanh Tịnh (1911-1988) Tác phẩm mang văn phong đằm thắm, êmdịu, trong trẻo

2 Văn bản

- In trong tập “ Quê mẹ” xuất bản năm 1941

Trang 4

+ Đoạn 2:“tiếp theo được nghỉ cả ngày nữa”:

Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường

+ Đoạn 3:“Còn lại” – Tâm trạng nhân vật tụi

trong lớp học

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được tâm trạng hồi

hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nv Tôi khi cùng mẹ

đi trên đường tới trường

- Nhiệm vụ: HS thực hiện yêu cầu của GV

- Phương thức thực hiện : HĐ chung, thảo

luận nhóm, HĐ cặp đôi

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS

- Cách tiến hành:

1 GV chuyển giao nhiệm vụ:

Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn trải bàn ( 5

phút)

? Điều gì đã gợi nhắc nhân vật Tôi nhớ về kỉ

niệm của buổi tựu trường đầu tiên

? Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành kỉ

niệm trong tâm trí Tôi

? Em hãy giải thích vì sao nhân vật Tôi lại có

cảm giác thấy lạ trong buổi đầu tiên đến trường

mặc dù trên con đường ấy, Tôi quen đi lại lắm

lần?

- Thông qua những cảm nhận của bản thân trên

con đường làng đến trường nhân vật Tôi đó tự

bộc lộ đức tính gỡ của mình

? Trong câu văn “Ý nghĩ thoáng qua trong trí tôi

nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang ngọn

núi”, tác giả sử dụng nghệ thuật gỡ và phân tích

ý nghĩa cách diễn đạt ấy?

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Thời gian buổi sỏng cuối thu

- Không gian: trên con đường làng dài và

hẹp - - -Và đó là thời điểm và nơi chốn quen

thuộc gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của tác giả

Đấy cũng là thời điểm đặc biệt của Tôi, lần đầu

tiên được cắp sách đễn trường.Phép so sánh So

sánh một hiện tượng vô hình với một hiện

tượng thiên nhiên hữu hình đẹp đẽ Chính hinh

ảnh này đó cho ngừơi đọc thấy kỷ niệm

của Tôi ngày đầu tiên đi học thật cao đẹp và sâu

sắc

II Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng của Tôi trên con đường

cùng mẹ tới trường.

- Bằng nghệ thuật so sánh, sử dụnghàng loạt động từ

-> Cử chỉ ngộ nghĩnh ,đáng yêu, ngây thơ

và sự thay đổi trong nhận thức của bảnthân nhân vật tôi

Trang 5

- GV đánh giá quá trình thảo luận của

nhóm, đánh giá sản phẩm của HS

- GV chốt kiến thức

HĐ 3 HĐ luyện tập

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được nét đặc sắc

nghệ thuật so sánh sử dụng trong văn bản

- Phương thức thực hiện : HĐ chung, thảo

tác giả sử dụng trong bài văn

+ Nghe và trả lời câu hỏi

+ GV nhận xét

III HĐ luyện tập

? Tìm và phân tích các hình ảnh so sánh đượctác giả sử dụng trong bài văn

HĐ 4 HĐ vận dụng

- Mục tiêu: Vận dụng kiên sthuwcs đã học áp dụng vào bản thân

- Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học thực hiện yêu cầu của GV

- Phương thức thực hiện : HĐ cá nhân

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS, câu trả lời của hs

1 GV chuyển giao nhiệm vụ

? Viết một đoạn văn ngắn nói lên cảm xúc của em trong ngày tựu trường đầu tiên

- Nghe yêu cầu

- Trình bày cá nhân

- GV nhận xét

HĐ 5 HĐ tìm tòi , mở rộng

- Mục tiêu: Mở rộng kiến thức đã học

- Nhiệm vụ: HS về nhà tìm hiểu, sưu tầm

- Phương thức thực hiện : HĐ cá nhân

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS, câu trả lời của hs

1 GV chuyển giao nhiệm vụ

? Hãy tìm đọc 1 số bài văn , bài thơ cũng nói về chủ đề ngày đầu tiên đi học

- Đọc yêu cầu

- Về nhà suy nghĩ trả lời

IV RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 6

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm , sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm

văn xuôi giàu chất trữ tình

- Tư liệu tham khảo (Tập truyện “Quê Mẹ ” )

2 HS : Nghiên cứu bài học , chuẩn bị sản phẩm theo sự phân công

III Tổ chức các hoạt động

Trang 7

- Kích thích HS nhớ lại, hồi tưởng lại kỉ niệm ngày tựu trường đầu tiên

* Nhiệm vụ: HS theo dõi đoạn văn và thực hiện yêu cầu của GV.

