Tiểu luận luật quốc tế

Để tránh lặp lại một cuộc chiến thế giới mới đồng thời đẩy lùi chiến tranh cục bộ và xung đột vũ trang cũng như mâu thuẫn quốc gia, chủ nghĩa khủng bố quốc tế, chủ nghĩa cực đoan hồi giá

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

-TIỂU LUẬN

Môn NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ MỚI CỦA LUẬT QUỐC TẾ

Đề tài:

Hà Nội – 2020

VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG DUY TRÌ

HÒA BÌNH VÀ AN NINH QUỐC TẾ

HỌ VÀ TÊN : HOÀNG THU HUYỀN

MÃ HỌC VIÊN : KHOA : SAU ĐẠI HỌC NGÀNH : TỘI PHẠM HỌC VÀ PNTP

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC VỀ VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC LIÊN HỢP QUỐC 2 1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Liên hợp quốc 2 1.2 Vai trò của Liên hợp

quốc 5 CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN VÀ KIẾN NGHỊ TRONG VIỆC DUY TRÌ HÒA BÌNH VÀ AN NINH QUỐC TẾ 8 2.1 Thực tiễn trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế 8 2.2 Một số kiến

nghị 11

KẾT LUẬN 15 DANH MỤC THAM

KHẢO 16

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ĐHĐ : Đại hội đồng

ECOSOC : Hội đồng kinh tế - xã hội

HĐQT : Hội đồng quản thác

HĐBA : Hội đồng bảo an

ICJ : Tòa án công lý quốc tế

LHQ : Liên hợp quốc

MDGs : Mục tiêu thiên niên kỷ

NAM : Phong trào không liên kết

MỞ ĐẦU

Trong lịch sử loài người, hòa bình luôn là nguyện vọng tha thiết và chính đáng của quốc gia, các dân tộc trên thế giới Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất và thứ hai đã gây ra quá nhiều mất mát cho nhân loại Để tránh lặp lại một cuộc chiến thế giới mới đồng thời đẩy lùi chiến tranh cục bộ và xung đột vũ trang cũng như mâu thuẫn quốc gia, chủ nghĩa khủng bố quốc tế, chủ nghĩa cực đoan hồi giáo đang xảy ra hàng ngày, đe dọa nghiêm trọng đến nền hòa bình và an ninh thế giới, các quốc gia phải phát huy khả năng tối đa của chính mình đồng thời không ngừng thúc đẩy sự hợp tác với nhau không chỉ trong khu vực mà trên phạm

vi toàn cầu để cùng với liên hợp quốc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.Việc này không thể thiếu vai trò của Liên hợp quốc, từ ngày thành lập LHQ đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong các vấn đề xóa đói giảm nghèo, phát triển quyền con người, đẩy mạnh giao lưu kinh tế, thương mại, hỗ trợ nhân đạo

Song cái mà chúng ta ghi nhận sâu sắc nhất trong suốt 3/4 thế kỷ hoạt động của LHQ, đó là vai trò của tổ chức này trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế Đây cũng là nhân tố thúc đẩy sự hình thành của LHQ và trở thành mục đích, tôn chỉ hàng đầu cho những nỗ lực trong quá khứ, hiện tại và cả tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới Với vai trò là một tổ chức quốc tế liên chính phủ lớn nhất hiện nay, là sân chơi chung cho các quốc gia ưa chuộng hòa bình Liên hợp quốc mang lại những lợi ích chưa từng có cho các quốc gia, nhất là những quốc gia có quy mô nhỏ và trung bình, trong đó có Việt Nam nhưng đồng thời cũng là thách thức và khó khăn cho tổ chức trong việc giải quyết về môi trường, về khủng bố, về đói nghèo, về biến đổi khí hậu, về tranh chấp biển đảo, về bình đẳng giới v v cần liên hợp quốc phải thể hiện hơn nữa vai trò của mình trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế để phù hợp với mục đích trở thành tổ chức quốc tế phổ cập lớn nhất toàn cầu Với ong muốn và đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao vai trò của liên hợ quốc, vì vậy

tác giả đã chọn đề tài: “vai trò của Liên hợp quốc trong việc giữ gìn hòa bình

và an ninh thế giới” để là đề tài cho tiểu luận của mình.

