Giáo án Văn 8 phát triển năng lực soạn 5 hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung -Mục tiêu : Giúp cho HS nắm được những nét cơ bản về tác giả Thanh Tịnh và văn bản Tôi đi học - Nhiệm vụ : HS tìm hiểu ở nhà - Phương thức

Trang 1

Tiết 1: Đọc - Hiểu văn bản

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu

tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo , kĩ năng phân tích , cảm thụ tácphẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

- GV: Soạn kế hoạc dạy học,tư liệu tham khảo (Tập truyện “Quê Mẹ ” )

- Thiết bị dạy học : Phiếu học tập, giấy A4, Máy tính, …

- Học liệu: tranh ảnh , hình ảnh có liên quan…

- HS : Tìm hiểu bài học và đọc các tài liệu có liên quan đến bài học

III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

1 Mô tả phương pháp thực hiện chuỗi các hoạt động học trong bài học và kĩ thuật dạy học thực hiện trong các hoạt động.

a HĐ khởi động:

- Phương pháp: Đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề

- Kĩ thuật: Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Phương pháp: Đàm thoại, dạy học nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

- Kĩ thuật: Kĩ thuật đặt câu hỏi, chia nhóm

* HĐ 2: Tìm hiểu văn bản.

Trang 2

- Phương pháp: Đàm thoại,thảo luận nhóm (nhóm lớn, cặp đôi), nêu và giải quyết vấn đề.

- Kĩ thuật: Kĩ thuật khăn phủ bàn, chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi

c HĐ luyện tập:

d HĐ vận dụng :

- Phương pháp : Đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề

- Kĩ thuật : Kĩ thuật đặt câu hỏi

e HĐ tìm tòi, sáng tạo :

- Phương pháp : Đàm thoại, nêu vấn đề

2 Tổ chức các hoạt động:

HĐ 1 HĐ khởi động:

* Mục tiêu:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS nhớ lại, hồi tưởng lại kỉ niệm ngày tựu trường đầu tiên

* Nhiệm vụ: HS theo dõi đoạn video và thực hiện yêu cầu của GV.

* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, HĐ cả lớp.

* Yêu cầu sản phẩm: HS suy nghĩ trả lời.

* Cách tiến hành:

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV chiếu video : GV cho HS nghe một bài hát : Ngày đầu tiên đi học của nhạc sĩNgọc Linh

? E cảm nhận được điều gì trong lời bài hát ?

-Dự kiến TL: Cảm xúc nỡ ngỡ, rụt rè của gày đầu tiên đi học một bạn nhỏ

? Hãy hồi tưởng lại ngày đầu tiên đi học và cho biết cảm xúc, tâm trạng của em ngày đó

Những kỉ niệm sâu sắc, êm đềm của tuổi thơ đã đi vào thơ ca như những dòng

suối ngọt lành, trong mát Nào là kỉ niệm tuổi thơ của Giang Nam là những ngày chốnhọc đuổi bướm cạnh bờ ao Rồi nhà thơ Tế Hanh tìm lại tuổi thơ của mình bên consông Trà Bồng xanh biếc còn nhà thơ Thanh Tịnh lại sống lại những kỉ niệm tuổi thơbằng ngày đầu tiên đI học, kỉ niệm về ngày đầu tựu trường, để rồi sau bao nhiêu nămmỗi khi nhớ lại vẫn còn gieo vào lòng bao rung cảm, xao xuyến bâng khuâng.Hômnay , cô và các em sẽ tìm hiểu tâm trạng của một bạn học trò trong văn bản “ Tôi đihoc” của Thanh Tịnh với những kỉ niệm mơn man của một thời thơ ấu trong ngày tựutrường đầu tiên của mình nhé!