* Cách tiến hành:

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV cho khơi gợi cảm xúc cho HS nhớ về ngày khai trường đầu tiên của chính mình:Ngàyđầu đi học thật khó, tôi chẳng biết gì cả Tôi chẳng biết cầm bút, chẳng biết sách vở là gìnhưng điều đó chẳng khó gì khi có cô bên cạnh tôi Cô đã chỉ tôi cách cầm bút, tập cho tôiviết chữ Và rồi ba tiếng trống trường vang lên, báo hiệu giờ về đã đến Những bạn khác thìđược ba mẹ đón về nhà Cô cũng về nhà, chỉ còn lại một mình tôi - cậu học trò lớp một côđơn trong căn phòng lạnh lẽo Tôi đã khóc, khóc rất to rồi đột nhiên có ai đó khẽ đặt tay lênvai tôi và nói: “Mình về nhà thôi con”, lúc đó tôi mới nhận ra là mẹ đã ở bên tôi.Ôi! Sao tôithương đến thế, sao tôi nhớ đến thế Cái ngày đầu tiên đi học của tôi Cái ngày mà tôi cónhiều ki niệm nhất trong tuổi thơ của mình.”

? Đoạn văn trên nói về cảm xúc của ai? Cảm xúc về điều gì

- Dự kiến TL: Cảm xúc bỡ ngỡ, rụt rè, lo lắng, hồi hộp , sợ hãi của một bạn nhỏkhi bắt đầugiờ học đầu tiên …

? Hãy hồi tưởng lại ngày đầu tiên đi học và cho biết cảm xúc, tâm trạng của em ngày đó

- Dự kiến TL: Hồi hộp, sợ hãi, lo lắng, bỡ ngỡ

- GV dẫn dắt vào bài :

Thật khó diễn tả bằng lời những cảm xúc của các em học sinh lúc đó Bởi mỗi người cónhững cảm xúc riêng Hôm nay , cô và các em sẽ tiếp tục tìm hiểu tâm trạng của một bạn họctrò trong văn bản “ Tôi đi hoc” với những kỉ niệm mơn man, buâng khuâng của một thời thơấu

Hoạt động 2: HĐ hình thành kiến thức

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được tâm trạng hồi

hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nv Tôi khi đứng trước

sân trường

- Nhiệm vụ: HS thực hiện yêu cầu của

GV-II.Tìm hiểu văn bản

2 Tâm trạng của nhân vật Tôi khi đứng trước sân trường

Trang 8

- Phương thức thực hiện : HĐ chung, thảo luận

nhóm, HĐ cặp đôi

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS

1 GV chuyển giao nhiệm vụ:

Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn trải bàn(5

phút)

? Cảnh trước ngôi trường làng Mĩ Lí lưu lại trong

tâm trí tác giả có gì nổi bật ?Tìm những chi tiết,

hình ảnh miêu tả ngôi trường

? Cảnh tượng ấy gợi không khí gì trong lòng

người đọc

? Qua đoạn văn trên e có nhận xét gì về tâm trạng

của nhân vật tôi khi đứng trước sân trường? Để

khác họa tâm trạng, hình ảnh nhân vật Tôi tác giả

đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào

+ Ai cũng ăn mặc chỉn chu, tươm tất

-> Không khí tưng bừng của ngày hội khai trường

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được tâm trạng của nv

Tôi khi nghe gọi tên và ngồi trong lớp học

- Phương thức thực hiện : HĐ chung, thảo luận

-> Tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ lo sợcủa nhân vật tôi khi đứng trước sântrường

3 Tâm trạng của nhân vật Tôi khi nghe gọi tên và ngồi trong lớp học

Trang 9

Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn trải bàn(5

phút)