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC VỀ VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC LIÊN HỢP

QUỐC

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của tổ chức Liên Hợp Quốc.

1.1.1 Quá trình hình thành.

Việc LHQ ra đời là một sự kiện quan trọng và là sự kết hợp của nhiều yếu

tố khác nhau, như vai trò kém hiệu quả của Hội Quốc Liên trong việc giữ gìn hoà bình, an ninh quốc tế, sự bùng nổ của Chiến tranh thế giới thứ hai cùng những hậu quả thảm khốc đối với loài người Với nỗ lực lớn lao của các nước,LHQ chính thức ra đời vào ngày 24/10/1945 khi Hiến chương LHQ được Trung quốc, Pháp, Liên Xô, Vương quốc Anh, Hợp chủng quốc Hoa kỳ và đa số các quốc gia ký trước đó phê chuẩn Tên gọi "LHQ" đã được Tổng thống Mỹ Franklin D Roosevelt sáng lập ra và được sử dụng lần đầu tiên trong "Tuyên ngôn của LHQ" vào ngày 1/1/1942, trong đó 26 quốc gia đã khẳng định cam kết

tiếp tục cuộc đấu tranh chống lại các nước thuộc phe phát xít Trước đó là sự thất

bại của Hội Quốc Liên (tiền thân của LHQ) đã đặt ra yêu cầu phải thiết lập một thể chế đa phương hữu hiệu có tính toàn cầu, nhằm duy trì hoà bình và an ninh quốc tế Hội Quốc Liên trở thành một thể chế cứng nhắc, không thể hiện được chức năng dàn xếp hoặc thiết lập các liên minh năng động, nhằm ngăn chặn các hoạt động bành trướng quyền lực của một số cường quốc Với ý định chuẩn bị cho thời kỳ hậu chiến, nhằm loại trừ khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba và bảo đảm một thế cân bằng mới trong quan hệ quốc tế sau chiến tranh, ba cường quốc chính của phe Đồng minh - Anh, Mỹ và Liên Xô - đã tiến hành hai hội nghị thượng đỉnh quan trọng tại Teheran (tháng 11/1943) và Yalta (tháng 2/1945) Việc Liên Xô tán thành thiết lập Tổ chức LHQ tại Hội nghị Yalta

mở ra khả năng hợp tác giữa các nước đồng minh trong việc xây dựng một trật

tự thế giới mới sau chiến tranh

Đến Hội nghị Postdan từ 17/7 đến 2/8/1945, ba cường quốc (chủ yếu là

Mỹ và Liên Xô, vì Anh đã bị suy yếu) thỏa thuận thành lập cơ chế để giải quyết các vând đề sua chiến tranh, như vấn đề bồi thường chiến tranh của Đức và xác định lại biên giới các quốc gia Hội đồng Ngoại trưởng 5 nước gồm Nga, Mỹ, Anh, Pháp và Trung Quốc được thành lập Trên cơ sở thỏa thuận tại Hội nghị Yalta, đại biểu của 50 quốc gia đã tham dự Hội nghị San Francisco tháng 4/1945

và dự thảo Hiến chương LHQ Trên cơ sở Hiến chương, Tổ chức LHQ đã chính thức được thành lập với sự tham gia của 51 quốc gia sáng lập Sự ra đời của LHQ đã chấm hoàn toàn cơ chế cân bằng quyền lực giữa các cường quốc châu