HĐ 2 HĐ hình thành kiến thức:

Trang 3

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

-Mục tiêu : Giúp cho HS nắm được những

nét cơ bản về tác giả Thanh Tịnh và văn

bản Tôi đi học

- Nhiệm vụ : HS tìm hiểu ở nhà

- Phương thức thực hiện : Trình bày dự án,

hoạt động chung, hoạt động nhóm

- Yêu cầu sản phẩm: Kết quả cuả nhóm là

phiếu học tập, câu trả lời của HS

- Năm lên 6 tuổi được đổi tên là Trần Thanh

Tịnh, học tiểu học và trung học tại Huế, Từ

năm 1933 , bắt đầu đi làm và vào nghề dạy

học Đây cũng là thời gian ông bắt đầu sáng

tác văn chương

- Trong sự nghiệp sáng tác của mình ,

Thanh Tịnh đã có mặt khs nhiều lĩnh vực :

truyện ngắn, truyện dài, thơ, bút kí văn

học song có lẽ ông thành công hơn cả ở thể

loại truyện ngắn và thơ Những truyện ngắn

của ông toát lên một tình cảm êm đềm ,

trong trẻo Văn ông nhẹ nhàng mà thấm sâu

mang dư vị vừa man mác buồn thương vừa

ngọt ngào quyến luyến

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ :

? Nêu PTBĐ chính của văn bản

I Giới thiệu chung

1 Tác giả :

- -Thanh Tịnh (1911-1988) Tác phẩm mang văn phong đằm thắm, êmdịu, trong trẻo

2 Văn bản

- In trong tập “ Quê mẹ” xuất bản năm 1941

Trang 4

? Ngôi kể ? tác dụng

? Kê các sự việc chính của văn bản

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ

+ Ngôi kể : Thứ nhất – người kể xưng tôi

-> làm cho văn bản có sức thuyết phục , sinh

động

+ Các sự việc chính :

- Cảm nhận của tôi trên đường tới trường

- Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường

- Tâm trạng nhân vật tụi trong lớp học

+ Đoạn 1:Từ dầu -> trên ngọn núi: Cảm

nhận của tôi trên đường tới trường

+ Đoạn 2:“tiếp theo được nghỉ cả ngày

nữa”: Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường

+ Đoạn 3:“Còn lại” – Tâm trạng nhân vật

tụi trong lớp học

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được tâm trạng

hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nv Tôi khi

cùng mẹ đi trên đường tới trường

- Nhiệm vụ: HS thực hiện yêu cầu của GV

- Phương thức thực hiện : HĐ chung, thảo

luận nhóm, HĐ cặp đôi

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS

- Cách tiến hành:

1 GV chuyển giao nhiệm vụ:

Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn trải bàn

( 5 phút)

? Điều gì đã gợi nhắc nhân vật Tôi nhớ về kỉ

niệm của buổi tựu trường đầu tiên

II Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng của Tôi trên con đường

cùng mẹ tới trường.

Trang 5

? Vì sao không gian và thời gian ấy trở

thành kỉ niệm trong tâm trí Tôi

? Em hãy giải thích vì sao nhân vật Tôi lại

có cảm giác thấy lạ trong buổi đầu tiên đến

trường mặc dù trên con đường ấy, Tôi quen

đi lại lắm lần?

- Thông qua những cảm nhận của bản thân

trên con đường làng đến trường nhân

vật Tôi đó tự bộc lộ đức tính gỡ của mình

? Trong câu văn “Ý nghĩ thoáng qua trong

trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt

ngang ngọn núi”, tác giả sử dụng nghệ thuật

gỡ và phân tích ý nghĩa cách diễn đạt ấy?

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Thời gian buổi sỏng cuối thu

- Không gian: trên con đường làng dài và

hẹp - - -Và đó là thời điểm và nơi chốn

quen thuộc gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của

tác giả Đấy cũng là thời điểm đặc biệt

của Tôi, lần đầu tiên được cắp sách đễn

trường.Phép so sánh So sánh một hiện

tượng vô hình với một hiện tượng thiên

nhiên hữu hình đẹp đẽ Chính hinh ảnh này

đó cho ngừơi đọc thấy kỷ niệm của Tôi ngày

đầu tiên đi học thật cao đẹp và sâu sắc

- GV đánh giá quá trình thảo luận của

nhóm, đánh giá sản phẩm của HS

- GV chốt kiến thức

- Bằng nghệ thuật so sánh, sử dụnghàng loạt động từ

-> Cử chỉ ngộ nghĩnh ,đáng yêu, ngâythơ và sự thay đổi trong nhận thức củabản thân nhân vật tôi