? Hình ảnh ông đốc được miêu tả qua những chi

tiết nào ? Tâm trạng của nhân vật tôi khi nghe ông

đốc gọi tên ra sao

? Những cảm giác mà nhân vật tôi nhận được khi

bước vào lớp học là gì

? Khi đã rời xa mẹ , cùng các bạn bước vào trong

lớp theo lời thúc giục của ông đốc và sự đón chào

của thày giáo trẻ nhân vật tôi bước vào lớp với

một tâm trạng mới Những cảm giác mà nhân vật

tôi nhận được khi bước vào lớp học là gì

? Trước những cảm giác mới mẻ đó , nv tôi đã

quan sát và suy nghĩ như thế nào khi nhìn ra cửa

sổ

? E có nhận xét gì về nhan đề Tôi đi học- tên của

bài học đầu tiên cũng chính là nhan đề của tác

phẩm? Theo em , tác giả đặt tên tác phẩm trùng

với tên của bài học đầu tiên có ý nghĩa gì

Ông đốc : + Nói : các em phải cố gắng học…

+ Nhìn chúng tôi với đôi mắt hiền từ,

cảm thông

+ Tươi cười nhẫn nại

- Khi nghe gọi tên:

+ Tim : Ngừng đạp

+ Giật mình, lúng túng

+ Òa khóc

-> Vùa lo sợ vùa sung sướng

( Khi nghe ông đốc đọc danh sách học sinh mới ,

nhân vật tôi càng lúng túng Nghe gọi tên thì giật

mình và cảm thấy sợ khi phải xa bàn tay dịu dàng

của mẹ Chú cảm thấy như mình bước vào một

thế giới khác và cách xa mẹ hơn bao giờ hết Vừa

ngỡ ngàng vừa tự tin cậu bước vào lớp Và cậu

cũng rất sung sướng vì mình bắt đầu trưởng

thành , bắt đầu tồn tại độc lập và hòa nhập vào xã

+ Thấy quyến luyến bạn mới

- Ngoài cửa sổ: Chim liệng, hót, bay…Kỉ niệm lại

- Khi nghe gọi tên:

+ Tim : Ngừng đạp + Giật mình, lúng túng + Òa khóc

-> Vùa lo sợ vùa sung sướng

- Trong lớp : + Có mùi hương lạ + Cái gì cũng lạ và hay + Lạm nhận bàn ghế chỗ ngồi làriêng

+ Thấy quyến luyến bạn mới

- Ngoài cửa sổ: Chim lieng, hót,bay…Kỉ niệm lại ùa về

-> Cảm giác chân thực đan xen giữa

lạ và quen

=> Yêu thiên nhiên, yêu những kỉniệm êm đềm tuổi thơ Yêu cả sự họchành để trưởng

Trang 10

ùa về

-> Cảm giác chân thực đan xen giữa lạ và quen

- Nhan đề : L à buổi tựu trường đầu tiên và chính

là bài học đầu tiên trong đời của nhân vật tôi

- GV đánh giá quá trình thảo luận của nhóm, đánh

giá sản phẩm của HS

- GV chốt kiến thức và ghi bản

* Mục tiêu : Giúp HS nắm được những nét đặc

sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản

* Nhiệm vụ: HS thực hiện theo yêu cầu của GV

* Phương thức thực hiện: cá nhân

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS

* Cách tiến hành :

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

? Nêu những nét đặc sắc nghệ thuật của văn

* Mục tiêu : Giúp HS vận dụng kiến thức đã học

viết đoạn văn cảm nghĩ của mình

* Yêu cầu sản phẩm: vở ghi đoạn văn của HS

1.GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

? Phát biểu cảm nghĩ cuả em về dòng cảm xúc của

nhân vật “tôi”trong truyện ngắn Tôi đi học (viết

đoạn văn 5-7 câu )

2.HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc yêu cầu câu hỏi

- HS làm việc cá nhân : viết đoạn văn

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vậtđặc sắc

2 Nội dung

- Kỉ niệm trong sáng dầy xúc độngkhông thể nào quên trong buổi tựutrường đầu tiên

3 Ghi nhớ (SGK – 9)

IV Luyện tập

Hoạt động 4: HĐ vận dụng

* Mục tiêu : Giúp HS vận dụng kiến thức đã học viết đoạn văn ghi lại ấn tượng của mình

trong buổi đến trường khai giảng đầu tiên

Trang 11

* Yêu cầu sản phẩm: vở ghi đoạn văn của HS

? viết đoạn văn ghi lại ấn tượng của mình trong buổi đến trường khai giảng đầu tiên (viếtđoạn văn 5-7 câu )

- HS làm việc cá nhân : viết đoạn văn

- HS nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung và cho điểm

Hoạt động 5: HĐ tìm tòi, mở rộng

* Mục tiêu : Giúp HS mở rộng vốn kiến thức đã học

* Nhiệm vụ: HS về nhà tìm hiểu, liên hệ

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở

- Sưu tầm nhừn bài hát , bài thơ, bài văn về ngày khai trường và hát một bài hát nói về cảmxúc của HS trong buổi khai trường

-Thực hành so sánh ,phân tích các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Phân biệt các từ ngữ thuộc diện rộng hẹp trong các bài tập

Trang 12

:Nghiên cứu kiến thức nội dung trong SGK.