Âu dựa trên cơ sở của Hội nghị Viên năm 1815 Cân bằng quyền lực trên cơ sở LHQ là thế cân bằng linh hoạt dựa trên tương tác trong từng vấn đề giữa ba cạnh: hoà hợp quyền lực giữa 5 thành viên thường trực HĐBA (còn gọi là P5), tập hợp các nước phương Tây/phát triển, tập hợp các nước Á–Phi–Mỹ La-tinh/đang phát triển, trong đó tiếng nói của các nước P5 có trọng lượng đặc biệt

1.1.2 Mục đích hoạt động của Liên hợp quốc:

Liên hợp quốc được thành lập nhằm mục đích:

- Duy trì hòa bình và an ninh thế giới và để đạt được mục đích đó, thi hành các biện pháp tập thể có hiệu quả để phòng ngừa và loại trừ mối đe dọa hòa bình, cấm mọi hành vi xâm lược hoặc phá hoại hòa bình khác, điều chỉnh hoặc giải quyết bằng phương pháp hòa bình các tranh chấp quốc tế theo đúng các nguyên tắc của công lý và pháp luật quốc tế Phát triển những quan hệ hữu nghị giữa các nước trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng, các dân tộc tự quyết và dùng tất cả những biện pháp thích hợp khác để củng cố hòa bình thế giới

- Thực hiện sự hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa và nhân đạo trong việc khuyến khích phát triển

và sự tôn trọng nhân quyền và những quyền tự do cơ bản cho tất cả mọi người, không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ hoặc tôn giáo

- Trở thành trung tâm phối hợp mọi hành động của các dân tộc nhằm đạt được những mục đích nêu trên

1.1.3 Nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc:

Liên hợp quốc hoạt động theo những nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền của tất cả các nước thành viên

- Nguyên tắc các nước thành viên Liên hợp quốc phải làm tròn những nghĩa vụ mà họ đã cam kết theo Hiến chương

- Nguyên tắc giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình, sao cho không tổn hại đến hòa bình, an ninh và công lý

- Nguyên tắc cấm đe dọa dùng vũ lực hay sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế

- Nguyên tắc các nước thành viên Liên hợp quốc phải giúp đỡ đầy đủ Liên hợp quốc trong mọi hành động của Liên hợp quốc theo đúng các điều quy định của Hiến chương này và không được giúp đỡ bất kỳ một nước nào bị Liên hợp quốc áp dụng một hành động phòng ngừa hoặc cưỡng chế

- Nguyên tắc đảm bảo để các nước không phải là thành viên Liên hợp quốc cũng hành động theo các nguyên tắc này vì nó cần thiết để duy trì hòa bình

và an ninh thế giới

- Nguyên tắc không cho phép Liên hợp quốc can thiệp vào công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất kỳ quốc gia nào

1.1.4 Thành viên của Liên hợp quốc

Liên hợp quốc được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của tất cả các quốc gia thành viên Hiến chương Liên hợp quốc cũng quy định muốn trở thành thành viên của Liên hợp quốc thì các quốc gia phải thỏa mãn các tiêu chuẩn sau: thứ nhất phải là quốc gia yêu chuộng hòa bình (peace-loving states)

và thừa nhận những nghĩa vụ ghi trong Hiến chương; thứ hai, phải được Liên hợp quốc xét có đủ khả năng và tự nguyện làm tròn những nghĩa vụ đó Hiến chương còn quy định việc kết nạp bất kỳ một quốc gia nào vào Liên hợp quốc sẽ được tiến hành bằng nghị quyết của Đại hội đồng, theo đề nghị của Hội đồng bảo an.(quy định tại Điều 4 Hiến chương Liên hợp quốc)

Đến nay đã có 197 quốc gia là thành viên của Liên hợp quốc, gồm tất cả các quốc gia độc lập được công nhận trên toàn thế giới Bên cạnh đó còn có 2 quan sát viên của LHQ là: Vatican và Palestine Và 2 trường hợp đặc biệt: Đài

Loan, Kosovo Liên hợp quốc sử dụng 06 tiếng ngôn ngữ chính thức: Tiếng Ả Rập, tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Trung