HĐ 3 HĐ luyện tập

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được nét đặc sắc

nghệ thuật so sánh sử dụng trong văn bản

Trang 6

? Tìm và phân tích các hình ảnh so sánh

được tác giả sử dụng trong bài văn

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm

vụ:

+ Nghe và trả lời câu hỏi

+ GV nhận xét

HĐ 4 HĐ vận dụng

- Mục tiêu: Vận dụng kiên sthuwcs đã học áp dụng vào bản thân

- Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học thực hiện yêu cầu của GV

- Phương thức thực hiện : HĐ cá nhân

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS, câu trả lời của hs

1 GV chuyển giao nhiệm vụ

? Viết một đoạn văn ngắn nói lên cảm xúc của em trong ngày tựu trường đầu tiên

- Nghe yêu cầu

- Trình bày cá nhân

- GV nhận xét

HĐ 5 HĐ tìm tòi , mở rộng

- Mục tiêu: Mở rộng kiến thức đã học

- Nhiệm vụ: HS về nhà tìm hiểu, sưu tầm

- Phương thức thực hiện : HĐ cá nhân

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS, câu trả lời của hs

1 GV chuyển giao nhiệm vụ

? Hãy tìm đọc 1 số bài văn , bài thơ cũng nói về chủ đề ngày đầu tiên đi học

- Đọc yêu cầu

- Về nhà suy nghĩ trả lời

IV RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 7

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu

tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm , sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

- Tư liệu tham khảo (Tập truyện “Quê Mẹ ” )

2 HS : Nghiên cứu bài học , chuẩn bị sản phẩm theo sự phân công

III Tổ chức các hoạt động

b HĐ hình thành kiến thức mới

Tìm hiểu văn bản

- Phương pháp: Đàm thoại, dạy học nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

- Kĩ thuật: Kĩ thuật khăn phủ bàn, chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi

Trang 8

c HĐ luyện tập:

d HĐ vận dụng :

- Phương pháp : Đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề

HĐ 1 HĐ khởi động:

* Mục tiêu:

- Kích thích HS nhớ lại, hồi tưởng lại kỉ niệm ngày tựu trường đầu tiên

* Nhiệm vụ: HS theo dõi đoạn văn và thực hiện yêu cầu của GV.

* Cách tiến hành:

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV cho khơi gợi cảm xúc cho HS nhớ về ngày khai trường đầu tiên của chínhmình:Ngày đầu đi học thật khó, tôi chẳng biết gì cả Tôi chẳng biết cầm bút, chẳngbiết sách vở là gì nhưng điều đó chẳng khó gì khi có cô bên cạnh tôi Cô đã chỉ tôicách cầm bút, tập cho tôi viết chữ Và rồi ba tiếng trống trường vang lên, báo hiệu giờ

về đã đến Những bạn khác thì được ba mẹ đón về nhà Cô cũng về nhà, chỉ còn lạimột mình tôi - cậu học trò lớp một cô đơn trong căn phòng lạnh lẽo Tôi đã khóc, khócrất to rồi đột nhiên có ai đó khẽ đặt tay lên vai tôi và nói: “Mình về nhà thôi con”, lúc

đó tôi mới nhận ra là mẹ đã ở bên tôi.Ôi! Sao tôi thương đến thế, sao tôi nhớ đến thế.Cái ngày đầu tiên đi học của tôi Cái ngày mà tôi có nhiều ki niệm nhất trong tuổi thơcủa mình.”

? Đoạn văn trên nói về cảm xúc của ai? Cảm xúc về điều gì

- Dự kiến TL: Cảm xúc bỡ ngỡ, rụt rè, lo lắng, hồi hộp , sợ hãi của một bạn nhỏkhibắt đầu giờ học đầu tiên …

? Hãy hồi tưởng lại ngày đầu tiên đi học và cho biết cảm xúc, tâm trạng của em ngày đó

- Dự kiến TL: Hồi hộp, sợ hãi, lo lắng, bỡ ngỡ

- GV dẫn dắt vào bài :

Thật khó diễn tả bằng lời những cảm xúc của các em học sinh lúc đó Bởi mỗingười có những cảm xúc riêng Hôm nay , cô và các em sẽ tiếp tục tìm hiểu tâm trạngcủa một bạn học trò trong văn bản “ Tôi đi hoc” với những kỉ niệm mơn man, buângkhuâng của một thời thơ ấu