III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy – học

- Kích thích HS tìm hiểu nghĩa của từ trong hệ thống từ vựng tiếng việt

2 Phương thức thực hiện :

- HĐ nhóm

3 Sản phẩm hoạt đông : phiếu học tập của nhóm

4 Phương án kiểm tra , đánh giá

- HS nhận xét, đánh giá, bổ sung

- GV đánh giá

5 Tiến trình hoạt động :

- * Nhiệm vụ: HS theo dõi đoạn video và thực hiện yêu cầu của GV.

Trang 13

- GV yêu cầu ? chỉ ra các từ ngữ có liên quan với nhau về nghĩa

- HS tiếp nhận nhiệm vụ : Hđ trao đổi nhóm

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS trao đổi nhóm tìm các từ có liên quan với nhau về nghĩa

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm

-Dự kiến sản phẩm: Các từ nghệ thuật , hội họa, âm nhạc, văn học, điêu khắc

* Báo cáo kết quả

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận

* Đánh giá sản phẩm:

- HS đánh giá, nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét.đánh giá

-> GV dẫn dắt vào bài mới :

GV dẫn dắt vào bài : Các em ạ, trong đoạn văn trên có những từ nghĩa rất rộng, nó bao hàmnghĩa của các từ khác và có những từ nghĩa hẹp được từ khác bao hàm Vậy thế nào là từnghĩa rộng và nghĩa hẹp…cô trò ta sẽ đi vào tìm hiểu qua bài học ngày hôm nay

B HĐ hình thành kiến thức: (20phút)

Hoạt động : KN từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp.

1 Mục tiêu : Giúp cho HS nắm được thế

nào là từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu các nhóm và cá nhân HS trả lời

các câu hỏi sau:

? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của các từ “ thú, chim, cá”? Vì sao?

? Nghĩa của những từ “ thú, chim, cá” rộng hơn

nghĩa của những từ nào? Hẹp hơn nghĩa của

những từ nào?

? Nghĩa của từ “ thú” rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ: voi ,hươu

? Nghĩa của từ “chim”rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ : tu hú, sáo

? Nghĩa của từ”cá”rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của các từ: cá rô, cá thu

? Vì sao em biết được nghĩa của cá từ :thú , chim

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.

1 Ví dụ

Trang 14

, cá rộng hơn nghĩa của các từ voi, hươu, tu hú,

sáo, cá rô, cá thu

? vẽ sơ đồ cho các từ trên

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

* Thực hiện nhiệm vụ:

- HS HĐ cá nhân, HĐ nhóm thảo luận trả lời các

câu hỏi trên

- GV quan sát và giao nhiệm vụ cho từng nhóm

- Dự kiến sản phẩm:

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghiã của từ

thú, chim, cá

-> Vì: Phạm vi nghĩa của từ“ động vật“ đã bao

hàm nghĩa của 3 từ : thú, chim, cá

-Nghĩa của từ “thú”rộng hơn nghĩa của từ : voi,

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận

“ tu hú, sáo…”<“ chim” < “ động vật”

“ rô, chép…” <“ cá” < “ động vật”

=> Sơ đồ về mối quan hệ của các từngữ trên:

Trang 15

1 Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã học

về cấp độkhái quát nghĩa của từ để vẽ sơ đồ

áo sơ mi)

* Báo cáo kết quả:

- Đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm

* Đánh giá kết quả:

- Các nhóm nhận xét, đánh giá, bổ sung

-GV nhận xét, đánh giá

- GV chốt kiến thức bài tập 1

1 Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã

học về cấp độkhái quát nghĩa của từ để tìm từ

Trang 16

* Đánh giá kết quả:

- Các nhóm nhận xét, đánh giá, bổ sung

-GV nhận xét, đánh giá

- GV chốt kiến thức bài tập 2

về cấp độkhái quát nghĩa của từ để tìm từ ngữ

không thuộc phạm vi mỗi nhóm

Trang 17

D Hoạt động vận dụng (5 phút)

Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã học

về cấp độkhái quát nghĩa của từ để vận dụngtrong giao tiếp, trong cuộc sống

2 Phương thức thực hiện:HĐ cá nhân

3 Sản phẩm hoạt động : câu trả lời của HS, vởghi

4 Phương án kiểm tra, đánh giá:

“ Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng.