1.1.5 Mối quan hệ giữa Việt Nam và Liên hợp quốc.

Việt Nam chính thức gia nhập LHQ ngày 20/9/1977 Kể từ khi gia nhập LHQ, quan hệ của Việt Nam với Liên hợp quốc ngày càng được cải thiện và phát triển tốt hơn Ngay khi gia nhập LHQ Việt Nam đã được sự đồng tình và ủng hộ của các nước thành viên để Đại hội đồng LHQ khóa 32 viện trợ, giúp đỡ Việt Nam tái thiết sau chiến tranh Việt Nam cũng đã chủ động và tích cực phối hợp với các nước không liên kết và đang phát triển để đấu tranh và vảo vệ các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương LHQ như không can thiệp vào công việc nội bộ các nước, không sử dụng hay đe dọa dùng vũ lực Mặt khác chúng ta cũng tranh thủ sự giúp đỡ của LHQ để phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế,

xã hội của đất nước Sự tham gia đóng góp và vị thế của Việt Nam tại LHQ được từng bước cải thiện Lần đầu tiên, ta đã tham gia vào ột số chức vụ của LHQ như Phó chủ tịch Đại hội đồng LHQ năm 1997, thành viên Ủy ban Nhân quyền (2001-2003), đặc biệt trong kỳ họp thứ 62 Việt Nam đã được bầu vào cương vị thành viên không thường trực HĐBA nhiệm kỳ 2008-2009 Đến tháng 5/2006, Tổng thư ký LHQ Cô-phi Annan tới thăm Việt Nam Có thể nói, vị thế và vai trò của ta tại LHQ càng ngày càng được đánh giá cao Đây cũng là dịp để chúng ta nhình nhận vai trò của LHQ trong thế giới ngày nay nhất là việc giữ gìn hòa bình an ninh thế giới Tại Hội nghị cấp cao năm 2005 kỷ niệ 60 nă ngày thnàh lập LHQ các quốc gia trong đó có VIệt NA đã khẳng định rõ vai trò quan trọng của LHQ, coi tổ chức toàn cầu này là nền tảng không thể thiết cho một thế giới hòa bình, thịnh vượng và công bằng hơn

1.2 Vai trò của Liên hợp quốc.

1.1.2 Khái niệm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Theo quy định của Hiến chương LHQ, nhiệm vụ giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế được đảm bảo thực hiện thông qua Đại hội đồng và HĐBA

Khái niệm về hòa bình là trạng thái xã hội không có chiến tranh, không dùng vũ lực để giải quyết các tranh chấp trong quan hệ giữa các quốc gia, dân

tộc, các nhóm chính trị xã hội, hòa bình là mối quan hệ hiểu biế, tôn trọng, bình đẳng và hợp tác giữa các quốc gia dân tộc, giữa con người với con người, là khát vọng của toàn nhân loại

Khái niệm an ninh quốc gia là một tiến trình lâu dài và thực tế cuối cùng

sẽ dấn đến hòa bình và giải trừ quân bị bằng cách thay đổi tư duy đã gây ra một cuộc chạy đua vũ giữa hai siêu cường quốc, ngăn cản kiểm soát vũ khí và giải trừ quân bị được xem như là gây ra xung đột ở mức cao An ninh tập thể cần 3 điều kiện tiên quyết để hình thành và hoạt động hiệu quả: Không một quốc gia nào quá mạnh đến mức một liên hiệp các quốc gia khác không thể tập hợp lực lượng đủ mạnh để chống lại được quốc gia đó Tất cả các cường quốc phải có chung quan điể cơ bản về một trật tự quốc tế ổn định và được chấp nhận; một hệ thống an ninh tập thể không thể hoạt động hiệu quả khi một cường quốc muốn đảo lộn trật tự quốc tế đã được xác lập vì lý do hệ tư tưởng hay liên quan đến quyền lực Các cường quốc phải có ột sự đoàn kết và tính cộng đồng đạo đức tối thiểu; những người đưa ra quyết định phải có tầ nhìn chung về hệ thống qốc tế

và tin rằng cần có những nỗ lực nhằm “bảo vệ và thúc đẩy đoàn kết chính trị” để biến tầm nhìn đó thành hiện thực

Khái niệm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế: gìn giữ hòa bình là việc

“sử dụng các lực lượng do nhiều quốc gia đóng góp để đạt nhiều mục đích khác nhau Quan sát giới tuyến ngừng bắn và giadm sát ngừng bắn, cách ly các lực lượng xung đột, thúc đẩy thực hiện pháp luật và trật tự, cung cấp hỗ trợ, giúp đỡ nhân đạo” Đây là biên pháp giá sát hiệp định đình chiến giữa các bên, trong khi các nhà ngoại giao cố gắng thương lượng giải quyết hòa bình toàn diện hoặc các quan chức đang nỗ lực thực hiện giải quyết hòa bình đã thỏa thuận

1.2.2 Vai trò của tổ chức liên hợp quốc trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Liên hợp quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất hiện nay Với 197 thành viên LHQ là tổ chức trung tâm trong các hoạt động hợp tác của các quốc gia trên toàn thế giới Điều này làm cho LHQ có vai trò rất lớn trong việc duy trì hòa bình an

ninh thế giới và được thể hiện rất rõ qua Hiến chương Liên hợp quốc, các hoạt động của Hội đồng Bảo an và tổng thư ký Liên hợp quốc

Qua những mục đích của Liên hợp quốc là giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế; phát triển những quan hệ hữu nghị giữa các nước trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng, dân tộc tự quyết; thực hiện sự hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế như kinh tế, xã hội, văn hóa, nhân đạo ; trở thành trung tâm phối hợp mọi hành động của các dân tộc

Có thể thấy ngay ở mục đích và tôn chỉ của LHQ là sự duy trì hòa bình và

an ninh thế giới Vấn đề này xuyên suốt Hiến Chương Liên hợp quốc cũng như thể hiện rõ ràng trong các hoạt động của Hội đồng bảo an và Tổng thue ký LHQ

Giữ gình hòa bình và an ninh thế giới thông qua Hiến chương LHQ Hiến chương Liên hợ quốc là điều ước quốc tế phổ cập có vai trò quan trọng nahát, đặt cơ sở nền tảng cho toàn bộ hệ tống luật quốc tế nói chung, cho việc giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế nói riêng

Ngay tại lời mở đầu Hiến chương đã khẳng định ục đích của LHQ là duy trì hòa bình và an ninh thế giới Để thực hiện việc duy trì và hòa bình an ninh thế giới, Hiến chương đã quy định rõ các nguyên tắc để đảm bảo việc giữ gìn hòa bình và an ninh thế giới Đơn cử như tại Khoản 3, Điều 2 của Hiến chương quy định tất cả các thành viên giải quyết các tranh chấp quốc tế của họ bằng biện pháp hòa bình, theo cách không làm nguy hại đến hòa bình và an ninh quốc tế và công lý; LHQ sẽ đảm bảo rằng các quốc gia không phải là Thành viên cũng hành động theo những nguyên tắc này, nếu như điều đó là cần thiết để duy trì hòa bình và an ninh thế giới

Chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan LHQ trong việc duy trì hòa bình

và an ninh quốc tế được quy định cụ thể trong Hiến chương LHQ (Chương IV: ĐHĐ; Chương V: HĐBA) Đây là vấn đề hết sức quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự bình ổn của thế giới Các cuộc tranh chấp kéo dài rất dễ dẫn đến chiến tranh, đe dọa hòa bình và an ninh thế giới Vì vậy, việc giải quyết các tranh chấp theo con đường hòa bình thực sự cần thiết Tại Điều 33 Hiến chương quy định “Các bên đương sự trong các cuộc tranh chấp, mà kéo dài