Hoạt động 2: HĐ hình thành kiến thức

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được tâm trạng hồi

hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nv Tôi khi đứng

II.Tìm hiểu văn bản

2 Tâm trạng của nhân vật Tôi

Trang 9

trước sân trường

- Nhiệm vụ: HS thực hiện yêu cầu của

GV Phương thức thực hiện : HĐ chung, thảo

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS

Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn trải bàn(5

phút)

? Cảnh trước ngôi trường làng Mĩ Lí lưu lại

trong tâm trí tác giả có gì nổi bật ?Tìm những

chi tiết, hình ảnh miêu tả ngôi trường

? Cảnh tượng ấy gợi không khí gì trong lòng

người đọc

? Qua đoạn văn trên e có nhận xét gì về tâm

trạng của nhân vật tôi khi đứng trước sân

trường? Để khác họa tâm trạng, hình ảnh nhân

vật Tôi tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ

+ Ai cũng ăn mặc chỉn chu, tươm tất

-> Không khí tưng bừng của ngày hội khai

- Mục tiêu: Giúp HS thấy được tâm trạng của

khi đứng trước sân trường

- Bằng biện pháp nghệ thuật sosánh , miêu tả tâm lí đặc sắc , tinh

tế -> Tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ lo

sợ của nhân vật tôi khi đứng trướcsân trường

Trang 10

nv Tôi khi nghe gọi tên và ngồi trong lớp học

- Yêu cầu sản phẩm: Vở ghi của HS, phiếu

học tập

Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn trải bàn(5

phút)

? Hình ảnh ông đốc được miêu tả qua những

chi tiết nào ? Tâm trạng của nhân vật tôi khi

nghe ông đốc gọi tên ra sao

? Những cảm giác mà nhân vật tôi nhận được

khi bước vào lớp học là gì

? Khi đã rời xa mẹ , cùng các bạn bước vào

trong lớp theo lời thúc giục của ông đốc và sự

đón chào của thày giáo trẻ nhân vật tôi bước

vào lớp với một tâm trạng mới Những cảm

giác mà nhân vật tôi nhận được khi bước vào

lớp học là gì

? Trước những cảm giác mới mẻ đó , nv tôi đã

quan sát và suy nghĩ như thế nào khi nhìn ra

cửa sổ

? E có nhận xét gì về nhan đề Tôi đi học- tên

của bài học đầu tiên cũng chính là nhan đề của

tác phẩm? Theo em , tác giả đặt tên tác phẩm

trùng với tên của bài học đầu tiên có ý nghĩa gì

Ông đốc : + Nói : các em phải cố gắng học…

+ Nhìn chúng tôi với đôi mắt hiền

từ, cảm thông

+ Tươi cười nhẫn nại

- Khi nghe gọi tên:

+ Tim : Ngừng đạp

+ Giật mình, lúng túng

+ Òa khóc

-> Vùa lo sợ vùa sung sướng

( Khi nghe ông đốc đọc danh sách học sinh

mới , nhân vật tôi càng lúng túng Nghe gọi

3 Tâm trạng của nhân vật Tôi khi nghe gọi tên và ngồi trong lớp học

- Khi nghe gọi tên:

+ Tim : Ngừng đạp + Giật mình, lúng túng + Òa khóc

-> Vùa lo sợ vùa sung sướng

- Trong lớp : + Có mùi hương lạ + Cái gì cũng lạ và hay + Lạm nhận bàn ghế chỗ ngồi làriêng

+ Thấy quyến luyến bạn mới

- Ngoài cửa sổ: Chim lieng, hót,bay…Kỉ niệm lại ùa về

-> Cảm giác chân thực đan xengiữa lạ và quen

=> Yêu thiên nhiên, yêu những kỉniệm êm đềm tuổi thơ Yêu cả sựhọc hành để trưởng

Trang 11

tên thì giật mình và cảm thấy sợ khi phải xa

bàn tay dịu dàng của mẹ Chú cảm thấy như

mình bước vào một thế giới khác và cách xa

mẹ hơn bao giờ hết Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin

cậu bước vào lớp Và cậu cũng rất sung sướng

vì mình bắt đầu trưởng thành , bắt đầu tồn tại

độc lập và hòa nhập vào xã hội)

- Trong lớp :

+ Có mùi hương lạ

+ Cái gì cũng lạ và hay

+ Lạm nhận bàn ghế chỗ ngồi là riêng

+ Thấy quyến luyến bạn mới

- Ngoài cửa sổ: Chim liệng, hót, bay…Kỉ niệm

lại ùa về

-> Cảm giác chân thực đan xen giữa lạ và quen

- Nhan đề : L à buổi tựu trường đầu tiên và

chính là bài học đầu tiên trong đời của nhân

vật tôi

- GV đánh giá quá trình thảo luận của nhóm,

đánh giá sản phẩm của HS

- GV chốt kiến thức và ghi bản

* Mục tiêu : Giúp HS nắm được những nét

đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản

* Nhiệm vụ: HS thực hiện theo yêu cầu của

GV

* Phương thức thực hiện: cá nhân

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS

* Cách tiến hành :

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

? Nêu những nét đặc sắc nghệ thuật của văn

* Mục tiêu : Giúp HS vận dụng kiến thức đã

học viết đoạn văn cảm nghĩ của mình

* Nhiệm vụ: HS thực hiện theo yêu cầu của

- Các biện pháp nghệ thuật sosánh, nhân hóa

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhânvật đặc sắc

2 Nội dung

- Kỉ niệm trong sáng dầy xúc độngkhông thể nào quên trong buổi tựutrường đầu tiên

3 Ghi nhớ (SGK – 9)

IV Luyện tập

Trang 12

* Yêu cầu sản phẩm: vở ghi đoạn văn của

HS

1.GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

? Phát biểu cảm nghĩ cuả em về dòng cảm xúc

của nhân vật “tôi”trong truyện ngắn Tôi đi học

(viết đoạn văn 5-7 câu )

2.HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc yêu cầu câu hỏi

- HS làm việc cá nhân : viết đoạn văn

- HS nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung và cho

điểm

Hoạt động 4: HĐ vận dụng

* Mục tiêu : Giúp HS vận dụng kiến thức đã học viết đoạn văn ghi lại ấn tượng của

mình trong buổi đến trường khai giảng đầu tiên

* Nhiệm vụ: HS thực hiện theo yêu cầu của GV

* Yêu cầu sản phẩm: vở ghi đoạn văn của HS

? viết đoạn văn ghi lại ấn tượng của mình trong buổi đến trường khai giảng đầu tiên(viết đoạn văn 5-7 câu )

- HS làm việc cá nhân : viết đoạn văn

- HS nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung và cho điểm

Hoạt động 5: HĐ tìm tòi, mở rộng

* Mục tiêu : Giúp HS mở rộng vốn kiến thức đã học

* Nhiệm vụ: HS về nhà tìm hiểu, liên hệ

* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở

- Sưu tầm nhừn bài hát , bài thơ, bài văn về ngày khai trường và hát một bài hát nói vềcảm xúc của HS trong buổi khai trường

- HS về nhà suy nghĩ trả lời

Trang 13

-Thực hành so sánh ,phân tích các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Phân biệt các từ ngữ thuộc diện rộng hẹp trong các bài tập

:Nghiên cứu kiến thức nội dung trong SGK

III Tiến trình tổ chức hoạt động dạy – học.

- Phương pháp: nêu tình huống và giải quyết vấn đề

Trang 14

+ Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

Đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề

HĐ 1 HĐ khởi động ( 3 p)

1 Mục tiêu:

- Kích thích HS tìm hiểu nghĩa của từ trong hệ thống từ vựng tiếng việt

2 Phương thức thực hiện :

- HĐ nhóm

3 Sản phẩm hoạt đông : phiếu học tập của nhóm

4 Phương án kiểm tra , đánh giá

- HS nhận xét, đánh giá, bổ sung

- GV đánh giá

5 Tiến trình hoạt động :

- * Nhiệm vụ: HS theo dõi đoạn video và thực hiện yêu cầu của GV.

- GV yêu cầu ? chỉ ra các từ ngữ có liên quan với nhau về nghĩa

- HS tiếp nhận nhiệm vụ : Hđ trao đổi nhóm

Trang 15

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS trao đổi nhóm tìm các từ có liên quan với nhau về nghĩa

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm

-Dự kiến sản phẩm: Các từ nghệ thuật , hội họa, âm nhạc, văn học, điêu khắc

* Báo cáo kết quả

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận

* Đánh giá sản phẩm:

- HS đánh giá, nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét.đánh giá

-> GV dẫn dắt vào bài mới :

GV dẫn dắt vào bài : Các em ạ, trong đoạn văn trên có những từ nghĩa rất rộng, nóbao hàm nghĩa của các từ khác và có những từ nghĩa hẹp được từ khác bao hàm Vậythế nào là từ nghĩa rộng và nghĩa hẹp…cô trò ta sẽ đi vào tìm hiểu qua bài học ngàyhôm nay

B HĐ hình thành kiến thức: (20phút)

Hoạt động : KN từ nghĩa rộng, từ nghĩa

hẹp.

1 Mục tiêu : Giúp cho HS nắm được thế

nào là từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu các nhóm và cá nhân HS trả

lời các câu hỏi sau:

? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của các từ “ thú, chim, cá”? Vì

sao?

? Nghĩa của những từ “ thú, chim, cá” rộng

hơn nghĩa của những từ nào? Hẹp hơn nghĩa

của những từ nào?

? Nghĩa của từ “ thú” rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ: voi ,hươu

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.

1 Ví dụ

Trang 16

? Nghĩa của từ “chim”rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ : tu hú, sáo

? Nghĩa của từ”cá”rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ: cá rô, cá thu

? Vì sao em biết được nghĩa của cá từ :thú ,

chim , cá rộng hơn nghĩa của các từ voi,

hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu

? vẽ sơ đồ cho các từ trên

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

* Thực hiện nhiệm vụ:

- HS HĐ cá nhân, HĐ nhóm thảo luận trả lời

các câu hỏi trên

- GV quan sát và giao nhiệm vụ cho từng

bao hàm nghĩa của 3 từ : thú, chim, cá

-Nghĩa của từ “thú”rộng hơn nghĩa của từ :

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo

Trang 17

C Hoạt động luyện tập.(15 phút)

1 Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã

học về cấp độkhái quát nghĩa của từ để vẽ sơ

áo sơ mi)

động vậtchim

=> KL: Nghĩa của mỗi từ có thểrộng hơn ( khái quát hơn) hoặchẹp hơn( ít khái quát hơn) nghĩacủa từ khác

Trang 18

* Báo cáo kết quả:

- Đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm

* Đánh giá kết quả:

- Các nhóm nhận xét, đánh giá, bổ sung

-GV nhận xét, đánh giá

- GV chốt kiến thức bài tập 1

1 Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức

đã học về cấp độkhái quát nghĩa của từ để

* Đánh giá kết quả:

- Các nhóm nhận xét, đánh giá, bổ sung

-GV nhận xét, đánh giá

- GV chốt kiến thức bài tập 2

học về cấp độkhái quát nghĩa của từ để tìm

từ ngữ không thuộc phạm vi mỗi nhóm

Trang 19

Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã

học về cấp độkhái quát nghĩa của từ để vận

dụng trong giao tiếp, trong cuộc sống

2 Phương thức thực hiện:HĐ cá nhân

3 Sản phẩm hoạt động : câu trả lời của HS,

? Xác định mối quan hệ về nghĩa của từ màu

sắc so với các từ được gạch chân trong bài ca

dao sau ?

“ Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng.

Nhị vàng, bông trắng, lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.”

? Cho các từ : lúa nếp, ngũ cốc, lúa tẻ, lúa,

tám thơm Hãy xác định mối quan hệ về

nghĩa của các từ trên

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

* HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS suy nghĩ cá nhân , ghi kết quả vào vở

3 Bài tập 4.

Trang 20

- GV quan sát HS làm việc

- Dự kiến sản phẩm :

+ màu sắc > xanh, trắng, vàng

+ lúa nếp, lúa tẻ, tám thơm < lúa < ngũ cốc

- HS trả lời câu hỏi

học về cấp độkhái quát nghĩa của từ tìm tòi,

sưu tầm những đoạn văn trong các văn bản

đã học có sử dụng cấp độ khái quát nghĩa

của từ

2 Phương thức thực hiện:HĐ cá nhân

3 Sản phẩm hoạt động : đoạn văn mà HS đã

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV : sưu tầm các đoạn văn, bài thơ có sử

dụng cấp độ khái quát nghãi của từ ngữ

Bài 1- Tiết 4 :

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Trang 21

I Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức.

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2 Kỹ năng.

- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản (nói ,viết )thống nhất về chủ đề

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trìđối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ýkiến, cảm xúc của mình

3.Thái độ : - Giáo dục cho HS tình cảm yêu mến nền văn học của dân tộc.

2 Chuẩn bị của học sinh :

- Nội dung kiến thức đã chuẩn bị ở nhà

- Phiếu học tập

III Tiến trình tở chức hoạt động dạy và học

- Phương pháp: nêu tình huống và giải quyết vấn đề

b HĐ hình thành kiến thức mới

Xác định chủ đề trong văn bản và tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Phương pháp:

+ Dạy học theo dự án, dạy học theo nhóm

+ Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

Trang 22

Đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề.

A Hoạt Động khởi động ( 3 phút)

1 Mục tiêu:

- Giúp HS biết xác định chủ đề trong văn bản

ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôingồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảmgiác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt Hơi quần áo mẹ tôi vànhững hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người miệng,

để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trên trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mớithấy người mẹ có một êm dịu vô cùng Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôikhông còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì”

HS tiếp nhận bằng cách theo dõi đoạn văn và thực hiện yêu cầu của GV

* Thực hiện nhiệm vụ

- HS : HĐ nhóm , HĐ cả lớp.

- GV : Quan sát nhắc nhở các nhóm ghi kết quả hđ vào phiếu học tập

- Dự kiến sản phẩm : Đoạn văn trên đã nói lên về niềm hạnh phúc , sung sướng củanhân vật tôi khi được nằm trong lòng mẹ

- Các nhóm báo cáo kết quả hoạt động của nhóm

* Đánh giá kết quả :

- Các nhóm đánh giá, nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, đánh giá

Trang 23

-> Gv dẫn dắt vào bài mới : Như chúng ta đã biết, chủ đề của VB là điểm tựa, là vđchính mà VB biểu đạt Tính thống nhất về chủ đề của VB là một trong những đặctrưng quan trọng tạo nên VB, phân biệt VB với những câu hỗn độn, với nhữngchuỗi bất thường về nghĩa Một VB không mạch lạc và không có tính liên kết là

VB không đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để hiểu rõ hơn vđ này, chúng tacùng tìm hiểu bài học hôm nay

B Hoạt động hình thành kiến thức : (20 phút)

Hoạt động 1: chủ đề của văn bản

(10 phút)

1 Mục tiêu: Giúp cho HS nắm được chủ đề là gì

và hình thành cho HS khái niệm về chủ đề

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu cá nhân và các nhóm nghe câu hỏi để

trao đổi , thảo luận

+ Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào về

thời thơ ấu của mình? Sự hồi tưởng ấy gợi lên

những ấn tượng gì trong lòng tác giả?

+ Hãy nêu chủ đề của văn bản này?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ: Nghe kĩ câu hỏi và suy

nghĩ , trao đổi thảo luận câu trả lời

- HS làm việc cá nhân và trao đổi thảo luận theo

nhóm để trả lời các câu hỏi trên

- GV quan sát, nhắc nhở ý thức thảo luận của các

nhóm

- Cá nhân HS trả lời câu hỏi

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận

Trang 24

dưới nón mẹ.

- Kỉ niệm khi đi trên đường

- Kỉ niệm khi đứng trong sân trường,trước cửa lớp

khi nghe gọi tên

- Kỉ niệm khi ngồi trong lớp…

-> Gợi tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ, cảm động nhưng

có phần sung sướng hạnh phúc

* Chủ đề: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng,

niềm hạnh phúc của tác giả trong ngày đầu tiên đi

Những vấn đề trên đây chính là chủ đề của văn bản

Tôi đi học Đối tượng được nói đến ở đây là nhân

vật tôi – Người đi học; và vấn đề chính được biểu

đạt là những kỉ niệm xưa – buổi tựu trường đầu

* Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu cá nhân và các nhóm nghe câu hỏi để

trao đổi , thảo luận

? Căn cứ vào đâu em biết văn bản : “ Tôi đi học”

nói lên những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu

trường?

? Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng hồi hộp,

bỡ ngỡ đó in sâu vào lòng nhân vật tôi suốt cuộc

1 V ăn bản : Tôi đi học.

Trang 25

đời ?

? Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác mới lạ

xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi?

? Vai trò của các chi tiết, từ ngữ vừa tìm được là gì?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ: Nghe kĩ câu hỏi và suy

- HS làm việc cá nhân và trao đổi thảo luận theo

- GV quan sát, nhắc nhở ý thức thảo luận của các

- Nhan đề: câu chuyện nói về : Tôi đi học Đại từ

“tôi” được nhắc lại nhiều lần

- Các câu nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trường đầu

tiên:

+ Hôm nay tôi đi học

+ Hằng năm cứ vào cuối thu…

+ Tôi quên thế nào được…

+ Hai quyển vở mới………

- Từ ngữ: cứ đến, quên thế nào được……

- Chi tiết: con đường quen đi lại lắm lần nhưng lần

này tự nhiên thấy lạ; trương Mĩ Lý trông vừa xinh

xắn vừa oai nghiêm ; một người bạn tôi chưa hề

quen biết nhưng không hề xa lạ chút nào,

=> Vai trò : Toàn bộ nhan đề, nội dung, chi tiết, từ

ngữ trong văn bản đều tập trung khắc hoạ, tô đậm,

làm nổi bật chủ đề của văn bản (những kỉ niệm của

tác giả về buổi tựu trường)

Trang 26

- GV nêu câu hỏi cho HS và nhiệm vụ của các

nhóm trả lời theo các câu hỏi sau:

? VB viết về đối tượng nào, vấn đề gì

? Các đv trình bày đối tượng, vấn đề theo một thứ

tự nào? Có thể thay đổi được thứ tự này không? Vì

sao?

? Chủ đề của VB? Tìm các từ ngữ, câu tiêu biểu

thể hiện chủ đề của VB

- HS tiếp nhận nhiệm vụ: Nghe kĩ câu hỏi và suy

- HS làm việc cá nhân và trao đổi thảo luận theo

- GV quan sát, nhắc nhở ý thức thảo luận của các

nhóm

- Hs trả lời cá nhân các câu hỏi trên

- Các nhóm trình bày kết quả thảo luận nhóm

- Dự kiến trả lời :

- Văn bản viết về rừng cọ quê hương

- Văn bản đã trình bày đối tượng: đi từ miêu tả cây

cọ -> tác dụng của nó trong đời sống con người

- Không thể thay đổi cách sắp xếp này được vì cách

sắp xếp ấy mới phù hợp được kiểu bài biểu cảm,

- Các phương diện thể hiện:nhan đề, lời đề từ (nếu có), từngữ hình tượng, giọng điệu(thơ), cốt truyện, nhan vật, diễnbiến… tạo thành một chỉnhthể

- Để viết một văn bản đảm bảotính thống nhất về chủ đề, cầnxác lập hệ thống ý cụ thể ,sắpxếp và diễn đạt những ý đó chohợp với chủ đề đã xác định

* Ghi nhớ ( SGK) III Luyện tập Bài tập 1.

Trang 27

phù hợp với dòng cảm xúc của tác giả.

- Chủ đề: Rừng cọ là vẻ đẹp của vùng sông Thao

( Tình yêu mến quê nhà của người sông Thao)

- Hs thảo luận nhóm để tìm ý nào đã làm

cho bìa viết lạc đề

- Hs thảo luận nhóm để tìm ý nào đã làm

cho bìa viết lạc đề

1 Mục tiêu: Giúp cho HS vận dụng kiến thức đã

học để vận dụng khi làm văn, viết văn bản

- Sửa lại:

+ cứ mùa thu về, mỗi lần thấycác em nhỏ núp dưới nón mẹlần đầu tiên đến trường, lònglại náo nức, rộn rã,

+ Cảm thấy con đường làngvốn quen đi lại lắm lần tự nhiênthấy lạ, cảnh vật đều thay đổi.+ muốn tự cố gắng thử sứcmang sách vở

+ cảm thấy ngổi trường vốnqua lại nhiều lần cũng có nhiều

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	491 KB