Nhị vàng, bông trắng, lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.”

? Cho các từ : lúa nếp, ngũ cốc, lúa tẻ, lúa, tám thơm Hãy xác định mối quan hệ về nghĩa của

+ lúa nếp, lúa tẻ, tám thơm < lúa < ngũ cốc

- HS trả lời câu hỏi

về cấp độkhái quát nghĩa của từ tìm tòi, sưu tầmnhững đoạn văn trong các văn bản đã học có sửdụng cấp độ khái quát nghĩa của từ

2 Phương thức thực hiện:HĐ cá nhân

3 Sản phẩm hoạt động : đoạn văn mà HS đã sưutầm được

4 Phương án kiểm tra, đánh giá:

Trang 18

- GV : sưu tầm các đoạn văn, bài thơ có sử dụng

cấp độ khái quát nghãi của từ ngữ

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2 Kỹ năng.

- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản (nói ,viết )thống nhất về chủ đề

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đốitượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảmxúc của mình

3.Thái độ : - Giáo dục cho HS tình cảm yêu mến nền văn học của dân tộc.

2 Chuẩn bị của học sinh :

- Nội dung kiến thức đã chuẩn bị ở nhà

- Phiếu học tập

III Tiến trình tở chức hoạt động dạy và học

Trang 19

- Giúp HS biết xác định chủ đề trong văn bản

2 Phương thức thực hiện :

- HĐ nhóm

3 Sản phẩm hoạt động: phiếu học tập của nhóm, câu trả lời bằng miệng của cá nhân HS

4 Phương án kiểm tra , đánh giá

về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì”

HS tiếp nhận bằng cách theo dõi đoạn văn và thực hiện yêu cầu của GV

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS : HĐ nhóm , HĐ cả lớp.

- GV : Quan sát nhắc nhở các nhóm ghi kết quả hđ vào phiếu học tập

- Dự kiến sản phẩm : Đoạn văn trên đã nói lên về niềm hạnh phúc , sung sướng của nhân vậttôi khi được nằm trong lòng mẹ

- Các nhóm báo cáo kết quả hoạt động của nhóm

* Đánh giá kết quả :

- Các nhóm đánh giá, nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, đánh giá

-> Gv dẫn dắt vào bài mới : Như chúng ta đã biết, chủ đề của VB là điểm tựa, là vđ chính

mà VB biểu đạt Tính thống nhất về chủ đề của VB là một trong những đặc trưng quantrọng tạo nên VB, phân biệt VB với những câu hỗn độn, với những chuỗi bất thường vềnghĩa Một VB không mạch lạc và không có tính liên kết là VB không đảm bảo tínhthống nhất về chủ đề Để hiểu rõ hơn vđ này, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

Trang 20

B Hoạt động hình thành kiến thức : (20 phút)

Hoạt động 1: chủ đề của văn bản

(10 phút)

1 Mục tiêu: Giúp cho HS nắm được chủ đề là gì và

hình thành cho HS khái niệm về chủ đề

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu cá nhân và các nhóm nghe câu hỏi để trao

đổi , thảo luận

+ Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào về thời thơ

ấu của mình? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng

gì trong lòng tác giả?

+ Hãy nêu chủ đề của văn bản này?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ: Nghe kĩ câu hỏi và suy nghĩ ,

trao đổi thảo luận câu trả lời

- HS làm việc cá nhân và trao đổi thảo luận theo nhóm

để trả lời các câu hỏi trên

- GV quan sát, nhắc nhở ý thức thảo luận của các nhóm

- Cá nhân HS trả lời câu hỏi

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận nhóm

- Dự kiến trả Lời:

- Cứ vào thời điểm cuối thu, các em nhỏ rụt rè nép dưới

nón mẹ

- Kỉ niệm khi đi trên đường

- Kỉ niệm khi đứng trong sân trường,trước cửa lớp khi

nghe gọi tên

- Kỉ niệm khi ngồi trong lớp…

-> Gợi tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ, cảm động nhưng có

phần sung sướng hạnh phúc

* Chủ đề: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng,

niềm hạnh phúc của tác giả trong ngày đầu tiên đi học

Trang 21

- GV chốt kiến thức và ghi bảng

Những vấn đề trên đây chính là chủ đề của văn bản Tôi

đi học Đối tượng được nói đến ở đây là nhân vật tôi –

Người đi học; và vấn đề chính được biểu đạt là những

kỉ niệm xưa – buổi tựu trường đầu tiên

Hoạt động 2: Tính thống nhất về chủ đề của văn

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu cá nhân và các nhóm nghe câu hỏi để trao

đổi , thảo luận

? Căn cứ vào đâu em biết văn bản : “ Tôi đi học” nói

lên những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu trường?

? Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, bỡ

ngỡ đó in sâu vào lòng nhân vật tôi suốt cuộc đời ?

? Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen

lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi?

? Vai trò của các chi tiết, từ ngữ vừa tìm được là gì?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ: Nghe kĩ câu hỏi và suy nghĩ ,

- HS làm việc cá nhân và trao đổi thảo luận theo nhóm

- GV quan sát, nhắc nhở ý thức thảo luận của các nhóm

- Cá nhân HS trả lời

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận của

nhóm

- Dự kiến trả lời:

- Nhan đề: câu chuyện nói về : Tôi đi học Đại từ “tôi”

được nhắc lại nhiều lần

- Các câu nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trường đầu

tiên:

+ Hôm nay tôi đi học

2 Chủ đề của văn bản.

- Là đối tượng, vấn đề chính màvăn bản biểu đạt

1 V ăn bản : Tôi đi học.

Trang 22

+ Hằng năm cứ vào cuối thu….

+ Tôi quên thế nào được…

+ Hai quyển vở mới………

- Từ ngữ: cứ đến, quên thế nào được……

- Chi tiết: con đường quen đi lại lắm lần nhưng lần này

tự nhiên thấy lạ; trương Mĩ Lý trông vừa xinh xắn vừa

oai nghiêm ; một người bạn tôi chưa hề quen biết

nhưng không hề xa lạ chút nào,

=> Vai trò : Toàn bộ nhan đề, nội dung, chi tiết, từ ngữ

trong văn bản đều tập trung khắc hoạ, tô đậm, làm nổi

bật chủ đề của văn bản (những kỉ niệm của tác giả về

buổi tựu trường)

- GV nêu câu hỏi cho HS và nhiệm vụ của các nhóm trả

lời theo các câu hỏi sau:

? VB viết về đối tượng nào, vấn đề gì

? Các đv trình bày đối tượng, vấn đề theo một thứ tự

2 Nhận xét

-VB có tính thống nhất về chủ đềkhi biểu đạt chủ đề xác định,không xa rời hay lạc sang chủ đềkhác

- Các phương diện thể hiện: nhan

đề, lời đề từ (nếu có), từ ngữ hìnhtượng, giọng điệu (thơ), cốttruyện, nhan vật, diễn biến… tạothành một chỉnh thể

- Để viết một văn bản đảm bảotính thống nhất về chủ đề, cần xáclập hệ thống ý cụ thể ,sắp xếp vàdiễn đạt những ý đó cho hợp vớichủ đề đã xác định

* Ghi nhớ ( SGK) III Luyện tập Bài tập 1.

Trang 23

nào? Có thể thay đổi được thứ tự này không? Vì sao?

? Chủ đề của VB? Tìm các từ ngữ, câu tiêu biểu thể

hiện chủ đề của VB

- HS tiếp nhận nhiệm vụ: Nghe kĩ câu hỏi và suy nghĩ ,

- HS làm việc cá nhân và trao đổi thảo luận theo nhóm

- GV quan sát, nhắc nhở ý thức thảo luận của các nhóm

- Hs trả lời cá nhân các câu hỏi trên

- Các nhóm trình bày kết quả thảo luận nhóm

- Dự kiến trả lời :

- Văn bản viết về rừng cọ quê hương

- Văn bản đã trình bày đối tượng: đi từ miêu tả cây cọ

-> tác dụng của nó trong đời sống con người

- Không thể thay đổi cách sắp xếp này được vì cách sắp

xếp ấy mới phù hợp được kiểu bài biểu cảm, phù hợp

với dòng cảm xúc của tác giả

- Chủ đề: Rừng cọ là vẻ đẹp của vùng sông Thao ( Tình

yêu mến quê nhà của người sông Thao)

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	386,5 KB

Giáo án văn 8 phát triển năng lực học sinh

GV chuyển giao nhiệm vụ:

Giới thiệu chung ITìm hiểu văn bản: